III OSK 3179/23

III OSK 3179/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-05-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Kr 346/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-05-30
Skarżony organ
Kurator Oświaty
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art.64e, art.134 par.1, art.151a  par.2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 346/23 w sprawie ze sprzeciwu G.J. na decyzję Małopolskiego Kuratora Oświaty z dnia 24 stycznia 2023 r. znak: NP.5741.1.2023.SP w przedmiocie potrzeb kształcenia specjalnego oraz wczesnego wspomagania rozwoju dziecka postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 30 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 346/23, oddalił sprzeciw G.J. od decyzji Małopolskiego Kuratora Oświaty z dnia 24 stycznia 2023 r., znak: NP.5741.1.2023.SP w przedmiocie potrzeby kształcenia specjalnego oraz wczesnego wspomagania rozwoju dziecka.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
K.S. (dalej: matka dziecka) w dniu 21 listopada 2022 r., złożyła do Zespołu Orzekającego Specjalistycznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej [...] wniosek o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz opinii o potrzebie wczesnego wspomagania dziecka dla syna. Jako przyczynę ubiegania się o wydanie orzeczenia podała: "Trudności dziecka w funkcjonowaniu w grupie, na terenie przedszkola, Zespół Aspergera - diagnoza lekarza", a jako cel wydania orzeczenia podała: "Wdrożenie WWR w pełnym wymiarze, kształcenia specjalnego, nauczyciel wspomagający, Terapia Sl, logopeda i terapia psychologiczna na terenie przedszkola".
Dyrektor Specjalistycznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej [...], zarządzeniami nr SPPP-021-282/22 oraz SPPP-021-283/22 powołał zespoły orzekające.
Matka dziecka została zawiadomiona o terminie rozpatrzenia wniosku o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz opinii o potrzebie wczesnego wspomagania dziecka dla syna w dniu 12 grudnia 2022 r. Podczas spotkania, w dniu 12 grudnia 2022 r., zespół orzekający przeanalizował dokumentacje dołączoną do wniosku i jednogłośnie wydał dla dziecka orzeczenie nr SPPP-520-158/22 o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na autyzm, w tym zespół Aspergera na okres wychowania przedszkolnego oraz opinię o potrzebie wczesnego wspomagania dziecka ze względu na niepełnosprawność na okres; od daty wydania da czasu rozpoczęcia edukacji w szkole.
W dniu 26 grudnia 2022 r., do Specjalistycznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej [...] wpłynęło odwołanie G.J. od decyzji zespołu orzekającego, dotyczące orzeczenia nr SPPP-520-158/22 o potrzebie kształcenia specjalnego oraz opinii nr SPPP-524-109/22 o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, wydanych dla jego syna. Odwołujący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji (opinii) i umorzenie postępowania administracyjnego lub uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu podał m.in., że zespół orzekający wszczął postępowanie na wniosek tylko jednego z rodziców - matki małoletniego, w sytuacji braku porozumienia między rodzicami dziecka w tym zakresie, a konsekwentnie nie zawiadomił ojca małoletniego o wszczętym postępowaniu, terminie badań. Wskazał również, że nie zapewniono mu czynnego udziału w postępowaniu oraz nie doręczono decyzji administracyjnych w obu sprawach, pomimo wyraźnego oznaczenia ojca i wskazania adresu jego zamieszkania, innego niż miejsce zamieszkania matki.
W dniu 9 stycznia 2023 r., zespół orzekający uznał, że nie jest władny do uznania nieważności wydanego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na fakt, że odwołujący podnosi wadliwość procedury składania wniosku. Zarówno wnioskodawca, jak i odwołujący zostali poinformowani o terminie posiedzenia zespołu orzekającego i byli na nim obecni.
Małopolski Kurator Oświaty, decyzją z dnia 24 stycznia 2023 r., znak: NP5741.1.2023, działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 127 ust. 12 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r., poz. 1082 ze zm., dalej: Prawo oświatowe) oraz w związku z § 25 ust. 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1743 ze zm.), uchylił orzeczenie z dnia 12 grudnia 2022 r., nr SPPP-520-158/22 oraz opinię z dnia 12 grudnia 2022 r., nr SPPP-524-109/22 Zespołu Orzekającego Specjalistycznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Organ odwoławczy, rozpatrując odwołanie, stwierdził że organ pierwszej instancji wydając orzeczenie, nie dochował staranności w rozeznaniu sytuacji prawnej małoletniego. Pomimo wskazania we wniosku o wydanie dla dziecka orzeczenia i opinii - danych i adresu zamieszkania ojca dziecka, nie został on poinformowany o wszczęciu postępowania, nie miał możliwości czynnego uczestniczenia w nim i nie otrzymał wydanych przez zespół orzekający decyzji. Konflikt pomiędzy rodzicami dziecka został ujawniony po przekazaniu przez wnioskodawcę obu wydanych przez zespół orzekający decyzji do Przedszkola Niepublicznego [...]. W przewidzianym prawem terminie, ojciec dziecka wniósł do Małopolskiego Kuratora Oświaty odwołanie od obu decyzji, podnosząc pominięcie jego osoby w procesie wydania orzeczenia i opinii dla syna. Organ zwrócił też uwagę na brak podjęcia przez organ pierwszej instancji, działań zmierzających do ustalenia kręgu stron postępowania i zapewnienia im gwarancji procesowych, wynikających z zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego oraz opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka zostały zatem wydane z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, co stanowi podstawę do uchylenia w całości decyzji zespołu orzekającego z dnia 12 grudnia 2022 r. i przekazania ich do ponownego rozpatrzenia.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ l instancji winien rozważyć zawieszenie postępowania na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. do czasu uzyskania przez wnioskodawcę rozstrzygnięcia sądu opiekuńczego, zgodnie art. 97 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Ponadto, organ l instancji winien zbadać aspekt ewentualnego istnienia podstaw do wyłączenia pracownika biorącego udział w procesie wydania orzeczenia i opinii za względu na wskazane przez odwołującego powiązania rodzinne z matką dziecka.
Od powyższej decyzji sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł G.J.
W sprzeciwie podniósł, że jakkolwiek decyzja eliminująca decyzję organu l instancji jest prawidłowa, to organ nie rozpoznał wniosku o stwierdzenie jej nieważności jako obarczonej rażącym naruszeniem prawa. Nadto, w sytuacji gdy matka dziecka nie posiadała legitymacji do złożenia wniosku z uwagi na brak zgody sądu opiekuńczego, konieczne było umorzenie postępowania administracyjnego, a nie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W oparciu o powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia organu l instancji, a także o umorzenie postępowania administracyjnego.
Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151a § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z z 2023 r., poz. 259, dalej "P.p.s.a."), uznał, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji, wyjaśnił, że organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. wydał decyzję, którą uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Od tego rodzaju decyzji przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu do sądu administracyjnego (art. 64a P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 64e P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Oznacza to, że zakres kontroli przez sąd administracyjny decyzji organu II instancji, jest ograniczony do zbadania, czy organ ten prawidłowo ustalił, że decyzja organu l instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, wtedy gdy organ l instancji, rozpoznając sprawę, nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w ogóle lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji. Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia zatem jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Sprzeciw nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ drugiej instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasacyjnymi. Sprzeciw jest kierowany wyłącznie przeciwko uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma charakter formalny. Instytucja sprzeciwu służy zatem jedynie skontrolowaniu, czy decyzja kasacyjna organu drugiej instancji została oparta na jednej z podstaw wymienionych wart. 138 § 2 k.p.a.
Sprzeciw powoduje wszczęcie postępowania o ograniczonym zakresie, obejmującego kontrolę decyzji kasacyjnej z uwzględnieniem jedynie kryteriów formalnych. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., gdy decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przepis art. 64e P.p.s.a. nie zawiera unormowań dotyczących istoty i treści tych przesłanek. "Uzasadnione jednak wydaje się stanowisko, że naruszenie przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym przyjęcie, iż wystąpiła pierwsza przesłanka, zachodzi: ... 2) gdy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale z rażącym naruszeniem przepisów procesowych (czynności przeprowadził pracownik wyłączony ze sprawy, stronę pozbawiono udziału w postępowaniu); ... Wystąpienie podanych wyżej naruszeń przepisów postępowania niewątpliwie spowoduje, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy będzie miał wpływ na jej rozstrzygnięcie" (A. Kabat w: B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, komentarz do art. 64e). Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem skarżący został pozbawiony udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. W ocenie Sądu, zostały zatem spełnione przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a. Sąd, w związku z wniesieniem sprzeciwu od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., dokonując kontroli decyzji wydanych przez organy nie bada czy przepisy prawa materialnego zostały prawidłowo zastosowane. Decyzja organu l instancji była wadliwa z przyczyn uzasadniających wydanie decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy. Uchybienia organu l instancji dawały podstawy do wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. Decyzja organu l instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W tej sytuacji rozstrzygnięcie kasacyjne organu odwoławczego Sąd pierwszej instancji uznał za zasadne i nienaruszające art. 138 § 2 k.p.a., ani zasady dwuinstancyjności postępowania.
Z powyższym wyrokiem nie zgodził się skarżący, wnosząc skargę kasacyjną i domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 134 § 1, art. 141 § 4 oraz art. 151a § 2 P.p.s.a., poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów podniesionych w sprzeciwie, dotyczących braku zbadania przez organ II instancji zarzutu nieważności decyzji organu I instancji oraz bezprzedmiotowości postępowania skutkujące koniecznością jego umorzenia, co spowodowało oddalenie sprzeciwu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.
Pismem z dnia 22 maja 2024 r. skarżący kasacyjnie złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z: 1) wyroku Sądu Okręgowego [...], z którego wynika, że w kwestiach dotyczących zdrowia małoletniego matka została pozbawiona prawa decydowania oraz 2) opinii o braku potrzeby kształcenia specjalnego małoletniego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 182 § 2a P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym. Z art. 182 § 3 wynika, że w takim przypadku Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego.
Stosownie zaś do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
W pierwszej kolejności należało odnieść się do zgłoszonego wniosku o przeprowadzenie dowodu.
Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a., Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w sprawie nie występują wątpliwości wymagające wyjaśnienia, dlatego też oddalił złożony wniosek dowodowy.
Rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Prawidłowo Sąd pierwszej instancji, rozpoznając sprzeciw, odwołał się do treści art. 64e P.p.s.a., zgodnie z którym sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Sąd nie ocenia zatem innych okoliczności sprawy poza tymi, które wskazują czy spełniona została hipoteza art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie zaś z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zastosowanie dyspozycji art. 138 § 2 zdanie pierwsze k.p.a. jest zatem uwarunkowane przesłankami procesowymi. Pierwsza polega na tym, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w trakcie postępowania zakończonego decyzją organu pierwszej instancji, zaś druga sprowadza się do tego, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Niezbędne jest jednak wykazanie, że zaistnienie tych przesłanek następuje na określonej podstawie materialnoprawnej. Tylko niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych zapisanych w hipotetycznym stanie faktycznym daje podstawy do ustalenia, że spełniona jest przesłanka, według której konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (por.: B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2017, s. 728). Ustawodawca wąsko zakreślił wobec tego zakres uruchamianej sprzeciwem kontroli sądowoadministracyjnej. Nie dotyczy ona bowiem zgodności zaskarżonej decyzji ze wszystkimi przepisami prawa (art. 1 § 2 P.p.s.a), lecz wyłącznie zgodności z art. 138 § 2 k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie Sąd podzielił pogląd organu odwoławczego co do zaistnienia uchybień procesowych w prowadzonym przez organ pierwszej instancji postępowaniu. Uchybienia te polegały na zaniechaniu ustalenia kręgu stron postępowania, co doprowadziło do pozbawienia skarżącego gwarancji procesowych wynikających z zasady czynnego udziału stron w postępowaniu (brak poinformowania skarżącego o wszczęciu postępowania, brak doręczenia skarżącemu orzeczenia organu pierwszej instancji), jak również braku zbadania czy zaistniała podstawa do wyłączenia osoby uczestniczącej w wydaniu orzeczenia organu pierwszej instancji. Zgodzić się zatem należy z Sądem pierwszej instancji, że w sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 138 § 2 k.p.a., doszło bowiem do naruszenia przepisów postępowania, których wyjaśnienie będzie miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Przechodząc do rozpoznania zarzutu naruszenia art. 134 § 1, art. 141 § 4 oraz art. 151a § 2 P.p.s.a., poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów podniesionych w sprzeciwie należy wyjaśnić, że zarzuty te nie mogły zostać uwzględnione z uwagi na jednoznaczną treść art. 64e P.p.s.a., który stanowi wprost, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Art. 64e P.p.s.a. zawiera unormowanie szczególne w stosunku do ogólnej zasady określonej w art. 134 § 1 Pp.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny jest związany granicami sprawy, a nie granicami skargi, a zatem rozpoznaje sprawę niezależnie od powoływanych przez stronę zarzutów i wniosków (por. wyrok NSA z dnia 14 października 2020 r., II OSK 2263/20). Decyzja kasacyjna podejmowana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., pomimo że jest decyzją wydawaną w granicach indywidualnej sprawy administracyjnej, podlega z mocy art. 64e P.p.s.a. kontroli sądowoadministracyjnej w ograniczonym zakresie i w tym sensie modyfikuje treść art. 134 § 1 P.p.s.a. Na podstawie art. 64e P.p.s.a. sąd administracyjny rozpoznaje tylko "wycinek" sprawy administracyjnej, ograniczając się do skontrolowania istnienia przesłanek do wydania w tej sprawie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Nadal nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi, sąd administracyjny nie ma kompetencji do wyjścia w procesie kontroli poza ocenę przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej (art. 138 § 2 k.p.a.). Zakres rozpoznania sprzeciwów wyznaczony przez art. 3 § 2a P.p.s.a. w związku z art. 64e P.p.s.a. umożliwia jedynie formalnoprawną kontrolę prawidłowości zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a nie pełną kontrolę w granicach materialnie rozumianej indywidualnej sprawy administracyjnej. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. miał w realiach niniejszej sprawy zastosowanie tylko w zakresie wyznaczonym treścią art. 64e P.p.s.a., nie mógł być zatem naruszony poprzez nieuwzględnienie przez Sąd pierwszej instancji okoliczności pozostających poza zakresem przesłanek wynikających z art. 138 § 2 k.p.a., a więc np. poprzez niezbadanie przesłanek z art. 105 § 1 k.p.a. Oznacza to, że art. 134 § 1 P.p.s.a. nie mógł zostać przez Sąd naruszony.
Nie mógł również odnieść skutku zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w sprzeciwie. Wskazać należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 2633/04, LEX 173345; wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2014 r., I OSK 2721/13). W niniejszej sprawie konstrukcja uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji jest prawidłowa, jednakże nawet w przypadku wadliwości uzasadnienia okoliczność ta mogłaby stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a. jedynie w sytuacji, gdyby uzasadnienie wyroku sporządzone było w taki sposób, że niemożliwa stałaby się kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniu z dnia 22 maja 2014 r., II OSK 481/14 funkcja uzasadnienia orzeczenia wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w pełni umożliwia jego kontrolę przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Z tych też względów jako niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 151a § 2 P.p.s.a. Skoro Sąd pierwszej instancji uznał, że w sprawie nie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, która uzasadniałaby uwzględnienie wniesionego sprzeciwu, to zasadnie zastosował art. 151a § 2 P.p.s.a.
Jedynie informacyjnie Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, na co zasadnie zwrócił uwagę organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że dla załatwienia odwołania powinno być podjęte jedno z rozstrzygnięć, o których mowa w art. 138 k.p.a. i to także wówczas, gdy spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Zatem gdy decyzja podlega kontroli organu odwoławczego, zbędne jest prowadzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Zarzuty dotyczące nieważności decyzji mogą być również podnoszone przez stronę w postępowaniu odwoławczym i choć organ odwoławczy nie może stwierdzić nieważności decyzji na podstawie art.156 § 1 k.p.a., to uwzględniając takie zarzuty może wyeliminować taką decyzję z obrotu prawnego, orzekając na podstawie art. 138 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 5 września 2014 r., II OSK 537/14).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2a P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.