III OSK 6434/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą sposobu naliczania opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych, potwierdzając prawidłowość interpretacji przepisów przez WSA.
Sprawa dotyczyła sporu interpretacyjnego dotyczącego sposobu naliczania opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych. Skarżący zarzucał błędną wykładnię art. 272 ust. 5 Prawa wodnego, twierdząc, że opłata powinna być obliczona z uwzględnieniem kwartału jako 0,25 roku, a nie jako '1' jednostka rozliczeniowa. Sąd I instancji i NSA uznały jednak, że organ prawidłowo zinterpretował przepisy, przyjmując kwartał jako okres rozliczeniowy, a czynnik czasu w formule obliczeniowej powinien wynosić '1' dla tego okresu. Skarga kasacyjna została oddalona.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Warszawie w przedmiocie ustalenia opłaty zmiennej za usługi wodne. Głównym przedmiotem sporu była wykładnia art. 272 ust. 5 Prawa wodnego, który określa sposób obliczania opłaty zmiennej jako iloczyn stawki jednostkowej, ilości odprowadzonych wód i czasu wyrażonego w latach. Skarżący argumentował, że skoro okres rozliczeniowy wynosi kwartał (art. 272 ust. 10 Prawa wodnego), to czynnik czasu w formule powinien wynosić 0,25 roku, a nie 1. W przeciwnym razie opłata jest zawyżona. WSA w Warszawie uznał, że organ prawidłowo zinterpretował przepisy, przyjmując kwartał jako okres rozliczeniowy i stosując w formule czas jako '1' jednostkę rozliczeniową. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że art. 272 ust. 5 Prawa wodnego określa wzór, a art. 272 ust. 10 stanowi o okresie rozliczeniowym. Sąd wskazał, że przyjęcie wykładni proponowanej przez skarżącego prowadziłoby do zaniżenia opłaty. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za niezasadne i potwierdzając prawidłowość wykładni przepisów przez Sąd I instancji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Opłata zmienna jest ustalana jako iloczyn stawki jednostkowej, ilości odprowadzonych wód i czasu. Okres rozliczeniowy wynoszący kwartał (art. 272 ust. 10) oznacza, że dla tego okresu przyjmuje się wartość '1' jako jednostkę czasu w formule z art. 272 ust. 5, a nie 0,25 roku. Wykładnia ta jest prawidłowa i zgodna z celem przepisów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 272 ust. 5 Prawa wodnego określa wzór, a art. 272 ust. 10 stanowi o okresie rozliczeniowym. Przyjęcie kwartału jako okresu rozliczeniowego oznacza, że dla tego okresu czynnik czasu w formule wynosi '1'. Wykładnia ta jest zgodna z zasadą zwrotu kosztów usług wodnych i zasadą 'zanieczyszczający płaci', a jej odrzucenie prowadziłoby do zaniżenia opłaty.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawo wodne art. 272 § ust. 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne
Prawo wodne art. 272 § ust. 10
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo wodne art. 14 § ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne
Prawo wodne art. 14 § ust. 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne
Prawo wodne art. 271 § ust. 4
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne
Prawo wodne art. 273 § ust. 6
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne
Prawo wodne art. 274 § pkt 5 lit. c tiret pierwsze
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne
rozporządzenie art. 8 § pkt 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa COVID-19 art. 15 zzs4 § ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Argumenty
Skuteczne argumenty
NSA uznał, że interpretacja art. 272 ust. 5 Prawa wodnego przez WSA, zgodnie z którą czas w formule obliczeniowej opłaty zmiennej wynosi '1' dla kwartalnego okresu rozliczeniowego, jest prawidłowa. NSA odrzucił zarzut naruszenia art. 7a § 1 k.p.a., stwierdzając brak wątpliwości interpretacyjnych (tzw. pata interpretacyjnego) i możliwość jednoznacznego rozstrzygnięcia sporu przy zastosowaniu powszechnie przyjętych metod wykładni. NSA uznał, że uzasadnienie wyroku WSA nie narusza art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ umożliwia kontrolę instancyjną.
Odrzucone argumenty
Skarżący argumentował, że opłata zmienna powinna być obliczona z uwzględnieniem kwartału jako 0,25 roku, a nie jako '1' jednostka rozliczeniowa, co prowadzi do czterokrotnego zawyżenia opłaty. Skarżący zarzucił WSA naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi mimo istnienia wątpliwości interpretacyjnych. Skarżący zarzucił WSA naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sporządzenie wewnętrznie sprzecznego i niepełnego uzasadnienia wyroku.
Godne uwagi sformułowania
Oś sporu oscylowała wokół tego, czy organ prawidłowo zastosował wzór stanowiący podstawę do ustalenia wysokości należnej za dany okres rozliczeniowy opłaty zmiennej wynikający z art. 272 ust. 5 ustawy Prawo wodne. W piśmiennictwie wskazano, że 'Wykładnia prawa sensu stricto polega na ustaleniu znaczenia budzącego wątpliwości tekst prawnego.' W orzecznictwie NSA wyrażono pogląd, który podziela Naczelny Sąd orzekający w tym składzie, według którego 'Zgodnie z powołanym już art. 272 ust. 5 wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych [...] ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m³ i czasu, wyrażonego w latach...'
Skład orzekający
Jerzy Stelmasiak
przewodniczący
Kazimierz Bandarzewski
członek
Piotr Korzeniowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących naliczania opłat zmiennych za odprowadzanie wód opadowych, zwłaszcza w kontekście okresu rozliczeniowego i czynnika czasu we wzorze."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego sposobu naliczania opłat za wody opadowe w miastach, zgodnie z przepisami Prawa wodnego. Interpretacja może być pomocna w podobnych sporach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa wodnego i finansów publicznych, jakim jest prawidłowe naliczanie opłat. Choć nie ma tu nietypowych faktów, interpretacja przepisów ma znaczenie praktyczne dla wielu podmiotów.
“Jak prawidłowo zapłacić za deszczówkę? NSA rozstrzyga spór o naliczanie opłat za wody opadowe.”
Dane finansowe
WPS: 19 240 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 6434/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Kazimierz Bandarzewski
Piotr Korzeniowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 2754/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-03-11
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 2268
art. 272 ust. 5 i ust. 10
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) sędzia WSA (del.) Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 2754/20 w sprawie ze skargi M. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Warszawie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 20 października 2020 r., nr 79/2020 w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za usługi wodne I. oddala skargę kasacyjną; II. zasądza od M. na rzecz Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Warszawie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; III. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w wysokości przekraczającej kwotę określoną w pkt II. wyroku.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 11 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, WSA w Warszawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny), sygn. akt IV SA/Wa 2754/20 po rozpoznaniu 11 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Miasta M. (dalej "Skarżący", "Miasto", "Skarżący kasacyjnie") na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Warszawie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej "Dyrektor") z 20 października 2020 r., nr 79/2020 w przedmiocie ustalenia opłaty zmiennej za usługi wodne oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że Dyrektor Zarządu Zlewni w Warszawie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie informacją z 18 września 2020 r., nr 1371 ZZ Warszawa, OZ/II/kwartał/2020, na podstawie art. 272 ust. 17 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310, dalej: ustawa Prawo wodne), ustalił dla Skarżącego za II kwartał 2020 r. opłatę zmienną w wysokości 19 240 (dziewiętnaście tysięcy dwieście czterdzieści) złotych za odprowadzanie do wód rzeki S. na działkach o numerach ewidencyjnych [...] i [...], obręb [...] M., wód opadowych i roztopowych, pochodzących z powierzchni terenu ograniczonego ulicami – [...], poprzez trzy wyloty kanalizacji deszczowej. Skarżący wniósł reklamację od powyższej informacji.
W decyzji Dyrektora z 20 października 2020 r., nr 79/2020, wydanej na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 272 ust. 5, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej: k.p.a.) w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód rzeki - wód opadowych lub roztopowych, organ nie uznał reklamacji.
Miasto M. wywiodło skargę na powyższą decyzję z 20 października 2020 r. Sąd I instancji, oddalając skargę, w uzasadnieniu wyroku wskazał, że skarga była niezasadna, albowiem decyzja Dyrektora z 20 października 2020 r. nie narusza przepisów prawa, w stopniu skutkującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Według Sądu I instancji, oś sporu oscylowała wokół tego, czy organ prawidłowo zastosował wzór stanowiący podstawę do ustalenia wysokości należnej za dany okres rozliczeniowy opłaty zmiennej wynikający z art. 272 ust. 5 ustawy Prawo wodne. Organ obliczył opłatę zmienną jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty (0,75 zł m3/rok), ilości odprowadzanych wód (w okresie objętym decyzją tj. w kwartale, wyrażonej w m3) i czasu (odpowiadającego liczbie jednostki rozliczeniowej). Skarżący stanął na stanowisku, że opłata zmienna powinna być wyliczona przy uwzględnieniu kwartalnego okresu rozliczeniowego, który powinien stanowić wartość ¼ roku (a więc 0,25 jednostki rozliczeniowej), skoro składnikiem określonego w przepisie iloczynu jest czas wyrażony w latach. Zdaniem Sądu I instancji, organ dokonał prawidłowej wykładni art. 271 ust. 5 ustawy Prawo wodne, a przepis ten wbrew stanowisku Skarżącego, nie rodzi wątpliwości interpretacyjnych skutkując koniecznością orzekania na korzyść strony (art. 7a § 1 k.p.a.). Organ właściwie ustalił wysokość opłaty zmiennej za okres rozliczeniowy odpowiadający konkretnemu kwartałowi, przyjmując ilość odprowadzonej w tym kwartale wody (wykazaną w oświadczeniu Skarżącego), obowiązującą stawkę za 1 m³ wody (§ 8 pkt 1 rozporządzeniu) oraz liczbę odpowiadającą okresowi rozliczeniowemu ("1"). Ujętemu we wzorze okresowi rozliczeniowemu odpowiada faktyczna ilość wody odprowadzonej w tym wyrażonym liczbą okresie rozliczeniowym. Zasadniczym elementem wpływającym na wysokość opłaty jest ilość odprowadzonych wód opadowych i roztopowych.
W skardze kasacyjnej Skarżący, reprezentowany przez r.pr. K.W., zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie zarzucono:
1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego:
- art. 272 ust. 5 w zw. z art. 272 ust. 10 ustawy z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 624, ze zm., dalej: Prawo wodne) w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78 poz. 483, ze zm.) przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że opłata zmienna, której sposobu wyliczenia dotyczą te przepisy, powinna być obliczona jako iloczyn: jednostkowej stawki opłaty określonej w akcie wykonawczym do ustawy (wyrażonej w złotych za m3 za rok), ilości wody (wyrażonej w m3) i czasu wyrażonego w jednostce czasu jaką jest kwartał, co przy wyliczeniu opłaty za kwartalny okres rozliczeniowy powoduje podstawienie do wzoru w miejsce czynnika iloczynu dotyczącego czasu wartości "1", podczas, gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że jako ostatni z wymienionych wyżej czynników iloczynu powinien być uwzględniony "czas wyrażony w latach" co przy wyliczeniu opłaty w odniesieniu do kwartalnego okresu rozliczeniowego powoduje podstawienie do wzoru w miejsce czynnika iloczynu dotyczącego czasu wartości "0,25", a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tych przepisowi zaaprobowanie w zaskarżonym wyroku określenia przez organ w zaskarżonej decyzji opłaty zmiennej za odprowadzenie do wód - wód deszczowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej w wysokości czterokrotnie wyższej niż należna;
2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania mające
istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1 oraz w zw. z art. 7a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 725, ze zm., dalej k.p.a.) w zw. z art. 14 ust. 2 w zw. z art. 14 ust. 1 pkt 5 Prawa wodnego przez dokonanie wadliwej kontroli zaskarżonej decyzji, w wyniku której nastąpiło oddalenie skargi pomimo zaistnienia podstaw do jej uwzględnienia, a to w wyniku błędnego przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że organ administracji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył art. 7a § 1 k.p.a., bowiem przy dokonywaniu wykładni stosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego - art. 272 ust. 5 w z w. z art. 272 ust. 10 Prawa wodnego nie zachodziła wątpliwość interpretacyjna wymagająca rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem odnosiło się do zasadniczego problemu prawnego w sprawie oraz doprowadziło do nieuwzględnienia skargi;
- art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sporządzenie wewnętrznie sprzecznego i niepełnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku w zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku w wyniku stwierdzenia, że nie ma znaczenia to, że wzór matematyczny opisany przez art. 272 ust. 5 Prawa wodnego określający sposób ustalenia opłaty zmiennej posługuje się inną jednostką czasu ("rok", "lata") niż to w jakiej jednostce dokonuje się rozliczenia opłaty ("kwartał"), co powoduje, że z uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie nie wynika jaka norma zdaniem Sądu wynika z art. 272 ust. 5 Prawa wodnego, a w szczególności jaka jest podstawa prawna poglądu Sądu I instancji co do tego, że można podstawić określone wartości do wzoru w miejsce czynnika iloczynu w innej jednostce miary niż określona w przepisie ("czas wyrażony w latach"), co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem rozumowanie Sądu, które legło u podstaw orzeczenia w odniesieniu do jedynego spornego problemu nie daje się odtworzyć, a wyrok nie poddaje się kontroli sądowej.
Wskazując na powyższe, wniesiono: 1) na podstawie art. 188 p.p.s.a., o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny, ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz art. 200 w zw. z art. 193 p.p.s.a. o zasądzenie od Organu administracji na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w ocenie Skarżącego, nie można zgodzić się z stanowiskiem i wykładnią przepisów prawa zaprezentowaną przez WSA w Warszawie. Według Skarżącego kasacyjnie, odwołując się do metod wykładni systemowej należy zauważyć, że jeżeli ustawodawca w dwóch jednoznacznie powiązanych przepisach (art. 272 ust. 5 i ust. 10 Prawa wodnego) odwołał się raz do "czasu, wyrażonego w latach", a za drugim razem do "okresu rozliczeniowego wynoszącego kwartał", to ten zabieg legislacyjny był celowy. Gdyby zamiarem ustawodawcy było ujęcie w art. 272 ust. 5 Prawa wodnego czynnika czasu w jednostce miary "kwartał" to bez wątpienia zostałoby to wyrażone w tym przepisie, tak jak zostało to wyrażone w art. 272 ust. 10 Prawa wodnego.
Na art. 272 ust. 5 Prawa wodnego należy spojrzeć także z innej perspektywy — przepis ten w swojej zasadniczej części to nic innego jak wzór matematyczny oparty o mnożenie: wartość opłaty zmiennej = jednostkowa stawka opłaty * ilość odprowadzonych wód wyrażonej w m3 * czas, wyrażony w latach. Przyjęcie wykładni tego przepisu dokonanej przez Organ, a zaaprobowanej w zaskarżonym wyroku, prowadzi do tego, że ostatni z czynników mnożenia powinien mieć w każdym przypadku wyliczenia opłaty kwartalnej wartość "1" co oznaczać ma tyle co "1 kwartał". Taką wykładnię przepisu należy odrzucić także z tego powodu, że nie można zakładać, że racjonalny ustawodawca wprowadził do wzoru czynnik mnożenia, który zawsze ma wartość "1", czyli nie wpływa na końcowy wynik mnożenia.
Jednostkowa stawka opłaty zmiennej bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych została określona w § 8 pkt 1 rozporządzenia w sprawie stawek opłat jako kwota 0,75 zł za 1 m3 na 1 rok. Wartość maksymalną tej stawki jednostkowej określa art. 274 pkt 5 lit. c tiret pierwsze Prawa wodnego na kwotę 1,50 zł za 1 m3 na 1 rok. Sposób określenia wysokości stawki jednostkowej koresponduje z przepisem art. 272 ust. 5 Prawa wodnego, tj. tak jak przepis ustawy uwzględnia czynnik czasu liczony w latach. Gdyby ustawodawca chciał określić stawkę jednostkową opłaty bez uwzględnienia czynnika czasu w latach wprowadziłby opłatę w wysokości 0,75 zł "za m3" - takie określenie stawki jednostkowej oznaczałoby (w sytuacji, gdy ustawa przewiduje kwartalny okres rozliczeniowy) tyle co "za m3 za kwartał".
Odnosząc się do wykładni art. 272 ust. 5 w zw. z art. 272 ust. 10 Prawa wodnego, jaką przedstawił w zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, Skarżący wskazał, że jest ona błędna i w konsekwencji doprowadziła do niewłaściwego zastosowania wskazanych przepisów w sprawie, a w konsekwencji nieuwzględnienia skargi. Pierwsza zmienna określona we wzorze zawartym w art. 272 ust. 5 Prawa wodnego to "ilość odprowadzonych wód, wyrażona w m3". Powiązanie art. 272 ust. 5 i ust. 10 Prawa wodnego prowadzi do jednoznacznych wniosków, że wartość podstawiana do wzoru jako ilość odprowadzonych wód, powinna być określona dla okresu rozliczeniowego, tj. konkretnego kwartału, którego dotyczy naliczenie opłaty. Tak prawidłowo przyjął Organ w decyzji będącej przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie i Skarżący nie kwestionował tego w skardze. Określając opłatę zmienną za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, należy uwzględnić ilość rzeczywiście odprowadzonych w danym kwartale wód opadowych i roztopowych, co odróżnia tę opłatę od opłaty stałej za tę usługę wodną, której wysokość jest zależna od maksymalnej ilości wód odprowadzanych określonej w pozwoleniu wodnoprawnym (art. 271 ust. 4 Prawa wodnego).
Dokonując wykładni art. 272 ust. 5 Prawa wodnego, należy uwzględnić art. 272 ust. 10 Prawa wodnego, zgodnie z którym ustalając wysokość opłat, o których mowa w ust. 1-9, uwzględnia się okres rozliczeniowy wynoszący kwartał. Pojęcie "okres rozliczeniowy" oznacza tyle co przedział czasu, na podstawie którego dokonywane są rozliczenia. Z art. 272 ust. 10 Prawa wodnego wynika zatem, że opłatę zmienną, o której mowa w art. 272 ust. 5 Prawa wodnego oblicza się dla okresu równego kwartałowi. Istota normy prawnej określającej okres rozliczeniowy dla opłaty za korzystanie z usług wodnych jest to, że opłata ta nie może być wyliczona dla innego okresu. W ocenie Skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji błędnie dowodzi prawidłowości wykładni art. 272 ust. 5 Prawa wodnego przez porównanie wartości opłaty wyliczonej dla kwartalnego okresu rozliczeniowego z wartością obliczoną dla rocznej ilości odprowadzonej wody. Zauważyć trzeba także, że każdy kwartał danego roku jest odrębnym okresem rozliczeniowym i trudno sobie wyobrazić ze względu na zależność ilości odprowadzonych wód opadowych i roztopowych od pory roku i ilości opadów atmosferycznych, że w każdym kwartale danego roku ilość odprowadzonych wód mogłaby być taka sama - ta tylko okoliczność także dyskwalifikuje porównanie zastosowane przez Sąd.
Metoda wykładni zastosowana przez organ, a zaaprobowana w zaskarżonym wyroku przez Sąd, prowadzi do wyliczenia opłaty w wysokości czterokrotnie wyższej niż opłata należna. Nie sposób jednocześnie zaaprobować odwołania się przez Sąd do kontekstu celowościowego i funkcjonalnego opłat za usługi wodne oraz ich charakteru jako uzasadnienia przyjęcia takiej metody wykładni przepisów, która prowadzi do odejścia od ich literalnego brzmienia, a w konsekwencji także do czterokrotnego zawyżenia przedmiotowej opłaty. Z art. 272 ust. 5 w zw. z art. 272 ust. 10 Prawa wodnego jasno wynika, że opłatę zmienną nalicza się kwartalnie oraz, że przy wyliczeniu uwzględnia się "czas wyrażony w latach", co — przy wyliczeniu opłaty kwartalnej - oznacza konieczność pomnożenia: stawki jednostkowej opłaty * ilość wód odprowadzonych rzeczywiście w kwartale * ¼ (tj. okres kwartału ujęty w stosunku do roku). Dokonana przez Sąd wykładnia powołanych przepisów jest błędna, co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania ich w stanie faktycznym sprawy i w konsekwencji oddalenia skargi w sprawie oraz zaakceptowania decyzji organu, w której opłata zmienna określona została w czterokrotnie zawyżonej wysokości.
Dostrzegając możliwość przyjęcia w wyniku wykładni literalnej art. 272 ust. 5 Prawa wodnego różnych znaczeń tego przepisu, w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7a k.p.a., Sąd zobowiązany był uwzględnić skargę na decyzję, z uwagi na wydanie jej z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Nieuwzględnienie przez Sąd I instancji w wyrokowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. doprowadziło do bezpodstawnego oddalenia skargi w sprawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., a w konsekwencji jest naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Według skarżącego kasacyjnie, uzasadnienie zaskarżonego wyroku w zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej zostało sporządzone z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. bowiem jest wewnętrznie sprzeczne i niepełne.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor, reprezentowany przez r. pr. M.K., wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, 2. zasądzenie od skarżącego Miasta M. na rzecz Dyrektora kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, 3. na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. wniesiono o przeprowadzenie rozprawy.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną wskazano, że skoro opłata ma dotyczyć okresu kwartalnego (1 kwartału) to logicznym jest, iż "czas wyrażony w latach" powinien mieć postać 1 kwartału. Zgodnie z art. 272 ust. 10 ustawy Prawo wodne ustalając wysokość opłat, o których mowa w ust. 1-9, uwzględnia się okres rozliczeniowy wynoszący kwartał. Organ podziela stanowisko Skarżącego, iż odwołanie się przez ustawodawcę w dwóch jednoznacznie powiązanych przepisach tj. art. 272 ust. 5 i art. 272 ust. 10 Prawa wodnego odpowiednio do "okresu liczonego w latach" i "okresu rozliczeniowego wynoszącego kwartał" było świadomym zabiegiem legislacyjnym, jednakże nie sposób podzielić wniosków jakie z tego faktu wywodzi Skarżący. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania są wynikiem takiego a nie innego rozstrzygnięcia przez WSA w Warszawie istoty sporu - sposobu liczenia wysokości opłaty zmiennej na podstawie art. 272 ust. 5 ustawy Prawo Wodne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Sprawa została skierowania do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, ponieważ z uwagi na ilość spraw oraz możliwości techniczne Sądu, nie można było przeprowadzić rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Sąd uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm. – dalej: ustawa COVID-19), a nie był związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy (art. 15 zzs4 ust. 1 ustawy COVID-19).
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania.
W tej sprawie Sąd nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna jest niezasadna. Zarzuty skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienia nie zasługiwały na uwzględnienie.
Osią sporu w niniejszej nie jest ocena stanu faktycznego czy jego ustalenia, ale wykładnia prawa. W skardze kasacyjnej Skarżący kasacyjnie nie podważa stanu faktycznego, stanowiącego podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, a jedynie uważa, że stan ten odpowiada stanowi hipotetycznemu, o którym mowa w art. 272 ust. 5 ustawy z 20 lipca 2017 r. (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 310 ze zm., dalej: p.w., ustawa) z uwagi na błędną wykładnię tego przepisu dokonaną przez Sąd I instancji i wadliwe wywiedzenie wniosku, że ze względu na treść art. 272 ust. 10 p.w. okresem rozliczeniowym dla opłaty zmiennej za usługi wodne wyszczególnione w ust. 1-9 jest okres kwartalny mimo, że składnikiem wyrażonego w art. 272 ust. 5 ustawy sposobu obliczania opłaty (wzoru) będącego iloczynem trzech wartości, jest czas wyrażony w latach. W istocie spór w niniejszej sprawie dotyczył głównie wykładni art. 272 ust. 5 p.w. oraz art. 272 ust. 10 p.w.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt 2) petitum skargi kasacyjnej.
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1 oraz w zw. z art. 7a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej k.p.a.) w zw. z art. 14 ust. 2 w zw. z art. 14 ust. 1 pkt 5 p.w. przez oddalenie skargi pomimo zaistnienia podstaw do jej uwzględnienia i błędne przyjęcie, że organ administracji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył art. 7a § 1 k.p.a. Odnosząc się do tego zarzutu wyjaśnić należy, że wskazane przepisy p.p.s.a. oraz art. 7a § 1 k.p.a. oraz uzasadnienie tego zarzutu mogłoby prowadzić do sformułowania błędnej tezy, że w prawie polskim obowiązuje zasada "rozstrzygania wszelkich wątpliwości na korzyść skarżącego". W odniesieniu do wątpliwości co do treści norm prawnych należy w skazać, że w treści art. 7a § 1 k.p.a. nie chodzi o sytuacje, w których pojawiają się wątpliwości interpretacyjne przepisów mających zastosowanie w danej sprawie, a o przypadki, w których pomimo użycia różnych metod wykładni, wciąż pozostają co najmniej dwa, równie uprawnione, sposoby rozumienia danego przepisu (tzw. pat interpretacyjny) – por. np. wyrok NSA z 3 lutego 2021 r., III OSK 3286/21, OSP 2021/7-8/64; wyrok NSA z 13 listopada 2020 r., I OSK 1140/20, CBOSA; wyrok WSA w Warszawie z 14 lutego 2019 r., IV SA/Wa 2794/18. Tego rodzaju sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Podobnie, jeżeli chodzi o wątpliwości dotyczące ustalenia stanu faktycznego, to nie chodzi tu o przypadek, gdy występują jakiekolwiek wątpliwości co do ustaleń faktycznych. W realiach niniejszej sprawy nie zaistniała sytuacja dająca podstawę do zastosowania art. 7a § 1 k.p.a. (czyli przypadek tzw. pata interpretacyjnego), a tylko, typowy na gruncie stosowania prawa administracyjnego, spór interpretacyjny, który dał się jednoznacznie rozstrzygnąć przy zastosowaniu powszechnie przyjętych metod wykładni (językowej, systemowej, funkcjonalnej, celowościowej). Wykładnia przyjęta przez organ nie narusza zasad wykładni językowej. Dotyczy to m. in. równoczesnego posłużenia się przez ustawodawcę zwrotami "okresu liczonego w latach" oraz "okresu rozliczeniowego wynoszącego kwartał". Skarżący kasacyjnie zdaje się nie dostrzegać, że terminy te nie są równoznaczne, pierwszy dotyczy bowiem okresu, za który należna jest opłata (rok), drugi dotyczy natomiast już kwestii technicznej w postaci rozliczenia opłaty należnej w danym roku (ustawodawca zdecydował się tu na rozliczenia kwartalne). Również posłużenie się wykładnią systemową, funkcjonalną i logiczną potwierdza prawidłowość wykładni przyjętej przez organ. Zastosowanie wykładni proponowanej przez Skarżącego kasacyjnie doprowadziłoby do tego, że Skarżący uiściłby jedynie ¼ opłaty należnej za rok. Takie byłyby bowiem konsekwencje zastosowania przy rozliczeniach kwartalnych i z uwzględnieniem zmiennej w postaci ilości wody odprowadzonej w kwartale (a nie w okresie roku) wartości pomniejszonych jeszcze o ¼. Reasumując, brak było w sprawie podstaw do zastosowania art. 7a § 1 k.p.a.
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. Przepis ten ma jedynie ustrojowy charakter. Wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniem Skarżącego kasacyjnie, nie może być zaś utożsamiane z uchybieniem art. 3 § 1 p.p.s.a. Przepis ten zakreśla jedynie właściwość sądów administracyjnych, w sprawach kontroli działalności administracji publicznej. Jeżeli podnosząc zarzuty naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a., Skarżący kasacyjnie w istocie zmierza do podważenia oceny prawnej poczynionej przez Sąd I instancji, to nie może być to skuteczne, gdyż przepisy te zakreślają jedynie zakres sądowej kontroli działalności organów administracji, natomiast sposób przeprowadzania tej kontroli regulowany jest w dalszych przepisach p.p.s.a. Tymczasem do naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. mogłoby dojść wyłącznie wówczas, gdyby skarga w ogóle nie została przez sąd rozpoznana lub wbrew ustalonym w tym przepisie wymogom sąd administracyjny uchylił się od kontroli działalności administracji publicznej bądź też zastosował w ramach tej kontroli środki nieprzewidziane w ustawie. Takie sytuacje nie wystąpiły w niniejszej sprawie.
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Przepis ten określa zakres kognicji sądów administracyjnych oraz kryterium kontroli sądowoadministracyjnej. Nie może ona zostać naruszona przez wadliwe dokonanie kontroli działania administracji publicznej, lecz poprzez przekroczenie przez sąd administracyjny kompetencji albo poprzez zastosowanie środka i/lub kryterium kontroli nieprzewidzianego w ustawie. Przepis ten mógłby zostać naruszony, gdyby Sąd I instancji w ogóle sprawy nie rozpoznał, albo rozpoznał z uwzględnieniem innego kryterium niż zgodność z prawem. Natomiast to, czy dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena legalności decyzji była prawidłowa nie może być utożsamiane z naruszeniem art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Uzasadnienie wyroku Sądu I instancji umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie oceny zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie. Taka ocena była możliwa dla przeprowadzenia prawidłowej kontroli instancyjnej. Naruszenie przepisu z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sąd wojewódzki tylko wówczas może zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, jeśli zawarta w uzasadnieniu relacja jest niepełna, niejasna, niespójna lub zawierająca innego rodzaju wadę, która nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej. Taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie.
Oceny tej nie mógł zmienić zarzut przedstawiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że w tej sprawie Sąd I instancji zaakceptował podstawienie do wzoru wartości czasu wyrażonej w innej jednostce miary niż określa to ustawa ("kwartał" zamiast "rok") i nie wyjaśnił jaki przepis prawa czy też jaka metoda wykładni problemowego przepisu pozwala na pominięcie jednostki miary określonej w art. 272 ust. 5 Prawa wodnego dla czynnika czasu.
Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji - wskazania co do dalszego postępowania. Sporządzone według tych wymogów uzasadnienie wyroku ma w przyszłości umożliwić stronie oraz sądowi odwoławczemu prześledzenie dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie, a także - zapoznanie się z procesem myślowym, który doprowadził sąd I instancji do podjęcia zaskarżonego orzeczenia. Należy stwierdzić, że uzasadnienie wyroku Sądu I instancji nie pomija wymienionych w tym przepisie elementów (por. uchwałę składu 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09). Wbrew zarzutom Skarżącego kasacyjnie uzasadnienie zaskarżonego wyroku umożliwia jego kontrolę instancyjną. Zawiera ono motywy podjętego rozstrzygnięcia sprawy, a przede wszystkim przedstawia wykładnię prawa materialnego, której wynik stanowi oś sporu w sprawie. Z treści uzasadnienia w sposób jednoznaczny wynika, w jakim zakresie stanowisko organu wyrażone w decyzji zostało zaaprobowane przez Sąd I instancji i dlaczego podniesione przez Skarżącego zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.
Skarżący kasacyjnie niezasadnie zarzuca Sądowi I instancji dokonanie błędnej wykładni art. 272 ust. 5 p.w. oraz art. 272 ust. 10 p.w. w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483 ze zm., dalej: Konstytucja RP). W orzecznictwie sądów administracyjnych taką formę naruszenia prawa określa się jako nadanie przepisowi (normie prawnej) mylnego, nieprawidłowego znaczenia (zob. wyroki NSA z 23 lutego 2005 r., OSK 539/04, z 19 września 2005 r., II OSK 16/05, z 5 czerwca 2006 r., I OSK 24/06, z 13 października 2011 r., II GSK 1010/10). Dyrektywy wykładni prawa powinny doprowadzić Sąd I instancji do prawdziwego znaczenia powołanych przepisów. W piśmiennictwie wskazano, że "Wykładnia prawa sensu stricto polega na ustaleniu znaczenia budzącego wątpliwości tekst prawnego. Jest to wykładnia w ujęciu klaryfikacyjnym, które zakłada rozgraniczenie bezpośredniego rozumienia tekstu oraz rozumienia pośredniego przez wykładnię. (...). Bezpośrednie rozumienie występuje, gdy w kontekście użycia języka prawnego nie ma wątpliwości, że rozpatrywany stan faktyczny (warunki, osoby, zachowanie) mieści się w zakresie wyznaczonym przez przepis (pozytywny rdzeń znaczeniowy) albo się w nim nie mieści (negatywny rdzeń znaczeniowy)" (zob. J. Wróblewski, Rozumienie prawa i jego wykładnia, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, Łódź 1990, s. 58).
Postawienie zarzutu błędnej wykładni art. 272 ust. 5 p.w. oraz art. 272 ust. 10 p.w. nie było uzasadnione, ponieważ w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tym składzie, wynik wykładni dokonanej przez Sąd I instancji odzwierciedla rzeczywiste i właściwe znaczenie art. 272 ust. 5 p.w. oraz art. 272 ust. 10 p.w. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tym składzie nie stwierdził błędów popełnionych przez Sąd I instancji w procesie poszukiwania znaczenia w/w przepisów.
Wynik wykładni art. 272 ust. 5 p.w. oraz art. 272 ust. 10 p.w. przedstawiony w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji jest zgodny z treścią art. 9 ust. 1 dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. U. UE. L. z 2000 r. Nr 327, str. 1 ze zm., dalej: RDW). W myśl tego przepisu Państwa Członkowskie uwzględniają zasadę zwrotu kosztów usług wodnych, włączając koszty ekologiczne i materiałowe, uwzględniając analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III oraz w szczególności zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci". Do końca 2010 r. Państwa Członkowskie zapewnią, że: – polityki opłat za wodę przewidują odpowiednie działania zachęcające użytkowników do wykorzystywania zasobów wodnych efektywnie oraz przyczyniają się do osiągnięcia celów środowiskowych niniejszej dyrektywy, – odpowiedni jest wkład różnych użytkowników wody, podzielonych przynajmniej na przemysł, gospodarstwa domowe i rolnictwo, do zwrotu kosztów usług wodnych, opartych na analizie ekonomicznej wykonanej zgodnie z załącznikiem III i przy uwzględnieniu zasady "zanieczyszczający płaci". Państwa Członkowskie mogą w tym przypadku uwzględniać skutki społeczne, ekologiczne i ekonomiczne zwrotu kosztów, jak również warunki geograficzne i klimatyczne określonego regionu lub regionów. Z treści art. 9 RDW wynikają cele gospodarcze tego aktu prawnego. Instrumentem realizacji tych celów są opłaty za wodę. Istotne znaczenie dla dokonania wykładni art. 9 RDW mają przepisy dotyczące analizy ekonomicznej, która powinna być wykonywana zgodnie z wytycznymi załącznika III do RDW. Według tego załącznika, analiza ekonomiczna zawiera wystarczające informacje o odpowiedniej szczegółowości (uwzględniając koszty związane z zebraniem odpowiednich danych) w celu: a) wykonania odpowiednich obliczeń niezbędnych dla uwzględnienia określonej na mocy art. 9 zasady zwrotu kosztów za usługi wodne, uwzględniając prognozy długoterminowe dotyczące zaopatrzenia w i zapotrzebowania na wodę w obszarze dorzecza, oraz w miarę potrzeby: – oszacowania dotyczące wielkości, cen i kosztów związanych z usługami wodnymi, oraz – oszacowania odpowiednich inwestycji, obejmujące prognozowanie takich inwestycji; b) dokonania oceny najbardziej efektywnego ekonomicznie połączenia środków w odniesieniu do korzystania z wód, które będą zawarte w programie środków działania na mocy art. 11, opartego na oszacowaniach potencjalnych kosztów takich środków.
W orzecznictwie NSA wyrażono pogląd, który podziela Naczelny Sąd orzekający w tym składzie, według którego "Zgodnie z powołanym już art. 272 ust. 5 wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemu kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miasta ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m3 i czasu wyrażonego w latach, z uwzględnieniem urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności. Już samo użycie przez ustawodawcę w cytowanym przepisie zwrotu "ilości odprowadzanych wód" przy zastosowaniu wykładni językowej pozwala przyjąć, że wpływ na wysokość spornej opłaty ma rzeczywista, faktyczna ilość odprowadzonych wód opadowych i roztopowych w danym okresie rozliczeniowym. Za taką interpretacją przemawia także sama istota opłaty zmiennej przedstawiona wyżej, zgodnie z którą jej wysokość jest powiązana z rzeczywistym zakresem korzystania z wód. Ustawodawca przyjął, że co do zasady sporna opłata ma mieć wymiar odpowiadający kwartalnemu okresowi rozliczeniowemu, co wynika z art. 272 ust. 10 ustawy. Tak określona zasada pozwala przyjąć do obliczenia wysokości opłaty, przy zastosowaniu ogólnego wzoru wynikającego z art. 272 ust. 5 ustawy, wartość wyrażającą liczbę uwzględnionych okresów rozliczeniowych, tj. właśnie jedność, ponieważ okresem rozliczeniowym w tej sytuacji jest kwartał. Ten sposób ustalenia opłaty zmiennej jest rzetelny i odpowiada podanej przez stronę postępowania ilości odprowadzanych wód opadowych i roztopowych" (zob. wyrok NSA z 19 października 2021 r., III OSK 4061/21, LEX nr 3244712). Przyjęcie natomiast wykładni przepisów art. 272 ust. 5 i ust. 7 ustawy - Prawo wodne, tj. przyjęcie czasu wyrażonego w latach jako ¼ należy uznać za błędne. Prowadzi bowiem do niezgodnego z obowiązującymi przepisami zaniżenia wysokości należnej opłaty zmiennej (zob. wyrok NSA z 23 lutego 2021 r., III OSK 3286/21, opublikowano: OSP 2021/7-8/64).
W niniejszej sprawie podstawę prawną ustalonej opłaty stanowił przepis art. 272 ust. 5 p.w. oraz przepis § 8 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 2502, dalej: rozporządzenie). Stosownie do treści art. 272 ust. 5 p.w. wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m³ i czasu, wyrażonego w latach, z uwzględnieniem istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności. Natomiast zgodnie z art. 272 ust. 10 ustawy ustalając wysokość opłat, o których mowa w ust. 1-9, uwzględnia się okres rozliczeniowy wynoszący kwartał. Według § 8 pkt 1 rozporządzenia, jednostkowe stawki opłat za usługi wodne w formie opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast wynoszą bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych - 0,75 zł za 1 m³ na 1 rok. W niniejszej sprawie kwestią sporną nie był sam obowiązek uiszczenia opłaty, podobnie jak ilość odprowadzonych wód, ale wyłącznie sposób wyliczenia opłaty. Istotą sporu była prawidłowość określenia opłaty, ponieważ Skarżący zarzucał, że organ nieprawidłowo zastosował wynikający z art. 272 ust. 5 ustawy wzór stanowiący podstawę do ustalenia wysokości należnej za dany okres rozliczeniowy opłaty.
Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że oś sporu oscylowała wokół tego, czy organ prawidłowo zastosował wzór stanowiący podstawę do ustalenia wysokości należnej za dany okres rozliczeniowy opłaty zmiennej wynikający z art. 272 ust. 5 ustawy Prawo wodne. Organ obliczył opłatę zmienną jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty (0,75 zł m³/rok), ilości odprowadzanych wód (w okresie objętym decyzją tj. w kwartale, wyrażonej w m³) i czasu (odpowiadającego liczbie jednostki rozliczeniowej). Skarżący stanął na stanowisku, że opłata zmienna powinna być wyliczona przy uwzględnieniu kwartalnego okresu rozliczeniowego, który powinien stanowić wartość ¼ roku (a więc 0,25 jednostki rozliczeniowej), skoro składnikiem określonego w przepisie iloczynu jest czas wyrażony w latach. Ma rację Sąd I instancji, że organ dokonał prawidłowej wykładni art. 271 ust. 5 ustawy Prawo wodne, a przepis ten wbrew stanowisku Skarżącego, nie rodzi wątpliwości interpretacyjnych skutkując koniecznością orzekania na korzyść strony (art. 7a § 1 k.p.a.). Organ właściwie ustalił wysokość opłaty zmiennej za okres rozliczeniowy odpowiadający konkretnemu kwartałowi, przyjmując ilość odprowadzonej w tym kwartale wody (wykazaną w oświadczeniu Skarżącego), obowiązującą stawkę za 1 m³ wody (§ 8 pkt 1 rozporządzeniu) oraz liczbę odpowiadającą okresowi rozliczeniowemu ("1"). Ujętemu we wzorze okresowi rozliczeniowemu odpowiada faktyczna ilość wody odprowadzonej w tym wyrażonym liczbą okresie rozliczeniowym. Zasadniczym elementem wpływającym na wysokość opłaty jest ilość odprowadzonych wód opadowych i roztopowych.
Prawidłowo Sąd I instancji za chybiony uznał zarzut naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W rozpoznawanej sprawie nie występowały sporne interesy stron, nie dotyczyła ona interesu osób trzecich, jak również nie wystąpiły przesłanki uzasadniające odmowę jego zastosowania określone w art. 7a § 2 k.p.a.
Mając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skoro zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne, to na podstawie art. 184 p.p.s.a. skarga ta podlega oddaleniu.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła tę skargę obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ, jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. Zgodnie z art. 207 § 2 p.p.s.a., w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części. W związku z tym w tej sprawie należało od Miasta M. zasądzić na rzecz Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Warszawie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie kwotę 240 złotych stanowiącą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należało zastosować art. 207 § 2 p.p.s.a., bowiem Organ wniósł odpowiedź na skargę kasacyjną o identycznej treści w kilku tożsamych sprawach przez co rozmiar nakładu pracy wniesionej przez pełnomocnika Organu był z tego powodu mniejszy. Powyższą okoliczność należało uwzględnić. Wysokość tego wynagrodzenia określono zatem w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018, poz. 265) z uwzględnieniem art. 207 § 2 p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI