III OSK 3166/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Głównego Inspektora Ochrony Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. WSA uchylił postanowienie GIOŚ, które uznało zarzuty spółki A. S.A. dotyczące postępowania egzekucyjnego za niezasadne. Spółka kwestionowała wykonanie obowiązku nałożonego decyzją z 30 sierpnia 2019 r., wskazując na zbyt krótki, sześciodniowy termin na przeprowadzenie badań dotyczących awarii rurociągu oraz na zatrzymanie przez prokuraturę kluczowych fragmentów instalacji. WSA uznał te argumenty za zasadne, stwierdzając niewykonalność obowiązku. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił jednak wyrok WSA. Sąd kasacyjny podkreślił fundamentalną zasadę postępowania egzekucyjnego, zgodnie z którą organ egzekucyjny nie bada prawidłowości ani wymagalności obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej (art. 29 § 1 u.p.e.a.). NSA uznał, że spółka podnosiła jedynie trudności techniczne i czasowe przeszkody, a nie obiektywną, trwałą niewykonalność obowiązku. Ponadto, sąd kasacyjny uznał za nieprawidłowe dopuszczenie przez WSA kwestionowania terminu wykonania obowiązku na etapie postępowania egzekucyjnego oraz oparcie rozstrzygnięcia na okolicznościach niepodniesionych w zarzutach egzekucyjnych. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę spółki, zasądzając od niej zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie zasady, że organ egzekucyjny nie bada prawidłowości decyzji ostatecznej i że trudności techniczne lub czasowe przeszkody nie oznaczają niewykonalności obowiązku niepieniężnego.
Dotyczy specyfiki postępowania egzekucyjnego w administracji i interpretacji pojęcia niewykonalności obowiązku niepieniężnego.
Zagadnienia prawne (4)
Czy organ egzekucyjny jest uprawniony do badania prawidłowości lub wymagalności obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej w ramach postępowania egzekucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, ponieważ oznaczałoby to niedopuszczalne wkraczanie w sprawę zakończoną decyzją ostateczną.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, ale nie weryfikuje podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji.
Czy okoliczności takie jak zbyt krótki termin wykonania obowiązku lub czasowe zajęcie niezbędnych urządzeń przez inne organy stanowią o obiektywnej niewykonalności obowiązku niepieniężnego w rozumieniu przepisów o postępowaniu egzekucyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie okoliczności, jeśli są usuwalne lub stanowią jedynie utrudnienie, nie świadczą o obiektywnej niewykonalności obowiązku.
Uzasadnienie
Niewykonalność obowiązku oznacza trwałe, niezależne od zobowiązanego przyczyny prawne lub faktyczne, uniemożliwiające w sposób nieusuwalny jego wykonanie. Trudności techniczne, koszty czy tymczasowe przeszkody nie są równoznaczne z niewykonalnością.
Czy upływ terminu wyznaczonego w decyzji na wykonanie obowiązku czyni ten obowiązek niewykonalnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, stanowisko, że każdy obowiązek po upływie terminu staje się niewykonalny, jest błędne i może prowadzić do niedopuszczalnych wniosków.
Uzasadnienie
Taka interpretacja mogłaby prowadzić do sytuacji, w której każdy obowiązek, którego termin wykonania minął, nie mógłby być skutecznie egzekwowany, co jest sprzeczne z celem postępowania egzekucyjnego.
Czy sąd administracyjny w postępowaniu skargowym może opierać swoje rozstrzygnięcie na okolicznościach, które nie były przedmiotem zarzutów egzekucyjnych i nie były znane organowi egzekucyjnemu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jest to nieprawidłowe, szczególnie gdy okoliczności te mają charakter tymczasowy i usuwalny.
Uzasadnienie
Sąd I instancji nieprawidłowo uwzględnił okoliczności podniesione dopiero na etapie skargi, które nie były podstawą zarzutów egzekucyjnych, a miały charakter tymczasowy.
Przepisy (8)
Główne
u.p.e.a. art. 33 § § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym.
u.p.e.a. art. 29 § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej dotycząca naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd jest związany granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia wyroku i oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach postępowania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 124
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania prawidłowości decyzji ostatecznej, w tym terminu jej wykonania. • Podniesione przez spółkę okoliczności (krótki termin, zajęcie instalacji) nie stanowiły obiektywnej niewykonalności obowiązku. • Sąd I instancji nieprawidłowo uwzględnił okoliczności niepodniesione w zarzutach egzekucyjnych.
Odrzucone argumenty
Obowiązek nałożony decyzją z 30 sierpnia 2019 r. był niewykonalny z powodu zbyt krótkiego terminu. • Obowiązek stał się niewykonalny z powodu zatrzymania fragmentów instalacji przez prokuraturę. • Sąd I instancji prawidłowo uznał zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a. za uzasadniony.
Godne uwagi sformułowania
organy egzekucyjne nie badają prawidłowości decyzji ostatecznej • organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku • niewykonalność obowiązku oznacza, że istnieją trwałe, niezależne od zobowiązanego, przyczyny [...] uniemożliwiające w sposób nieusuwalny jego wykonanie • trudności techniczne [...] nie są jednak okolicznościami świadczącymi o niewykonalności obowiązku, ale okolicznościami utrudniającymi jego realizację
Skład orzekający
Jerzy Stelmasiak
przewodniczący sprawozdawca
Mirosław Wincenciak
członek
Sławomir Pauter
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że organ egzekucyjny nie bada prawidłowości decyzji ostatecznej i że trudności techniczne lub czasowe przeszkody nie oznaczają niewykonalności obowiązku niepieniężnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania egzekucyjnego w administracji i interpretacji pojęcia niewykonalności obowiązku niepieniężnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady proceduralnej w postępowaniu egzekucyjnym, która ma znaczenie praktyczne dla wielu podmiotów zobowiązanych. Pokazuje, jak sąd kasacyjny koryguje błędne interpretacje sądów niższej instancji.
“Organ egzekucyjny nie jest sędzią decyzji administracyjnej – kluczowa zasada w postępowaniu egzekucyjnym.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.