III OSK 331/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Stowarzyszenia P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę stowarzyszenia na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce. Przedmiotem postępowania było ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie i eksploatacji źródła wytwórczego energii elektrycznej opartego na bloku CCGT. Stowarzyszenie podnosiło zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., dotyczące wadliwego uznania przez Sąd I instancji, że raport o oddziaływaniu na środowisko (raport o.o.ś.) może być podważony jedynie kontrraportem, a także zarzuty dotyczące wadliwego wariantowania przedsięwzięcia i niekompletnego opisu tego przedsięwzięcia w raporcie. Stowarzyszenie kwestionowało również sposób sporządzenia uzasadnienia wyroku WSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za bezzasadną. Sąd podkreślił, że uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie ma podstaw do skierowania pytania prejudycjalnego do TSUE. NSA stwierdził, że raport o.o.ś. prawidłowo opisał warianty przedsięwzięcia, w tym wariant proponowany przez inwestora (blok CCGT) jako najkorzystniejszy dla środowiska, oraz racjonalny wariant alternatywny (blok węglowy). Sąd uznał, że wariant alternatywny nie miał charakteru pozornego, a zarzuty dotyczące niekompletności raportu nie znalazły potwierdzenia. Odnosząc się do kwestii mocy dowodowej raportu o.o.ś., NSA wyjaśnił, że jest to dokument o szczególnej mocy dowodowej, ale podlega ocenie na zasadach k.p.a. Kwestionowanie jego treści jest możliwe na podstawie tzw. kontrraportu, a nie gołosłownych twierdzeń czy opracowań naukowych. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących raportu o oddziaływaniu na środowisko, w szczególności kwestii wariantowania, mocy dowodowej raportu oraz możliwości kwestionowania jego treści.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego, ale jego wnioski dotyczące interpretacji przepisów mogą mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy raport o oddziaływaniu na środowisko może być podważony jedynie kontrraportem, czy też inne opracowania naukowe mogą stanowić podstawę do zakwestionowania jego treści?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Raport o oddziaływaniu na środowisko ma szczególną moc dowodową, ale podlega ocenie na zasadach k.p.a. Kwestionowanie jego treści jest możliwe na podstawie tzw. kontrraportu, a nie gołosłownych twierdzeń lub opracowań naukowych nierównoważnych raportowi.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że raport o.o.ś. jest dokumentem prywatnym o szczególnej mocy dowodowej, wynikającej z jego celu i specyfiki postępowania. Podlega ocenie na zasadach k.p.a., a jego merytoryczna treść może być kwestionowana przez strony, ale wyłącznie na podstawie dokumentu o takiej samej mocy dowodowej, czyli kontrraportu.
Czy w raporcie o oddziaływaniu na środowisko należy przedstawić co najmniej trzy warianty przedsięwzięcia, czy też racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska może być tożsamy z wariantem wybranym do realizacji lub racjonalnym wariantem alternatywnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Na gruncie przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji, utrwalił się pogląd o konieczności przedstawienia co najmniej trzech odrębnych wariantów. Jednakże, nowelizacja z 2023 r. doprecyzowała, że racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska może być tożsamy z wariantem wybranym do realizacji lub racjonalnym wariantem alternatywnym. NSA uznał, że w analizowanej sprawie wariantowanie było prawidłowe.
Uzasadnienie
Sąd odniósł się do zmiany przepisów w 2023 r., która doprecyzowała kwestię wariantowania, wskazując, że nie jest wymagane przedstawianie trzech odrębnych wariantów. W ocenie NSA, w świetle analizowanego raportu, wariantowanie było prawidłowe, a racjonalny wariant alternatywny nie był pozorny.
Czy uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe z powodu braku możliwości ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy lub braku odniesienia się do wszystkich zarzutów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a. i pozwala na jednoznaczne ustalenie przesłanek, jakimi kierował się sąd.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że uzasadnienie wyroku WSA było jasne, logiczne i pozwalało na kontrolę instancyjną, a zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie mógł być podstawą do uwzględnienia skargi kasacyjnej w celu kwestionowania naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego.
Czy zachodzą podstawy do skierowania pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie interpretacji dyrektywy o ocenie skutków wywieranych na środowisko?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie ma podstaw do skierowania pytania prejudycjalnego, ponieważ zagadnienie oceny dowodu z raportu o oddziaływaniu na środowisko może być rozpoznane na podstawie obowiązujących przepisów prawa krajowego i unijnego.
Uzasadnienie
NSA powołał się na orzecznictwo TSUE, wskazując, że sąd krajowy powinien przedstawić powody, dla których nie zwraca się z pytaniem prejudycjalnym. W tej sprawie nie wystąpiły wątpliwości uzasadniające takie zapytanie, ponieważ kwestie te mogą być rozstrzygnięte na gruncie prawa krajowego.
Przepisy (32)
Główne
u.u.i.ś. art. 66 § ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Raport o.o.ś. powinien zawierać opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska - wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Zmiana z 2023 r. doprecyzowała, że racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska może być tożsamy z wariantem wybranym do realizacji lub racjonalnym wariantem alternatywnym.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.u.i.ś. art. 71
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.u.i.ś. art. 73 § ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.u.i.ś. art. 74 § ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.u.i.ś. art. 80 § ust. 2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.u.i.ś. art. 59
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 12
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 124 § § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.ś. art. 62 § ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.o.ś. art. 66 § ust. 1 pkt 5, 6 i 6a
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.o.ś. art. 81 § ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
p.o.ś. art. 6 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
p.o.ś. art. 5
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Zasada kompleksowości ochrony środowiska.
p.o.ś. art. 3 § pkt 39
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko art. § 2 ust. 1 pkt 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko art. § 3 ust. 1 pkt 54, pkt 58, pkt 71 i pkt 80
Argumenty
Skuteczne argumenty
Raport o oddziaływaniu na środowisko został prawidłowo sporządzony i zawierał wymagane elementy, w tym analizę wariantów. • Wariant alternatywny nie był pozorny i różnił się od wariantu inwestorskiego. • Uzasadnienie wyroku WSA było zgodne z wymogami prawa. • Nie było podstaw do skierowania pytania prejudycjalnego do TSUE.
Odrzucone argumenty
Raport o oddziaływaniu na środowisko był wadliwy, w szczególności w zakresie wariantowania i kompletności opisu przedsięwzięcia. • Wariant alternatywny był pozorny. • Uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe. • Należało skierować pytanie prejudycjalne do TSUE.
Godne uwagi sformułowania
Raport o oddziaływaniu na środowisko posiada szczególną moc dowodową, która wynika przede wszystkim z kompleksowej oceny przedsięwzięcia. • Kwestionowanie merytorycznej treści raportu przez strony postępowania możliwe jest wyłącznie na podstawie dokumentu posiadającego taką samą moc dowodową, a więc tzw. kontrraportu. • Wariantowanie jest istotnym elementem oceny oddziaływania na środowisko, jednak projektodawca nie może podzielić stanowiska, że racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska z mocy prawa nie może być jednocześnie wariantem wybranym do realizacji lub racjonalnym wariantem alternatywnym.
Skład orzekający
Jerzy Stelmasiak
przewodniczący
Piotr Korzeniowski
sprawozdawca
Sławomir Pauter
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących raportu o oddziaływaniu na środowisko, w szczególności kwestii wariantowania, mocy dowodowej raportu oraz możliwości kwestionowania jego treści."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego, ale jego wnioski dotyczące interpretacji przepisów mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska w kontekście inwestycji energetycznych i porusza kwestie proceduralne dotyczące dowodów w postępowaniu administracyjnym, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie ochrony środowiska i administracyjnym.
“NSA rozstrzyga: Czy raport środowiskowy można podważyć tylko kontrraportem?”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.