III OSK 3178/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że zwolnienie z opłaty stałej za usługi wodne z tytułu wprowadzania wód zasolonych z odwodnienia zakładu górniczego powinno być rozstrzygane na korzyść strony, a nie na podstawie maksymalnych wartości z pozwolenia wodnoprawnego.
Sprawa dotyczyła opłaty stałej za wprowadzanie wód z odwodnienia zakładu górniczego. WSA uchylił decyzję organu, uznając, że organ nie ocenił zastosowania zwolnienia z opłaty stałej dla wód zasolonych (art. 279 pkt 3 Prawa wodnego) i nie zastosował zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA i podkreślając, że zwolnienie z opłaty nie jest ograniczone do opłat zmiennych i że należy badać rzeczywistą jakość wód, a nie tylko maksymalne wartości z pozwolenia.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie od wyroku WSA w Bydgoszczy, który uchylił decyzję organu w przedmiocie opłaty stałej za usługi wodne. Sprawa dotyczyła wód pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego, które skarżąca uważała za ścieki, a organ naliczył od nich opłatę stałą. WSA uznał, że organ nie ocenił prawidłowo, czy w sprawie mają zastosowanie wyjątki od definicji ścieków (art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego z 2017 r.) oraz czy przysługuje zwolnienie z opłaty stałej na podstawie art. 279 pkt 3 Prawa wodnego dla wód zasolonych. NSA w pełni podzielił stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że definicja ścieków uległa zmianie z wejściem w życie Prawa wodnego z 2017 r., a pozwolenie wodnoprawne zostało wydane na podstawie poprzedniej ustawy. Ponadto, NSA stwierdził, że zwolnienie z opłaty stałej dla wód zasolonych (art. 279 pkt 3 Prawa wodnego) nie jest ograniczone do opłat zmiennych i że wątpliwości interpretacyjne należy rozstrzygać na korzyść strony (art. 7a § 1 k.p.a.). Sąd odrzucił argument organu, że zwolnienie nie przysługuje, ponieważ maksymalne wartości zanieczyszczeń w pozwoleniu wodnoprawnym przekraczały 500 mg/l, wskazując, że rzeczywisty poziom zanieczyszczeń może być niższy i powinien być badany. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, zasądzając od niego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, które nie są zanieczyszczone, nie są ściekami w rozumieniu Prawa wodnego z 2017 r., mimo że były tak traktowane na gruncie Prawa wodnego z 2001 r.
Uzasadnienie
Definicja ścieków w Prawie wodnym z 2017 r. uległa zmianie w stosunku do Prawa wodnego z 2001 r. Należy stosować aktualne brzmienie przepisów, uwzględniając znaczenie pojęć w dacie wydawania decyzji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (9)
Główne
u.p.w. art. 16 § pkt 61 lit. e
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Definicja ścieków, która wyłącza wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, jeśli nie są zanieczyszczone.
u.p.w. art. 279 § pkt 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Zwolnienie z opłat za usługi wodne dla wód zasolonych, jeśli suma chlorków i siarczanów nie przekracza 500 mg/l. Zwolnienie dotyczy opłaty stałej i zmiennej.
Pomocnicze
u.p.w. art. 271 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Podstawa ustalenia opłaty stałej za wprowadzanie ścieków.
u.p.w. art. 270 § ust. 8
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Opłata za usługi wodne za wprowadzanie ścieków składa się z opłaty stałej i zmiennej.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 7a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony.
u.p.w. art. 268
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Obowiązek ponoszenia opłat za usługi wodne.
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne art. 9 § ust. 1 pkt 14 lit. e
Definicja ścieków w poprzednim stanie prawnym, obejmująca niezanieczyszczone wody z odwodnienia zakładów górniczych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie ocenił zastosowania zwolnienia z opłaty stałej dla wód zasolonych (art. 279 pkt 3 u.p.w.). Wątpliwości interpretacyjne należy rozstrzygać na korzyść strony (art. 7a § 1 k.p.a.). Maksymalne wartości zanieczyszczeń w pozwoleniu wodnoprawnym nie wykluczają zwolnienia, jeśli rzeczywista jakość wód jest lepsza. Zmiana definicji ścieków w Prawie wodnym z 2017 r. w stosunku do Prawa wodnego z 2001 r.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu oparta na maksymalnych wartościach zanieczyszczeń w pozwoleniu wodnoprawnym jako podstawie do odmowy zwolnienia z opłaty.
Godne uwagi sformułowania
Charakter opłat za usługi wodne jako daniny publicznej wymaga od organu stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki i stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony. Zaakceptowanie stanowiska organu mogłoby potencjalnie prowadzić do sytuacji, w której podmiot posiadający pozwolenie wodnoprawne wyznaczające wielkości zanieczyszczeń na poziomie niższym niż określone w art. 279 pkt 3 ustawy Prawo wodne korzystałby permanentnie ze zwolnienia z opłaty stałej, niezależnie od rzeczywistej jakości ścieków, natomiast podmiot, któremu w pozwoleniu wodnoprawnym wielkości zanieczyszczeń określono na poziomie powyżej 500 mg/I, zawsze ponosiłby opłatę stałą pomimo, że rzeczywista jakość ścieków nie przekraczałaby wskazanego wyżej poziomu.
Skład orzekający
Jerzy Stelmasiak
przewodniczący
Maciej Kobak
sprawozdawca
Teresa Zyglewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących opłat za usługi wodne, zwolnień z opłat dla wód zasolonych, zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wprowadzania wód z odwodnienia zakładów górniczych oraz wód zasolonych. Konieczność indywidualnej oceny jakości wód.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii interpretacyjnych Prawa wodnego, zwłaszcza zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony i wpływu zmian przepisów na obowiązki przedsiębiorców. Ma praktyczne znaczenie dla firm korzystających z wód.
“Czy Twoje ścieki zasolone są zwolnione z opłat? NSA wyjaśnia kluczowe zasady Prawa wodnego.”
Dane finansowe
WPS: 45 625 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 3178/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-07-01 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-11-29 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/ Maciej Kobak /sprawozdawca/ Teresa Zyglewska Symbol z opisem 6099 Inne o symbolu podstawowym 609 Hasła tematyczne Wodne prawo Sygn. powiązane II SA/Bd 395/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2023-07-18 Skarżony organ Inne Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2625 art. 16. pkt 61 lit. e oraz art. 279 pkt 3 u.p.w. Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 395/23 w sprawie ze skargi X S.A. w K. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w I. z dnia 17 lutego 2023 r. nr BD.ZUO.1.4700.621.2023.KW w przedmiocie opłaty stałej za usługi wodne 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w I. na rzecz X S.A. w K. kwotę 2717 (dwa tysiące siedemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 18 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 395/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu skargi X S.A. w K. (dalej: "skarżąca") na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w I. (dalej: "organ") z dnia 17 lutego 2023 r. nr BD.ZUO.1.4700.621.2023.KW w przedmiocie opłaty stałej za usługi wodne uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1) oraz zasądził zwrot kosztów postępowania (pkt 2). Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. W dniu 25 stycznia 2023 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w I. na podstawie art. 271 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2625, dalej: "u.p.w. z 2017 r.") ustaliło skarżącej w formie informacji rocznej, za okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. opłatę stałą w wysokości 45.625 zł tytułem opłaty za wprowadzanie ścieków - wód pochodzących z odwodnienia [...]. Skarżąca złożyła reklamację, podnosząc, że podstawa przyjęta do ustalenia wysokości opłaty stałej jest błędna. Decyzją z 17 lutego 2023 r., znak: BD.ZUO.1.4700.621.2023.KW organ określił za okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. opłatę stałą w wysokości 45.625 zł za wprowadzanie ścieków - wód pochodzących z odwodnienia [...] do rzeki (...) istniejącym wylotem zlokalizowanym na działce nr [...], obręb [...], gmina [...]. Skargę na ww. decyzję złożyła skarżąca. W odpowiedzi organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Bydgoszczy uwzględnił skargę. Według Sądu pierwszej instancji zestawienie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. e Prawa wodnego z 2001 r. oraz art. 16 pkt 61 lit. e u.p.w. z 2017 r. prowadzi do wniosku, że w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania pozwolenia wodnoprawnego, w świetle pierwszego z wymienionych przepisów niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych stanowiły ścieki, jednakże nie są już one ściekami pod rządami obecnie obowiązującej ustawy. Przedmiotowa opłata jest określana na podstawie przepisów u.p.w. z 2017 r. W procesie wykładni przepisów stanowiących podstawę nałożenia obowiązku ponoszenia opłaty stałej należy zatem uwzględnić aktualne znaczenie poszczególnych pojęć, także tych, którymi się posłużono w pozwoleniu wodnoprawnym, wydanym pod rządami Prawa wodnego z 2001 r. Definicja legalna z art. 16 pkt 61 lit. e u.p.w. z 2017 r. nakazuje przyjąć, że wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego należy, co do zasady, uznawać za ścieki, jednakże poza dwoma wskazanymi w tym przepisie wyjątkami: – wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie; – niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych. Organ nie dokonał oceny, czy ww. wyjątki mają w tej sprawie zastosowanie, co stanowi podstawę do uwzględnienia skargi. W ocenie WSA słuszny jest zarzut, że organ nie rozważył i nie ocenił, czy w niniejszej sprawie możliwe jest zastosowanie zwolnienia określonego w art. 279 pkt 3 u.p.w. z 2017 r. Według tego przepisu, zwolnione z opłat za usługi wodne jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) w tych wodach nie przekracza 500 mg/I. Sąd podzielił stanowisko NSA zawarte w ww. wyroku w sprawie III OSK 2388/21, że z art. 279 pkt 3 u.p.w. z 2017 r. nie wynika, iż zwolnienie z opłaty odnosi się wyłącznie do opłat zmiennych. Obowiązek ponoszenia opłat za usługi wodne został określony z art. 268 powyższej ustawy. Ponadto w art. 270 ust. 8 powołanej ustawy prawodawca doprecyzował, że opłata za usługi wodne za wprowadzanie ścieków składa się z opłaty stałej i opłaty zmiennej. Uznać zatem należy, że brak jest podstaw do ograniczenia zwolnienia z opłaty tylko do opłaty zmiennej. Charakter opłat za usługi wodne jako daniny publicznej wymaga od organu stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki i stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony. Zgodnie bowiem z art. 7a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej: "k.p.a."), jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W rozpoznawanej sprawie nie występowały sporne interesy stron, jak również nie dotyczyła ona interesu osób trzecich. Nie występują też przesłanki uzasadniające odmowę jego zastosowania określone w art. 7a § 2 k.p.a. Przeszkodą w ewentualnym zwolnieniu z opłaty nie jest okoliczność, że w przedmiotowym pozwoleniu wodnoprawnym z 28 grudnia 2017 r. suma poziomu chlorków i siarczanów przekracza 500 mg/I: mianowicie w pozwoleniu jako najwyższą dopuszczalna wartość chlorków wskazano 1000 mg/l, a siarczanów – 500 mg/l. Należy jednak zauważyć, że w pozwoleniu wodnoprawnym wydanym w rozpoznawanej sprawie wielkości poszczególnych zanieczyszczeń zostały określone na poziomie maksymalnym, co oznacza, że rzeczywisty ich poziom nie może przekroczyć określonych wartości. Niewykluczone jest jednak, że poziom ten może być znacznie od nich niższy i spełniać warunek określony w art. 279 pkt 3 u.p.w. z 2017 r. Zaakceptowanie stanowiska, że przesądzające znaczenia dla zwolnienia mają ww. zapisy pozwolenia wodnoprawnego, mogłoby potencjalnie prowadzić do sytuacji, w której podmiot posiadający pozwolenie wodnoprawne wyznaczające wielkości zanieczyszczeń na poziomie niższym niż określone w art. 279 pkt 3 u.p.w. z 2017 r. korzystałby permanentnie ze zwolnienia z opłaty stałej niezależnie od rzeczywistej jakości ścieków, natomiast podmiot, któremu w pozwoleniu wodnoprawnym wielkości zanieczyszczeń określono na poziomie powyżej 500 mg/I, zawsze ponosiłby opłatę stałą pomimo, że rzeczywista jakość ścieków nie przekraczałaby wskazanego wyżej poziomu. Zasadny jest zatem w ocenie składu orzekającego zarzut naruszenia przepisów postępowania. Prawidłowa wykładnia art. 271 ust. 1 pkt 4 oraz art. 279 pkt 3 u.p.w. z 2017 r. oznacza bowiem konieczność dokonania ustaleń faktycznych zarówno odnośnie tego, czy wprowadzane przez skarżącą wody są wodami niezanieczyszczonymi, a w przypadku jeżeli nie są to wody tego rodzaju - czy są to ścieki będące wodami zasolonymi, pochodzącymi z odwodnienia zakładu górniczego, o wartości sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) w tych wodach przekraczających 500 mg/l. Tego rodzaju ustaleń organ nie dokonał, co jest naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Skargę kasacyjną o powyższego wyroku wniósł organ zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego tj.: 1) art. 16 pkt 61 u.p.w. z 2017 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na konieczności dokonywania przez organ dodatkowej oceny, czy wyjątki określone tym przepisem mają w tej sprawie zastosowanie w sytuacji gdy zarówno z brzmienia tego przepisu, jak i brzmienia pozwolenia wodnoprawnego z dnia 23 czerwca 2015 r. wprost wynika, że X S.A. wprowadza ścieki - wody z odwodnienia wgłębnego zakładu górniczego - [...] oraz wód ze zlewni terenowej za pomocą rowu [...] do rzeki [...] w km 13+647; 2) naruszenie przepisu prawa materialnego art. 279 pkt 3 u.p.w. z 2017 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na zastosowaniu przez organ zwolnienia nim określonego; 3) art. 271 ust. 1 pkt 4 u.p.w. z 2017 r. w związku z naruszeniem przepisu postępowania art. 76 § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu iż organ każdorazowo ma czynić dodatkowe ustalenia faktyczne i prowadzić postępowanie dowodowe wbrew treści dokumentu urzędowego. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego Wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od uczestnika na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Oświadczono o zrzeczeniu się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz zrzeczono się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec oświadczenia skarżącego kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym – art. 182 § 2 p.p.s.a. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Należy odnotować, że kwestia interpretacji art. 16 pkt 61 lit. e oraz art. 279 pkt 3 u.p.w. z 2017 r. była już przedmiotem ocena prawnych Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach zakończonych wyrokami z: 16 grudnia 2021 r., III OSK 576/21, 16 maja 2023 r., III OSK 2388/21, 13 lutego 2024 r., III OSK 3019/21. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela wyrażone w nich stanowisko. Po pierwsze, w związku z wejściem w życie Prawa wodnego nastąpiła zmiana systemu opłat za pobór wód i za wprowadzanie ścieków do wód i do ziemi. Przepisy tej ustawy stanowią transpozycję do polskiego porządku prawnego m.in. dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, tzw. Ramowej Dyrektywy Wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z późn. zm., Dz.Urz.UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275). Zgodnie z art. 9 ust. 1 Ramowej Dyrektywy Wodnej, Państwa Członkowskie uwzględniają zasadę zwrotu kosztów usług wodnych, włączając koszty ekologiczne i materiałowe, uwzględniając analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III oraz w szczególności zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci". Zwrot kosztów usług wodnych wiąże się z nałożeniem opłat na podmioty korzystające z tych usług. Opłaty te mają służyć zachęceniu użytkowników do bardziej racjonalnego i oszczędnego sposobu gospodarowania wodami. W uzasadnieniu wyroku z 7 grudnia 2016 r. (pkt 24) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał, że z art. 9 dyrektywy 2000/60, jak i z żadnego innego z jej przepisów nie wynika, żeby prawodawca unijny zamierzał stawiać przeszkody temu, żeby państwa członkowskie przyjęły odnośnie korzystania z wody taką politykę cenową, która opiera się na naliczaniu użytkownikom ceny wody, która składa się z części zmiennej powiązanej z ilością rzeczywiście zużywanej wody i części stałej, która nie jest z tym zużyciem powiązana (Vodoopskrba i odvodnja d.o.o.v. Željce Klafurić, C-686/15, ZOTSiS 2016/12/I-927). Prawodawca unijny pozostawił więc swobodę państwom członkowskim w kształtowaniu systemu opłat za usługi wodne, przy czym system ten ma uwzględniać analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III do Ramowej Dyrektywy Wodnej oraz zasadę "zanieczyszczający płaci". Po drugie, pozwolenie wodnoprawne na gruncie niniejszej sprawy zostało wydane na podstawie nieobowiązującej już ustawy z 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.). Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. e Prawa wodnego z 2001 r., za "ścieki" należało uznawać wprowadzane do wód lub do ziemi: "wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie". Zestawienie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. e Prawa wodnego z 2001 r. oraz art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego prowadzi do wniosku, że w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania pozwolenia wodnoprawnego, w świetle pierwszego z wymienionych przepisów (lege non distinguente), niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych stanowiły ścieki, którymi nie są już pod rządami obecnie obowiązującego Prawa wodnego z 2017 r., zgodnie z art. 16 pkt 61 lit. e) tej ustawy. Z tego względu, w procesie wykładni przepisów stanowiących podstawę nałożenia obowiązku ponoszenia opłaty stałej należy uwzględnić aktualne znaczenie poszczególnych pojęć, którymi się posłużono w pozwoleniu wodnoprawnym. Definicja legalna z art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego nakazuje bowiem przyjąć, że wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego należy, co do zasady, uznawać za ścieki, jednakże poza dwoma wskazanymi w tym przepisie wyjątkami. Organ nie dokonał oceny, czy wyjątki te mają w tej sprawie zastosowanie, co stanowiło podstawę do uwzględnienia skargi, o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji. Po trzecie, zgodnie z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, zwolnione jest z opłat za usługi wodne wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (CI+SO4) w tych wodach nie przekracza 500 mg/I. Z literalnego brzmienia tego przepisu nie wynika jednoznacznie, czy zwolnienie to odnosi się tylko do opłat stałych, czy też tylko do opłat zmiennych. W ocenie organu, zwolnienie z opłat na podstawie powołanego przepisu dotyczy tylko opłaty zmiennej. Natomiast w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym spółce maksymalna wartość sumy chlorków i siarczanów w wodach zasolonych wprowadzanych do wód została określona na poziomie wyższym niż wynika z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, co wyklucza zastosowanie tej normy prawnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy jednak w tym zakresie podzielić stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku. Z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego nie wynika, że zwolnienie z opłaty odnosi się wyłącznie do opłat zmiennych. Obowiązek ponoszenia opłat za usługi wodne został określony z art. 268 Prawa wodnego. Ponadto w art. 270 ust. 8 powołanej ustawy prawodawca doprecyzował, że opłata za usługi wodne za wprowadzanie ścieków składa się z opłaty stałej i opłaty zmiennej. Uznać zatem należy, że brak jest podstaw do ograniczenia zwolnienia z opłaty tylko do opłaty zmiennej. Charakter opłat za usługi wodne jako daniny publicznej, wymaga od organu stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki i stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony. Zgodnie bowiem z art. 7a § 1 k.p.a., obowiązującym od 1 czerwca 2017 r. i mającym zastosowanie do postępowań administracyjnych wszczętych po tym dniu, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W rozpoznawanej sprawie nie występowały sporne interesy stron jak również nie dotyczyła ona interesu osób trzecich. Nie występują też przesłanki uzasadniające odmowę jego zastosowania określone w art. 7a § 2 k.p.a. W procesie wykładni art. 279 pkt 3 ustawy Prawo wodne nie można pominąć argumentów związanych z wykładnią celowościową. Celem wprowadzenia odpłatnej usługi wodnej polegającej na wprowadzaniu ścieków do ziemi lub do wód jest ochrona środowiska przed odprowadzeniem ścieków złej jakości. Podmiot odprowadzający ścieki, mając wpływ na ich ilość i jakość, przez wprowadzenie zwolnienia z opłaty jest motywowany do podejmowania rozwiązań umożliwiających uzyskanie jak najbardziej bezpiecznej dla środowiska ich jakości, co w efekcie przekładać się powinno na obniżenie kosztów prowadzonej działalności. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska organu, że brak było możliwości zwolnienia z opłaty, bowiem w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalna wartość sumy chlorków i siarczanów w wodach zasolonych wprowadzanych do wód została określona na poziomie wyższym niż wynika z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego. Z powyższego wynika, że zdaniem organu dla zwolnienia z opłaty decydujące znaczenie mają poziomy zanieczyszczeń określone w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym. Należy jednak zauważyć, że w pozwoleniu wodnoprawnym wydanym w rozpoznawanej sprawie wielkości poszczególnych zanieczyszczeń zostały określone na poziomie maksymalnym, co oznacza, że rzeczywisty ich poziom nie może przekroczyć określonych wartości. Niewykluczone jest jednak, że poziom ten może być znacznie od nich niższy i spełniać warunek określony w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, zgodnie z którym wartość sumy chlorków i siarczanów (CI+SO4) w wodach (ściekach) nie może przekraczać 500 mg/I. Zaakceptowanie stanowiska organu mogłoby potencjalnie prowadzić do sytuacji, w której podmiot posiadający pozwolenie wodnoprawne wyznaczające wielkości zanieczyszczeń na poziomie niższym niż określone w art. 279 pkt 3 ustawy Prawo wodne korzystałby permanentnie ze zwolnienia z opłaty stałej, niezależnie od rzeczywistej jakości ścieków, natomiast podmiot, któremu w pozwoleniu wodnoprawnym wielkości zanieczyszczeń określono na poziomie powyżej 500 mg/I, zawsze ponosiłby opłatę stałą pomimo, że rzeczywista jakość ścieków nie przekraczałaby wskazanego wyżej poziomu. Spółka wskazuje, że nie przekracza wartości przewidzianych w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, ale ustalenia w tym zakresie powinny zostać poczynione przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Wątpliwości tego rodzaju nie można rozstrzygnąć w toku postępowania sądowoadministracyjnego, ponieważ Sąd I instancji nie prowadzi postępowania dowodowego i nie może w tym zakresie "zastępować" organu. Sąd I instancji prawidłowo więc orzekł, że w tej sprawie doszło w sprawie do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a wskazane okoliczności nie zostały rozważone przez organ, który przyjął wadliwą i niekorzystną dla strony wykładnię art. 279 pkt 3 Prawa wodnego. Analogiczne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 grudnia 2012 r. II OSK 343/19. Po czwarte, powyższe oznacza, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej, podnoszące zarówno naruszenie prawa materialnego jak i prawa procesowego, nie zasługiwały na uwzględnienie. Należy ponadto mieć na uwadze, że Sąd I instancji wskazał również na inne powody uchylenia zaskarżonej decyzji, w tym nieprawidłowe określenie adresata informacji rocznej, co w ogóle nie było przedmiotem zarzutów kasacyjnych. Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2023 r. poz. 1935 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI