III OSK 3302/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-09-05
NSAAdministracyjneŚredniansa
przewód doktorskistopnie naukowetytuł naukowyCentralna Komisja do Spraw Stopni i TytułówNSAskarga kasacyjnapostępowanie administracyjneprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiustawa o stopniach naukowych

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie odmowy wszczęcia przewodu doktorskiego, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił brak rażącego naruszenia prawa przez organ administracji.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. G. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów o odmowie wszczęcia przewodu doktorskiego. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak podstawy prawnej decyzji oraz naruszenie zasady dwuinstancyjności. NSA uznał zarzuty za niezasadne, stwierdzając, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa, a sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił postępowanie administracyjne.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów o odmowie wszczęcia przewodu doktorskiego. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa), zarzucając m.in. brak listy obecności członków Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych oraz naruszenie zasady dwuinstancyjności. Kwestionowała również merytoryczną ocenę koncepcji rozprawy doktorskiej przez recenzentów. NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał podniesione zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że przesłanka "rażącego naruszenia prawa" wymaga oczywistości naruszenia, charakteru przepisu oraz skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. W ocenie NSA, dołączenie listy obecności w późniejszym etapie postępowania nie stanowiło rażącego naruszenia prawa, a organ odwoławczy miał prawo przeprowadzić postępowanie dowodowe i dokonać własnej oceny merytorycznej. Sąd nie znalazł również podstaw do stwierdzenia naruszenia zasady dwuinstancyjności ani prawa materialnego, wskazując, że organ odwoławczy nie jest ograniczony uzasadnieniem organu pierwszej instancji i ma obowiązek prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną, odstępując od zasądzenia kosztów postępowania ze względu na przyznane skarżącej prawo pomocy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, dołączenie listy obecności w późniejszym etapie postępowania nie stanowi rażącego naruszenia prawa, zwłaszcza gdy sama lista została sporządzona w toku postępowania odwoławczego, a jej brak nie uniemożliwił weryfikacji procedury.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że lista obecności członków Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych z dnia 5 marca 2019 r. znajdowała się w aktach sprawy, a jej późniejsze dołączenie nie stanowiło istotnego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

u.s.n. art. 14 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki

u.s.n. art. 21 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki

u.s.n. art. 35 § ust. 3

Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki

rozporządzenie art. 1 § ust. 2 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 września 2016 r. w sprawie szczegółowego trybu przeprowadzenia czynności w przewodach doktorskim i habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie stopnia naukowego

rozporządzenie art. 1 § ust. 2 pkt 3

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 września 2016 r. w sprawie szczegółowego trybu przeprowadzenia czynności w przewodach doktorskim i habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie stopnia naukowego

rozporządzenie art. 2 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 września 2016 r. w sprawie szczegółowego trybu przeprowadzenia czynności w przewodach doktorskim i habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie stopnia naukowego

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 136 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 8 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.s.n. art. 35 § ust. 5 i 6

Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 189

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 174

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 176

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 207 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez przyjęcie, że uchwała Sekcji została podjęta prawidłowo, mimo braku listy obecności członków Sekcji. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 21 ust. 1 i 2 u.s.n., art. 15 i art. 136 § 1 K.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 35 ust. 3 zdanie 1 u.s.n. i art. 8 § 1 K.p.a. poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 14 ust. 2 pkt 1 u.s.n. w związku z § 1 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia poprzez ich błędną wykładnię.

Godne uwagi sformułowania

przesłanka "rażącego naruszenia prawa" zachodzi wówczas, gdy łącznie zaistnieją trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, tj. skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na bezspornej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. rażące naruszenie prawa musi tkwić w treści decyzji administracyjnej, a nie w postępowaniu, w którym decyzja ta została wydana. Sąd administracyjny nie ma kompetencji do oceny merytorycznej samych recenzji. Organ drugiej instancji ma nie tylko prawo, ale i obowiązek prawidłowego rozstrzygnięcia danej sprawy, a w tym także zmiany decyzji pierwszoinstacyjnej lub chociażby odmiennego niż organ pierwszej instancji uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia.

Skład orzekający

Małgorzata Pocztarek

przewodniczący

Kazimierz Bandarzewski

sprawozdawca

Piotr Korzeniowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"rażącego naruszenia prawa\" w kontekście postępowania administracyjnego i sądowo-administracyjnego, zwłaszcza w sprawach dotyczących stopni naukowych. Potwierdzenie zakresu kontroli sądowej nad decyzjami administracyjnymi i roli organu odwoławczego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej materii stopni naukowych, ale zasady dotyczące rażącego naruszenia prawa i zakresu kontroli sądowej mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy procedury nadawania stopni naukowych, co jest istotne dla środowiska akademickiego i prawników zajmujących się tym obszarem. Analiza zarzutów dotyczących rażącego naruszenia prawa i zasady dwuinstancyjności jest wartościowa z perspektywy procesowej.

Czy brak listy obecności może unieważnić decyzję o odmowie wszczęcia przewodu doktorskiego? NSA wyjaśnia granice rażącego naruszenia prawa.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 3302/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Piotr Korzeniowski
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1748/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-02-07
Skarżony organ
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1789
art. 14 ust. 2 pkt 1, art. 21 ust. 1, art. 35 ust. 3
Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 5 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1748/19 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia 25 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia przewodu doktorskiego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu koszt postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1748/19 oddalił skargę A.G. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia 25 marca 2019 r. nr BCK-I-O/RW-135/2018 utrzymującą w mocy uchwałę Rady Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu [...] w K. z dnia 6 września 2017 r. o odmowie wszczęcia przewodu doktorskiego.
W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji przywołał treść art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2017 r. poz. 1789 z późn. zm.) dalej zwanej w skrócie u.s.n. oraz § 1 ust 1 i 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 września 2016 r. w sprawie szczegółowego trybu przeprowadzenia czynności w przewodach doktorskim i habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie stopnia naukowego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1586 z późn. zm.) zwanego dalej rozporządzeniem i wyjaśnił, że samo złożenie wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego nie obliguje Rady Wydziału do wszczęcia tego przewodu. Niezbędne jest, by koncepcja pracy doktorskiej została pod względem merytorycznym zaakceptowana przez Radę Wydziału, która jest uprawniona do wydania uchwały o wszczęciu przewodu doktorskiego.
Podkreślono, że w przedmiotowej sprawie odmowa wszczęcia przewodu doktorskiego była konsekwencją nieprzedstawienia przez skarżącą takiej koncepcji rozprawy doktorskiej, która stanowiłaby merytoryczną podstawę do wszczęcia przewodu i powołania promotora. Analiza akt sprawy wskazuje, że przedłożony konspekt pracy doktorskiej, z przyczyn merytorycznych, nie uzyskał akceptacji Komisji doktorskiej, co znalazło również potwierdzenie w postępowaniu prowadzonym przed Centralną Komisją do Spraw Stopni i Tytułów. W ocenie Sądu organ drugiej instancji po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego wykazał brak możliwości zaakceptowania przedstawionej przez skarżącą koncepcji rozprawy, jako programu dalszych prac badawczych. Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do merytorycznej kontroli recenzji, stanowiących podstawę decyzji Centralnej Komisji. Wobec powyższego kwestia wyznaczenia promotora miała w sprawie wtórne znaczenie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie:
I. przepisów postępowania:
1) art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm) zwanej dalej P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) dalej w skrócie K.p.a. w związku z art. 35 ust. 5 i 6 u.s.n. oraz § 9 ust. 1 pkt 2, § 18 ust. 1 i § 15 ust. 1 w zw. z § 17 Statutu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów (dalej zwanym Statutem) - poprzez przyjęcie, że uchwała Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych Centralnej Komisji z dnia 5 marca 2019 r., podjęta na podstawie § 9 ust. 1 pkt 2 Statutu, została podjęta w sposób prawidłowy, podczas gdy w aktach sprawy administracyjnej brak jest załącznika nr 1 do tejże uchwały w postaci listy obecności członków Sekcji I, co uniemożliwia weryfikację przebiegu procedury głosowania nad uchwałą (weryfikacji składu osobowego Sekcji I oraz kworum) w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przy czym wydanie ważnej uchwały jest w świetle § 22 ust. 2 Statutu niezbędnym elementem procedury podjęcia uchwały przez Prezydium Centralnej Komisji oraz - w konsekwencji - wydania decyzji, o której mowa w art. 21 ust. 1 u.s.n. - przy czym naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że zaskarżona decyzja organu II stopnia została wydana w trybie przewidzianym przez przepisy prawa, podczas gdy takie naruszenie stanowi kwalifikowaną wadę decyzji uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.);
2) art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 21 ust. 1 i 2 u.s.n., art. 15 i art. 136 § 1 K.p.a. - poprzez przyjęcie, że nie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania poprzez wyjście przez organ II stopnia poza granice sprawy w sytuacji, gdy:
a) organ II stopnia wydał decyzję z uwagi na niespełnienie przez skarżącą przesłanki określonej w art. 14 ust. 2 pkt 1 u.s.n. w związku z § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, czyli z uwagi na nieprzedstawienie przez skarżącą takiej koncepcji rozprawy doktorskiej, która dawałaby merytoryczne podstawy do wszczęcia przewodu, podczas gdy z decyzji organu I stopnia wynika explicite, że jedyną podstawą wydania decyzji odmownej w I instancji było niespełnienie przesłanki określonej w art. 14 ust. 2 pkt 1 u.s.n. w związku z § 1 ust. 2 pkt 3 u.s.n., tj. brak możliwości wyznaczenia promotora,
b) organ II stopnia w całości, a nie jedynie w celu uzupełnienia lub rozstrzygnięcia powstałych wątpliwości, przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie spełnienia przez skarżącą przesłanki przedstawienia takiej koncepcji rozprawy doktorskiej, która dawałaby merytoryczne podstawy do wszczęcia przewodu, przy czym w postępowaniu przed organem I stopnia przesłanka ta nie była kwestionowana,
- przy czym naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez pozbawienie skarżącej możliwości aktywnej obrony na etapie odwołania i postępowania w II instancji, co stanowi kwalifikowaną wadę decyzji uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.);
3) art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 35 ust. 3 zdanie 1 u.s.n. i art. 8 § 1 K.p.a. - poprzez przyjęcie, że nie doszło do rażącego naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie stron poprzez oparcie przez organ II stopnia rozstrzygnięcia:
a) na opiniach recenzentów, w których explicite wskazano, że nie zostały oparte na całości materiału znajdującego się w aktach sprawy oraz powołano się na dokumenty nieznajdujące się w aktach sprawy,
b) na "Informacji dodatkowej" sporządzonej przez członka organu I stopnia na etapie postępowania odwoławczego, przy czym pismo to w radykalny sposób odbiegało od treści uzasadnienia uchwały organu I stopnia,
- przy czym naruszenie to w rażący sposób naruszyło zasadę wyrażoną w art. 8 § 1 K.p.a., co stanowi kwalifikowaną wadę decyzji uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.);
II. prawa materialnego, tj. art. 14 ust. 2 pkt 1 u.s.n. w związku z § 1 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia poprzez ich błędną wykładnię w sytuacji, gdy z uzasadnienia uchwały organu I stopnia nie wynika, by podstawą odmowy wszczęcia przewodu była negatywna ocena merytoryczna koncepcji rozprawy doktorskiej, a jedyną wskazaną przyczyną odmowy było niedysponowanie przez organ informacją o innym kandydacie wyznaczonym do pełnienia funkcji promotora, podczas gdy przepisy należy wykładać w ten sposób, że w braku negatywnej oceny merytorycznej koncepcji rozprawy doktorskiej oraz przy spełnieniu wymagań formalnych, organ ma obowiązek podjęcia uchwały o wszczęciu przewodu doktorskiego oraz obowiązek wyznaczenia osoby promotora.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie w całości zaskarżonych decyzji organów obu stopni oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kasacyjnej zwrotu kosztów postępowania za obie instancje wedle norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W celu wyjaśnienia zarzucanych wątpliwości odnośnie listy obecności członków Sekcji I wniesiono nadto o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z listy obecności członków Sekcji I Nauk Humanistycznych i Społecznych z dnia 5 marca 2019 r., na okoliczność prawidłowości głosowania przez Sekcję I Nauk Humanistycznych i Społecznych w tym weryfikacji składu osobowego Sekcji I oraz kworum.
Pismem z dnia 22 listopada 2021 r. skarżąca poinformowała, że zmieniła nazwisko i obecnie posługuje się nazwiskiem N.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. W tej sprawie żadna z przesłanek wynikających z ww. przepisów w tej sprawie nie zachodzi, a tym samym rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Strona skarżąca kasacyjnie zarzucając naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania wskazuje na zaistnienie przesłanki nieważnościowej, a mianowicie kwalifikowanej wady prawnej objętej art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Przed przystąpieniem do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że przesłanka "rażącego naruszenia prawa" zachodzi wówczas, gdy łącznie zaistnieją trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, tj. skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na bezspornej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa.
Tym samym o rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności. Brak któregoś z wymienionych powyżej elementów wyklucza możliwość uznania, że doszło do wydania decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa. Takie stanowisko zdecydowanie dominuje w orzecznictwie sądowym (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2023 r. sygn. akt II OSK 1896/20; wyrok NSA z 10 stycznia 2023 r. sygn. akt I OSK 2849/19; wyrok NSA z 9 listopada 2022 r. sygn. akt I GSK 3503/18) i w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjne je podtrzymuje.
Ponadto rażące naruszenie prawa musi tkwić w treści decyzji administracyjnej, a nie w postępowaniu, w którym decyzja ta została wydana (tak NSA w wyroku z 23 maja 2023 r. sygn. akt I OSK 3358/19).
Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie objętym zarzutami skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że zarzuty braku dostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym są niezasadne.
Strona skarżąca niezasadnie upatruje rażącego naruszenia prawa w tym, że w aktach sprawy brakuje załącznika nr 1 do zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji uchwały w postaci listy obecności członków Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych, co miałoby uniemożliwić weryfikację przebiegu procedury głosowania nad uchwałą (weryfikacji składu osobowego Sekcji oraz kworum) w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przy czym wydanie ważnej uchwały jest w świetle § 22 ust. 2 Statutu niezbędnym elementem procedury podjęcia uchwały przez Prezydium Centralnej Komisji oraz - w konsekwencji - wydania decyzji, o której mowa w art. 21 ust. 1 u.s.n.
Zarzut ten nie jest zasadny, ponieważ w aktach sprawy znajduje się zarówno lista obecności członków Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych z dnia 5 marca 2019 r. (akta sprawy, karty nr 98-99), jak i lista obecności Prezydium Centralnej Komisji z dnia 25 marca 2019 r. Jak przy tym wynika z § 22 ust. 2 Statutu Centralnej Komisji do spraw Stopni i Tytułów, Prezydium Komisji po zapoznaniu się z uchwałą Sekcji, podejmuje uchwałę w sprawie będącej jej przedmiotem. Tym samym okoliczność dołączenia do akt sprawy dopiero w odpowiedzi na skargę kasacyjną listy obecności członków Sekcji nie stanowi istotniejszego naruszenia prawa, skoro taka lista została sporządzona w toku postępowania odwoławczego. Dołączenie do akt sprawy listy obecności członków Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych z dnia 5 marca 2019 r. nie stanowi także naruszenia § 9 ust. 1 pkt 2 oraz § 18 ust. 1 i § 15 ust. 1 w zw. z § 17 Statutu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów.
§ 9 ust. 1 pkt 2 Statutu stanowi, że do zadań Sekcji należy prowadzenie postępowania objętego § 18-24 tego Statutu i podejmowanie uchwał w wyniku przeprowadzenia tego postępowania. Brak dołączenia do akt postępowania odwoławczego listy obecności członków Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych z dnia 5 marca 2019 r. nie stanowi naruszenia § 9 ust. 1 pkt 2
Statutu, ani też § 15 ust. 1 w związku z § 17 Statutu określającego sposób podejmowania uchwał przez Sekcje Komisji. Także § 18 ust. 1 Statutu regulujący postępowanie opiniodawcze prowadzone przez sekcję stałą Komisji nie został naruszony w związku z dołączeniem dopiero w odpowiedzi na skargę kasacyjną ww. listy.
Art. 21 ust. 1 u.s.n. stanowi, że osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora mogła wnieść od uchwał, o których mowa w art. 14 ust. 2 i art. 18a ust. 11 tej ustawy, jeżeli były one odmowne, odwołanie do Centralnej Komisji za pośrednictwem właściwej rady w terminie miesiąca od dnia doręczenia uchwały wraz z uzasadnieniem. Rada zaś zobowiązana była do przekazania odwołania do Centralnej Komisji wraz ze swoją opinią i aktami sprawy w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia odwołania. Nie stanowi żadnego naruszenia ww. art. 21 ust. 1 u.s.n. dołączenie do akt sprawy listy obecności członków Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych z dnia 5 marca 2019 r. i strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała, na czym miałoby polegać rażące naruszenie w tym zakresie art. 21 ust. 1 u.s.n.
Zgodnie z art. 35 ust. 5 i 6 u.s.n. Prezes Rady Ministrów określił w drodze zarządzenia Statut Centralnej Komisji, określający kompetencje organów Centralnej Komisji, sposób wyboru prezydium Centralnej Komisji, jej organizację i tryb działania oraz sposób powoływania recenzentów. Także i w tym zakresie strona skarżąca kasacyjnie w żaden sposób nie wykazała, aby dołączenie do akt sprawy dopiero w odpowiedzi na skargę kasacyjną listy obecności członków Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych z dnia 5 marca 2019 r. stanowiło naruszenie tego przepisu.
Wbrew twierdzeniu strony skarżącej kasacyjnie sporządzenie w toku postępowania odwoławczego listy obecności członków Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych i dołączenie tej listy dopiero w odpowiedzi na skargę kasacyjną w okolicznościach tej sprawy nie może być zakwalifikowane jako naruszenie mające istotny wpływ na wynik sprawy i na tej podstawie nie można przyjąć, że zaskarżona do Sądu pierwszej instancji decyzja organu drugiego stopnia zawierała naruszenie stanowiące kwalifikowaną wadę decyzji uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 21 ust. 1 i 2 u.s.n. oraz art. 15 i art. 136 § 1 K.p.a. w zakresie naruszenia zasady dwuinstancyjności.
Wprawdzie z uzasadnienia uchwały Rady Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu [...] z dnia 6 września 2017 r. nr 110/VII/2017 wynika, że podstawową przesłanką odmowy wszczęcia przewodu doktorskiego skarżącej kasacyjnie było wycofanie się prof. K. K. z pełnienia funkcji promotora w tym przewodzie, tym niemniej w toku postępowania poprzedzającego podjęcie tej uchwały członkowie Komisji Wydziałowej Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu [...] ds. wszczynania przewodów doktorskich w dziedzinie nauk humanistycznych, w dyscyplinie bibliologia i informatologia wyrażali negatywne opinie co do przedstawionego przez wnioskodawczynię tematu rozprawy doktorskiej oraz oceny metod i technik badawczych sugerując dokonanie w tym zakresie zmian i modyfikacji.
Organ odwoławczy w toku prowadzonego postępowania, zgodnie z art. 35 ust. 3 u.s.n. oraz § 19 ust. 1 Statutu zwrócił się do trzech recenzentów (z których dwóch sporządziło recenzje merytoryczne) w zakresie sporządzenia oceny merytorycznej koncepcji rozprawy doktorskiej przedstawionej przez skarżącą kasacyjnie. Tym samym sporządzenie tych recenzji nie stanowiło naruszenia prawa, a w tym także art. 21 ust. 1 i ust. 2 u.s.n. Żaden z tych przepisów ani nie zakazuje powoływania recenzentów w postępowaniu odwoławczym, ani nie określa przebiegu postępowania odwoławczego ograniczając się jedynie do regulacji dopuszczalności wnoszenia odwołania, obowiązku przekazania odwołania wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu oraz terminu prowadzenia postępowania odwoławczego i sposobu rozstrzygania przez Centralną Komisję.
Zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności tylko wówczas mógłby być zasadnie rozpoznawany jako rażące naruszenie prawa, gdyby dany organ w ogóle w postępowaniu w jednej instancji zaniechał jakichkolwiek ustaleń stanu faktycznego sprawy lub jakiegokolwiek zastosowania w sprawie właściwych przepisów. W tej sprawie organ pierwszej instancji przeprowadził merytoryczne postępowanie w sprawie i zakończył je podjęciem uchwały w uzasadnieniem. Okoliczność, że organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał na inne okoliczności w sprawie nie oznacza zaistnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa.
Nie stanowi o takim stopniu naruszenia prawa w zakresie obejmującym art. 136 § 1 K.p.a. także okoliczność powołania recenzentów w postępowaniu odwoławczym i oparcie zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji decyzji na podstawie opinii tych recenzentów.
Okoliczność, że zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora składa kierownikowi jednostki organizacyjnej wybranej do przeprowadzenia przewodu doktorskiego wniosek o jego wszczęcie i do tego wniosku załącza, m.in. propozycję tematu i koncepcję rozprawy doktorskiej ze wskazaniem obszaru wiedzy, dziedziny nauki albo sztuki i dyscypliny naukowej albo artystycznej, w zakresie których ma być otwarty przewód doktorski oraz dyscypliny dodatkowej. Nie oznacza to, że każdy taki wniosek będzie skutkował wszczęciem tego przewodu. Właściwa jednostka lub organ uprawniony do wszczynania przewodu doktorskiego ma prawo ocenić, czy propozycja tematu i koncepcja rozprawy doktorskiej mogą być podstawą do przeprowadzenia takiego postępowania. Taka zaś ocena wymaga wiedzy fachowej i nie jest oceniana przez sąd administracyjny. Czynności przewodu doktorskiego, stosownie do treści art. 14 ust. 2 pkt 1 u.s.n. kończą się uchwałami rady jednostki organizacyjnej w przedmiocie wszczęcia przewodu doktorskiego i wyznaczenia promotora, o ile koncepcja rozprawy doktorskiej w ogóle pozwala na wszczęcie takiego postępowania.
Mając powyższe należy stwierdzić, że w tej sprawie także w zakresie powołanego w skardze kasacyjnej art. 14 ust. 2 pkt 1 u.s.n. oraz § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia nie można stwierdzić zaistnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa. Jeszcze raz należy przy tym podnieść, że nawet w przypadku, gdyby w danej sprawie decyzja organu pierwszej instancji zawierała odmienne uzasadnienie od decyzji organu drugiej instancji, to taka okoliczność nie stanowi o rażącym naruszeniu prawa. Ocenie przed Sądem pierwszej instancji podlegała przede wszystkim decyzja kończąca postępowanie w sprawie, a więc decyzja drugoinstancyjna, a strona skarżąca kasacyjnie nie podważyła w drodze tak sformułowanych zarzutów skargi kasacyjnej wadliwości zaskarżonego wyroku co do oceny tej decyzji przez Sąd.
Nie znajduje uzasadnienia kolejny zarzut skargi kasacyjnej, dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 35 ust. 3 zdanie 1 u.s.n. i art. 8 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że nie doszło do rażącego naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie stron poprzez oparcie przez organ drugiej instancji. W istocie w tym zakresie strona skarżąca kasacyjnie zmierza do uznania zaistnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa poprzez wskazanie, że recenzenci w swoich merytorycznych opiniach nie uwzględnili całości materiału znajdującego się w aktach sprawy i nie uwzględnili uzasadnienia zawartego w uchwale organu pierwszej instancji.
Tak podniesiona argumentacja nie może uzasadniać zarzutu rażącego naruszenia prawa. Z recenzji tych wynika, że osoby je sporządzające oparły się przede wszystkim na koncepcji rozprawy doktorskiej doktorantki i szczegółowo ocenili treść tej koncepcji. Sąd administracyjny nie ma kompetencji do oceny merytorycznej samych recenzji.
Zgodne z art. 35 ust. 3 zdanie 1 u.s.n. Centralna Komisja podejmuje uchwały po zasięgnięciu opinii co najmniej jednego recenzenta. Przepis ten nie został w tej sprawie naruszony.
Także nie można uznać za zasadny zarzut niedostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji rażącego naruszenia w postępowaniu odwoławczym art. 8 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Nie można uznać, aby w sytuacji prawidłowego przeprowadzenia przez organ odwoławczy postępowania została naruszona zasada budowania zaufania uczestnika postępowania do organu go prowadzącego. Niewątpliwie celem skarżącej kasacyjnie było doprowadzenie do wszczęcia przewodu doktorskiego. Jeżeli jednak przygotowana przez skarżącą koncepcja rozprawy doktorskiej nie spełniała wymagań niezbędnych do wszczęcia tego przewodu, to działanie organu odmawiające wszczęcia tego przewodu nie stanowi o rażącym naruszeniu prawa.
Nie można również uznać za zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 14 ust. 2 pkt 1 u.s.n. w związku z § 1 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia poprzez uznanie, że skoro organ pierwszej instancji uzasadnił brak wszczęcia przewodu doktorskiego wycofaniem się promotora, to organ drugiej instancji nie mógł wskazać na inną przesłankę, tj. negatywną ocenę merytoryczną koncepcji rozprawy doktorskiej. Z żadnego z ww. przepisów nie wynika, aby Centralna Komisja jako organ drugiej instancji była ograniczona co do zakresu prowadzonego postępowania. Organ drugiej instancji ma nie tylko prawo, ale i obowiązek prawidłowego rozstrzygnięcia danej sprawy, a w tym także zmiany decyzji pierwszoinstacyjnej lub chociażby odmiennego niż organ pierwszej instancji uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia. Taka sytuacja miała miejsce w tej sprawie i sam fakt, że organ drugiej instancji w tej sprawie odmiennie uzasadnił swoją negatywną decyzję niż organ pierwszej instancji nie stanowiło o rażącym naruszeniu prawa.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej okazały się niezasadne, to skarga ta podlegała na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości, mając na względzie fakt, że skarżącej kasacyjnie zostało prawo pomocy w zakresie zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI