III OSK 329/23

III OSK 329/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski
Sławomir Pauter
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1811/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-11-23
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1396
ART. 305a
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Piotr Korzeniowski sędzia del. WSA Sławomir Pauter protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1811/22 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 28 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 23 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: spółka) na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 28 czerwca 2022 r. w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Starosta Sierpecki decyzją z 29 listopada 2012 r. ustalił spółce warunki wprowadzania oczyszczonych ścieków przemysłowych, będących mieszaniną ścieków bytowych, ścieków pochodzących ze stacji uzdatniania wody i wód opadowych do wód rzeki [...]. W pozwoleniu wodnoprawnym Starosta Sierpecki określił dopuszczalne stężenia wskaźników zanieczyszczeń w zakresie składu ścieków (BZT5, ChZTcr, zawiesina ogólna, fosfor ogólny, azot ogólny, żelazo ogólne, substancje ekstrahujące się eterem naftowym) oraz ich stanu (temperatura, pH), a także ilość ścieków, jaka może być wprowadzona do odbiornika. W pkt II.3. zobowiązał natomiast spółkę do prowadzenia monitoringu wprowadzanych do rzeki ścieków, zgodnie z wymaganiami określonymi przepisami prawa w tym zakresie. Decyzja stała się ostateczna 19 grudnia 2012 r.
W 2013 r. spółka eksploatowała przedmiotową oczyszczalnię ścieków. Na podstawie protokołu oraz wyników badań ścieków odprowadzanych z oczyszczalni z okresu od 19 sierpnia 2013 r. do 18 października 2013 r. oraz od 19 października 2013 r. od 18 grudnia 2013 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska stwierdził, że w 2013 r. spółka nie przeprowadziła wymaganej ilości pomiarów oraz w przypadku wykonanych analiz nie zapewniła średniodobowego poboru próby oraz wykonała badania tylko dla części wskaźników zanieczyszczeń. Tym samym warunki korzystania ze środowiska w zakresie wprowadzania ścieków do wód określone w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym decyzją Starosty Sierpeckiego z 29 listopada 2012 r. zostały przekroczone.
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z 19 grudnia 2017 r. wymierzył spółce administracyjną karę pieniężną w wysokości 2 841,00 zł za wprowadzanie w 2013 r. do rzeki [...] ścieków z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 298 ust. 1 pkt 2, art. 305 ust. 2, ust. 3 pkt 3 i art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a i lit. c ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 519 ze zm., dalej: p.o.ś.) oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenia warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (Dz. U. Nr 260, poz. 2177) i obwieszczenia Ministra Środowiska z 27 września 2012 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, na rok 2013 (M. P. poz. 705).
Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji.
Decyzją z 28 czerwca 2022 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 19 grudnia 2017 r. Organ odwoławczy ustalił, że w pierwszym okresie oceny spełniania warunków pozwolenia wodnoprawnego spółka wykonała dwa z sześciu pomiarów jakości odprowadzanych ścieków i w obu przypadkach do badań pobrano próbki jednorazowe. Z kolei w drugim okresie oceny wykonano tylko jeden pomiar i próbka była również jednorazowa. Prowadzenie pomiarów w sposób inny niż średniodobowy powoduje, że otrzymane wyniki analiz nie są miarodajne dla stwierdzenia czy jakość odprowadzanych ścieków odpowiadała dopuszczalnym normom.
Spółka wniosła skargę na decyzję z 28 czerwca 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Oddalając skargę Sąd I instancji przedstawił stan prawny sprawy oraz podzielił ustalenia faktyczne organów administracji. W ocenie Sądu I instancji, spółka w okresie roku kalendarzowego zobowiązana była do przeprowadzania badań- pomiarów ilości i jakości ścieków w regularnych odstępach czasu, z częstotliwością nie mniejszą niż raz na dwa miesiące, zgodnie z przepisami wykonawczymi, do których odesłano w udzielonym pozwoleniu wodnoprawnym tj. § 7 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. Nr 137 poz. 984 ze zm.). Ponadto, pozwolenie wodnoprawne, które obowiązywało przed 2013 r. nakładało obowiązek dokonywania tylko dwóch pomiarów w roku, natomiast w pozwoleniu z 29 listopada 2012 r. wskazano na konieczność monitoringu ścieków zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (§ 7 ust. 1 rozporządzenia z 2006 r.). W 2013 r. spółka zobowiązana była do przeprowadzenia co najmniej sześciu badań. Nieprawidłowe jest także stanowisko spółki, że skoro nie produkowała w pewnych okresach ścieków to nie musiała przeprowadzić sześciu badań. Odstąpienie od prowadzenia pomiarów jest jednoznaczne z przekroczeniem norm.
Z § 9 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, wynika, że brak przeprowadzenia pomiaru jakości odprowadzanych ścieków powinien być utożsamiany z próbą niespełniającą wymagań. W ocenie Sądu I instancji, nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi w zakresie nieprawidłowości dotyczących obliczenia administracyjnej kary pieniężnej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił przyjęcie poszczególnych okresów do wyliczeń wysokości administracyjnej kary pieniężnej, zasadność wyliczenia wielkości przekroczenia co do poszczególnych składników, a przyjęcie przekroczenia w przypadku składu ścieków o 80 % wynikało z art. 305a ust. 1 pkt 2 p.o.ś. w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania. Natomiast odmienne wyliczenie dla azotu i fosforu ogólnego wynikało z § 8 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia z 2006 r. Organ odwoławczy wyjaśnił również w jaki sposób dokonano wyliczenia przekroczenia co do powyższych substancji, prawidłowo również wykazał zasadność wyliczenia wielkości przekroczenia dla tych substancji, wyjaśnił również zasadność przyjęcia do obliczeń w zakresie pH oraz temperatury wartości 98,14 wskazując, że obliczenie zostało dokonane proporcjonalnie za cały rok i wyjaśniając metodologię obliczenia.
W ocenie Sądu I instancji, w sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.). Organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy w sprawie, wszechstronnie go przeanalizował, a wyrażona w sprawie ocena nie jest oceną dowolną, ale wynikającą z ustalonego w sprawie stanu faktycznego.
Sąd I instancji orzekł także, że organ odwoławczy prawidłowo uzasadnił swoje stanowisko w zakresie braku podstaw zastosowania instytucji prawnej z art. 189f k.p.a. Brak było podstaw do uznania, że naruszenie prawa przez spółkę było znikome.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka.
W pierwszej kolejności spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego.
1. § 7 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z 24 lipca 2006 r. przez jego błędną wykładnię i:
a) przyjęcie, że doszło do naruszenia przez spółkę tego przepisu, podczas gdy spółka nie naruszyła obowiązku regularnego pobierania próbek ścieków oraz pomiaru ich ilości i jakości, ponieważ przepis ten stanowi o pobieraniu próbek ścieków wprowadzanych do wód, więc nie ma zastosowania gdy ścieki nie są wprowadzane do wód;
b) przyjęcie, że z uwagi na okresowe niewystępowanie ścieków, spółka mogła zachować wymagania ustanowione ww. przepisem przez wykonanie wymaganych sześciu badań w okresach, w których ścieki występowały, co jest sprzeczne z literalnym brzmieniem przepisu, który stanowi, że pomiary należy wykonywać w regularnych odstępach czasu z częstotliwością nie mniejszą niż raz na dwa miesiące;
2. art. 305a ust. 1 pkt 2 p.o.ś. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że warunki korzystania ze środowiska w zakresie wprowadzania ścieków do wód zostały przekroczone przez spółkę o 80% w przypadku składu ścieków, pomimo tego, że w tej sprawie nie zostały spełnione przesłanki zastosowania art. 305a ust. 1 pkt 2 p.o.ś., ponieważ nie doszło do zaniechania obowiązku prowadzenia pomiarów wielkości emisji, a przeprowadzone pomiary nie nasuwają zastrzeżeń;
3. § 9 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. przez niewłaściwe zastosowanie, pomimo że nie została spełniona przesłanka wystąpienia większej od dopuszczalnej liczby próbek niespełniających wymagań określonych w pozwoleniu wodnoprawnym - w przedmiotowej sprawie żadna próbka nie jest próbką niespełniającą przedmiotowych wymagań.
Ponadto spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania.
1. art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 6, art. 7 i art. 77 k.p.a. przez oddalenie skargi, w sytuacji, gdy Główny Inspektor Ochrony Środowiska zaniechał wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności niniejszej sprawy, co polegało na zaniechaniu ustalenia okoliczności istotnych dla sprawy, przeprowadzenia dowodów na tę okoliczność (np. oględzin w miejscu wprowadzania ścieków do wód rzeki), co doprowadziło do przyjęcia, że spółka nie wypełniała nałożonych na nią pozwoleniem wodnoprawnym obowiązków, podczas gdy przedmiotowe obowiązki były wypełniane, a brak większego niż zero wyniku badania w niektórych okresach, był spowodowany wyłącznie całkowitym brakiem ścieków;
2. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Główny Inspektor Ochrony Środowiska nie wyjaśnił okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy, a ponadto nienależycie uzasadnił przesłanki, którymi kierował się rozstrzygając niniejszą sprawę, ponieważ przedstawiony przez organ tok argumentacji oraz wywiedzione z niego wnioski są wewnętrznie sprzeczne; w szczególności organ nie wyjaśnił czy we wszystkich "czasokresach" objętych badaniem w postępowaniu administracyjnym występowały ścieki umożliwiające pobranie ich próbki i poddanie jej badaniu;
3. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 80 k.p.a. przez oddalenie skargi, w sytuacji gdy Główny Inspektor Ochrony Środowiska dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, polegającej na przyjęciu, że spółka powinna pobierać i analizować próbki ścieków, pomimo przedstawiania przez spółkę dowodów, że w okresie, w którym wynik wynosił zero, występował całkowity brak ścieków, niemożliwym zatem było osiągnięcie innego wyniku;
4. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. przez oddalenie skargi, w sytuacji, gdy Główny Inspektor Ochrony Środowiska zaniechał należytego uzasadnienia podejmowanej decyzji, przez w szczególności zaniechanie wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w szczególności przez brak wskazania, czy organ uznał za prawdziwe twierdzenia spółki, że w niektórych okresach nie występowała ilość ścieków pozwalająca na pobranie ich próbki;
5. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Główny Inspektor Ochrony Środowiska w sytuacji uznania, że spółka dopuściła się naruszenia prawa (czemu spółka zaprzecza) nie zastosował art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., pomimo, że zachowanie spółki nie miało szkodliwego wpływu na środowisko, wszystkie wyniki badań ścieków wykonywane po kontroli organu, w tym wysyłane do organu I instancji, potwierdziły bowiem, że nie doszło do przekroczeń wartości dopuszczalnych w badanych ściekach, a spółka aktualnie prawidłowo wykonuje swoje obowiązki w zakresie przeprowadzania badań, zatem zachodzą przesłanki do zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut kasacyjny podnoszący naruszenie § 7 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z 24 lipca 2006 r. przez jego błędną wykładnię. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w okresie roku kalendarzowego spółka wykonała tylko dwa badania zamiast wymaganych sześciu, a dodatkowo ze sprawozdań wynika, że nie dokonano średniodobowego poboru prób (wskazano tylko konkretną datę poboru a nie okres "od do") oraz przeprowadzono analizę tylko trzech składników zamiast sześciu. Ze sprawozdań przedstawionych przez spółkę wynika, że przeprowadzała badania jednorazowe, a w toku prowadzonego postępowania nie złożono żadnych dowodów na potwierdzenie tego, że były to próby średniodobowe. Naruszenie warunków pozwolenia wodnoprawnego polegało zatem nie tylko na braku wymaganej ilości próbek, ale również na nieprawidłowym sposobie ich poboru. Nie ulega także wątpliwości, że spółka mając świadomość, że w pewnym okresie roku ścieki nie są odprowadzane (chociaż nie ma na to żadnych dowodów), nie zwracała się do Starosty Sierpeckiego o zmianę udzielonego pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto, zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z 24 lipca 2006 r., pobieranie próbek ścieków [...] wprowadzanych do wód oraz pomiary ich ilości i jakości powinny być dokonywane w regularnych odstępach czasu, jak i z częstotliwością nie mniejszą niż raz na dwa miesiące, stale w tym samym miejscu, w którym ścieki są wprowadzane do wód, a jeżeli to konieczne - w innym miejscu reprezentatywnym dla ilości i jakości tych ścieków. Ponadto, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, prawodawca nie posłużył się kwantyfikatorem "faktycznie wprowadzane". Dodatkowo stanowisko spółki jest nieuzasadnione, ponieważ prowadziłoby do niedopuszczalnych skutków prawnych, w których podmiot wprowadzający ścieki mógłby uchylić się od prawnego obowiązku poboru ich próbek zgodnie z powołanym wyżej przepisem, tylko na podstawie oświadczenia, że nie odprowadzał ścieków. To na spółce, jako adresacie pozwolenia wodnoprawnego, ciążył obowiązek prawidłowego poboru próbek, ewentualnie wystąpienia o zmianę pozwolenia wodnoprawnego lub przynajmniej skutecznego wykazania, że ścieki rzeczywiście nie było pobierane. Żadnego z tych warunków spółka nie spełniła. To nie na Staroście Sierpeckim ciążył obowiązek uwzględnienia, że w toku działalności spółki występują miesiące, w których nie są odprowadzane ścieki, lecz na spółce, na wniosek której to pozwolenie wodnoprawne zostało wydane.
Nie doszło także do naruszenia art. 305a ust. 1 pkt 2 p.o.ś. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że warunki korzystania ze środowiska w zakresie wprowadzania ścieków do wód zostały przekroczone przez spółkę o 80% w przypadku składu ścieków. Przede wszystkim, jak już wyżej wskazano, pomiary budziły zastrzeżenia. Natomiast wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił przyjęcie poszczególnych okresów do wyliczeń, zasadność wyliczenia wielkości przekroczenia co do poszczególnych składników. Przyjęcie przekroczenia w przypadku składu ścieków o 80% wynikało wprost z art. 305a ust. 1 pkt 2 p.o.ś. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania), natomiast odmienne wyliczenie dla azotu i fosforu ogólnego wynikało z § 8 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z 2006 r. Jednocześnie spółka wskazuje w skardze kasacyjnej, że jako parametr ilości pobranych próbek we wzorze stanowiącym podstawę obliczenia administracyjnej kary pieniężnej, powinno zostać wpisane 0 (zero) ze względu na brak ścieków w badanym okresie. Parametr ten występuje jednak w mianowniku tego wzoru, co uwzględniając brak możliwości dokonania dzielenia przez liczbę 0 oznacza, że już tylko z tego powodu stanowisko to jest nieprawidłowe. Natomiast oczywiście zasadnicze znaczenie miała okoliczność, że próbki powinny być pobierane, a próba wykazania, że ścieki nie były odprowadzane była w tej sprawie nieskuteczna. Ponadto nie ulega wątpliwości, że organ odwoławczy wyjaśnił również zasadność przyjęcia do obliczeń w zakresie pH oraz temperatury wartości 98,14, wskazując, że obliczenie zostało dokonane proporcjonalnie za cały 2013 r. Spółka nie podważyła skuteczne tego stanowiska. W konsekwencji nie doszło także do naruszenia § 9 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 grudnia 2005 r.
Na uwzględnienie nie zasługiwały ponadto zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. Zarzuty te w istocie nie zawierają szerszego uzasadnienia, sprowadzając się do stwierdzenia, że to na organie ciążył obowiązek, że zaistniały okoliczności pozwalające na odstąpienie przez spółkę od obowiązku prawidłowego poboru próbek. Wbrew jednak twierdzeniom spółki, organ prawidłowo przeprowadził postępowanie, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji spełniającej wymagania z art. 107 § 3 k.p.a. i o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie doszło także do naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Jest to zarzut, który w istocie dotyczy wyłącznie kwestii, czy naruszenie prawa było znikome. Należy mieć jednak na uwadze, że możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej przewidziana w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. została pozostawiona uznaniu organu administracji, co ma wpływ na zakres kontroli legalności sprawowanej przez wojewódzki sąd administracyjny w tym zakresie. Przyjmuje się, że kontrola ta jest ograniczona do badania, czy granice uznania administracyjnego nie zostały przekroczone i czy podjęte rozstrzygnięcie nie miało charakteru dowolnego (por. H. Knysiak-Sudyka, Kontrola decyzji uznaniowych przez sądy administracyjne [w:] M. Kapusta, A. Kaźmierska-Patrzyczna, P. Korzeniowski, A. Rabiega-Przyłęcka, P. Wilczyński (red.), Dyskrecjonalność w przestrzeni administracji publicznej, Warszawa 2025, s. 463). Z kolei w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza dowolności decyzji organu administracyjnego, bowiem podjęte rozstrzygnięcia wymagają przekonującego i jasnego uzasadnienia. Konstrukcja uznania administracyjnego wyraża się w możliwości wyboru konsekwencji prawnych w ustalonym stanie faktycznym sprawy. Uznanie administracyjne nie polega więc na swobodzie organu administracji, w zakresie odnoszącym się do ustalania stanu faktycznego. Działając w ramach uznania administracyjnego, organy administracji są zobligowane do szczegółowego zbadania stanu faktycznego i odzwierciedlenia w aktach sprawy wyniku postępowania dowodowego. Decyzja wydana w warunkach uznania administracyjnego nie może być zatem decyzją dowolną, lecz musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz w należyty sposób wyważać słuszny interes strony i interes społeczny (wyrok NSA z 17.09.2024 r., III OSK 291/23, CBOSA). Te warunki zaskarżona decyzja spełnia. Organ wyjaśnił bowiem, że administracyjne kary pieniężne wymierzane za wprowadzanie ścieków do środowiska z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, stanowią środki finansowo-prawne chroniące środowisko jako dobro wspólne. Są to instrumenty prawne o charakterze sankcji administracyjnych, zabezpieczające realizację obowiązków dotyczących działania na podstawie i w granicach pozwolenia emisyjnego, określającego warunki korzystania ze środowiska, w tym przypadku w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi. Ustawodawca w sposób jednoznaczny określił obowiązek wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za tego rodzaju naruszenie, a decyzje te mają charakter związany. Organ odwoławczy powołał się na okoliczności związane z doniosłą wagą społeczną ochrony środowiska jako dobra wspólnego oraz okoliczność, że w tej sprawie przekroczenie warunków pozwolenia było spowodowane niewykonaniem wymaganej liczby pomiarów jakości odprowadzanych ścieków oraz wykonaniem części pomiarów niezgodnie z przepisami (tj. nie średniodobowo). Dlatego też organ odwoławczy słusznie uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia znikomości naruszenia prawa. Brak wymaganej liczby pomiarów jakości ścieków oraz wykonanie części pomiarów w próbach jednorazowych uniemożliwia dokonanie oceny czy dopuszczalne stężenia wskaźników zanieczyszczeń nie zostały przekroczone. Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował tak sformułowane stanowisko organu, nie znajdując podstaw do jego podważenia.
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.