III OSK 3328/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną żołnierza zawodowego w sprawie zwrotu kosztów codziennych dojazdów, uznając, że ryczałt w wysokości 75% ceny biletu miesięcznego jest zgodny z prawem.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej żołnierza zawodowego D.S. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jego skargę na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej w przedmiocie zwrotu kosztów codziennych dojazdów. Żołnierz kwestionował wysokość przyznanego ryczałtu, twierdząc, że powinien obejmować 100% poniesionych kosztów, a nie 75% ceny biletu miesięcznego. Skarżący argumentował również, że przepis rozporządzenia jest niezgodny z ustawą i że należy uwzględnić najkorzystniejszą trasę dojazdu. NSA oddalił skargę, uznając, że rozporządzenie jest zgodne z ustawą, a zwrot kosztów w wysokości 75% ceny biletu miesięcznego jest prawidłowy.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej dotyczącą zwrotu kosztów codziennych dojazdów żołnierza zawodowego. Głównym zarzutem skarżącego było naruszenie art. 68 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z § 5 ust. 1 rozporządzenia, poprzez błędną wykładnię pojęcia "zwrotu kosztów codziennych dojazdów" i uznanie, że przysługuje mu jedynie częściowy zwrot (75% ceny biletu miesięcznego), zamiast pełnego zwrotu poniesionych kosztów. Skarżący podnosił również, że przepis rozporządzenia jest niezgodny z ustawą, ponieważ ogranicza wysokość zwrotu, oraz że organ powinien uwzględnić najkorzystniejszą trasę dojazdu, a nie tylko najkrótszą. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że art. 68 ust. 8 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych upoważnia Ministra Obrony Narodowej do określenia wysokości zwrotu kosztów dojazdów w rozporządzeniu wykonawczym, a przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia, który przewiduje zwrot w wysokości 75% ceny biletu miesięcznego, mieści się w granicach upoważnienia ustawowego. Sąd podkreślił, że ustawa nie nakazuje zwrotu kosztów w pełnej wysokości, a takie rozwiązanie jest uzasadnione charakterem stosunku służbowego żołnierza i potrzebą dyspozycyjności. NSA potwierdził również, że przy ustalaniu wysokości zwrotu kosztów organ bierze pod uwagę najkrótszą trasę dojazdu, a nie najkorzystniejszą dla żołnierza pod względem czasu czy ceny biletów. W konsekwencji, sąd uznał, że skarżący nie wykazał usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia jest zgodny z art. 68 ust. 2 ustawy. Ustawa nie nakazuje zwrotu kosztów w pełnej wysokości, a art. 68 ust. 8 pkt 1 ustawy upoważnia Ministra Obrony Narodowej do określenia wysokości tego zwrotu w rozporządzeniu, co ma na celu uwzględnienie dyspozycyjności żołnierza i niezachęcanie do zamieszkiwania z dala od jednostki.
Uzasadnienie
NSA uznał, że ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (art. 68 ust. 8 pkt 1) upoważnia Ministra Obrony Narodowej do określenia wysokości zwrotu kosztów dojazdów w rozporządzeniu. Przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia, przewidujący zwrot w wysokości 75% ceny biletu miesięcznego, mieści się w granicach tego upoważnienia i jest uzasadniony charakterem służby wojskowej, która wymaga dyspozycyjności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
u.s.w.ż.z. art. 68 § ust. 2
Ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
Żołnierzowi zawodowemu zamieszkującemu poza miejscem pełnienia służby w miejscowości, która nie jest miejscowością pobliską, przysługuje prawo do zwrotu kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem.
rozp. MON art. 5 § ust. 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie świadczeń socjalno-bytowych dla żołnierzy zawodowych
Określa zasady zwrotu kosztów codziennych dojazdów, w tym wysokość ryczałtu (75% ceny imiennego biletu miesięcznego) i wymóg uwzględniania najkrótszej trasy kolejowej lub autobusowej.
Pomocnicze
u.s.w.ż.z. art. 68 § ust. 8 pkt 1
Ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
Rozporządzenie wykonawcze określa m.in. wysokość zwrotu kosztów codziennych dojazdów.
u.z.S.Z.RP art. 1a § ust. 1 pkt 7
Ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej
Definicja "miejscowości pobliskiej" jako miejscowości, do której najkrótszy czas dojazdu lądowym środkiem publicznego transportu zbiorowego nie przekracza 2 godzin w obie strony.
k.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny.
P.p.s.a. art. 178 § ust. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucyjna zasada niezawisłości sędziowskiej i podlegania tylko Konstytucji i ustawom, co pozwala sądowi na ocenę zgodności przepisów niższej rangi z ustawą.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 209
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozp. MS art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Konst. RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Niezawisłość sędziowska i podleganie tylko Konstytucji i ustawom.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia jest niezgodny z art. 68 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ponieważ ogranicza zwrot kosztów dojazdów do 75% ceny biletu miesięcznego, zamiast pełnego zwrotu. Organ powinien uwzględnić najkorzystniejszą trasę dojazdu dla żołnierza, a nie tylko najkrótszą. Sąd pierwszej instancji powinien był ocenić zgodność § 5 rozporządzenia z art. 68 ust. 2 ustawy i odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia w przypadku stwierdzenia niezgodności.
Godne uwagi sformułowania
Sąd jest związany granicami skargi kasacyjnej. Rozporządzenie zatem nie dotyczy jedynie trybu ustalania kosztów i ich wypłaty, ale ustawodawca określił, że Minister Obrony Narodowej może również określić wysokość wypłacanego świadczenia. Ustawodawca przyjął zatem, że Minister Obrony Narodowej może tak ustalić uprawnienia tych żołnierzy, którzy nie mieszkają w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, aby nie zachęcać żołnierzy do zamieszkiwania z dala od jednostki, w której pełnią służbę – co w oczywisty sposób ogranicza ich dyspozycyjność. Organ bierze pod uwagę jedynie najkrótszą trasę dojazdu, a nie jak twierdzi skarżący kasacyjnie – trasę najkorzystniejszą dla niego pod względem czasu dojazdu i ceny biletów.
Skład orzekający
Mirosław Wincenciak
przewodniczący
Przemysław Szustakiewicz
sprawozdawca
Beata Jezielska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu kosztów dojazdów dla żołnierzy zawodowych, zgodność rozporządzeń wykonawczych z ustawami, zasady ustalania wysokości ryczałtu za dojazdy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji żołnierzy zawodowych i konkretnych przepisów ustawy oraz rozporządzenia. Nie dotyczy ogólnych zasad zwrotu kosztów dojazdu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego dla żołnierzy zawodowych prawa do zwrotu kosztów dojazdu, a jej rozstrzygnięcie opiera się na interpretacji przepisów wykonawczych w kontekście ustawy. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i wojskowym.
“Czy 75% zwrotu kosztów dojazdu dla żołnierza to sprawiedliwa kwota? NSA rozstrzyga spór o ryczałt.”
Sektor
obronność
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 3328/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-02-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Beata Jezielska Mirosław Wincenciak /przewodniczący/ Przemysław Szustakiewicz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6191 Żołnierze zawodowi Hasła tematyczne Żołnierze zawodowi Sygn. powiązane III SA/Kr 1131/19 - Wyrok WSA w Krakowie z 2020-01-21 Skarżony organ Dowódca Jednostki Wojskowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 330 art. 68 ust. 2 Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Beata Jezielska Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 1131/19 w sprawie ze skargi D.S. na decyzję Dowódcy [...] z dnia 27 sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów codziennych dojazdów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od D.S. na rzecz Dowódcy [...] kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 1131/19, oddalił skargę D.S. na decyzję Dowódcy [...] z dnia 27 sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów codziennych dojazdów. W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Dowódca Jednostki Wojskowej [...], decyzją z dnia 26 lutego 2019 r., Nr 69/2019, przyznał D.S. prawo do zwrotu kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem w formie ryczałtu miesięcznego w wysokości 75% ceny imiennego biletu miesięcznego określonego w cenniku biletów środków komunikacji publicznej, wykonywanych przez przewoźników kolejowych w klasie drugiej pociągu osobowego, na trasie pomiędzy najbliższym miejscu zamieszkania żołnierza zawodowego przystankiem kolejowym, a najbliższym miejscu pełnienia służby przystankiem kolejowym i z powrotem, tj. w wysokości 248,25 PLN - od dnia 1 lutego 2019 r. - na czas posiadanych uprawnień. Organ l instancji wyjaśnił, że zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 kwietnia 2010 r. w sprawie świadczeń socjalno-bytowych dla żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 87, poz. 565, dalej "rozporządzenie"), przy ustalaniu wysokości zwrotu kosztów codziennych dojazdów przyjmuje się najkrótszą trasę kolejową lub autobusową. Na podstawie rozkładu jazdy Kolei [...] oraz Przewozów Regionalnych organ ustalił, że odległość między miejscowością B., a miejscowością K. wynosi łącznie 132 km. Cena biletu tam i z powrotem, zgodnie z tabelą opłat za bilety odcinkowe miesięczne imienne normalne, wynosi 331,00 zł. Na podstawie § 5 ust. 5 i § 6 rozporządzenia, organ przyznał stronie prawo do zwrotu kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem w formie ryczałtu miesięcznego w wysokości 75% ceny imiennego biletu miesięcznego określonego w cenniku biletów środków komunikacji publicznej, wykonywanych przez przewoźników kolejowych, tj. 331,00 zł x 75,00% = 248, 25 zł. Dowódca [...], po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 6 maja 2019 r., Nr [...] uchylił decyzję organu l instancji w całości oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że organ l instancji, przyznając uprawnienie powołał się na archiwalną wersję aktu prawnego, tj. ustawę z dnia 11 września 2003 r. o służbie żołnierzy zawodowych, jak również błędnie powołał przepis § 5 ust. 5 rozporządzenia Z powyższą decyzją nie zgodził się żołnierz, który wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 24 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 563/19, uchylił zaskarżoną decyzję Dowódcy [...] z dnia 6 maja 2019 r., z uwagi na fakt jej wydania z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. Po ponownym przeanalizowaniu akt postępowania, w szczególności biorąc pod uwagę wskazania i wnioski zawarte w zapadłym wyroku, organ II instancji w decyzji z dnia 27 sierpnia 2019 r., nr [...] wskazał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wskazał, że w myśl art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 330), żołnierzowi zawodowemu zamieszkującemu poza miejscem pełnienia służby w miejscowości, która nie jest miejscowością pobliską w rozumieniu ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2018 r, poz. 2356 ze zm.), przysługuje prawo do zwrotu kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem. Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 7 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, przez pojęcie miejscowości pobliskiej należy rozumieć miejscowość, do której najkrótszy czas dojazdu lądowym środkiem publicznego transportu zbiorowego, łącznie z przesiadkami, nie przekracza zgodnie z rozkładem jazdy 2 godzin w obie strony, licząc od stacji (przystanku) najbliższej miejsca pełnienia służby do stacji (przystanku) najbliższej miejsca zamieszkania, bez uwzględnienia czasu dojazdu do stacji (przystanku) w obrębie miejscowości, z której żołnierz dojeżdża oraz miejscowości, w której wykonuje obowiązki służbowe. W związku z powyższym, w celu określenia, czy dana miejscowość, w której zamieszkuje strona, jest miejscowością pobliską, bierze się pod uwagę wszystkie możliwe połączenia lądowych środków zbiorowego transportu publicznego. Zgodnie z poczynionymi ustaleniami, miejscowość B. nie jest miejscowością pobliską, bowiem czas dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem przekracza 2 godziny. Ponadto na podstawie rozkładu jazdy Kolei [...] oraz Przewozów Regionalnych ustalono, że odległość między miejscowością B., a miejscowością K. wynosi łącznie 132 km. Następnie organ odwoławczy wskazał, że prawodawca w § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia określił zwrot kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem. W świetle powołanych przepisów sytuacja, w której organ przyznałby stronie zwrot kosztów dojazdu na podstawie biletów przewoźnika kolejowego PKP Intercity na trasie B. – K2. oraz przewoźnika autobusowego [...] na trasie K2. – K. i z powrotem byłoby złamaniem obowiązujących przepisów prawa. Powołany § 5 rozporządzenia, wprost wskazuje, że żołnierzowi przysługuje zwrot kosztów codziennych dojazdów w klasie drugiej pociągu osobowego, a nie pociągów innego rodzaju oraz że przewoźnik autobusowy jest brany pod uwagę tylko w sytuacji, gdy brak jest połączenia kolejowego. Ponieważ bezspornie ustalono, że na trasie B. – K. istnieje połączenie kolejowe z przesiadką w K2., a B. nie jest miejscowością pobliską, zatem żołnierzowi przysługuje prawo do zwrotu kosztów codziennych dojazdów na wskazanej trasie, z przesiadką w K2., obsługiwanej przez przewoźnika kolejowego w klasie drugiej pociągu osobowego. Biorąc pod uwagę, że żołnierz nie posiada uprawnienia do ulgowych przejazdów, kwota zwrotu kosztów codziennych dojazdów przyznana z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby wynosi 248,25 zł. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł żołnierz. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a."), uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji wskazał, że bezsporne jest, że skarżącemu przysługuje prawo do zwrotu kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem, ponieważ skarżący zamieszkuje w miejscowości B., a zawodową służbę wojskową pełni w K. Sporna jest natomiast wysokość przyznanego miesięcznego ryczałtu. Następnie Sąd pierwszej instancji przytoczył treść art. 68 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i wyjaśnił, że miejscowość, w której mieszka żołnierz nie jest miejscowością pobliską. Przysługuje mu zatem zwrot kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby. Organ II instancji ustalił, że na trasie B. – K. istnieje połączenie kolejowe z przesiadką w K2., a B. nie jest miejscowością pobliską, zatem skarżącemu przysługuje prawo do zwrotu kosztów codziennych dojazdów na wskazanej trasie, z przesiadką w K2., obsługiwanej przez przewoźnika kolejowego w klasie drugiej pociągu osobowego. Biorąc pod uwagę, że żołnierz nie posiada uprawnienia do ulgowych przejazdów (oświadczenie złożone we wniosku o ustalenie prawa do zwrotu kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem) kwota zwrotu kosztów codziennych dojazdów przyznana z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby wynosi 248,25 zł. Nie można więc uznać, że sprawiedliwym posunięciem byłoby w tej sytuacji dokonanie wyliczenia uwzględniając cenę biletu miesięcznego przewoźnika Kolei [...] na trasie o odległości 55 km oraz cenę biletu miesięcznego przewoźnika Przewozów Regionalnych na trasie o odległości 77 km, po czym ceny te należałoby podsumować i dopiero wtedy wyliczyć ryczałt w wysokości 75% ceny imiennego biletu miesięcznego. Interpretacja przepisu powinna być uniwersalna i wykluczać sprzeczności. Natomiast w ujęciu prezentowanym przez skarżącego w każdym przypadku należałoby uwzględniać najkorzystniejszą pod względem czasu trwania trasę dla skarżącego, co byłoby sprzeczne z brzmieniem przepisów. Skarżący oczekuje, że przy ustalaniu rodzaju połączenia organ weźmie pod uwagę czas dojazdu. Tymczasem czas dojazdu ma znaczenie przy ustalaniu, czy żołnierz zamieszkuje w miejscowości pobliskiej, natomiast w niniejszej sprawie przy ustalaniu kosztów dojazdu organ ma wziąć pod uwagę trasę najkrótszą. Organ wyliczając wysokość ryczałtu związany jest treścią przepisu § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia i musi brać pod uwagę ceny imiennego biletu miesięcznego określonego w cenniku biletów środków komunikacji publicznej, wykonywanych przez przewoźników kolejowych - w klasie drugiej pociągu osobowego, gdyż na trasie B. – K. istnieje połączenie kolejowe z przesiadką w K2. Raz jeszcze należy podkreślić, że zgodnie z obowiązującymi przepisami przy ustaleniu, czy skarżący zamieszkuje w miejscowości pobliskiej decydujący jest czas dojazdu, natomiast przy ustaleniu wysokości kosztów dojazdu – najkrótsza trasa. Z powyższym wyrokiem nie zgodził się skarżący, wnosząc skargę kasacyjną i domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: 1. art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. polegające na braku uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, na skutek nieskorzystania z uprawnienia określonego w art. 178 ust. 1 Konstytucji RP i braku dokonania oceny czy przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia jest zgodny z zapisem z art. 68 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych; 2. art. 68 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia poprzez błędną wykładnię "zwrotu kosztów codziennych dojazdów" i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie, że skarżącemu należy się wyłącznie częściowy zwrot kosztów dojazdu oraz nieustalenie najkrótszej trasy kolejowej, autobusowej lub łącznej kolejowej i autobusowej z miejscowości B. do miejscowości K. i z powrotem. Skarżący kasacyjnie wskazał, że zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. A zatem, na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, sąd może w toku rozpoznawania konkretnej sprawy oceniać, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy. W sytuacji, gdy stwierdzi niekonstytucyjność takiego aktu prawnego (tj. aktu niższej rangi niż ustawa), może odmówić z tego powodu jego stosowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznający sprawę, posiadał uprawnienie do zbadania czy § 5 rozporządzenia jest zgodny z ustawą o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i ewentualnie, w przypadku stwierdzenia takiej niezgodności, posiadał uprawnienie do odmowy zastosowania tego przepisu. Tymczasem Sąd pierwszej instancji nie tylko nie skorzystał z przysługującego mu prawa, ale przede wszystkim w ślad za organami, dokonał wadliwej wykładni pojęcia zwrotu kosztów codziennych dojazdów. Natomiast dokonując weryfikacji rozporządzenia pod kątem zgodności z postanowieniami ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych doszedłby do wniosku, iż skarżący ma rację zarzucając organom wadliwe wyliczenie zwrotu codziennych kosztów dojazdu, w szczególności w zakresie zwrotu tylko części kosztów dojazdu, a nie całości, tak jak to założył w swoich postanowieniach ustawodawca. Nadto zgodnie z art 68 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierzowi zawodowemu zamieszkującemu poza miejscem pełnienia służby w miejscowości, która nie jest miejscowością pobliską, przysługuje prawo do zwrotu kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem. Zatem kluczowa w powyższym przepisie jest wykładnia pojęcia "zwrot kosztów codziennych dojazdów", który zdaniem skarżącego, dotyczy całości poniesionych kosztów dojazdów w pełnej wysokości. W sprawie organy ustaliły, że odległość pomiędzy B. a K. wynosi 132 km oraz że na trasie B. – K. istnieje połączenie kolejowe z przesiadką w K2. Powyższe ustalenia dokonane zostały w oparciu o rozkład jazdy Kolei [...] oraz Przewozów Regionalnych, z tym, że wyliczając wysokość zwrotu kosztów codziennych dojazdów, organ II instancji oparł się wyłącznie na tabeli opłat za bilety odcinkowe miesięczne imienne normalne tam i z powrotem według taryfy podstawowej pociągów REGIO. Powyższy sposób wyliczenia wysokości kosztów dojazdów jest błędny i niezgodny z obowiązującym przepisem prawa, albowiem wyliczenie to uwzględnia tylko częściowe koszty dojazdów - pociągiem REGIO, podczas gdy faktyczna podroż ma się odbywać pociągami dwóch przewoźników: REGIO i Kolei [...]. Jednocześnie wyliczenie to jest sprzeczne z zapisem ustawy, w której ustawodawca jednoznacznie i wyraźnie wskazał, iż żołnierzowi zawodowemu należy się zwrot kosztów codziennych dojazdów, a nie tylko części. W przepisie tym brak jest jakiejkolwiek wzmianki, na temat tego, że zwrot kosztów dojazdu ma być częściowy, bądź w niewielkim zakresie, a co jednoznacznie świadczy o tym, iż zwrot winien być dokonany w pełnym zakresie. Tymczasem organ, dokonując wyliczenia, uwzględnił przejazd pociągiem i cenę biletu wyłącznie w oparciu o tabelę opłat u jednego przewoźnika, a zatem wbrew przepisom ustawy ustalił częściowy, a nie całkowity koszt przejazdu z miejsca zamieszkania do pracy i z powrotem. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, wyliczenie winno uwzględniać cenę biletu miesięcznego przewoźnika Kolei [...] na trasie o odległości 55 km oraz cenę biletu miesięcznego przewoźnika Przewozów Regionalnych na trasie o odległości 77 km, by następnie kwoty te winny zostać zsumowane i dopiero taki sposób wyliczenia pozwoli na ustalenie codziennych kosztów dojazdu, z których należałoby wyliczyć ewentualny ryczałt miesięczny w wysokości 75%. Reasumując skarżący kasacyjnie uważa, że § 5 rozporządzenia jest sprzeczny z zapisami art. 68 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z racji tego iż ogranicza wysokość zwrotu kosztów przejazdu ustalając, iż należą się one w formie ryczałtu w wysokości 75% ceny imiennego biletu miesięcznego. Mając na uwadze fakt, iż postanowienia ustawy stoją przed postanowieniami rozporządzenia, wskazać należy iż w tym przypadku postanowienia rozporządzenia są niekorzystne i znacznie zawężające uregulowanie zawarte w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Ustawodawca w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości wskazał, iż żołnierzowi zawodowemu należy się zwrot kosztów codziennych dojazdów, a zatem cały rzeczywiście poniesiony koszt. Tymczasem z postanowień rozporządzenia wynika, iż żołnierzowi zawodowemu należy się wyłącznie ryczałt w wysokości 75% ceny imiennego biletu miesięcznego, a zatem wbrew postanowieniom ustawy zwrot kosztów codziennego dojazdu ograniczony został do pewnej część odpowiadającej 75% ceny imiennego biletu miesięcznego. Takie rozstrzygnięcie pozostaje nie tylko w sprzeczności z ustawą i założeniami racjonalnego ustawodawcy, ale jest również krzywdzące dla żołnierza zawodowego. Jednocześnie skarżący kasacyjnie podniósł, że organ przy ustalaniu wysokości zwrotu kosztów dojazdu winien również wziąć pod uwagę najkrótszą trasę kolejową lub autobusową albo łącznie trasę kolejową i autobusową. Tymczasem organ, wyliczając koszt dojazdu dla skarżącego, ustalił połączenie kolejowe na trasie B. – K., które łącznie w dwie strony zajmuje 7 h 45 minut. Tymczasem w sprawie zwrotu kosztów codziennego dojazdu nie można tracić z pola widzenia przesłanki dogodności dojazdu w związku z pełnionymi godzinami pracy, tak aby czas pozostawania poza miejscem zamieszkania był jak najkrótszy, zatem połączenie, które zajmuje 7 h 45 minut w żadnej mierze nie możne zostać uznane za najkrótsze i najdogodniejsze połączenie dla skarżącego. Na etapie postępowania przed organami skarżący zgłaszał tę okoliczność i wskazywał połączenie, które było o połowę krótsze od tego, jakie ustalone zostało przez organy. Faktem jest, iż owo połączenie było połączeniem kolejowym i autobusowym, przy czym spełniało przesłankę najkrótszego połączenia i zarazem najbardziej dogodnego, albowiem żołnierz przebywał o połowę mniejszy okres w podróży niż przy połączeniu kolejowym ustalonym przez organ. Zapisy rozporządzenia zezwalają na ustalenie przejazdu trasą łączonego przy wykorzystaniu transportu kolejowego i autobusowego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie sprzeczności § 5 ust. 1 rozporządzenia z art. 68 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 68 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych "żołnierzowi zawodowemu zamieszkującemu poza miejscem pełnienia służby w miejscowości, która nie jest miejscowością pobliską w rozumieniu ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, przysługuje prawo do zwrotu kosztów codziennych dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem". Przepis ten statuuje ogólną zasadę zwrotu kosztów dojazdu żołnierzowi zawodowemu, który ma miejsce zamieszkania poza miejscem pełnienia służby lub miejscowością pobliską. Reguły zwrotu tych kosztów zostały określone w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Obrony Narodowej, którego warunki zostały określone w ustawie, tj. w art. 68 ust. 8 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Wedle tego przepisu rozporządzenie wykonawcze określające m.in. reguły zwrotu kosztów dojazdów osoby, o której mowa wart 68 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych powinno statuować - "wysokość dodatku za rozłąkę oraz zwrotu kosztów codziennych dojazdów, szczegółowe warunki ustalania wysokości należności, o których mowa w ust. 1 i 2, oraz warunki korzystania z tych uprawnień". Treść art. 68 ust. 8 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jednoznacznie określa zatem, że wydane na jego podstawie rozporządzenie dotyczące zwrotu kosztów codziennych dojazdów żołnierza, o którym mowa wart 68 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych określa trzy elementy: 1) wysokość zwracanych kosztów, 2) szczegółowe warunki ustalania należności oraz 3) przesłanki korzystania z uprawnienia. Rozporządzenie zatem nie dotyczy jedynie trybu ustalania kosztów i ich wypłaty (pkt 2 i 3), ale ustawodawca określił, że Minister Obrony Narodowej może również określić wysokość wypłacanego świadczenia. Wskazuje na to treść początkowa, gdy art. 68 ust. 8 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z której wynika, że zarówno wysokość dodatku za rozłąkę jak i wysokość zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby z miejscowości nie będącej miejscowością pobliską będą określone w rozporządzeniu wykonawczym. Tymczasem art. 68 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie określa, że koszty dojazdu zostaną zwrócone żołnierzowi, o którym mowa w tym przepisie w pełnej wysokości. W tym bowiem zakresie określenie wysokości zwrotu kosztów dojazdu pozostawiono uznaniu Ministrowi Obrony Narodowej, który ustalił je w § 5 ust. 1 rozporządzenia w wysokości 75 % ceny imiennego biletu miesięcznego określonego w cenniku biletów środków komunikacji publicznej, wykonywanych przez przewoźników kolejowych lub autobusowych. Rozwiązanie takie jest uzasadnione charakterem stosunku służbowego żołnierza zawodowego. Jedna z cech stosunku służbowego żołnierza zawodowego jest jego dyspozycyjność (por. M. Wieczorek, Charakter prawny stosunków służbowych funkcjonariuszy służby mundurowych, Wydawnictwo Adam Marszałek 2017), a więc także możliwość jak najszybszego stawienia się w miejscu pełnienia służby. Stąd najlepszym dla interesów wojska jest, aby żołnierz zawodowy mieszkał w miejscowości, w której pełni służbę lub miejscowości pobliskiej. Ustawodawca przyjął zatem, że Minister Obrony Narodowej może tak ustalić uprawnienia tych żołnierzy, którzy nie mieszkają w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, aby nie zachęcać żołnierzy do zamieszkiwania z dala od jednostki, w której pełnią służbę – co w oczywisty sposób ogranicza ich dyspozycyjność. Uznać zatem należy, że § 5 ust. 1 rozporządzenia nie jest sprzeczny art. 68 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ponieważ treść tego przepisu mieści się w warunkach jakie Ministrowi Obrony Narodowej wyznaczyła ustawa do wydania rozporządzenia w art. 68 ust. 8 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Mając na względzie powyższe, nie można uznać za uprawniony zarzut naruszenia art. 68 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia poprzez uznanie, że skarżącemu kasacyjnie należy się tylko częściowy zwrot kosztów. W tym bowiem zakresie, wobec niewątpliwego brzmienia § 5 ust. 1 rozporządzenia, zwrot kosztów dojazdu należy mu się w wysokości 75 % ceny imiennego biletu miesięcznego określonego w cenniku biletów środków komunikacji publicznej, wykonywanych przez przewoźnika kolejowego lub autobusowego, organ bierze pod uwagę jedynie najkrótszą trasę dojazdu, a nie jak twierdzi skarżący kasacyjnie – trasę najkorzystniejszą dla niego pod względem czasu dojazdu i ceny biletów- co jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji - organy orzekające w sprawie uczyniły. Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 P.p.s.a., orzekł jak pkt. 1 wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 209 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Koszty te wynoszą 360 zł i obejmują wynagrodzenie dla pełnomocnika organu za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 179 P.p.s.a. (uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12) oraz za udział w rozprawie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI