III OSK 322/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną policjanta zwalnianego ze służby z powodu utraty nieposzlakowanej opinii, podkreślając brak zależności postępowania administracyjnego od karnego.
Policjant został zwolniony ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, ponieważ zarzuty o popełnienie przestępstwa ściganego z urzędu spowodowały utratę przymiotu "nieskazitelności charakteru", co naruszało ważny interes służby. Sąd I instancji oddalił skargę, a NSA w wyroku z 13 lutego 2024 r. oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia nie jest zależne od postępowania karnego, a utrata nieposzlakowanej opinii może nastąpić nawet w sytuacji podejrzenia lub insynuacji, niezależnie od wyniku postępowania karnego.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 lutego 2024 r. oddalił skargę kasacyjną P. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji o zwolnieniu skarżącego ze służby. Podstawą zwolnienia był art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, który pozwala na zwolnienie policjanta, gdy wymaga tego ważny interes służby. Sąd I instancji uznał, że zarzuty o popełnienie przestępstwa ściganego z urzędu, nawet jeśli postępowanie karne zostało umorzone, powodują utratę przymiotu "nieskazitelności charakteru", co jest warunkiem pełnienia służby w Policji. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił to stanowisko, podkreślając kluczową kwestię braku zależności postępowania administracyjnego od postępowania karnego. Sąd wskazał, że funkcjonariusz traci przymiot nieposzlakowanej opinii, znajdując się w kręgu podejrzeń lub insynuacji, a samo postępowanie w przedmiocie zwolnienia nie wymaga wykazania winy w rozumieniu prawa karnego. NSA zaznaczył, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy decyzja nie jest dowolna. Sąd uznał, że organy Policji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo, a zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych były bezzasadne. W konsekwencji skarga kasacyjna została oddalona, a skarżący obciążony kosztami postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, utrata przymiotu "nieskazitelności charakteru" przez policjanta, spowodowana zarzutami popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu, uzasadnia zwolnienie ze służby na podstawie "ważnego interesu służby", nawet jeśli postępowanie karne zostało umorzone, ponieważ postępowanie administracyjne w tej sprawie nie jest zależne od postępowania karnego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji nie jest zależne od postępowania karnego. Utrata nieposzlakowanej opinii może nastąpić w wyniku podejrzenia lub insynuacji, a ważny interes służby, utożsamiany z interesem społecznym, przeważa nad indywidualnym interesem funkcjonariusza.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
u.p. art. 41 § ust. 2 pkt 5
Ustawa o Policji
Pozwala na zwolnienie policjanta ze służby, gdy wymaga tego ważny interes służby, co jest interpretowane jako sytuacja, w której interes społeczny przeważa nad słusznym interesem strony. Utrata przymiotu "nieskazitelności charakteru" przez policjanta, spowodowana zarzutami o popełnienie przestępstwa ściganego z urzędu, uzasadnia zwolnienie.
Pomocnicze
u.p. art. 25 § ust. 1
Ustawa o Policji
Stawia warunek, aby służbę pełniły tylko osoby o nieposzlakowanej opinii. Jest to wymóg uzasadniony specyfiką pracy w organach ścigania.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi przez WSA.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy obowiązku uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy obowiązku dokładnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy obowiązku oceny materiału dowodowego.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy obowiązku wyjaśnienia zasadności przesłanek.
k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego.
k.p.k. art. 5 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Zasada domniemania niewinności.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa umorzenia postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji nie jest zależne od postępowania karnego. Utrata przymiotu "nieskazitelności charakteru" przez policjanta, spowodowana zarzutami o popełnienie przestępstwa, uzasadnia zwolnienie ze służby z uwagi na ważny interes służby, nawet jeśli postępowanie karne zostało umorzone. Ważny interes służby, utożsamiany z interesem społecznym, przeważa nad słusznym interesem funkcjonariusza. Kontrola sądowa decyzji opartej na uznaniu administracyjnym jest ograniczona i nie może zastępować oceny organu administracji.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji przez niewłaściwe zastosowanie. Zarzuty naruszenia art. 25 ust. 1 ustawy o Policji przez błędną wykładnię. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 151 p.p.s.a.) przez oddalenie skargi mimo rzekomych naruszeń prawa przez organy niższej instancji (art. 7, 77 § 1, 80, 11 k.p.a.). Twierdzenie, że umorzenie postępowania karnego oznacza posiadanie nieposzlakowanej opinii i brak naruszenia ważnego interesu służby.
Godne uwagi sformułowania
policjant, któremu postawiono zarzut dotyczący oskarżenia o popełnienie przestępstwa ściganego z urzędu, traci przymiot "nieskazitelności charakteru" funkcjonariusz traci przymiot "nieposzlakowanej opinii" znajdując się w kręgu podejrzeń bądź insynuacji każdy policjant, aby mógł skutecznie wykonywać obowiązki służbowe w macierzystej formacji musi pozostawać poza wszelkimi podejrzeniami o jakiekolwiek zachowania sprzeczne z prawem rozwiązanie stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji ma charakter fakultatywny, a decyzje w tym zakresie podejmowane są w ramach uznania administracyjnego kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres postępowanie administracyjne prowadzone w oparciu o przepis art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, nie jest postępowaniem w jakikolwiek sposób zależnym od postępowania karnego dobro służby publicznej, usprawiedliwia zastosowanie indywidualnych rygorów prawnych zdeterminowanych jej specyfiką, nawet jeżeli cechować je będzie duży stopień represyjności
Skład orzekający
Zbigniew Ślusarczyk
przewodniczący sprawozdawca
Olga Żurawska - Matusiak
sędzia
Maciej Kobak
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie zwolnienia policjanta ze służby z powodu utraty nieposzlakowanej opinii, niezależnie od wyniku postępowania karnego, oraz zakres kontroli sądowej decyzji administracyjnych podejmowanych w ramach uznania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariusza Policji i jego zwolnienia ze służby. Interpretacja "ważnego interesu służby" może być stosowana w innych formacjach mundurowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu służby w Policji – utraty zaufania i jej konsekwencji, a także relacji między postępowaniem karnym a administracyjnym. Jest to istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i karnym.
“Policjant zwolniony przez podejrzenie. Czy postępowanie karne ma znaczenie?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 322/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-02-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-02-16 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Maciej Kobak Olga Żurawska - Matusiak Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6192 Funkcjonariusze Policji Hasła tematyczne Policja Sygn. powiązane II SA/Wa 1163/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-11-15 Skarżony organ Komendant Policji Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1882 art. 41 ust 2 pkt 5 Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 1163/22 w sprawie ze skargi P. S. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 25 kwietnia 2022 r. nr 1282 w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od P. S. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 1163/22, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej "p.p.s.a." oddalił skargę P. S. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z 25 kwietnia 2022 r. nr 1282 w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że zaskarżony rozkaz personalny, wydany na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r. poz. 1882 ze zm.), jest zgodny z prawem. Zdaniem Sądu policjant, któremu postawiono zarzut dotyczący oskarżenia o popełnienie przestępstwa ściganego z urzędu, traci przymiot "nieskazitelności charakteru", co uzasadnia zwolnienie Policjanta ze służby. Sąd podkreślił, że okolicznością niesporną w sprawie był fakt, że zwolniony policjant został wskazany przez swojego kuzyna jako sprawca kradzieży należących do tej osoby pieniędzy, jak i fakt, że prokuratura prowadziła śledztwo w sprawie powyższego zawiadomienia i zleciła m.in. przeszukanie pomieszczenia służbowego, samochodu oraz miejsca zamieszkania policjanta. Charakter i rodzaj zarzucanego skarżącemu przestępstwa miał znaczny ciężar gatunkowy, powodując negatywny wydźwięk społeczny. Jak uznał Sąd I instancji, bez znaczenia pozostawał fakt, iż na dzień wydania decyzji skarżący nie został skazany wyrokiem sądu karnego za ww. czyn, ponieważ art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji nie uzależnia zwolnienia policjanta od okoliczności oczywistości popełnienia przestępstwa. W takim stanie rzeczy zdaniem Sądu I instancji skarga podlegała oddaleniu jako bezzasadna. Skargę kasacyjną złożył skarżący, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie prawa materialnego (pkt 1), tj.: a) art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, przez jego niewłaściwe zastosowanie na skutek przyjęcia, że zachowanie P. S. uzasadnia zwolnienie go ze służby w Policji ze względu na ważny interes służby, gdy tymczasem zachowanie skarżącego nie stwarza podstaw do zwolnienia go ze służby, b) art. 25 ust. 1 ustawy o Policji przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżący nie spełnia wymogów stawianych osobom pełniącym służbę w Policji, w konsekwencji błędnego ustalenia, że P. S. utracił przymiot nieposzlakowanej opinii i nie jest w stanie podporządkować się szczególnej dyscyplinie służbowej w formacjach uzbrojonych. Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy (pkt 2), tj. art. 145 § 1 pkt 1) lit. a i c w zw. z art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie przez WSA skargi skarżącego w sytuacji, gdy uprzednio wydana decyzja Komendanta Głównego Policji – rozkaz personalny nr 1282 z 25 kwietnia 2022 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Komendanta Szkoły Policji w P. – rozkaz personalny nr 246/21 z 28 grudnia 2021 r. w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji, zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa, tj. (i) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niedokonanie dokładnego i wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych do prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, w tym okoliczności, iż zachowanie skarżącego wyłącza dalszą możliwość pełnienia służby w Policji, (ii) art. 7 k.p.a. przez nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonego wyroku słusznego interesu strony, a oparcie się jedynie na przesłance interesu społecznego, pomimo iż decyzje organów polegały na uznaniu administracyjnym, podczas gdy ocena ich zasadności powinna doprowadzić nie tylko do uwzględnienia interesu społecznego, który w niniejszej sprawie nie został naruszony i nie wymagał ochrony, ale i słusznego interesu skarżącego; (iii) art. 11 k.p.a. przez niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu niniejszej sprawy, w tym w szczególności niewyjaśnienie, dlaczego uznaje pomówienie skarżącego o popełnienie czynów, których ten nie popełnił, co wynika z postanowienia o umorzeniu śledztwa z 24 grudnia 2021 r. wydanego przez Prokuratora Rejonowego w Wałczu, za wystarczające, aby uznać, że funkcjonariusza należy zwolnić ze służby. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania za obie instancje wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślił, że w postępowaniu przygotowawczym nie posiadał statusu osoby podejrzanej, a śledztwo zostało umorzone z uwagi na to, że zachowanie skarżącego nie zawierało znamion czynu zabronionego. Okoliczność ta powinna mieć w niniejszej sprawie decydujące znaczenie, z uwagi na brak obiektywnych dowodów pozwalających na przyjęcie popełnienia przez skarżącego czynu zabronionego. Skarżący dodał, że w ramach postępowania przygotowawczego współpracował z organami ścigania w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Jako niezrozumiałe jawi się działanie kuzyna skarżącego, składającego zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa, w sytuacji gdy osoba ta wprost wyrażała zgodę na wejście skarżącego do swojego mieszkania i pobranie przez niego pieniędzy tytułem pożyczki. Ponadto zdaniem skarżącego nie został skonkretyzowany "ważny interes służb" jako przesłanki zwolnienia skarżącego ze służby poprzez wskazanie okoliczności faktycznych składających się na taką ocenę. Ocena ta została oparta wyłącznie na błędnym założeniu, że skarżący naruszył swoim zachowaniem porządek prawny, a w konsekwencji utracił przymiot nieposzlakowanej opinii. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zwrot kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że funkcjonariusz traci przymiot "nieposzlakowanej opinii" znajdując się w kręgu podejrzeń bądź insynuacji. Każdy policjant, aby mógł skutecznie wykonywać obowiązki służbowe w macierzystej formacji musi pozostawać poza wszelkimi podejrzeniami o jakiekolwiek zachowania sprzeczne z prawem. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji nie jest w jakikolwiek sposób zależne od postępowania karnego. Dlatego też zdaniem organu nie znajduje uzasadnienia twierdzenie skarżącego, że w związku z umorzeniem przez prokuratora postępowania przygotowawczego, posiada on cechy nieposzlakowanej opinii i tym samym nie naruszył ważnego interesu służby. Komendant podkreślił przy tym, że organy Policji obu instancji przeprowadziły postępowanie dowodowe w zakresie niezbędnym do podjęcia rozstrzygnięcia, zaś skarżący nie kwestionował poczynionych przez organy Policji ustaleń faktycznych, a wyłącznie ich kwalifikację jako czyn zabroniony. W takim stanie rzeczy kwestia rozstrzygnięcia sporu co do rodzaju czynności prawnej (przestępstwo kradzieży - umowa cywilnoprawna pożyczki) w odniesieniu do podanej kwoty pieniężnej, pozostawała poza właściwością organów Policji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całości stanowisko Sądu I instancji w zakresie wykładni jak i zastosowania przepisów, których naruszenie zarzucono w skardze kasacyjnej. Nie są trafne zarzuty naruszenia prawa materialnego. Jak to wskazał Sąd I instancji w niniejszym postępowaniu istota sprawy sprowadza się do ustalenia, czy w realiach faktycznych sprawy istniał ważny interes służby uzasadniający zwolnienie skarżącego ze służby w Policji. Na ową okoliczność powołał się organ w zaskarżonej decyzji. Jej podstawą prawną był art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, w myśl którego, można zwolnić policjanta ze służby, gdy wymaga tego ważny interes służby. Jest to uprawnienie przyznane organowi w sytuacji, gdy dojdzie do przekonania, że interes społeczny przewyższa słuszny interes strony. Co do pojęcia ważnego interesu służby, to zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem doktryny i judykatury należy je odczytywać łącznie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, który to przepis stawia warunek, aby służbę pełniły tylko osoby o nieposzlakowanej opinii. Za Sądem I instancji należy powtórzyć, że wprowadzenie takiego wymogu jest uzasadnione specyfiką pracy w organach ścigania, a także celami jakie formacja ta ma realizować. Policja ma bowiem gwarantować obywatelom ochronę przed wszelkimi działaniami sprzecznymi z prawem. Stąd więc osoby egzekwujące przestrzeganie prawa, same muszą przede wszystkim przestrzegać prawa. Winny więc to być osoby cieszące się autorytetem w społeczeństwie, respektujące normy zasad współżycia społecznego, dotrzymujące roty ślubowania. Muszą tym samym znajdować się poza wszelkimi podejrzeniami o to, iż by miały łamać prawo. Powyższe prowadzi do konkluzji, że policjant któremu postawiono zarzut, dotyczący oskarżenia o popełnienie przestępstwa ściganego z urzędu, a nawet taki, wobec którego zostały podjęte czynności procesowe (i to m.in. w miejscu pracy) w postaci przeszukania, traci przymiot "nieskazitelności charakteru". Stąd też pozostawanie w służbie policjanta, który nie legitymuje się powyższym przymiotem, narusza ważny interes służby. Powyższa sytuacja wpływa bowiem demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy, a także rzutuje na powstanie negatywnego wizerunku Policji w odbiorze społecznym, co przekłada się na utratę zaufania do organów Państwa. Powyższe negatywne konsekwencje pozostawania w służbie policjanta, który utracił przymiot nieskazitelności charakteru, należy oceniać, jako przewyższające swoją wagą gatunkową uprawnienia policjanta, który podejrzany jest o popełnienie przestępstwa, określane mianem "słusznego interesu strony" w rozumieniu art. 7 k.p.a. Należy też podkreślić, że rozwiązanie stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji ma charakter fakultatywny, a decyzje w tym zakresie podejmowane są w ramach uznania administracyjnego przyznanego właściwym organom Policji. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres. Sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, to czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola sądowoadministracyjna nie obejmuje natomiast oceny, w jaki sposób organy administracji, realizując określoną politykę stosowania prawa, wypełniają treść pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych (por. m. in. wyrok NSA z 19 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 301/11). W konsekwencji w sprawach dotyczących fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza ze służby sądy administracyjne badają, czy decyzja o rozwiązaniu stosunku służbowego nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje właściwych organów i przesądzać o tym, czy dana osoba powinna nadal pozostać policjantem, czy też słuszne było wykluczenie jej z grona funkcjonariuszy tej formacji. Z obszernej argumentacji przytoczonej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na poparcie podniesionych zarzutów wynika, że autor skargi kasacyjnej nie dostrzega bardzo istotnej okoliczności świadczącej o bezzasadności stanowiska skarżącego, tj. braku zależności postępowania karnego, w tym przypadku postępowania przygotowawczego prowadzonego w formie śledztwa, z postępowaniem administracyjnym w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Jak to słusznie zauważono w odpowiedzi na skargę kasacyjną, w tym zakresie wskazać należy na ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych. NSA w wyroku z 31 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1738/07 wskazał, że "w myśl art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) policjanta można zwolnić ze służby, gdy wymaga tego ważny interes służby. Zwolnienie policjanta ze służby w oparciu o cytowany przepis pozostaje bez związku z prowadzonym przeciwko funkcjonariuszowi postępowaniem karnym. Oznacza to, że zwolnienie może nastąpić przed zakończeniem postępowania karnego, a rozstrzygnięcie sprawy karnej pozostaje bez wpływu na decyzję w przedmiocie zwolnienia ze służby. Tym samym, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, organ administracji nie miał obowiązku zawieszania postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia policjanta ze służby w Policji na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu zakończenia postępowania karnego. W sprawie dotyczącej zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji właściwy organ nie ma także obowiązku weryfikowania zarzutów przedstawionych policjantowi w toku postępowania przygotowawczego. W szczególności nie musi wykazać winy funkcjonariusza, a tym samym gromadzić dowody na okoliczność potwierdzenia popełnienia przez policjanta zarzucanych mu przestępstw." NSA potwierdził to stanowisko również w wyroku z 15 lipca 2022 r. sygn. akt III OSK 1715/21 stwierdzając, że "[f]unkcjonariusz traci przymiot "nieposzlakowanej opinii" znajdując się w kręgu podejrzeń bądź insynuacji. Każdy policjant, aby mógł skutecznie wykonywać obowiązki służbowe w macierzystej formacji musi pozostawać poza wszelkimi podejrzeniami o jakiekolwiek zachowania sprzeczne z prawem. Samo przedstawienie funkcjonariuszowi zarzutów popełnienia umyślnych przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego, może nasuwać uzasadnione wątpliwości co do zachowania przymiotu osoby o nieposzlakowanej opinii, a zatem co do spełnienia jednego z obligatoryjnych warunków, jakimi musi wykazać się każdy policjant zainteresowany dalszym pozostaniem w służbie. Wbrew odmiennemu stanowisku skarżącej kasacyjnie, w sprawie dotyczącej zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji nie jest konieczne wykazanie winy w rozumieniu prawa karnego. (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2018 r. sygn. I OSK 1735/18, lex nr 2734671). Postępowanie w tym przedmiocie nie jest bowiem postępowaniem karnym, dlatego powoływana przez skarżącą kasacyjnie okoliczność umorzenia prowadzonego przeciwko niej postępowania karnego odnośnie do stawianych jej zarzutów nie miała w sprawie zwolnienia jej ze służby w Policji przesądzającego znaczenia." Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że postępowanie administracyjne prowadzone w oparciu o przepis art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, nie jest postępowaniem w jakikolwiek sposób zależnym od postępowania karnego. Tym samym postępowania te nie są wobec siebie komplementarne, czy też w jakikolwiek sposób wynikowe (wpływające na siebie). Innymi słowy, organ stosując powołany przepis nie jest uzależniony w swym rozstrzygnięciu od wyniku postępowania karnego (przygotowawczego, prowadzonego przez organy ścigania lub sądowego). W konsekwencji nie znajduje uzasadnienia twierdzenie skarżącego, że w związku z umorzeniem przez prokuratora postępowania przygotowawczego (śledztwa) posiada on cechy nieposzlakowanej opinii i tym samym nie naruszył ważnego interesu służby, a contrario - cechuje się wszystkimi przymiotami wymaganymi od funkcjonariuszy Policji, określonymi w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji. Wyżej przedstawione stanowisko implikowało zakres postępowania dowodowego prowadzonego w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Organy Policji w ramach tego postępowania obowiązane są zweryfikować czy w danym, skonkretyzowanym stanie faktycznym doszło do naruszenia ważnego interesu służby, utożsamianego z interesem społecznym. Niewątpliwie, interes służby (interes społeczny) pozostaje w bezpośrednim związku z zadaniami ustawowymi nakładanymi na Policję, a z tym związane są wymagania stawiane policjantom realizującym te zadania. Ty samym spełnienie przez policjanta wymogów wskazanych przez ustawodawcę w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji pozostaje w związku z interesem służby, o którym mowa w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Brak spełnienia przez policjanta tych wymogów, a nawet, jak w przypadku ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, podejrzenie, że policjant swym zachowaniem sprzeniewierzył się tym wymogom, może skutkować zastosowaniem przez organy policji trybu określonego w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Zauważyć też należy, że zarówno organ I jak i II instancji w sposób dokładny wyjaśniły w uzasadnieniu wydanych rozkazów, przesłanki, którymi kierował się podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby. Stanowisko organów podzielił Sąd I instancji uznając prawidłowo, że organy te nie dopuściły się działania niezgodnego z prawem. W kontekście przestawionej wyżej argumentacji, nie znajduje uzasadnienia zarzut błędnej wykładni art. 25 ust. 1 ustawy o Policji. Ponadto w skardze kasacyjnej nie wskazano, na czym polega błąd w wykładni art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, co w konsekwencji, zdaniem skarżącego miało doprowadzić do błędnego ustalenia, że doszło do utraty przez skarżącego nieposzlakowanej opinii. Nadmienić należy, że przymiot nieposzlakowanej opinii nie jest przesłanką związaną i uzależnioną od któregokolwiek rozstrzygnięcia na gruncie procedury karnej. Prawomocny wyrok skazujący albo postanowienie prokuratora o umorzeniu postępowania przygotowawczego (śledztwa) nie determinuje rozstrzygnięcia podejmowanego przez organy Policji w oparciu o przesłanki zawarte w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Za chybione uznać należy też zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Jak to wskazały organy i Sąd I instancji w sprawie bezsporne pozostają następujące najistotniejsze okoliczności. W. A. będący kuzynem skarżącego, złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa kradzieży pieniędzy w kwocie 2600 złotych z jego mieszkania, wskazując na skarżącego. Skarżący w toku prowadzonego zarówno śledztwa jaki i postępowania administracyjnego wskazywał, że kwotę 2600 złotych pożyczył od W. A.. W toku śledztwa zawiadamiający o przestępstwie wniósł o zwolnienie go od obowiązku składania zeznań powołując się na istniejący między nim a skarżącym szczególnie bliski stosunek osobisty. Prokurator Rejonowy w Wałczu wydał zatem postanowienie o umorzeniu śledztwa, zaznaczając w uzasadnieniu, że wobec postawy procesowej pokrzywdzonego niemożliwe jest procesowe zweryfikowanie przytoczonej przez skarżącego wersji, a kierując się zasadą domniemania niewinności wyrażoną w art. 5 § 2 K.p.k., iż niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść osoby podejrzanej, należało postępowanie umorzyć na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 K.p.k. Jak wyjaśnił organ odwoławczy w zaskarżonym rozkazie personalnym, przedmiotem niniejszego postępowania nie jest uzasadnione podejrzenie popełnienia przez P. S. czynów o znamionach przestępstwa, chociaż czyny te mają istotne znaczenie w kontekście spełnienia przesłanki wynikającej z przepisu art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, ale przede wszystkim okoliczności towarzyszące całej sekwencji zdarzeń z udziałem skarżącego, a w szczególności zachowanie policjanta, jego postawa oraz czynności, które podjął oraz te, których zaniechał. Organ prowadzący to postępowanie wyjaśnił, iż nie badał czy w istocie czyny te (przestępstwa) zostały popełnione, a także czy w wyniku ich popełnienia policjant może pełnić dalej służbę, ale czy okoliczności stanowiące pewien ciąg zdarzeń (zależnych oraz niezależnych od woli skarżącego) spowodowały konieczność wykluczenia tego policjanta z szeregów formacji policyjnej, z uwagi na "ważny interes służby". Zatem punktem odniesienia (punktem centralnym) tego postępowania nie jest wyłącznie sam policjant, ale przede wszystkim dobro formacji konkretyzujące się w pojęciu ważnego interesu służby oraz w założeniu, że policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i zasad etycznych. Dlatego słusznie przyjął Sąd I instancji, że organy Policji prawidłowo ustaliły stan faktyczny niezbędny do podjęcia rozstrzygnięcia. Przy czym zaznaczyć należy, że skarżący w zasadzie nie kwestionował poczynionych przez organy Policji ustaleń faktycznych. Jedyną kwestią, którą skarżący podnosił był fakt, że z jego strony nie doszło do przestępstwa kradzieży a do zawiązania umowy cywilno-prawnej w postaci umowy pożyczki na kwotę 2600 złotych, jednakże co należy podkreślić, brak dla niej pożądanej formy pisemnej. Z punktu widzenia postępowania administracyjnego kwestia rozstrzygnięcia sporu co do rodzaju czynności prawnej, tj. zaistnienia kradzieży, czy umowy pożyczki, w odniesieniu do zabranej przez skarżącego kwoty pieniężnej, jest poza właściwością organów Policji i sądu administracyjnego. Innymi słowy organy Policji nie rozstrzygają o winie policjanta w ujęciu karno-prawnym. Ponadto jak już wyjaśniono wyżej, dla podjęcia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie jest wymagane prawomocne skazanie za zarzucone policjantowi przestępstwo, a co więcej przesłanką do zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji może być fakt "znalezienia się policjanta w kręgu podejrzeń bądź insynuacji" (por wyrok NSA z 8 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3867/21). Zatem zważywszy na okoliczności niniejszej sprawy należy uznać, że organy Policji obu instancji przeprowadziły postępowanie dowodowe w zakresie niezbędnym do podjęcia rozstrzygnięcia. Zatem zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. nie jest trafny. Co do zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. w zakresie obowiązku uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, jak to wskazał organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną, odwołać się należy do Trybunał Konstytucyjnego, który podkreślił podstawowe znaczenie prawidłowego wykonywania zadań Policji dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli zaznaczając, że publiczny wymiar Policji w istotnym stopniu kształtuje autorytet organów państwa i zaufanie do ich funkcjonariuszy. Stąd też wymagania w stosunku do funkcjonariuszy publicznych Policji i innych służb mundurowych muszą być tak wysokie, aby umacniały podstawy ich autorytetu (wyrok TK sygn. akt sygn. SK 14/98, pub. OTK ZU nr 7/1999, poz. 163). Troska o dobro służby publicznej, usprawiedliwia zastosowanie indywidualnych rygorów prawnych zdeterminowanych jej specyfiką, nawet jeżeli cechować je będzie duży stopień represyjności (wyrok TK z 19 kwietnia 2004 r., sygn. K 1/04). Podobnie określono też sytuację prawną funkcjonariuszy służb mundurowych w wyrokach Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 1996 r., sygn. K. 29/95, OTK ZU nr 2/1996, poz. 10, czy z 3 listopada 1999 r., sygn. K. 13/99, OTK ZU nr 7/1999, poz. 155. W świetle przedstawionej argumentacji nie może budzić najmniejszej wątpliwości, że funkcjonariusz Policji obowiązany jest pełnić służbę w taki sposób, by czynić zadość wszystkim postawionym przed nią wymaganiom. Jeśli nie byłoby to w pełni możliwe, zachodzi konieczność wyważenia dobra służby, jako interesu publicznego i interesu indywidualnego funkcjonariusza, z czym każdy pełniący służbę mundurową musi się godzić w chwili jej podejmowania. Tak też w orzecznictwie sądów administracyjnych rozumiane jest pojęcie "ważnego interesu służby" uzasadniającego zwolnienie policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z 1990 r. o Policji. Uznaje się bowiem, że przez ważny interes służby należy rozumieć sytuację, w której pierwszeństwo ochrony przysługuje Policji nawet, gdy następuje to kosztem zwalnianego policjanta (por. wyrok NSA z 12 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 710/17). Zważywszy na istniejące w sprawie okoliczności faktyczne należy uznać, że prawidłowo przyjął za organami Policji Sąd I instancji, że dobro służby w niniejszej sprawie należy ocenić jako przewyższające słuszny interes strony upatrywany w pozostaniu w służbie. To świadczy o niezasadności omawianego zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. Nieuzasadniony jest też zarzut naruszenia art. 11 k.p.a., którego upatruje się w niewyjaśnieniu zasadności przesłanek, którymi kierował się organ, w szczególności dlaczego uznaje pomówienie skarżącego o popełnienie czynów, których nie popełnił za wystarczające do zwolnienia skarżącego ze służby. Wbrew temu zarzutowi w uzasadnieniach do rozkazów personalnych wydanych przez organy Policji bardzo szczegółowo uzasadniono stanowisko w zakresie zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Ponadto wyjaśniono motywy wydania tych rozkazów, w tym brak zależności postępowania administracyjnego od postępowania karnego, czego nie dostrzega się w skardze kasacyjnej. Należy ponadto wskazać, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie potwierdza tego, że kuzyn istotnie pomówił skarżącego o dokonanie czynu, którego ten w istocie nie miał się dopuścić. Skarżący nie uwiarygodnił nawet takiego stwierdzenia. Pojawiły się co prawda wątpliwości co do tego, czy zachowanie funkcjonariusza było zgodne z prawem. Wątpliwości tych nie usunęła postawa procesowa osoby zawiadamiającej o popełnieniu przestępstwa, polegająca na odmowie składania zeznań w śledztwie. Kuzyn skarżącego nie wycofał się jednak ze stwierdzenia, że skarżący dokonał zaboru jego pieniędzy i z żądania ścigania skarżącego. Okoliczności sprawy wskazują na to, że kuzyn skarżącego po przejrzeniu nagrań z kamery i upewnieniu się, że pieniądze wcześniej wziął skarżący, mógł "wycofać zawiadomienie o kradzieży pieniędzy" bez żadnych konsekwencji prawnych. Oczywiście gdyby faktycznie skarżący pożyczył te pieniądze. Takie postępowanie kuzyna skarżącego byłoby oczywiste z tej przyczyny, że wiedział zapewne, że podejrzenie skarżącego będącego policjanta o kradzież pieniędzy będzie wiązało się z daleko idącymi konsekwencjami dla skarżącego. Należy zauważyć, też to, że stosunki pomiędzy skarżącym i jego kuzynem do chwili zawiadomienia o kradzieży pieniędzy były bardzo bliskie. Wreszcie, skoro skarżący twierdzi, że kwotę 2600 zł pożyczył od kuzyna, a ten nie cofnął żądania ścigania sprawcy kradzieży, to zachodzi pytanie dlaczego nie podjął czynności prowadzących do udowodnienia tej okoliczności. To mogłoby doprowadzić do zakończenia postępowania przygotowawczego, w ramach którego prokurator zebrałby materiał dowodowy, z którego jednoznacznie wynikałoby, że skarżący zawarł ze składającym zawiadomienie umowę pożyczki na kwotę 2600 zł. Skarżący nie złożył też zawiadomienia o popełnieniu przez kuzyna przestępstwa w postaci składania fałszywych zeznań czy w postaci zawiadomienia o niepopełnionym przestępstwie. Te okoliczności prowadzą do wniosku, że organy Policji słusznie przyjęły, że działania skarżącego doprowadziły powstania uzasadnionych wątpliwości co do ich zgodności z prawem. To w konsekwencji sprawiło, że skarżący przestał legitymować się nieskazitelnym charakterem, w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy o Policji. Zatem utracił przymiot niezbędny do tego by nadal służyć w szeregach Policji. W rezultacie Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organy Policji były uprawnione do zwolnienia skarżącego ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, ze względu na to, że wymaga tego ważny interes służby. Niewątpliwie czyny skarżącego spowodowały negatywny wydźwięk społeczny a brak reakcji na nie organów Policji wpływałby demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy, a także rzutowałby na powstanie negatywnego wizerunku policji w odbiorze społecznym, co przekłada się na podważanie zaufania do organów Policji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wymaga to szerszego uzasadnienia. W tej sytuacji, za irrelewantne uznać należy wcześniejsze zasługi skarżącego w służbie. W rezultacie niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. wskazywane jako konsekwencja naruszania powoływanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania i prawa materialnego. Brak było bowiem przesłanek do uwzględnienia skargi przez Sąd I instancji, wobec tego Sąd ten prawidłowo ją oddalił. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił. Z uwagi na wynik sprawy niekorzystny dla skarżącego, na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a., zasądzono od niego na rzecz organu koszty postępowania kasacyjnego, ograniczające się do wynagrodzenia radcy prawnego.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI