III OSK 3294/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-12
NSAAdministracyjneWysokansa
pozwolenie wodnoprawnewznowienie postępowaniakpazawiadomienieobwieszczenieNSAWSAgospodarka wodnapostępowanie administracyjne

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki, potwierdzając prawidłowość wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia wodnoprawnego, mimo zastosowania przez organ pierwszej instancji publicznego obwieszczenia.

Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Bydgoszczy, który oddalił jej skargę na postanowienie Dyrektora RZGW o wznowieniu postępowania administracyjnego dotyczącego pozwolenia wodnoprawnego. Spółka zarzucała naruszenie przepisów KPA dotyczących wznowienia postępowania, w tym błędne uznanie, że uczestnik postępowania wykazał brak winy w udziale w postępowaniu. NSA, rozpoznając sprawę, podzielił stanowisko WSA, że uczestnik postępowania bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z powodu nieprawidłowego zawiadomienia przez organ pierwszej instancji, co skutkowało naruszeniem zasad postępowania administracyjnego. NSA uznał, że wnioski o wznowienie postępowania złożone przez uczestnika były zasadne i złożone w terminie, a zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieuzasadnione.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez [...] Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej (Dyrektora RZGW) w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego udzielenia pozwolenia wodnoprawnego. Spółka kwestionowała uznanie przez organy i sąd pierwszej instancji zasadności wniosku o wznowienie postępowania, podnosząc m.in. zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 i 5 KPA. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną, analizując zarzuty dotyczące m.in. błędnego zastosowania przepisów o wznowieniu postępowania i niewłaściwej wykładni art. 49a KPA. Kluczowym elementem sprawy było ustalenie, czy uczestnik postępowania (A. A.) miał wiedzę o toczącym się postępowaniu i wydanej decyzji, mimo że organ pierwszej instancji stosował publiczne obwieszczenia zamiast indywidualnego zawiadomienia listownego. NSA, podzielając stanowisko WSA, uznał, że organ pierwszej instancji naruszył zasady postępowania administracyjnego (art. 8 i 9 KPA), nie informując prawidłowo uczestnika o zmianie sposobu zawiadamiania i zmianie sygnatury akt. W konsekwencji, uczestnik postępowania bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, a jego wnioski o wznowienie postępowania, złożone w terminie od momentu dowiedzenia się o decyzji, były zasadne. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając tym samym prawidłowość wznowienia postępowania administracyjnego.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zastosowanie publicznego obwieszczenia bez wcześniejszego pisemnego uprzedzenia strony o zamiarze takiego zawiadomienia, w sytuacji gdy strona była wcześniej informowana listownie, narusza zasady postępowania administracyjnego i nie jest wystarczające do skutecznego zawiadomienia strony.

Uzasadnienie

Organ pierwszej instancji naruszył zasady postępowania administracyjnego (art. 8 i 9 KPA) nie informując pisemnie uczestnika postępowania o zamiarze stosowania publicznego obwieszczenia, co skutkowało brakiem wiedzy uczestnika o toczącym się postępowaniu i wydanej decyzji. W związku z tym, uczestnik postępowania bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, a jego wnioski o wznowienie postępowania złożone w terminie od momentu dowiedzenia się o decyzji były zasadne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

k.p.a. art. 145 § 1 pkt 4 i 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 148

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

k.p.a. art. 146 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 184

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

P.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.w. art. 127 § ust. 7a

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

p.w. art. 49

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Informacja o wydaniu decyzji została podana w formie publicznego obwieszczenia.

p.w. art. 49a

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Przed zastosowaniem publicznego obwieszczenia strony muszą być na piśmie uprzedzone o zamiarze takiego zawiadamiania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uczestnik postępowania nie brał udziału w postępowaniu bez własnej winy z powodu wadliwego zawiadomienia przez organ pierwszej instancji. Wnioski o wznowienie postępowania zostały złożone w ustawowym terminie od momentu dowiedzenia się o decyzji.

Odrzucone argumenty

Postępowanie było publiczne i jawne, a dostęp do orzeczeń był możliwy internetowo. Uczestnik postępowania bywał osobiście w siedzibie organu. Nie wyszły na jaw okoliczności nieznane organowi wcześniej, a mogące mieć wpływ na treść decyzji. Decyzja po wznowieniu będzie odpowiadać decyzji dotychczasowej. Zastosowanie publicznego ogłoszenia było wystarczające dla skutecznego zawiadomienia strony.

Godne uwagi sformułowania

organ pierwszej instancji naruszył zasady postępowania administracyjnego bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu termin biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji nie można przypisać winy za brak udziału w postępowaniu

Skład orzekający

Mirosław Wincenciak

przewodniczący

Paweł Mierzejewski

sprawozdawca

Sławomir Wojciechowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego, w szczególności w kontekście prawidłowości zawiadamiania stron, stosowania art. 49 KPA oraz ustalania momentu dowiedzenia się o decyzji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego zawiadomienia strony w postępowaniu administracyjnym, gdzie stosowano publiczne obwieszczenie zamiast indywidualnego zawiadomienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe informowanie stron w postępowaniu administracyjnym i jakie mogą być konsekwencje zaniedbań organów, nawet w sprawach technicznych jak pozwolenia wodnoprawne.

Błąd organu w zawiadomieniu strony o pozwoleniu wodnoprawnym doprowadził do wznowienia postępowania po latach.

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III OSK 3294/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Paweł Mierzejewski /sprawozdawca/
Sławomir Wojciechowski
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Bd 199/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2023-07-04
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 145 § 1 pkt 4 i 5, art. 146 § 2, art. 148
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184, art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 4 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 199/23 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego udzielenia pozwolenia wodnoprawnego 1. prostuje z urzędu wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 4 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 199/23 w ten sposób, że w wierszu trzynastym i czternastym w miejsce słów "Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w [...]" wpisuje słowa "Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie"; 2. oddala skargę kasacyjną; 3. zasądza od [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na rzecz Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej: "WSA w Bydgoszczy" albo "Sąd pierwszej instancji") wyrokiem z dnia 4 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 199/23 oddalił skargę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "Spółka" "skarżąca" albo "skarżąca kasacyjnie") na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Dyrektor RZGW" albo "organ odwoławczy") z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania wodnoprawnego dotyczącego udzielenia pozwolenia.
Powyższy wyrok, od którego została złożona skarga kasacyjna, zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] (dalej: "Dyrektor Zarządu Zlewni" albo "organ I instancji") decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] udzielił skarżącej pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód obejmujące: piętrzenie wód w km [...] rzeki [...] za pomocą jazu zlokalizowanego na działkach o nr ewid. [...], obręb [...], gm. [...] oraz [...], obręb [...] m. [...], gm. [...], powiat [...]; korzystanie z wód rzeki [...] do celów energetycznych; szczególne korzystanie z wód wykraczające poza korzystanie powszechne lub zwykłe polegające na zapewnieniu wody dla funkcjonowania urządzenia umożliwiającego migrację ryb, tj. dla potrzeb przepławki, w okresie całego roku, w ilości poboru zwrotnego wody. Stosownie do treści art. 49 k.p.a. w zw. z art. 127 ust. 7a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2001 r., Nr 115 poz. 1229), dalej "p.w.", informacja o wydaniu decyzji została podana w formie publicznego obwieszczenia na stronie BIP PGW Wody Polskie oraz w Urzędzie Miasta [...] i w Starostwie Powiatowym w [...].
A. A. (dalej "uczestnik postępowania") pismem z dnia [...] maja 2019 r. wniósł, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną Dyrektora Zarządu Zlewni. Następnie pismem z dnia [...] maja 2019 r., na podstawie art. 49a, art. 58 § 1 i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wniósł "o przywrócenie terminu wydania decyzji na udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie wód w zakresie piętrzenia wód do celów energetycznych jazem [...] w km [...] rzeki [...]," w sprawie zakończonej powyższą decyzją. Ponadto uczestnik postępowania pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. ponownie wniósł, tym razem na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., "o wznowienie postępowania dotyczącego wydania pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie jazem [...] do celów energetycznych" w sprawie zakończonej wspomnianą decyzją organu I instancji.
Dyrektor Zarządu Zlewni postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego, a Dyrektor RZGW postanowieniem z dniu [...] listopada 2019 r. stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie organu I instancji oraz uchybienie terminu do jego wniesienia. Następnie WSA w Bydgoszczy, na skutek rozpoznania skargi uczestnika postępowania, wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 84/20, uchylił postanowienie Dyrektora RZGW. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że należy odnieść się do stanowiska organu, czy w istocie stron postępowania było ponad 20 (vide art. 127 ust. 7, ust. 7a i 7d ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne w zw. z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne), jak też wyjaśnić przyczyny poinformowania przez organ o wszczęciu nowego postępowania o zmienionym numerze, na podstawie art. 400 ust. 7 i 401 ust. 4 ustawy - Prawo wodne z 20 lipca 2017 r., gdzie nie wynika z akt administracyjnych aby doszło do umorzenia wcześniejszego postępowania. WSA w Bydgoszczy podał również, że rozważenia wymaga jaki skutek prawny dla toczącego się postępowania miało przystąpienie do stosowania przez organ publicznego ogłoszenia w trybie art. 49 k.p.a., a pozytywna odpowiedź na to pytanie winna skutkować odmiennym ustaleniem początku biegu terminu dla uczestnika postępowania do wnioskowania o wznowienie postępowania administracyjnego. Na skutek powyższego wyroku Dyrektor RZGW postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. uchylił postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni z dnia [...] czerwca 2019 r., któremu przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Dyrektor Zarządu Zlewni postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosków uczestnika postępowania:
I. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego, dotyczącego wniosku z dnia [...] maja 2019 r. o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni z [...] grudnia 2018 r. nr [...], udzielającą skarżącej pozwolenia wodnoprawnego;
II. odmówił przywrócenia terminu wydania decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...], udzielającej skarżącej pozwolenia wodnoprawnego, dotyczącego wniosku z dnia [...] maja 2019 r. o "przywrócenie terminu wydania decyzji na udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód w zakresie piętrzenia wód do celów energetycznych jazem [...] w km [...] rzeki [...]" na podstawie art. 49a, art. 58 § 1, art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.;
III. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego, dotyczącego wniosku z dnia [...] czerwca 2019 r. o "wznowienie postępowania dotyczącego wydania pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie jazem [...] do celów energetycznych", na podstawie art. 145 §1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...], udzielającą skarżącej pozwolenia wodnoprawnego.
Uzasadniając merytorycznie swoje stanowisko organ I instancji wskazał, że żadna ze stron postępowania nie wniosła odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 2018 r. Stwierdził również, iż uczestnik postępowania przekroczył termin do złożenia wniosków o wznowienie postępowania zakończonego powołaną decyzją. Poinformował, że w postępowaniu administracyjnym zakończonym wspomnianą decyzją wnioskodawca, właściciel wody, właściciel urządzeń wodnych, uprawniony do korzystania z wód oraz uprawniony do rybactwa - otrzymywali korespondencję w przedmiotowej sprawie indywidualnie, na podstawie art. 127 ust. 7a p.w. Ostatnia ze stron postępowania, która otrzymywała korespondencję w przedmiotowej sprawie indywidualnie, tj. właściciel wody decyzję odebrał [...] grudnia 2018 r. Natomiast uczestnik postępowania, jako strona postępowania, był informowany o wszczęciu postępowania administracyjnego i o wydaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2018 r. tak jak pozostałe strony postępowania - w formie obwieszczenia, zgodnie z art. 49 k.p.a., ponieważ liczba stron postępowania przekroczyła 20 osób. Dyrektor Zarządu Zlewni wskazał, że w przypadku zawiadamiania stron o decyzjach lub innych czynnościach organu administracji poprzez obwieszczenie, kluczowym jest określenie dnia skutecznego zawiadomienia (dokonania zawiadomienia), który następuje z upływem 14 dni od dnia obwieszczenia. Rozpoczęcie biegu tego terminu następuje pierwszego dnia, w którym obwieszczenie zostało udostępnione publicznie (w niniejszej sprawie [...] grudnia 2018 r., tj. umieszczenia w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie jednostki organizacyjnej Wód Polskich RZGW w [...]). Natomiast gdy publiczne ogłoszenie dokonywane było w różnych miejscach i za pomocą różnych środków przekazu, jak miało to miejsce w przypadku decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni z dnia [...] grudnia 2018 r., zdaniem organu I instancji, należało ustalić dzień, w którym obwieszczenie o wydaniu przez organ ww. decyzji zostało zamieszczone najpóźniej (tj. w niniejszej sprawie [...] grudnia 2018 r., kiedy wywieszono obwieszczenie na tablicy ogłoszeń Starostwa Powiatowego w [...]) i od tego dnia należy liczyć termin 14 dni, po upływie którego zawiadomienie o wydaniu decyzji uważa się za dokonane. Organ I instancji przyjął zatem, że termin ten upłynął [...] stycznia 2019 r. Jednocześnie uznał, iż przewidziany w przepisie art. 148 § 2 k.p.a. miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w odniesieniu do podmiotów, którym na mocy przepisu szczególnego decyzja kończąca dane postępowanie była komunikowana w drodze publicznego ogłoszenia, rozpoczyna swój bieg w piętnastym dniu po ogłoszeniu tej decyzji i to bez względu na to, czy ów podmiot z takim ogłoszeniem rzeczywiście się zapoznał. W konsekwencji, organ I instancji uznał, że termin ten biegł od [...] stycznia 2019 r. i zakończył się [...] lutego 2019 r. Mając powyższe na uwadze Dyrektor Zarządu Zlewni stwierdził, iż wniosek uczestnika postępowania o wznowienie postępowania z dnia [...] maja 2019 r. (data złożenia przez stronę [...] maja 2019 r.) został wniesiony z uchybieniem miesięcznego terminu liczonego od momentu kiedy strona dowiedziała się o decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Zdaniem organu I instancji analogiczne uchybienie nastąpiło w przypadku wniosku z dnia [...] maja 2019 r., którego wpływ do Zarządu Zlewni w [...] nastąpił [...] maja 2019 r., a więc również po terminie. Za spóźniony organ I instancji uznał także wniosek uczestnika postępowania z [...] czerwca 2019 r. (wpływ do Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] w dniu [...] czerwca 2019 r.). Dyrektor Zarządu Zlewni przyjął bowiem, że dniem dowiedzenia się przez uczestnika postępowania o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia, czyli dniem dowiedzenia się o nowych okolicznościach faktycznych i nowych dowodach istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, był dzień, w którym zawiadomienie poprzez publiczne obwieszczenie uważa się za dokonane, czyli [...] stycznia 2019 r., podobnie jak w przypadku dwóch pierwszych wniosków o wznowienie postępowania. Tymczasem wniosek z dnia [...] czerwca 2019 r., uzasadniono tym, że [...] i [...] czerwca 2018 r. jego autor sam dokonał pomiaru głębokości zalegania wód gruntowych w punktach zaznaczonych na mapie rys. [...] z ekspertyzy [...] "[...]".
W wyniku rozpatrzenia zażalenia uczestnika postępowania na ww. postanowienie z [...] kwietnia 2021 r., Dyrektor RZGW postanowieniem z [...] maja 2021 r., nr [...]:
1) uchylił postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni z [...] kwietnia 2021 r. w pkt I, którym odmówiono wznowienia postępowania administracyjnego, na wniosek uczestnika postępowania z [...] maja 2019 r. o "wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.", w sprawie zakończonej decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni z [...] grudnia 2018 r. udzielającą skarżącej pozwolenia wodnoprawnego - i orzekł co do istoty sprawy wznawiając postępowanie administracyjne zakończone decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni z [...] grudnia 2018 r.;
2) uchylił postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni z [...] kwietnia 2021 r. w pkt II, którym odmówiono przywrócenia terminu wydania decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni z [...] grudnia 2018 r., na wniosek uczestnika postępowania z [...] maja 2019 r. o "przywrócenie terminu wydania decyzji na udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód w zakresie piętrzenia wód do celów energetycznych jazem [...] w km [...] rzeki [...]", na podstawie art. 49a, art. 58 § 1, art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. - i orzekł co do istoty sprawy wznawiając postępowanie administracyjne zakończone decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni z [...] grudnia 2018 r.;
3) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni z [...] kwietnia 2021 r., w pkt III, którym odmówiono wznowienia postępowania na wniosek uczestnika postępowania z [...] czerwca 2019 r., o "wznowienie postępowania dotyczącego wydania pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie jazem [...] do celów energetycznych", na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni z [...] grudnia 2018 r. udzielającą skarżącej pozwolenia wodnoprawnego.
W uzasadnieniu Dyrektor RZGW zwrócił uwagę, że w zażaleniu z [...] kwietnia 2021 r. uczestnik postępowania wskazał, iż nie miał świadomości, że organ prowadzący postępowanie z wniosku skarżącej rozpoczął informowanie stron postępowania w oparciu o art. 49 k.p.a., tj. poprzez publiczne obwieszczenie, ponieważ wcześniej o postępowaniu był informowany listownie, a organ I instancji nie powiadomił go, że rozpoczyna informowanie stron postępowania w trybie art. 49 k.p.a. Powyższe skutkowało brakiem wiedzy żalącego o zakończeniu postępowania poprzez wydanie decyzji. Dyrektor RZGW wskazał, że w przedłożonych organowi I instancji żądaniach o wznowienie postępowania, w trybie art. 145 § 1 pkt 4 (pisma z [...] maja 2019 r. i [...] maja 2019 r.), uczestnik postępowania wskazywał, że bez własnej winy nie brał udziału w przedmiotowym postępowaniu. Przy czym organ odwoławczy badając akta sprawy stwierdził, że zawiadomieniem z dnia [...] marca 2018 r. znak: [...], Dyrektor Zarządu Zlewni powiadomił listownie uczestnika postępowania o przedłużeniu postępowania znak: [...] w sprawie udzielenia na wniosek skarżącej pozwolenia wodnoprawnego i planowanym wydaniu decyzji w przedmiotowej sprawie do [...] czerwca 2018 r. Kolejnym pismem z [...] czerwca 2018 r., znak: [...], organ I instancji powiadomił listownie uczestnika postępowania o ponownym przedłużeniu terminu wydania decyzji administracyjnej do [...] września 2018 r. Od tego czasu organ I instancji nie kierował już do uczestnika postępowania żadnej korespondencji listownie w sprawie o sygnaturze [...]. Następnie pismem z [...] lipca 2018 r., znak: [...], Dyrektor Zarządu Zlewni dokonał powiadomienia stron postępowania (powyżej 20 stron), poprzez publiczne obwieszczenie, o wszczęciu postępowania na wniosek skarżącej w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego. Przy czym postępowanie o zmienionej sygnaturze sprawy było prowadzone na wniosek skarżącej z [...] kwietnia 2017 r. a skarżąca nie składała nowych wniosków o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Powyższym obwieszczeniem poinformowano strony również o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Organ odwoławczy podkreślił, że w załączniku z wykazem stron postępowania do tego obwieszczenia nie wskazano jako strony postępowania uczestnika postępowania. Dodatkowo pismem z [...] lipca 2018 r. uczestnik postępowania przekazał organowi I instancji materiał dowodowy do prowadzonego postępowania znak: [...] (dokumentacja fotograficzna, informacja o nieprawidłowościach w dokumentacji sprawy, żądanie przeprowadzenia badań hydrologicznych)., które to pismo organ I instancji pozostawił bez odpowiedzi. Następnie obwieszczeniem z [...] sierpnia 2018 r., znak: [...], organ I instancji na podstawie art. 49 k.p.a. poinformował strony o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, zgodnie z art. 10 k.p.a. W załączniku do obwieszczenia z wykazem stron postępowania jako strony postępowania nie wskazano jednak uczestnika postępowania. Kolejno obwieszczeniem z [...] września 2018 r. oraz obwieszczeniem z [...] października 2018 r. organ I instancji poinformował strony postępowania znak: [...] o dopuszczeniu nowych dowodów, tj. "Oceny oddziaływania piętrzenia wody w rzece [...] w [...] na przyległe użytki rolne skarżących się rolników obrębu [...] miasta [...]" oraz opinii hydrologicznej, a także poinformował strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. W załącznikach do obwieszczeń z wykazem stron postępowania jako strony postępowania również nie wskazano uczestnika postępowania. Dnia [...] grudnia 2018 r. pod nr [...] Dyrektor Zarządu Zlewni wydał decyzję w przedmiotowej sprawie udzielając skarżącej pozwoleń wodnoprawnych we wnioskowanym zakresie. Na podstawie art. 49 k.p.a. w związku z art. 127 ust. 7a p.w., informacja o wydaniu tej decyzji została podana w formie publicznego obwieszczenia na stronie BIP PGW Wody Polskie, Urzędzie Miasta [...] i w Starostwie Powiatowym w [...] na okres 14 dni, a w załączniku z wykazem stron postępowania jako stronę postępowania wskazano uczestnika postępowania. Organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż ostatnim dniem wywieszenia obwieszczenia był [...] stycznia 2019 r. (obwieszczenie w Starostwie Powiatowym w [...]). Termin do wniesienia odwołania dla stron postępowania upłynął więc [...] stycznia 2019 r., a zatem decyzja stała się ostateczna [...] stycznia 2019 r. Tymczasem pismem z [...] czerwca 2019 r. uczestnik postępowania złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji do Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, który postanowieniem z [...] września 2019 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania z powodu jego wniesienia po nabyciu przez decyzję waloru ostateczności wskazując jednocześnie, że stronie przysługuje prawo do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy wskazał, że zapis uzasadnienia postanowienia Dyrektora Zarządu Zlewni z [...] kwietnia 2021 r. o niewniesieniu przez żadną ze stron odwołania, nie jest zgodny ze stanem faktycznym, ponieważ odwołanie zostało przez uczestnika postępowania wniesione, aczkolwiek po wymaganym terminie. Dyrektor RZGW nie podzielił także stanowiska Dyrektora Zarządu Zlewni, że wnioski uczestnika postępowania o wznowienie postępowania z [...] maja 2019 r. oraz z [...] maja 2019 r. zostały złożone z przekroczeniem terminu na złożenie wniosku w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., który upłynął [...] lutego 2019 r. (w związku z faktem, że ostatnim dniem publicznego powiadomienia o decyzji ostatecznej był [...] stycznia 2019 r.). Dyrektor RZGW podniósł bowiem, że zgodnie z treścią art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, a zatem dzień ten nie musi być tożsamy z ostatnim dniem publicznego obwieszczenia o decyzji. Zdaniem organu odwoławczego uczestnik postępowania nie miał wiedzy o toczącym się postępowaniu w sprawie wydania decyzji o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego o sygnaturze [...]. Uczestnik postępowania był informowany przez organ I instancji o prowadzonym postępowaniu, lecz o sygnaturze [...] w sprawie wydania na wniosek skarżącej z [...] kwietnia 2017 r. Organ I instancji kierował do niego w toku prowadzonego postępowania pisma sprawy o sygnaturze [...] za pośrednictwem poczty, utrzymując go w przeświadczeniu, że pod tą sygnaturą akt prowadzi postępowanie. Co więcej, organ odwoławczy podniósł, że uczestnik postępowania pismem z [...] lipca 2018 r. przekazał organowi I instancji dodatkowy materiał dowodowy do postępowania znak: [...], co pozostało bez odpowiedzi i informacji, czy materiał ten został włączony do akt postępowania. Następnie Dyrektor Zarządu Zlewni nie kontynuował już postępowania pod sygnaturą [...], a pod sygnaturą [...]. informując o nim pozostałe strony postępowania, których liczba była większa niż 20, w drodze publicznego obwieszczenia. Natomiast uczestnik postępowania, użytkownik rybacki wód i właściciel wód byli informowani o postępowaniu pocztą tradycyjną. Dodatkowo, w ocenie organu odwoławczego, z akt sprawy nie wynika, aby doszło do umorzenia postępowania prowadzonego pod sygnaturą [...], zainicjowanego na wniosek skarżącej z [...] kwietnia 2017 r. Akta sprawy nie wskazują także na powód zmiany sygnatury akt sprawy z [...] na [...]. Niemniej jednak postępowanie prowadzone pod sygnaturą [...] na wniosek skarżącej z [...] kwietnia 2017 r. zostało zakończone decyzją z [...] grudnia 2018 r. Przy czym Dyrektor RZGW podał, że organ I instancji nie poinformował pisemnie stron postępowania, w tym uczestnika postępowania, że postępowanie będzie prowadzone pod sygnaturą akt [...], a strony będą informowane w formie publicznego obwieszczenia. Powyższe, w ocenie organu odwoławczego, skutkowało brakiem udziału uczestnika postępowania w postępowaniu o sygnaturze [...]. Uczestnik postępowania słusznie oczekiwał bowiem listownej korespondencji od organu w sprawie pod sygnaturą [...], ponieważ wcześniej organ I instancji kierował do niego pisma prowadzonego postępowania właśnie w taki sposób. Wobec tego, zdaniem Dyrektora RZGW, organ I instancji naruszył zasady ogólne postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a., ponieważ organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W konsekwencji Dyrektor RZGW uznał za zasadny wniosek uczestnika postępowania o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 ust. 4 k.p.a. z uwagi na fakt, że bez własnej winy nie brał on udziału w postępowaniu. Natomiast odnośnie terminu złożenia wniosku o wznowienie postępowania organ wskazał, że upływa on po miesiącu od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.), a z zażalenia uczestnika postępowania wynika, że niezwłocznie po uzyskaniu informacji o wydaniu decyzji o udzieleniu pozwoleń wodnoprawnych dla skarżącej, udał się do Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] w celu zapoznania się z decyzją i wnioskiem z [...] maja 2019 r. wystąpił o kopię tej decyzji. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że z chwilą uzyskania wiedzy o wydanej decyzji rozpoczął się termin miesiąca na złożenie wniosków z [...] i [...] maja 2019 r. o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Z kolei w odniesieniu do wniosku uczestnika postępowania z [...] czerwca 2019 r., o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organ odwoławczy stwierdził, że nie został zachowany termin wskazany w art. 148 § 1 k.p.a. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się bowiem do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, tymczasem z wniosku uczestnika postępowania z [...] czerwca 2019 r. wynika, że nowe okoliczności, które w jego opinii stanowiły podstawę do wznowienia postępowania, pojawiły się [...] i [...] czerwca 2018 r. kiedy dokonał pomiaru głębokości zalegania wód gruntowych. Następnie na skutek skargi WSA w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 5 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 954/21, uchylił powyższe postanowienie Dyrektora RZGW, wskazując, że treść art. 49 k.p.a., nie zwalniała organu administracji z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co do zachowania przez wnioskodawcę terminu jednego miesiąca dla złożenia wniosku o wznowienie postępowania, liczonego od momentu rzeczywistego dowiedzenia się o wydanej decyzji, ponieważ moment ten nie może być oceniany wyłącznie przez pryzmat regulacji art. 49 k.p.a. i nie można w sposób automatyczny utożsamiać daty doręczenia decyzji, ustalonej zgodnie z art. 49 k.p.a., z dniem dowiedzenia się przez stronę o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), tj. o wydaniu decyzji. Odnośnie wniosku z [...] czerwca 2019 r. Sąd wskazał, że co do zasady organ prawidłowo uznał, że brak było podstaw do wznowienia postępowania, ponieważ przesłanką wznowienia opisaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest aby w sprawie zakończonej decyzją administracyjną wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zatem istnieć w dniu wydania decyzji, a jedynie ujawnienie się ich ma zaistnieć już po wydaniu decyzji kończącej postępowanie, którego dotyczy wniosek o wznowienie. W przypadku zatem ujawnienia ich przed zakończeniem postępowania nie występuje sytuacja będącą przesłanką wznowienia, co skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. Sąd wyjaśnił także, iż wskazany w art. 148 § 1 k.p.a. zwrot "strona dowiedziała się" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować daną okoliczność w stopniu pozwalającym jej na sformułowanie żądania o wznowienie postępowania. Wobec tego datą dowiedzenia się o decyzji jest moment, w którym strona dowiedziała się czego dana decyzja dotyczy – a nie data zapoznania się z pełną treścią decyzji (np. poprzez zaznajomienie się z jej kopią).
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor RZGW postanowieniem z dnia [...] grudnia 2022 r., na podstawie art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 k.p.a.:
1. uchylił postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w pkt I, którym odmówiono wznowienia postępowania administracyjnego, na wniosek uczestnika postępowania z [...] maja 2019 r. o "wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.", w sprawie zakończonej decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni z [...] grudnia 2018 r., nr [...], i orzekł co do istoty sprawy wznawiając postępowanie administracyjne zakończone tą decyzją;
2. uchylił postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w pkt II, którym odmówiono przywrócenia terminu wydania decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni z [...] grudnia 2018 r., nr [...], na wniosek uczestnika z [...] maja 2019 r. o "przywrócenie terminu wydania decyzji na udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód w zakresie piętrzenia wód do celów energetycznych jazem [...] w km [...] rzeki [...]", na podstawie art. 49a, art. 58 § 1, art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i orzekł co do istoty sprawy wznawiając postępowanie administracyjne zakończone tą decyzją.;
3. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w pkt III, którym odmówiono wznowienia postępowania na wniosek uczestnika z [...] czerwca 2019 r., o "wznowienie postępowania dotyczącego wydania pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie jazem [...] do celów energetycznych", na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni z [...] grudnia 2018 r. nr [...], udzielającą skarżącej pozwolenia wodnoprawnego.
W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ odwoławczy podał, że organ I instancji wskazał, iż termin do złożenia wniosków o wznowienie postępowania upłynął po miesiącu od dnia powiadomienia stron o decyzji w formie publicznego jej ogłoszenia na podstawie art. 49 k.p.a., więc termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania upłynął dnia [...] lutego 2019 r. ponieważ ostatnim dniem publicznego powiadomienia był dzień [...] stycznia 2019 r. Stanowiska tego organ odwoławczy nie podzielił, gdyż zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Dzień ten nie musi być zatem tożsamy z ostatecznym dniem publicznego obwieszczenia o decyzji. Zdaniem organu odwoławczego na podstawie akt sprawy, w tym pism uczestnika postępowania wynika, że nie miał on wiedzy o toczącym się postępowaniu w sprawie wydania decyzji o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego o sygnaturze [...]. Był on bowiem informowany przez organ I instancji o prowadzonym postępowaniu, lecz o sygnaturze [...]. Dyrektor Zarządu Zlewni kierował do uczestnika postępowania w toku prowadzonego postępowania pisma sprawy o sygnaturze [...] za pośrednictwem poczty, utrzymując stronę w przeświadczeniu, że pod tą sygnaturą akt prowadzi postępowanie. Co więcej, uczestnik postępowania pismem z [...] lipca 2018 r. przekazał organowi I instancji dodatkowy materiał dowodowy do postępowania znak: [...], co pozostało bez odpowiedzi i informacji, czy materiał ten został włączony do akt postępowania. Następnie Dyrektor Zarządu Zlewni nie kontynuował już postępowania pod sygnaturą [...], a pod sygnaturą [...], informując o nim pozostałe strony postępowania, których liczba była większa niż 20, w drodze publicznego obwieszczenia. Natomiast wnioskodawca, użytkownik rybacki wód i właściciel wód, byli informowani o postępowaniu pocztą tradycyjną. Organ odwoławczy stwierdził dodatkowo, że z akt sprawy nie wynika aby doszło do umorzenia postępowania prowadzonego pod sygnaturą [...]. Jednocześnie postępowanie prowadzone pod sygnaturą [...] zostało zakończone wydaniem decyzji z [...] grudnia 2018 r. Przy czym organ I instancji nie poinformował pisemnie stron postępowania, w tym uczestnika postępowania, że postępowanie będzie prowadzone pod sygnaturą akt [...], a strony będą informowane w formie publicznego obwieszczenia na podstawie art. 49 § 1 k.p.a. Zdaniem Dyrektora RZGW powyższe skutkowało brakiem udziału uczestnika postępowania w postępowaniu o sygnaturze [...]. Ponadto organ odwoławczy, realizując wytyczne zawarte w wyroku WSA w Bydgoszczy sygn. akt II SA/Bd 954/21, przeprowadził we własnym zakresie postępowanie wyjaśniające w stosunku do uczestnika postępowania (wnioskodawcę wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) co do zachowania przez niego terminu jednego miesiąca dla złożenia wniosku o wznowienie postępowania, liczonego od momentu dowiedzenia się o wydanej decyzji (zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a.) i wskazał, że pismem z [...] października 2022 r. uczestnik postępowania poinformował, iż [...] kwietnia 2019 r. otrzymał pismo od Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej o sygn. akt. [...], w którym znajdowała się informacja dotycząca decyzji [...] z [...] grudnia 2018 r. Zgodnie z informacją zawartą w ww. piśmie uczestnik postępowania [...] maja 2019 r. pozyskał telefonicznie od pracownika Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej dodatkowe informacje dotyczące decyzji [...] z [...] grudnia 2018 r., które pozwoliły mu na zidentyfikowanie, iż decyzja ta dotyczyła postępowania [...], w którym uczestniczył i o którym był informowany pisemnie. Uczestnik postępowania oświadczył, że przedmiotowe wnioski o wznowienie postępowania złożył niezwłocznie po uzyskaniu informacji o wydaniu decyzji w sprawie. Jednocześnie pouczony przez organ odwoławczy wniósł o przyjęcie dowodu z oświadczenia, tj. pisma z [...] października 2022 r., w którym poinformował organ o dacie powzięcia informacji o wydaniu decyzji z [...] grudnia 2018 r. Przy czym organ odwoławczy wystąpił do Ministerstwa Infrastruktury o wskazanie daty doręczenia uczestnikowi postępowania, skierowanego do niego przez Departament Orzecznictwa i Kontroli Gospodarowania Wodami, Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej pisma znak: [...]. W odpowiedzi Ministerstwo Infrastruktury pismem z [...] listopada 2022 r. wskazało, że pismo to zostało doręczone adresatowi [...] kwietnia 2019 r. Reasumując, organ odwoławczy podał, że w wyniku postępowania wyjaśniającego ustalił, iż [...] kwietnia 2019 r jest dniem, w którym uczestnik dowiedział się o wydaniu decyzji z [...] grudnia 2018 r. Zapoznanie się przez niego z pełną treścią decyzji, zgodnie z oświadczeniem uczestnika postępowania z dnia [...] października 2022 r. nastąpiło natomiast w terminie późniejszym. Następnie skarżąca pismem z [...] grudnia 2022 r. zawnioskowała o zwrócenie się do Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej o akta spraw z wniosków/skarg/odwołań/innych uczestnika postępowania dotyczących skarżącej, jak również przeprowadzania dowodu ze znajdujących się tam dokumentów co do faktu bieżącej informacji uczestnika postępowania i wiedzy o postępowaniu w sprawie decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym, a tym samym braku spełnienia ustawowej przesłanki do wznowienia postępowania w tym zakresie. Wniosek dotyczył też ustalenia w jakich datach uczestnik postępowania zapoznawał się w Zarządzie Zlewni Wód Polskich w [...] z aktami sprawy z wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym oraz, czy kontaktował się z organem w inny sposób. Organ odwoławczy postanowieniem z [...] grudnia 2022 r. odmówił uwzględnienia ww. żądania dowodowego, ponieważ okoliczność powzięcia przez uczestnika postępowania wiedzy o wydaniu decyzji z [...] grudnia 2018 r. została już udowodniona. Ponadto stwierdził, że zebrał materiał dowodowy w sposób wystarczający, a przesyłanie dodatkowej dokumentacji ze wszystkich spraw dotyczących skarżącej, prowadzonych przez Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej jest bezcelowe i wpłynie negatywnie na szybkość postępowania. Organ odwoławczy nie uwzględnił również żądania skarżącej dotyczącego ustalenia w jakich datach uczestnik postępowania zapoznawał się z aktami sprawy, podnosząc, że na potrzeby prowadzonego postępowania nie jest to konieczne skoro istotą prowadzonego postępowania jest ustalenie kiedy nastąpił fakt dowiedzenia się przez uczestnika postępowania o wydanej decyzji z [...] grudnia 2018 r. Ponadto w aktach postępowania znajduje się materiał dowodowy potwierdzający, że [...] maja 2019 r. uczestnik postępowania zapoznał się z ww. decyzją (pismo z [...] maja 2019 r. oraz pismo z [...] maja 2019 r.). W konsekwencji, zdaniem Dyrektora RZGW, wniosek uczestnika postępowania o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jest zasadny z uwagi na fakt, że bez własnej winy nie brał on udziału w postępowaniu. Jednocześnie skoro [...] kwietnia 2019 r. uczestnik postępowania dowiedział się o wydaniu decyzji z [...] grudnia 2018 r., to zachował ustawowy termin, określony w art. 148 § 2 k.p.a., do złożenia podania o wznowienie postępowania. W ocenie organu odwoławczego uczestnik postępowania mógł bowiem złożyć wniosek o wznowienie pozstępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. do [...] maja 2019 r. Z akt sprawy wynika natomiast, że wnioski z [...] i [...] maja 2019 r. zostały nadane za pośrednictwem operatora pocztowego odpowiednio ww. datach ich sporządzenia. W związku z tym oba wnioski zostały nadane w terminie określonym w art. 148 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Dyrektor RZGW stwierdził, że zażalenie na pkt I i II postanowienia organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2021 r. należało uznać za zasadne. Z kolei w odniesieniu do wniosku uczestnika postępowania z [...] czerwca 2019 r., o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., organ odwoławczy uznał, iż nie ma podstaw do wznowienia postępowania, ponieważ uczestnik postępowania nie dotrzymał terminu z art. 148 § 1 k.p.a., gdyż ww. wniosek o wznowienie postępowania został złożony w placówce operatora pocztowego [...] czerwca 2019 r., a o nowych okolicznościach, które według uczestnika postępowania stanowiły podstawę do wznowienia postępowania (pomiar głębokości zalegania wód gruntowych), dowiedział się on [...] i [...] czerwca 2018 r. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że przesłanką wznowienia postępowania opisaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest, aby w sprawie zakończonej decyzją administracyjną wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zatem istnieć w dniu wydania decyzji, a jedynie ujawnienie ich ma zaistnieć już po wydaniu decyzji kończącej postępowanie, którego dotyczy wniosek o wznowienie. W przypadku ujawnienia ich przed zakończeniem postępowania nie występuje sytuacja będącą przesłanką wznowienia. Już zatem sam brak oparcia wniosku o wznowienie o ustawową przesłankę wznowienia skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a.
Pismem z 16 stycznia 2023 r. skarżąca wniosła do WSA w Bydgoszczy skargę na wspomniane postanowienie Dyrektora RZGW z [...] grudnia 2022 r., wnosząc o jego uchylenie co do pkt 1) i 2) oraz orzeczenie o odrzuceniu, ewentualnie oddaleniu, wniosku o wznowienie postępowania, jak i przywróceniu terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania a także przyznanie kosztów procesu, w tym zastępstwa procesowego. Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art.145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię polegające na uznaniu, że uczestnik postępowania wykazał, iż nie uczestniczył w postępowaniu bez winy, podczas gdy postępowanie było publiczne, jawne, a dostęp do orzeczeń także internetowy poprzez wyszukanie części sygnatury sprawy, a nadto uczestnik postępowania w tym czasie bywał w Zarządzie Zlewni Wód Polskich w [...] także osobiście, nadto nie wynika z uzasadnienia skarżonego postanowienia, by wyszły na jaw okoliczności nieznane organowi wcześniej, a mogące mieć wpływ na treść wydanej decyzji;
2) art. 146 § 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie w sprawie, albowiem decyzja, która zapadnie w wyniku wznowienia postępowania będzie w całości odpowiadać decyzji dotychczasowej, która z kolei odpowiada w istocie w całości decyzji sprzed 10 lat pierwotnie udzielającej pozwolenia wodnoprawnego dla tej elektrowni na identycznych parametrach technicznych;
3) art. 144 w zw. z art. 138 § 2 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie polegające na uchyleniu postanowienia Dyrektora Zarządu Zlewni z [...] kwietnia 2021 r., podczas gdy nie wystąpiła żadna z przesłanek umożliwiających uchylenie postanowienia i orzekanie co do istoty sprawy.
W dniu 4 lipca 2023 r. WSA w Bydgoszczy wydał opisany na wstępie wyrok oddalający skargę.
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd pierwszej instancji w pierwszej kolejności wskazał, że przedmiotowe postępowanie w zakresie rozpatrzenia wniosku uczestnika postępowania o wznowienie postępowania zostało już dwukrotnie skontrolowane przez sąd administracyjny wyrokami WSA w Bydgoszczy z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 84/20 oraz z dnia 5 maja 2022 r., sygn. akt: II SA/Bd 954/21. Przy czym stosownie do treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej "P.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Natomiast zgodnie z art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Oznacza to, że ani organ, ani sąd orzekając ponownie w sprawie nie może nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych we wcześniejszym orzeczeniu sądu. Ocena prawna może dotyczyć m.in. wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy - mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Przepisy art. 153 i 170 P.p.s.a. mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a związanie z nich wynikające przestaje obowiązywać jedynie w przypadku zmiany stanu prawnego lub zmiany stanu faktycznego. Tym samym Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie jest związany poglądem wyrażonym we wspomnianych wyrokach WSA w Bydgoszczy uchylających uprzednio wydane postanowienia organu odwoławczego. I tak w wyroku z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 84/20, WSA w Bydgoszczy zwrócił uwagę na konieczność weryfikacji właściwego ustalenia stron postępowania, jak też rozważenia jaki skutek prawny dla toczącego się postępowania miało przystąpienie do stosowania przez organ publicznego ogłoszenia w trybie art. 49 k.p.a. Z kolei w wyroku WSA w Bydgoszczy z 5 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 954/21, wskazano, że treść art. 49 k.p.a., nie zwalniała organu administracji z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co do zachowania przez wnioskodawcę terminu jednego miesiąca dla złożenia wniosku o wznowienie postępowania, liczonego od momentu rzeczywistego dowiedzenia się o wydanej decyzji, przy czym nie chodzi o zapoznanie się z jej pełną treścią, lecz o powzięcie wiedzy o jej wydaniu. W ocenie Sądu pierwszej instancji organ odwoławczy wykonał powyższe wytyczne, wskazując, że liczba stron postępowania była większa niż 20, przez co nie zakwestionował zastosowania przez organ I instancji art. 49 k.p.a. Jednak pomimo powiadamiania stron postępowania na podstawie ww. przepisu, organ odwoławczy zasadnie w ocenie Sądu pierwszej instancji uznał, że uczestnik postępowania nie miał wiedzy o toczącym się postępowaniu w sprawie wydania decyzji o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego, na co składało się szereg zdarzeń szczegółowo opisanych przez organy, a co dotyczyło niekonsekwencji w formie zawiadamiania uczestnika postępowania (w toczącym się postępowaniu pod pierwotnym nr poprzez korespondencję, a w nowym postępowaniu pod nowym nr wskutek obwieszczenia), braku odpowiedzi organu I instancji na korespondencję uczestnika postępowania (przekazanie dodatkowego materiału dowodowego) skierowaną do sprawy pod pierwotnym numerem, braku umorzenia postępowania prowadzonego pod pierwotnym numerem (sygnaturą [...]), niepoinformowanie pisemne stron postępowania, w tym uczestnika postępowania, że postępowanie będzie prowadzone pod sygnaturą akt ([...]), a strony będą informowane w formie publicznego obwieszczenia. Zdaniem WSA w Bydgoszczy organ odwoławczy z powyższych przyczyn, jak również stosując się do stanowiska wyrażonego w wyroku WSA w Bydgoszczy z 5 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 954/21, zasadnie uznał, że treść art. 49 k.p.a., nie zwalniała organu administracji z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co do rzeczywistego momentu dowiedzenia się o fakcie wydania decyzji z [...] grudnia 2018 r., a więc słusznie przeprowadził we własnym zakresie postępowanie wyjaśniające, wzywając uczestnika postępowania o wskazanie daty i okoliczności dowiedzenia się o wydanej decyzji z [...] grudnia 2018 r. Stosując się do tego wezwania uczestnik postępowania wykazał [...] kwietnia 2019 r. jako datę dowiedzenia się o ww. decyzji, wskutek otrzymania pisma z Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, którą to okoliczność Ministerstwo Infrastruktury potwierdziło. Ponadto Sąd pierwszej instancji podkreślił, że uczestnik postępowania korzystając ze wskazanej przez organ możliwości wniósł, na podstawie art. 75 § 2 k.p.a., o przyjęcie dowodu z oświadczenia w tej kwestii (pismo z [...] października 2022 r.). Według WSA w Bydgoszczy czynności te należało uznać za wystarczające do przyjęcia, że uczestnik postępowania uzyskał [...] kwietnia 2019 r. wiedzę o decyzji z [...] grudnia 2018 r. Dlatego też składając wniosek z [...] maja 2019 r. o wznowienie pozstępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., zachował miesięczny termin określony w art. 148 2 1 k.p.a. Podobnie też zachował ów termin składając wniosek z [...] maja 2019 r. W tych warunkach, zdaniem WSA w Bydgoszczy, organ odwoławczy trafnie uwzględnił zasadność zażalenia uczestnika. Ustosunkowując się do zarzutów skargi Sąd pierwszej instancji wskazał na ich niezasadność, uznając, że uczestnikowi postępowania nie można przypisać winy za brak udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z [...] grudnia 2018 r. z przyczyn wskazanych wyżej przez organ odwoławczy. Oceny tej nie zmieniają argumenty skargi, ponieważ ani fakt dostępu do Internetu, ani też bytność uczestnika postępowania w siedzibie organu I instancji nie oznacza automatycznie, że zapoznał się on z informacją co do objęcia ww. postępowania nową sygnaturą akt (numerem), ani też z faktem wydania decyzji pierwszoinstancyjnej. Według Sądu pierwszej instancji wywody skarżącej, że żaden przepis prawa nie nakłada obowiązku zawiadamiania strony o sygnaturze, mają charakter wręcz kuriozalny. Sygnatura akt sprawy (jej numer) jest bowiem istotnym elementem nie tylko rozstrzygnięcia, które je identyfikuje, lecz również każdego pisma o charakterze procesowym. Dlatego też w sytuacji, kiedy postępowanie administracyjne otrzymuje nową sygnaturę, to brak powiadomienia o tym strony stanowi przesłankę usprawiedliwiającą jej niewiedzę co do zidentyfikowania faktu toczenia się sprawy pod nową sygnaturą, zwłaszcza w sytuacji, kiedy dodatkowo zmianie sygnatury towarzyszy zaprzestanie dotychczasowego doręczania stronie dokumentów procesowych i zastąpienia tej praktyki zawiadomieniem strony w formie obwieszczenia. W ocenie WSA w Bydgoszczy podobnie niezasadne jest wywodzenie, że zmiana jedynie dwóch liter w sygnaturze, nie stanowi jej zmiany, ponieważ litery te stanowią inicjały pracownika organu i argumentacja ta z uwagi na jej oczywistą bezzasadność nie wymaga dalszej analizy. Ponadto według Sądu pierwszej instancji podnoszenie przez skarżącą, że uczestnik postępowania jest aktywnym mieszkańcem gminy i często bierze czynny udział w postępowaniach administracyjnych, a nadto jest człowiekiem młodym, wykształconym, zaradnym życiowo, jak i doskonale posługującym się technologią taką jak Internet, nie może stanowić zasadnego argumentu dowodzącego, że przytoczone fakty świadczą o tym, że posiadł wiedzę o toczeniu się postępowania z jego udziałem pod nową sygnaturą oraz, że zapadło w nim rozstrzygnięcie. Przytoczone fakty niewątpliwie uprawdopodabniają takie domniemanie, lecz zdaniem Sądu pierwszej instancji w omawianym problemie organ winien był się oprzeć na faktach, z których wynika, że uczestnik postępowania oświadczył pod rygorem odpowiedzialności karnej, iż momentem dowiedzenia się o wydanej decyzji był [...] kwietnia 2019 r., co zostało również potwierdzone pismem Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej. Zdaniem WSA w Bydgoszczy z powyższych względów brak było także przesłanek do uwzględnienia wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącą pismem z [...] grudnia 2022 r. Zawnioskowane okoliczności nie mogą bowiem zastąpić ustalenia okoliczności faktycznego powzięcia przez uczestnika postępowania co do uzyskania wiedzy o decyzji z [...] grudnia 2018 r., i daty tego zdarzenia, ani stać się podstawą do przyjęcia domniemania w tym zakresie. Sąd pierwszej instancji zauważył ponadto, że zgłaszając zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. skarżąca jednocześnie zaniechała zaskarżenia decyzji drugoinstancyjnej w części tyczącej się utrzymania w mocy postanowienia Dyrektora Zarządu Zlewni z [...] kwietnia 2021r., w pkt III, którym odmówiono wznowienia postępowania na wniosek uczestnika postępowania z [...] czerwca 2019 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W tych warunkach Sąd pierwszej instancji zgodził się z przedmiotowym rozstrzygnięciem z przyczyn wskazanych przez organ odwoławczy, wskazując również na brak zasadności zarzutu naruszenia art. 146 § 2 k.p.a., albowiem przepis ten ma zastosowanie na etapie postępowania po jego wszczęciu, co w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło. W ocenie Sądu pierwszej instancji nietrafnym okazał się również zarzut naruszenia art. 144 w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. Z regulacji tej wynika możliwość uchylenia przez organ odwoławczy zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszoinstancyjny. Skoro jednak organ odwoławczy uznał, że postanowienie organu I instancji w pkt 1 i 2 (w części zaskarżonej), nie narusza prawa, to w konsekwencji tego stanowiska niezastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. było zasadne. Biorąc pod uwagę powyższe WSA w Bydgoszczy oddalił skargę, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Pismem z 21 sierpnia 2023 r. skargę kasacyjną od wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 4 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 199/23, wywiodła Spółka, wnosząc o zmianę tego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonego postanowienia co do pkt 1 i 2 oraz orzeczenie o odrzuceniu, ewentualnie oddaleniu, wniosku o wznowienie postępowania, jak i przywróceniu terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania, z uwagi na upływ terminów. Skarżąca kasacyjnie wystąpiła także o przyznanie kosztów procesu, w tym zastępstwa procesowego na rzecz Spółki według norm przepisanych.
Skarżąca kasacyjnie zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:
1) art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię polegające na uznaniu, że uczestnik postępowania wykazał, iż nie uczestniczył w postępowaniu bez winy, podczas gdy postępowanie było publiczne, jawne, a dostęp do orzeczeń także internetowy poprzez wyszukanie części sygnatury sprawy, a nadto uczestnik postępowania w tym czasie bywał w Zarządzie Zlewni Wód polskich w [...] także osobiście. Nadto nie wynika z uzasadnienia skarżonego postanowienia by wyszły na jaw okoliczności nieznane organowi wcześniej, a mogące mieć wpływ na treść wydanej decyzji;
2) art. 146 § 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie w sprawie, albowiem decyzja, która zapadnie w wyniku wznowienia postępowania będzie w całości odpowiadać decyzji dotychczasowej, która z kolei odpowiada w istocie w całości decyzji sprzed 10 lat - pierwotnie udzielającej pozwolenia wodnoprawnego dla tej elektrowni na identycznych parametrach technicznych;
3) art. 144 w zw. z art. 138 § 2 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie polegające na uchyleniu postanowienia Dyrektora Zarządu Zlewni z [...] kwietnia 2021 r. podczas gdy nie wystąpiła żadna z przesłanek umożlwiających uchylenie postanowienia i orzekanie co do istoty sprawy;
4) art. 49a k.p.a., poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że zastosowanie prawidłowo ogłoszenia publicznego jest niewystarczające dla skutecznego zawiadomienia strony postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie sformułowanych wniosków i zarzutów. Skarżąca kasacyjnie pismem z 18 września 2023 r., w uzupełnieniu braków formalnych skargi kasacyjnej, oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.
Pismem z [...] października 2023 r. Dyrektor RZGW odpowiedział na skargę kasacyjną, wnosząc o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od skarżącej kasacyjne na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Pismem z dnia 25 października 2023 r. odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł również A. A. wskazując, że złożona skarga kasacyjna winna podlegać oddaleniu w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznawszy skargę kasacyjną z uwzględnieniem powyższych uwarunkowań Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i tym samym podlega oddaleniu. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej wskazać trzeba na ich niezasadność, przy czym podkreślić należy postawienie tych zarzutów w sposób ułomny, niemniej jednak nie powodujący braku ich rozpatrzenia, mając na względzie treść chwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. (sygn. akt I OPS 10/09; publ. ONSAiWSA z 2010 r., nr 1, poz. 1).
W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że problematykę wznowienia postępowania, jednego z nadzwyczajnych trybów służących weryfikacji decyzji ostatecznej zapadłej w postępowaniu administracyjnym, regulują przepisy art. 145 - 152 k.p.a. Na ich podstawie można wyróżnić dwa etapy tego postępowania - wstępny, zainicjowany wnioskiem o wznowienie oraz etap następujący po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Na każdym z tych etapów inny jest przedmiot i zakres rozstrzygania organu. We wstępnym etapie organ bada, czy wznowienie postępowania jest w określonym przypadku dopuszczalne. Postanowienie z art. 149 § 1 k.p.a. o wznowieniu postępowania stanowi bowiem konsekwencję stwierdzenia przesłanek formalnych uruchomienia tego trybu nadzwyczajnego i nie jest poprzedzone merytorycznym badaniem przyczyn, od których zależy wzruszenie decyzji ostatecznej oraz możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a zatem o ich istnieniu jeszcze nie przesądza. W świetle art. 149 § 2 k.p.a. nie ulega wątpliwości, że postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy ma miejsce później (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 1999 r., sygn. akt IV SA 2564/98). Także odmowa wznowienia postępowania, zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a. następuje w drodze postanowienia, zaskarżalnego zażaleniem. Podstawy do jego wydania zachodzą przede wszystkim wtedy, gdy organ ma do czynienia z żądaniem, o którym mowa w art. 147 k.p.a., i zarazem stwierdza, że brakuje choćby jednej z przesłanek formalnych uruchomienia trybu wznowienia postępowania. W szczególności podstawy te zachodzą w przypadku niezakończenia sprawy decyzją ostateczną, niewskazania w podaniu przewidzianej prawem przyczyny wznowienia, złożenia żądania z uchybieniem terminowi, złożenia żądania przez podmiot niemający statusu strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 324/12). Wydanie przez organ postanowienia o odmowie wznowienia postępowania uzasadnia więc ustalenie, że podanie o wznowienie nie zostało oparte na przesłankach przewidzianych w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 i art. 145b § 1 k.p.a., bądź nie został dotrzymany termin do jego wniesienia określony w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. W pozostałych przypadkach organ administracji obowiązany jest wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodnie z art. 150 i art. 151 k.p.a. Przy czym, jak już zostało to wskazane, badanie istnienia merytorycznych przyczyn wznowienia może nastąpić dopiero we wznowionym postępowaniu, a wszelkie czynności i rozważania merytoryczne na etapie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania są niedopuszczalne. W etapie po złożeniu podania o wznowienie postępowania organ może się bowiem wypowiadać jedynie co do zarzutów, a nie ich podstaw, zatem wszelkie czynności i rozważania merytoryczne na etapie postępowania w przedmiocie jego wznowienia są nieuprawnione. Podanie o wznowienie postępowania wszczyna więc postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a., a zatem wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia, Na etapie postępowania wstępnego organ bada m. in. czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem termu. Stosownie bowiem do treści art. 148 k.p.a. podanie należy złożyć w ciągu miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia, chyba że chodzi o sytuację z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdzie termin biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Jednocześnie zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym jej na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi tu więc o takie dane jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Jeśli chodzi o tę ostatnią informację, to nie jest tu konieczne aby strona dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia, wystarczy jeśli posiadała informację czego dana decyzja dotyczy. Wiedza o wydaniu decyzji w postępowaniu toczącym się bez udziału strony nie musi ponadto mieć charakteru "urzędowego", tj. pochodzić od organu administracji.
Z analizy wskazanych wniosków uczestnika postępowania o wznowienie postępowania wynika, że jako podstawę wznowienia postępowania podał art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Oznacza to, że wnioski zostały oparte na ustawowych podstawach wznowienia postępowania. Jednocześnie w okolicznościach przedmiotowej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji zaprezentowane i wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a mianowicie określające [...] kwietnia 2019 r. jako datę dowiedzenia się przez uczestnika postępowania o wydaniu decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni z [...] grudnia 2018 r., nr [...]. Wobec tego, wniesione w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wnioski uczestnika postępowania z [...] i [...] maja 2019 r. zostały złożone w ustawowym terminie jednego miesiąca od dowiedzenia się o wydaniu ww. decyzji. Natomiast wniosek uczestnika postępowania z [...] czerwca 2019 r., wniesiony na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., został złożony z uchybieniem terminu wobec wskazania przez uczestnika, że o nowej okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania dowiedział się [...] i [...] czerwca 2018 r. kiedy dokonał pomiaru zalegania wód gruntowych na nieruchomości. Ponadto nowe okoliczności musiałyby istnieć w dniu wydania kwestionowanej decyzji, a jedynie ich ujawnienie mogłoby nastąpić później. Jednakże w tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że postanowienie Dyrektora RZGW z [...] grudnia 2022 r. zostało przez skarżącą zakwestionowane jedynie co do pkt 1) i 2) jego rozstrzygnięcia, odnoszących się do rozpoznania wniosków z [...] i [...] maja 2019 r. Z kolei rozstrzygniecie zawarte w pkt 3) tego postanowienia dotyczące rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2019 r., którym organ odmówił wznowienia postępowania nie zostało zaskarżone do WSA w Bydgoszczy, co trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji i w konsekwencji Sąd ten zbadał prawidłowość ww. postanowienia wyłącznie w jego zaskarżonym zakresie, to jest odnośnie pkt 1) i 2).
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, mając na uwadze szczegółowo i prawidłowo przedstawione przez WSA w Bydgoszczy okoliczności przedmiotowej sprawy, nieusprawiedliwionym okazał się zarzut skargi kasacyjnej dotyczący niewłaściwego zastosowania i błędnej wykładni art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. WSA w Bydgoszczy prawidłowo ocenił, że uczestnik postępowania bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wspomnianą decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni z [...] grudnia 2018 r, a argumenty skargi kasacyjnej nie zmieniają tej oceny. Uczestnik postępowania, który został zawiadomiony listownie przez organ o wszczęciu postępowania i otrzymywał korespondencję w takiej formie w początkowym jego etapie, a następnie korespondencja listowna bez żadnej informacji przestała być z uczestnikiem postępowania przez organ prowadzona, mógł w sposób uprawniony oczekiwać doręczenia mu korespondencji w ten sam sposób co wcześniej, tj. listownie. Stosownie bowiem do treści art. 49a k.p.a. przed zastosowaniem publicznego obwieszczenia strony muszą być na piśmie uprzedzone o zamiarze takiego zawiadamiania aby było ono skuteczne, a tego w niniejszej sprawie w odniesieniu do uczestnika postępowania Dyrektor Zarządu Zlewni nie uczynił. W konsekwencji wadliwy sposób działania organu, naruszający również art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a., spowodował, że uczestnik postępowania nie miał wiedzy o czynnościach podjętych i dokonanych w toku postępowania przez Dyrektora Zarządu Zlewni, jak również nie miał wiedzy o wydaniu decyzji z [...] grudnia 2018 r. kończącej postępowanie dotyczące pozwolenia wodnoprawnego udzielonego skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny w całości podzielił przedstawione w tej kwestii rozważania Sądu pierwszej instancji, nie widząc tym samym konieczności ich ponownego przytaczania.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadnym okazał się również postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 146 § 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że ww. przepis ma zastosowanie dopiero na etapie postępowania po jego wszczęciu, a więc zarzut ten jest zarzutem przedwczesnym. Jednocześnie zauważyć trzeba, że sądy administracyjne orzekają na podstawie P.p.s.a. Oczywistym jest więc, że Sąd pierwszej instancji nie mógł naruszyć ww. przepisu k.p.a. wskazanego w skardze kasacyjnej jako samoistna podstawa naruszenia prawa przez ten Sąd, ponieważ wojewódzkie sądy administracyjne przepisów tych nie stosują. Z tej też przyczyny nie mógł także odnieść skutku zarzut dotyczący niewłaściwego zastosowania art. 144 w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. Dodatkowo zważyć należy, że Dyrektor RZGW w pkt 1) i 2) zaskarżonego postanowienia nie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ uchylił pkt I i II postanowienia organu I instancji oraz orzekł co do istoty sprawy wznawiając postępowanie administracyjne.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego całkowicie bezpodstawny jest również zarzut naruszenia art. 49a k. p. a., poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że zastosowanie prawidłowo ogłoszenia publicznego jest niewystarczające dla skutecznego zawiadomienia strony postępowania administracyjnego. W realiach sprawy, w związku z ilością stron postępowania (ponad 20) w chwili wydawania decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni z [...] grudnia 2018 r. nr [...], uprawnione było przez organ I instancji zawiadomienie stron o decyzji w drodze obwieszczenia. Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że uczestnik postępowania nie miał jednakże wiedzy o toku postępowania zakończonego opisaną decyzją z [...] grudnia 2018 r. Taki stan rzeczy wynikł z wielu powodów, które szczegółowo opisał najpierw organ odwoławczy w postanowieniu z [...] grudnia 2022 r., a następnie Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się ze wskazanymi tam argumentami świadczącymi o tym, iż brak wiedzy o toku przedmiotowego postępowania administracyjnego uniemożliwił uczestnikowi postępowania ustalenie, że organ I instancji zakończył postępowanie w sprawie wydania skarżącej pozwolenia wodnoprawnego i dokonał obwieszczenia o wydaniu decyzji z [...] grudnia 2018 r. Takie działanie organu I instancji spowodowało dezorientację uczestnika postępowania, który o jego zakończeniu decyzją z [...] grudnia 2018 r. dowiedział się dopiero w dniu [...] kwietnia 2019 r. z pisma Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, co zasadnie stwierdził Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Przy czym WSA w Bydgoszczy trafnie uznał również, że organ odwoławczy słusznie wskazał, iż uczestnik postępowania nie uchybił terminowi do złożenia wniosków z [...] i [...] maja 2019 r. o wznowienie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla ponadto, że Sąd pierwszej instancji związany był stanowiskiem wyrażonym we wspomnianych wyrokach, w tym wyroku z dnia 5 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 954/21, zgodnie z którym treść art. 49 k.p.a. nie zwalniała organu administracji z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w kwestii rzeczywistego momentu dowiedzenia się przez uczestnika postępowania o fakcie wydania decyzji z [...] grudnia 2018 r. Tak więc organ odwoławczy zasadnie przeprowadził w tym zakresie postępowanie wyjaśniające, wzywając uczestnika postępowania o wskazanie daty i okoliczności dowiedzenia się o ww. decyzji. W konsekwencji czego Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że uczestnik postępowania uzyskał [...] kwietnia 2019 r. wiedzę o decyzji z [...] grudnia 2018 r. i prawidłowo stwierdził, że uczestnik postępowania składając, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wnioski z [...] i [...] maja 2019 r. o wznowienie postępowania zakończonego wspomnianą decyzją zachował miesięczny termin z art. 148 § 2 k.p.a.
Wobec powyższego, skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 P.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.
O sprostowaniu oczywistej omyłki w nazwie organu orzekającego orzeczono na podstawie art. 156 § 1 i § 3 P.p.s.a.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., bowiem skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony nie zażądały jej przeprowadzenia.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę