III OSK 3146/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-08-02
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejpartia politycznabezczynność organuskarga kasacyjnaprawo administracyjnepostępowanie sądoweustawa o dostępie do informacji publicznejKPANSA

NSA oddalił skargę kasacyjną partii politycznej od wyroku WSA stwierdzającego bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej, prostując jednocześnie omyłkę pisarską w wyroku WSA.

Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność partii politycznej "Solidarna Polska" w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził bezczynność i rażące naruszenie prawa. Partia wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. błędną wykładnię przepisów dotyczących wniosków o dostęp do informacji publicznej i stosowania przepisów KPA. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że partia powinna była wyjaśnić wątpliwości co do wniosku lub udostępnić informacje, a nie pozostawić wniosek bez rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną partii politycznej "Solidarna Polska" od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który stwierdził bezczynność partii w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 24 września 2022 r. WSA uznał, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Skarżąca kasacyjnie partia zarzuciła m.in. błędne zastosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.) oraz Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA), twierdząc, że wniosek był nieprecyzyjny i nie spełniał wymogów formalnych, co uzasadniało jego pozostawienie bez rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując zarzuty, podkreślił, że ustawa o dostępie do informacji publicznej jest odformalizowana, a przepisy KPA stosuje się w ograniczonym zakresie, głównie przy wydawaniu decyzji odmownych. Sąd uznał, że partia powinna była wyjaśnić wątpliwości co do zakresu wniosku lub udostępnić informacje, a nie pozostawić wniosek bez rozpoznania. Wskazał, że nawet jeśli istniały wątpliwości co do zakresu żądania, partia powinna była wezwać wnioskodawcę do jego sprecyzowania za pośrednictwem poczty elektronicznej. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając wyrok WSA za zgodny z prawem, choć z pewnymi uwagami do uzasadnienia. Dodatkowo, NSA sprostował oczywistą omyłkę pisarską w wyroku WSA, dotyczącą nazwy partii politycznej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, partia polityczna dopuściła się bezczynności w rozpoznaniu wniosku.

Uzasadnienie

Partia nie udostępniła informacji ani nie podjęła czynności w celu wydania decyzji odmownej, mimo wpływu wniosku i późniejszego wpływu skargi, co stanowiło rażące naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (20)

Główne

u.d.i.p. art. 10 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 149 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 61 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

u.p.p. art. 25 § ust. 9

Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych

u.p.p. art. 25 § ust. 8

Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych

u.p.p. art. 27a § ust. 6

Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych

u.p.p. art. 27a § ust. 3

Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych

u.d.i.p. art. 13 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 156 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 63 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 64 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 64 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Partia polityczna powinna była wyjaśnić wątpliwości co do zakresu wniosku o udostępnienie informacji publicznej lub udostępnić informacje, a nie pozostawić wniosek bez rozpoznania. Ustawa o dostępie do informacji publicznej jest odformalizowana, a przepisy KPA stosuje się w ograniczonym zakresie. Adres strony podmiotowej BIP, na której znajdują się rejestry, stanowi informację publiczną.

Odrzucone argumenty

Wniosek o udostępnienie informacji publicznej był nieprecyzyjny i nie spełniał wymogów formalnych, co uzasadniało jego pozostawienie bez rozpoznania. Przepisy KPA dotyczące braków formalnych wniosku (podpis, adres) miały pełne zastosowanie w sprawie. Żądane informacje dotyczące rejestrów umów i wpłat wykraczały poza zakres danych publikowanych w BIP.

Godne uwagi sformułowania

Ustawa o dostępie do informacji publicznej jest odformalizowana. Przepisy KPA stosuje się w ograniczonym zakresie, głównie przy wydawaniu decyzji odmownych. Partia powinna była wyjaśnić wątpliwości co do zakresu wniosku za pośrednictwem dostępnego kanału komunikacji poczty e-mail.

Skład orzekający

Zbigniew Ślusarczyk

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Pocztarek

sędzia

Sławomir Pauter

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wniosków o dostęp do informacji publicznej składanych drogą elektroniczną, stosowania KPA w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej oraz charakteru informacji publicznej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowań o udostępnienie informacji publicznej, w szczególności w kontekście partii politycznych i ich obowiązków publikacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego prawa obywatelskiego – dostępu do informacji publicznej – oraz interpretacji przepisów proceduralnych w kontekście nowoczesnych form komunikacji elektronicznej. Pokazuje, jak sądy podchodzą do bezczynności organów i obowiązków informacyjnych partii politycznych.

Partia polityczna przegrywa w NSA sprawę o dostęp do informacji publicznej – kluczowe zasady dla wniosków mailowych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 3146/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Pocztarek
Sławomir Pauter
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 1215
art. 25 ust. 9 art. 27a ust. 6 art. 25 ust. 8 art. 27a ust. 3
Ustawa z dnia 25 lipca 2014 r. o specjalnym podatku węglowodorowym
Dz.U. 2022 poz 902
art. 10 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia del. WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej partii politycznej Solidarna Polska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2023 r. sygn. akt II SAB/Wa 93/23 w sprawie ze skargi S. O. na bezczynność partii politycznej Solidarna Polska w przedmiocie rozpoznania wniosku z 24 września 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. prostuje z urzędu oczywistą omyłkę pisarską zawartą w pkt. 3. zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji w ten sposób, że zamiast wyrazu "Suwerenna" wpisuje wyraz "Solidarna", 2. oddala skargę kasacyjną, 3. zasądza od partii politycznej Solidarna Polska na rzecz S. O. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 czerwca 2023 r., sygn. akt II SAB/Wa 93/23, wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. O. na bezczynność partii politycznej Solidarna Polska w przedmiocie rozpoznania wniosku z 24 września 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", stwierdził, że partia polityczna Solidarna Polska dopuściła bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 24 września 2022 r.
o udostępnienie informacji publicznej (pkt 1 sentencji) oraz, że bezczynność partii politycznej Solidarna Polska miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji). W pkt 3 sentencji wyroku WSA w Warszawie zasądził od partii politycznej Suwerenna Polska na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji, w pierwszej kolejności opisał przedmiot skargi i jej zarzuty. Wskazał, że przedmiotem skargi uczyniono bezczynność partii politycznej "Solidarna Polska", zwanej dalej "Partią" w rozpatrzeniu wniosku skarżącego z 24 września 2022 r. We wniosku tym – złożonym za pośrednictwem poczty elektronicznej - skarżący zażądał w trybie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U.
z 2022 r., poz. 902), zwanej dalej "u.d.i.p." danych dotyczących Partii w poniżej wskazanym zakresie. Zwrócił się mianowicie o:
- informacje wymienione w art. 25 ust. 9 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r.
o partiach politycznych (Dz.U. z 2022 r, poz. 372 ze zm.), dalej "ustawa o partiach" lub "u.p.p." dotyczące całego br.;
- informacje wymienione w art. 27a ust. 6 ustawy o partiach politycznych, dotyczące całego br.;
- adres strony podmiotowej BIP, na której znajduje się rejestr, o którym mowa "w art. 25 ust. 8";
- adres strony podmiotowej BIP, na której znajduje się rejestr, o którym mowa w "art. 27a ust. 3".
Zażądał, aby powyższe informacje przesłać w odpowiedzi zwrotnej na adres elektroniczny poczty nadawcy.
Z kolei w skardze wniesionej do WSA w Warszawie (z datą na dzień 14 października 2022 r.) zarzucił naruszenie:
- art. 61 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 2, Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej - przez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek;
- art. 25 ust 8 i art. 27a ust. 3 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o partiach, w zakresie, w jakim przepis ten zobowiązuje partie do udostępnienia rejestru wpłat i rejestru umów - przez brak zastosowania, polegające na nieopublikowaniu rejestrów na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej (dalej jako "BIP"),
- art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p.- w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informację nieudostępnioną w BIP jest udostępnia się na wniosek - bez zbędnej zwłoki - nie później jednak niż w ciągu 14 dni.
Sąd I instancji przedstawił następnie stanowisko i wnioski procesowe Partii zamieszczone w odpowiedzi na skargę (piśmie z dnia 10 lutego 2023 r.).
I tak, Partia uznała, że skarga jest bezzasadna wobec braku precyzyjnego wskazania w treści wniosku zakresu informacji publicznej, której udostępnienia się domagano. Zarzuciła też brak wskazania adresu do korespondencji, na który wysłane mogłoby zostać wezwanie do podpisania skargi w związku z możliwością wydania decyzji odmownej, jak również wobec faktu, że wniosek w części dotyczył informacji niestanowiącej "informacji publicznej" w świetle u.d.i.p.
Wg stanowiska Partii, z żądania "informacji wymienionych w art. 25 ust. 9 u.p.p. dotyczących całego br." oraz "informacji wymienionych w art. 27a ust. 6 u.p.p. dotyczących całego br." nie wynikało wprost, że skarżący domaga się udostępnienia rejestru umów zawieranych przez Partię oraz rejestru wpłat, tylko pewnej kategorii danych, które w rejestrze tym mogą być zamieszczone (ale zazwyczaj w węższym zakresie). Tym samym Partia uznała, że żądanie udostępnienia informacji publicznej dotyczyło szerszej kategorii danych, niż zamieszczane jest w rejestrze umów oraz wpłat - której obowiązek udostępnienia wynika z ustawy o partiach politycznych. Wskazała, że zarówno informacje wymienione w art. 25 ust. 9, jak i w art. 27a ust. 6 ustawy o partiach politycznych, mogą dotyczyć umów oraz wpłat, na temat których informacji nie trzeba publikować w żadnym rejestrze; obowiązek taki bowiem wyłączono na gruncie ustawy o partiach politycznych.
W odniesieniu do pozostałej części żądania skarżącego, Partia stwierdziła, że pozostałe dwa punkty wniosku, odnoszące się do podania "adresu strony podmiotowej" w ogóle nie wskazywały aktu prawnego, do którego się odnosiły. Skarżący ograniczył się jedynie do powołania "art. 25 ust. 8" oraz "27a ust. 3". - bez wskazania ustawy. W ocenie Partii, gdyby nawet przyjąć, że skarżący miał na myśli ustawę o partiach politycznych, to adres strony internetowej Biuletynu Informacji Publicznej nie stanowi "informacji publicznej" w rozumieniu ustawy o informacji, a już na pewno nie stanowi informacji udostępnianej na wniosek (art. 10 ust. 1 ustawy o informacji). Partia stwierdziła też, że informacja dotycząca rejestru umów oraz rejestru wpłat Partii jest dostępna pod adresem URL: https://solidarna.org/bip/.
Końcowo Partia przyjęła, że wniosek - w części dotyczącej stron internetowych - nie stanowi żądania udostępnienia informacji publicznej, w pozostałej części może zaś stanowić podstawę wydania decyzji odmownej. Natomiast ta ostatnia okoliczność wymagała, jak wyjaśniła Partia, zgodnie z art. 16 u.d.i.p., wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych podania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a.; w przeciwnym wypadku decyzja byłaby nieważna - w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 16 u.d.i.p. Partia zwróciła przy tym uwagę, że wbrew treści przepisu art. 63 § 2 k.p.a., w treści wniosku nie wskazano żadnego adresu, na który Partia mogłaby dokonać skutecznego doręczenia - zgodnie z zasadami opisanymi w rozdziale 8 - art. 39 i następne k.p.a. Z tego też powodu, wniosek skarżącego należało pozostawić bez rozpoznaniu w oparciu o przepis art. 64 § 1 k.p.a., który miał zastosowanie w ramach zakresu odesłania do k.p.a. z u.d.i.p., czyli do całego procesu wydawania decyzji, a więc także do kwestii usuwania braków formalnych wniosku.
Jak podała dalej Partia, sąd administracyjny - rozpoznając skargę na bezczynność podmiotu, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej - nie może merytorycznie rozstrzygnąć, czy żądana informacja winna być udostępniona; rozpoznając skargę musi zbadać czy wniosek (podanie) w ogóle dotyczył kategorii "informacji", mieszczących się w ramach ustawowej definicji "informacji publicznej", zaś - w przypadku odpowiedzi negatywnej - winien oddalić skargę. Organ nie może bowiem pozostawać w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku, który takiej informacji nie dotyczy; sąd nie może natomiast badać, czy informacja taka faktycznie powinna zostać udzielona.
Niezależnie od powyższego, zdaniem Partii, wniosek o udostępnienie informacji publicznej był również niezasadny z tego względu, że dotyczył kategorii spraw (w zakresie adresów URL stron internetowych), które nie stanowią "informacji publicznej", a już na pewno nie stanowią informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek.
Sąd I instancji przytoczył również dodatkowe stanowisko skarżącego – reprezentowanego przez radcę prawnego, w którym podtrzymał on skargę, wnosząc dodatkowo o orzeczenie przez Sąd, że Partia pozostawała w bezczynności, mającej charakter rażącego naruszenia prawa. W uzasadnieniu podniósł m.in., że jeżeli zamiarem Partii było faktycznie wydanie decyzji odmownej, to mogła ona komunikować się z nim za pośrednictwem poczty e-mail - znany był jej bowiem adres elektroniczny tej skrzynki. Z kolei, już po dniu wniesienia skargi za pośrednictwem organu, Partii znany był również adres fizyczny skarżącego.
Rozpoznając skargę, Sąd I instancji przypomniał, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w ciągu 14 dni. W terminie tym obowiązany do udzielenia informacji powiadamia wnioskodawcę o ewentualnym braku możliwości jej przekazania w danym czasie oraz wskazuje, kiedy ją udostępni - nie później jednak niż po dwu miesiącach od wpływu wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.). Natomiast odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy o informacji), z tą uwagą, że, wg orzecznictwa, gdy żądanie udostępnienia informacji nie dotyczy w istocie objętej pojęciem publiczna, bądź organ nie dysponuje w ogóle żądaną informacją, powiadamia się o tym wnioskodawcę pismem.
Wg Sądu I instancji, poza sporem jest stan faktyczny w postaci okoliczności, że skarżący zwrócił się o udostępnienie określonych informacji, Partia zaś ich nie przekazała do dnia wniesienia skargi – nie udzieliła skarżącemu żadnej odpowiedzi wobec niekwestionowanego wpływu wniosku za pośrednictwem poczty elektronicznej. Partia należy też do podmiotów obowiązanych do udostępnia informacji publicznej - wedle treści art. 4 ust. 2 u.d.i.p.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu I instancji, istota sprawy sprowadza się do ustalenia, czy Partii można przypisać bezczynność przy rozpoznaniu wniosku wobec zamieszczonej w nim treści żądania. Partia wywiodła bowiem z jego treści, że w części dotyczył on informacji, gdzie mogły zachodzić przesłanki do wydania decyzji o odmowie jej udostępnienia (czego, wg Partii, Sąd nie może badać), w pozostałej zaś części nie dotyczył on udostępnienia informacji publicznej (wskazanie adresów stron internetowych).
WSA w Warszawie nie zgodził się ze stanowiskiem Partii. Po pierwsze, Sąd I instancji uznał, że zakres żądania wniosku w jego dwóch pierwszych punktach, tj. wniosku o informacje wymienione w art. 25 ust. 9 i art. 27a ust. 6 ustawy o partiach za cały bieżący rok, wbrew ocenie Partii, nie budzi istotnych wątpliwości co do zakresu żądania. Sąd I instancji odniósł się też do zagadnienia kompetencji orzeczniczych sądu administracyjnego w sprawach ze skarg na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. Wyjaśnił, że prawidłowe rozumienie treści wniosku jest zagadnieniem odrębnym wobec wystąpienia przesłanek do odmowy jego uwzględnienia w drodze decyzji. W danym zakresie kontrola legalności działania bądź zaniechania obowiązanego podmiotu jest w pełni zasadna w sprawach bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej.
Sąd I instancji, analizując wniosek skarżącego, stwierdził, że podane przepisy art. 25 ust. 9 i art. 27a ust. 6 ustawy o partiach służyły zakreśleniu zakresu informacji żądanych we wniosku, zgodnie z zakresem danych, które, w oparciu o te przepisy, powinny być zamieszczane w rejestrze. Sąd podkreślił, że odrębną kwestią jest, że w rejestrach tych nie publikuje się - z mocy ustawy - danych o wszystkich zawieranych umowach ani też wnoszonych wypłatach, a z treści wniosku nie wynikało wprost, aby intencją żądającego było udostępnienie informacji w szerszym zakresie niż dane publikowane. Jeżeli Partia powzięła w tej części wątpliwości powinna, jak podkreślił Sąd, wezwać skarżącego do doprecyzowania żądania – zwłaszcza, gdy dopatrywała się, jak wywodzi, potrzeby wszczęcia postępowania w przedmiocie odmowy udzielenia informacji.
Sąd I instancji zwrócił też uwagę, że na przestrzeni czasu stosowania u.d.i.p. orzecznictwo wypracowało niekwestionowaną praktykę postępowania z wnioskami składanymi w drodze elektronicznej. O ile, gdy wobec wniosku, zachodzą przesłanki wydania decyzji odmownej – należy uwzględnić wymogi formalne postępowania administracyjnego (np. kwestię podpisania wniosku), to wykładnię zakresu stosowania reguł k.p.a. w danych sprawach należy dokonywać z uwzględnieniem potrzeby realizacji wniosków wobec specyfiki reguł przyjętych przez prawodawcę przy udostępnianiu informacji. Specyfika ta polega na tym, że udostępnienie informacji publicznej na podstawie niesformalizowanych wniosków następuje
w formie czynności materialno-technicznej, ale o odmowie udostępnienia informacji publicznej orzeka się już w następstwie postępowań inicjowanych tym samym wnioskiem, ale z zachowaniem rygorów procedury administracyjnej. Z tego właśnie powodu Sąd I instancji odmówił zasadności stanowiska Partii o możliwości pozostawienia wniosku bez rozpoznania, przy brakach formalnych wniosku (wniosek bez podpisu i bez wskazania adresu wnoszącego,) i – co istotne - bez powiadomienia o tym fakcie zainteresowanego dostępnymi metodami (np. na posiadany adres e-mail). Sąd I instancji uznał stanowisko Partii za sprzeczne
z realizacją celów u.d.i.p. Zdaniem Sądu, cele te to: udostępnienie informacji publicznej, gdy są ku temu podstawy, a w innych przypadkach wydawanie rozstrzygnięć odmownych (wobec wymienionych enumeratywnie wyłączeń).
WSA w Warszawie dokonał też wykładni art. 16 ust. 2 in principio u.d.i.p.
w zestawieniu z zastosowanymi w sprawie przez Partię przepisami art. 63 oraz 64 k.p.a. oraz określonymi tam regułami doręczania pism. Zdaniem Sądu, przepis
art. 16 ust. 2 u.d.i.p. mówi o powinności stosowania reguł k.p.a. do decyzji, nie zaś wprost do całego procesu ich wydawania. Przede wszystkim zaś przepis ten należy wykładać z uwzględnieniem specyfiki u.d.i.p., tzn. odformalizowanego charakteru czynności wnioskodawców, poprzedzających udostępnienie informacji bądź sformalizowanego orzeczenia (decyzji) o odmowie ich udostępnienia.
Oceniając w powyższym świetle sposób procedowania wniosku skarżącego, Sąd I instancji doszedł do przekonania, że dla realizacji prawa skarżącego do dostępu do informacji publicznej, Partia powinna była – gdy miała wątpliwość co do treści wniosku – zwrócić się o jego wyjaśnienie oraz ewentualnie o jego podpisanie -
w przypadku zamiaru wydania decyzji odmownej, za pośrednictwem dostępnego kanału komunikacji, czyli na gruncie stanu faktycznego sprawy – za pomocą poczty e-mail. Zdaniem Sądu I instancji, niepodjęcie żadnych z tych czynności nie mogło służyć urzeczywistnianiu konstytucyjnego prawa obywateli do informacji publicznej. Za trafną Sąd uznał też argumentację skarżącego, że gdyby intencją Partii było wezwanie go do uzupełnienia braku formalnego w postaci podpisu - z zachowaniem rygorów przewidzianych w k.p.a., to mogła to uczynić bezpośrednio po zapoznaniu się ze skargą. To w niej bowiem skarżący zamieścił swój adres. Jak dalej podkreślił Sąd I instancji, żadnych z tych czynności jednak nie podjęto, mimo wpływu pierwotnego wniosku już 24 września 2022 r.
W konsekwencji, Sąd I instancji uznał, że Partia pozostawała w bezczynności, która to bezczynność miała charakter rażący. WSA w Warszawie w odniesieniu do ustalenia rażącej bezczynności podał, że znaczna zwłoka nie była wyłącznie następstwem mylnej interpretacji przepisów, czy interpretacji treści wniosku. Nawet bowiem przy zaakceptowaniu koncepcji prezentowanej przez Partię w tym zakresie, nie podjęto żadnych czynności - także już po wpływie skargi, z podanym w niej przecież adresem fizycznym skarżącego (wnioskodawcy).
W końcowej części uzasadnienia, Sąd I instancji odniósł się do stanowiska Partii co do braku przymiotu informacji publicznych przez żądane przez skarżącego informacje z pkt 3 i 4 wniosku (tiret 3 i 4 wniosku) - wskazania adresu strony BIP gdzie zamieszczono informacje wymienione w dwóch przywołanych przepisach ustawy o partiach. Sąd uznał stanowisko Partii za chybione. Sąd zaznaczył, że na dzień kierowania do Partii wniosku nie upubliczniono stosownych informacji, wymaganych ustawą o partiach politycznych, a żądanie osoby, która nie była w stanie odnaleźć adresu strony internetowej, nie może być uważane za wykraczające poza zakres prawa, wynikającego z u.d.i.p. Dotyczyło ono bowiem wprost realizacji ustawowych zadań partii politycznej, w zakresie, gdzie obowiązana jest ona do udostępnienia informacji jako publicznej – przez jej publikację. W ocenie Sądu, przy prostym zestawieniu żądań zawartych w tiret (pkt) 1-2 oraz 3-4 wniosku nie mogło też – wbrew wywodom Partii - budzić wątpliwości jakiej ustawy dotyczą wymienione przez skarżącego jednostki redakcyjne przepisów, czyli w istocie o adresy jakich stron BIP, zawierających rejestry, wystąpił skarżący.
WSA w Warszawie uzasadniając kierunek rozstrzygnięcia sprawy uznał, że nie było podstaw do zobowiązania Partii do realizacji wniosku skarżącego o dostęp do informacji publicznej, skoro – po pierwsze - w toku postępowania przed Sądem w odpowiedzi na skargę oraz dodatkowym piśmie, Partia wyjaśniła, pod jakim adresem znajdują się strony BIP, gdzie udostępniono informacje żądane przez skarżącego, a – po drugie - z treści pism skarżącego nie wynika intencja uzyskania informacji publicznych wykraczająca poza jego pierwotny wniosek. Skarżący nie wystąpił o dane inne niż opublikowane na stosownej stronie BIP, wedle wymagań ustawy o partiach. Doszło zatem do ostatecznego udostępnienia żądanych informacji publicznych.
Sąd I instancji wyjaśnił, że ostateczne udostępnienie żądanej informacji publicznych i wynikający z tego brak podstaw do zobowiązania Partii nie zwalniał Sądu z powinności oceny prawidłowości działań Partii w kontekście obowiązku udostępnienia informacji publicznej na dzień wniesienia skargi. Na ten zaś dzień Partia nie udostępniła żądanej informacji ani też nie podjęła żadnych czynności dla zainicjowania procedowania w przedmiocie ewentualnej odmowy udostępniania informacji - także gdy stało się to możliwe przy prezentowanej przez Partię interpretacji przepisów, co oznacza, że doszło do uchybienia terminom wskazanym art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w sposób rażący.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Partia (dalej także jako "skarżąca kasacyjnie" lub "organ"). Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz Partii zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zrzekła się również przeprowadzenia rozprawy.
W skardze kasacyjnej sformułowano rozbudowane zarzuty w zakresie obydwu podstaw kasacyjnych. Już w samej ich treści skarżący kasacyjnie zamieścił podstawowe argumenty uzasadniające ich wniesienie.
W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie) skarżący kasacyjnie postawił zarzut naruszenia przepisu art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 u.d.i.p w zw. z art. 6 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w zw. z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 25 ust. 1, 6, 8, 9, 10 ustawy o partiach w zw. z art. 27a ust. 1, 3, 4, 5 i 6 ustawy o partiach, przez:
– ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że złożony na gruncie niniejszej sprawy wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 24 września 2022 r. o treści nadanej przez skarżącego stanowił wniosek o udostępnienie informacji publicznej
– oraz uznanie, przez WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku że:
(i). "Przede wszystkim - wbrew wywodom Partii - nie można uznać, że treść wniosku, gdy chodzi o tiret 1 i 2 (pkt 1 i 2) budziła istotne wątpliwości, co do zakresu żądania.",
(ii). "Z treści wniosku wprost nie wynikało jednocześnie, aby intencją
żądającego było udostępnienie informacji w szerszym zakresie",
(iii). "Gdyby nawet zamysł Wnioskodawcy budził wątpliwości, Partia wina była wystąpić o doprecyzowanie żądania (...)"
– oraz błędne uznanie, że na gruncie niniejszej sprawy:
(i). Partia nie miała podstaw wydania decyzji odmownej w zakresie
w jakim wniosek odnosił się do udostępnienia danych z rejestrów
o których mowa w "art. 25 ust. 9 ustawy o partiach oraz "art. 27a ust. 6 tej ustawy",
(ii). Partia nie miała podstaw do nierozpoznawania wniosku w z uwagi na fakt, że nie dotyczył informacji publicznej, a już tym bardziej informacji publicznej udostępnianej na wniosek;
(iii). Partia powinna była zwrócić się do Wnioskodawcy drogą mailową
o wyjaśnienie niejasności wniosku o udostępnienie informacji publicznej;
podczas, gdy:
– z treści wskazanego przez wnioskodawcę przepisu art. 25 ust. 9 u.p.p. wynika, iż w rejestrze wpłat zamieszcza się: 1) imię, nazwisko, imię ojca oraz miejsce zamieszkania osoby dokonującej wpłaty; 2) datę wpłaty; 3) wysokość wpłaty;
– z treści wskazanego przez wnioskodawcę przepisu art. 27a ust. 6 u.p.p wynika, że w rejestrze umów zamieszcza się: 1) numer umowy - o ile taki nadano; 2) datę i miejsce zawarcia umowy; 3) okres obowiązywania umowy; 4) oznaczenie stron umowy, w tym przedstawicieli stron; 5) określenie przedmiotu umowy; 6) wartość przedmiotu umowy; 7) tryb zawarcia umowy;
– tym samym, z treści wniosku jednoznacznie wynika, że skarżący domagał się udostępnienia informacji nt. danych zamieszczanych w rejestrze umów oraz rejestrze wpłat w zakresie szerszym niż wynika to z ustawy o partiach, ponieważ skarżący nie zawęził zakresu żądanych informacji o przepisy, o które normalnie rejestr wpłat i umów udostępniany w Biuletynie Informacji Publicznej jest zawężony, tj. wynikający z art. 25 ust. 1, 6 i 10 ustawy o partiach w zakresie Rejestru wpłat oraz art. 27a ust. 1, 4 i 5 ustawy o partiach w zakresie Rejestru Umów;
– w konsekwencji powyższego oraz co wynika z literalnego brzmienia wiadomości e-mail, skarżący nie wskazał w treści wniosku wprost, że domaga się udostępnienia Rejestru umów zawieranych przez Partię oraz Rejestru wpłat, tylko pewnej kategorii danych, które w rejestrze tym mogą być zamieszczone (ale
zazwyczaj w węższym zakresie). Zarówno bowiem informacje wymienione
w art. 25 ust. 9 ustawy o partiach, jak i informacje wymienione w art. 27a ust. 6 u.p.p. mogą dotyczyć umów oraz wpłat, na temat których informacji nie trzeba publikować w żadnym rejestrze, ponieważ obowiązek taki został wyłączony na gruncie ustawy o partiach politycznych - a wniosek Skarżącego takiego wyłączenia nie zawierał, zatem nie dotyczył informacji publicznej;
– tym samym na kanwie przedmiotowej sprawy organ miał prawo przyjąć, że żądany przez skarżącego zakres udzielenia informacji odnoszący się do Rejestru wpłat oraz Rejestru umów jest szerszy, niż zakres danych faktycznie w tych rejestrach publikowany, tym bardziej że Rejestr umów oraz Rejestr wpłat,
w zakresie o jakim mowa w ustawie o partiach politycznych, udostępniany jest
w Biuletynie Informacji Publicznej, czyli zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. — nie na wniosek;
– natomiast ostatnie dwa punkty wniosku, odnoszące się do podania "adresu strony podmiotowej" w ogóle nie wskazywały aktu prawnego, do którego się odnosiły, a nawet gdyby przyjąć, że skarżący miał na myśli ustawę o partiach, to adres strony internetowej Biuletynu Informacji Publicznej nie stanowi "informacji publicznej" w rozumieniu u.d.i.p., a już na pewno nie stanowi informacji udostępnianej na wniosek (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.);
– podsumowując więc WSA w Warszawie nie miał podstaw do przyjęcia, że Partia dopuściła się bezczynności, ponieważ:
i) jeżeli WSA w Warszawie przyjąłby, że wniosek dotyczył szerszej kategorii danych niż informacje zamieszczane w rejestrze umów i rejestrze wpłat, to organ miał prawo wydać decyzję odmowną, a zatem wobec braku możliwości wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Partia miała prawo pozostawić wniosek bez rozpoznania;
ii) jeżeli natomiast WSA w Warszawie w zaskarżonym wyroku przyjął, że wniosek skarżącego dotyczył Rejestru umów, Rejestru wpłat oraz danych adresu internetowego Biuletynu Informacji Publicznej, to wszystkie ww. informacje nie są udostępniane na wniosek (tylko w Biuletynie Informacji Publicznej), a zatem wniosek skarżącego w ogóle nie dotyczył informacji udostępnianych na wniosek i organ nie musiał się do niego ustosunkować;
iii) jednocześnie Partia nie miała możliwości wezwania skarżącego do doprecyzowania wniosku, ponieważ tryb taki nie istnieje na gruncie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej,
a wniosek niejasny z istoty rzeczy nie stanowi wniosku
o udostępnienie informacji publicznej i nie musi być przez organ rozpoznawany.
W ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy) skarżący kasacyjnie sformułował zarzut naruszenia przepisu art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. w zw. art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1) i 2) u.d.i.p. w zw. art. 63 § 2 k.p.a. w zw. z art. 64 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a., przez:
– błędne uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w sprawach
o udostępnienie informacji publicznej - w przypadku przyjęcia przez organ, że istnieją uzasadnione podstawy do wydania decyzji odmownej — nie mają zastosowania przepisy art. 63 i 64 k.p.a. i określone tam reguły wnoszenia podania, wezwania do uzupełnienia braków formalnych pism oraz pozostawienia wniosku bez rozpoznania w zakresie całego procesu wydawania decyzji,
a w konsekwencji błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie, że na Partii spoczywał obowiązek zwrócenia się do skarżącego
o wyjaśnienie i doręczenie podpisanego wniosku o udzielenie informacji publicznej za pośrednictwem korespondencji e-mail, co z kolei doprowadziło Sąd I instancji do błędnego ustalenia, że organ dopuścił się bezczynności oraz stwierdzenia, że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
podczas gdy:
– zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji,
– do decyzji wydanej w powyżej wskazanym trybie, zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt 1) i 2) u.d.i.p. stosuje się przepisy k.p.a., z tym że termin rozpoznania odwołania wynosi 14 dni, a uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji musi zawiera też ściśle określone, szczególne dane,
– w sprawach dotyczących dostępu do informacji publicznej nie stosuje się przypisów k.p.a. jedynie wówczas, gdy wniosek dotyczy informacji prostej. Mają one natomiast zastosowanie w sytuacji, gdy wymaga ona przetworzenia albo też gdy sprawa kończy się decyzją odmowną (skarżący kasacyjnie przytoczył w tym miejscu wyrok NSA z 16 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1002/09 oraz wyrok WSA w Warszawie z 9 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3239/21);
– w konsekwencji, zgodnie ze stanowiskiem zaprezentowanym w orzecznictwie. Partia w sytuacji zmierzania do wydania decyzji odmownej musiała zastosować przepisy k.p.a. i wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych wniosku na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. (tj. do podpisania wniosku), ponieważ w przeciwnym wypadku decyzja byłaby nieważna w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 16 u.d.i.p.;
– zgodnie z art. art. 63 § 2 k.p.a. podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres, również w przypadku złożenia podania w postaci elektronicznej, i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Zgodnie natomiast z art. 63 § 3 k.p.a., podanie wniesione na piśmie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził;
– na gruncie niniejszej sprawy wniosek został złożony za pośrednictwem poczty e-mail a w treści wniosku wnioskodawca nie wskazał żadnego adresu, na który Partia mogłaby dokonać skutecznego doręczenia zgodnie z zasadami opisanymi w k.p.a. Tym samym Partia nie mogła skutecznie wezwać skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku w postaci braku podpisu;
– zgodnie z art. 64 § 1 k.p.a. jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania,
– nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem WSA w Warszawie zaprezentowanym w zaskarżonym orzeczeniu, że przepisy k.p.a. można interpretować w sposób dowolny, stricte podporządkowany procedurze udostępniania informacji publicznej. Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, jakoby zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie u.d.i.p. (w przypadku wydawania decyzji odmownej - art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p.) przepisów k.p.a. w pełnym zakresie nie służyłoby osiągnięciu efektów postępowania, ponieważ:
(i). przyjęcie koncepcji przyjętej przez WSA w Warszawie w zaskarżonym orzeczeniu, jakoby organ powinien był wezwać do uzupełnienia braków formalnych tą samą drogą, która wniosek został złożony, tj. za pośrednictwem poczty email, prowadziłby do rażącego naruszenia zasady praworządności (art. 6 k.p.a.),
(ii). z art. 64 § 2 k.p.a., wynika konieczność wyznaczenia wnioskodawcy odpowiedniego terminu do uzupełnienia braków, nie krótszego niż siedem dni. W sytuacji wymiany korespondencji jedynie mailowej zachowanie tego wymogu byłoby w praktyce zupełnie niemożliwe, ponieważ organ nie miałby możliwości sprawdzenia, czy wezwanie zostało w rzeczywistości doręczone,
(iii).w konsekwencji dawałoby to wnioskodawcy możliwość pozostawienia sprawy w stanie swoistego zawieszenia i powołania się na uzupełnienie braków w dowolnym, autonomicznie wybranym momencie, w oparciu o twierdzenie, iż wezwanie zostało dopiero co odebrane,
co prowadzi do wniosku, ze Partia mogła pozostawić wniosek skarżącego bez rozpoznania i w konsekwencji nie dopuściła się w sprawie bezczynności, zaś załatwienie sprawy w sposób wskazany przez WSA w Warszawie, rodziłoby konsekwencje niemożliwe do pogodzenia z literą k.p.a., szczególnie, że art. 64 § 1 k.p.a. wprost reguluje taką sytuację i pozwala uniknąć wszelkich niejasności procesowych, przy czym, zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a zatem wybiórcze stosowanie przepisów k.p.a. (zgodnie z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), nie do całego procesu wydawania decyzji odmownej, tylko do jego dowolnie wybranych elementów, rodziłoby nieakceptowalne wątpliwości prawne i to zarówno po stronie organu, jak i osoby wnioskującej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, skarżący – reprezentowany przez radcę prawnego - wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postepowania kasacyjnego według norm przepisanych. Oświadczył, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy. Skarżący przede wszystkim wskazał, że istotnym w sprawie jest to, że w skardze kasacyjnej następuje powielenie przez skarżącą kasacyjnie argumentacji, którą w całości prezentowała przez Sądem I instancji, a którą to argumentację Sąd ten skutecznie już zdekonstruował. Podkreślił, że na etapie postępowania kasacyjnego jedyna zmiana polega na tym, że zarzuty zostały odniesione bezpośrednio do uzasadnienia wyroku Sądu I instancji. W dalszej części pisma procesowego szczegółowo odniósł się do poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej wskazując m.in., że gdyby przyjąć stanowisko skarżącego kasacyjnie, że konieczne jest zastosowanie w pełni art. 63 i 64 k.p.a., to żaden wnioskodawca w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej nie tylko nie mógłby złożyć wniosku na adres poczty elektronicznej organu, ale także musiałby podawać w pełni wszelkie swoje dane, tj. imię i nazwisko i adres. Ponadto niezbędny byłby zawsze podpis. Odformalizowany wniosek w sprawie dostępu do informacji publicznej stałby się de facto zwykłym podaniem w rozumieniu art. 63 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Nieskuteczny, choć częściowo nie bez racji, okazał się zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. w zw. art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1) i 2) u.d.i.p. w zw. art. 63 § 2 k.p.a. w zw. z art. 64 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. W zarzucie tym Partia podważa stanowisko Sądu I instancji, że w sprawach o udostępnienie informacji publicznej - w przypadku przyjęcia przez organ, że istnieją uzasadnione podstawy do wydania decyzji odmownej — nie mają zastosowania przepisy art. 63 i 64 k.p.a. i określone tam reguły wnoszenia podania, wezwania do uzupełnienia braków formalnych pism oraz pozostawienia wniosku bez rozpoznania w zakresie całego procesu wydawania decyzji, a w konsekwencji zarzuciła błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie, że na Partii spoczywał obowiązek zwrócenia się do wnioskodawcy
o wyjaśnienie i doręczenie podpisanego wniosku o udzielenie informacji publicznej za pośrednictwem korespondencji e-mail, co z kolei doprowadziło Sąd I instancji do błędnego ustalenia, że organ dopuścił się bezczynności oraz stwierdzenia, że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Na wstępie należy wyjaśnić, że nieprecyzyjność wniosku o udostępnienie informacji publicznej w sytuacji, kiedy organ nie zmierza do wydania decyzji o odmowie udostępnienia tej informacji lub do umorzenia postępowania w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. nie jest brakiem formalnym wniosku usuwanym w trybie określonym w art. 64 ust. 2 k.p.a. Jest to okoliczność, którą zobowiązany jest ustalić adresat wniosku w ramach wyjaśnienia stanu faktycznego umożliwiającego rozpoznanie tego wniosku. Natomiast brakiem formalnym wniosku o udostępnienie informacji publicznej przesłanego drogą e-mailową, ale tylko w sytuacji zamiaru wydania przez adresata wniosku decyzji w trybie art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. o odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej lub umorzenia postępowania w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., jest brak podpisu wnioskodawcy pod wnioskiem i brak adresu wnioskodawcy, których uzupełnienie następuje w trybie art. 64 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 63 § 2 k.p.a. pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Stanowisko to oparte jest na tym, że u.d.i.p. nie przewiduje jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku, poza utrwaleniem go w formie pisemnej (możliwe jest zatem jego przesłanie także drogą elektroniczną, bez użycia podpisu elektronicznego). Wynika to z braku konieczności pełnego zidentyfikowania wnioskodawcy, który żądając informacji publicznej, nie musi wykazać się jakimkolwiek uzasadniającym to interesem faktycznym lub prawnym. Wniosek składany w trybie u.d.i.p. nie musi zatem odpowiadać żadnym szczególnym wymogom formalnym. Nie stanowi on podania w rozumieniu art. 63 k.p.a., gdyż na tym etapie postępowania nie stosuje się przepisów k.p.a. Minimalne wymogi odnośnie do takiego wniosku muszą obejmować jasne sformułowanie, z którego wynika, co jest przedmiotem żądania udostępnienia informacji publicznej, niezbędne jest bowiem wykazanie, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej. Informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku, co uzasadnia przyjęcie, iż postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej jest odformalizowane i uproszczone. Z tego też względu np. brak autoryzowanego podpisu na wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie stanowi jego braku formalnego (por. wyroki NSA z 16 marca 2009 r., I OSK 1277/08; z 30 listopada 2012 r., I OSK 1991/12; wyrok WSA w Poznaniu z 5 września 2013 r., II SAB/Po 76/13). Wniosek o udostępnienie informacji publicznej musi jednak spełniać wymogi określone w art. 63 k.p.a. w sytuacji, w której występują podstawy do wydania decyzji w oparciu o art. 16 u.d.i.p. Z chwilą wpłynięcia do organu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, organ obowiązany jest ustalić, czy przedmiot wniosku rzeczywiście dotyczy informacji publicznej, a jeśli tak to o jakim charakterze (informacje proste czy przetworzone), czy informacje te znajdują się w posiadaniu zobowiązanego podmiotu, czy podmiot zobowiązany posiada środki techniczne umożliwiające udostępnienie informacji w sposób wskazany przez wnioskodawcę oraz czy udostępnienie żądanych informacji nie podlega ograniczeniu ze względu na tajemnice prawnie chronione. Jeżeli wniosek dotyczy informacji publicznej, a brak ustawowych ograniczeń w jej udostępnieniu, organ jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej w drodze czynności materialno-technicznej. W tych sytuacjach wniosek nie musi spełniać wymogów określonych w k.p.a. Dopiero ustalenie, że istnieje podstawa do odmowy udostępnienia informacji publicznej bądź umorzenia postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. uzasadnia wezwanie wnioskodawcy o uzupełnienie braków formalnych wniosku, jeżeli wniosek jest obarczony brakami, o jakich stanowi k.p.a. Dopiero bowiem w takiej sytuacji – z mocy art. 16 ust. 2 u.d.i.p. – do decyzji, a w konsekwencji i postępowania poprzedzającego jej wydanie znajdują zastosowanie przepisy k.p.a. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku znajduje uzasadnienie, po dokonaniu powyższej analizy i uzewnętrznieniu zamiaru organu.
Na gruncie regulacji zawartych w u.d.i.p. istotne jest wyróżnienie dwóch etapów postępowania o różnym charakterze i mających za przedmiot odmienne sprawy administracyjne. W pierwszym rzędzie, jeżeli organ (lub inny zobowiązany podmiot) dysponuje żądaną informacją publiczną i istnieje podstawa do jej udostępnienia bez opłat, to w postępowaniu tym co do zasady nie mają zastosowania przepisy k.p.a., bowiem informacja publiczna jest wtedy po prostu udostępniana, co przybiera postać czynności materialno-technicznej. Dla wszczęcia takiego postępowania wystarczy wniosek ustny bądź złożony w innej niesformalizowanej formie, wniosek ten nie musi być poparty żadnym uzasadnieniem ani wskazaniem szczególnego interesu. Sytuacja wygląda inaczej, gdy w sprawie chociażby potencjalnie zachodzi możliwość podjęcia decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej lub decyzji o umorzeniu postępowania, albo też jakiegokolwiek innego aktu administracyjnego, który wiązałby się z ustaleniem podmiotu, od którego pochodzi wniosek, lub jego adresu. Wówczas do usunięcia braków formalnych wniosku znajduje zastosowanie art. 64 § 1 i 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 4 lutego 2016 r., I OSK 873/15). Jak podkreślił NSA w wyroku z 16 grudnia 2009 r., I OSK 1002/09, "wszystkie te przypadki, w których ma dojść do podjęcia przez organ aktu administracyjnego, w tym zwłaszcza kwalifikowanego, jakim jest decyzja administracyjna (odmowna oraz o umorzeniu postępowania), bezwzględnie wymagać będą własnoręcznego podpisu wnioskodawcy (podpisu elektronicznego) na wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a jego brak winien być usuwany w postępowaniu naprawczym, regulowanym w art. 64 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, do decyzji odmownej oraz o umorzeniu postępowania stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że Kodeks ten ma zastosowanie do całego procesu wydawania decyzji, a więc także do kwestii usuwania braków formalnych wniosku o dostęp do informacji publicznej, o ile zobowiązany organ zmierza do wydania takiej decyzji (podjęcie decyzji administracyjnej w sytuacji niepodpisania wniosku wykazuje cechy działania organu z urzędu, co w przypadku postępowania wszczynanego jedynie na wniosek oznacza wydanie decyzji nieważnej – art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.)". Mając jednak na uwadze niesformalizowany tryb składania wniosków o udostępnienie informacji publicznej, adresat wniosku wzywając wnioskodawcę w trybie art. 64 § 1 i 2 k.p.a. do uzupełnienia braków formalnych wskazanych w art. 63 k.p.a., powinien wykorzystać kanał komunikacji wynikający z wniosku. Stanowisko to zostało zaakceptowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. postanowienie NSA z 29 lutego 2012 r., I OW 196/11; wyroki NSA: z 4 lutego 2016 r., I OSK 873/15; z 26 maja 2017 r., I OSK 2534/16; z 27 września 2017 r., I OSK 7/17; z 12 października 2017 r., I OSK 430/17; z 18 stycznia 2018 r., I OSK 758/16).
Należy też zauważyć, że przepis art. 64 § 2 k.p.a. dotyczy wyłącznie tego rodzaju formalnych braków pisma, których nieusunięcie nie pozwala na nadanie temu pismu (wnioskowi) biegu. Nie dotyczy natomiast okoliczności, które organ uznaje za istotne dla ustalenia stanu faktycznego czy prawnego sprawy. Przykładowo, jak wskazał NSA w wyroku z 26 lutego 2016 r., I OSK 2303/14, legitymowanie się szczególnym interesem publicznym nie jest kwestią formalną lecz materialną. Zatem nie można wezwać do jej wykazania w trybie wezwania do usunięcia braków formalnych. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że w sytuacji niewykazania interesu publicznego w danej sprawie, organ zobowiązany do udzielenia żądanej informacji publicznej przetworzonej powinien wydać decyzję odmawiającą udzielenia żądanej informacji z takim właśnie uzasadnieniem. To oznacza, że w sytuacji, gdy wnioskodawca, ustosunkowując się do wezwania, nie wykaże istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego, organ zobowiązany powinien wydać decyzję administracyjną odmawiającą udzielenia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., a nie pozostawić wniosek o udostępnienie informacji publicznej bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Decyzja ta podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego i kontroli pod względem zgodności kwalifikacji informacji jako przetworzonej z prawem i prawidłowości wykazania istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego. Taki pogląd wyrażono w wyrokach NSA z 9 sierpnia 2011 r. I OSK 977/11, z 27 listopada 2012 r. I OSK 1985/12, z 4 września 2014 r. I OSK 2932/13, z 18 grudnia 2014 r. I OSK 143/1, z 9 kwietnia 2015 r. I OSK 1057/14, w wyrokach WSA we Wrocławiu z 18 maja 2012 r. IV SAB/Wr 12/12, WSA w Lublinie z 27 marca 2018 r., II SAB/Lu 1/18, z 15 marca 2018 r. II SAB/Lu 10/18, z 18 września 2014 r. II SAB/Lu 246/14; a także w doktrynie: Kamińska Irena i Rozbicka-Ostrowska Mirosława. Art. 10. W: Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wyd. III. Wolters Kluwer, 2016; Romańska Marta Art. 64. W: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wolters Kluwer, 2015; J. Drachal, Zagadnienia sądowej ochrony prawa do informacji, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2010, z. 5-6, s. 100 i n., SIP LEX, teza 1.
W realiach niniejszej sprawy organ powołał się na wątpliwości co do zakresu żądanej we wniosku informacji publicznej. Są to zatem wątpliwości dotyczące stanu faktycznego a nie braki formalne wniosku. Tymczasem chcąc skutecznie zakwestionować w skardze kasacyjnej prawidłowość oceny takiego dokumentu, jak wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a więc w realiach niniejszej sprawy pisma do organu z 24 września 2022 r., należy wskazać przepisy, które stanowią podstawy i kryteria dokonywania takiej oceny, a ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zawiera takich przepisów. Konieczne jest zatem odwołanie się do ogólnych standardów w tym zakresie. Niewątpliwie standardy takie wyznacza zasada prawdy obiektywnej sformułowana w art. 7 k.p.a., zgodnie z którym "[w] toku postępowania organy administracji publicznej (...) podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (...)". W ugruntowanych poglądach doktryny i orzecznictwa wskazuje się, że w katalogu zasad ogólnych k.p.a. mieszczą się i takie, które mają znaczenie dla całego prawa administracyjnego pełniąc funkcję jego części ogólnej. Do zasad takich należy zaliczyć m.in. te, które zostały sformułowane w art. 7 k.p.a. Właśnie ze względu na taki ich uniwersalny charakter swoją wagą i treścią wykraczają poza ramy k.p.a. i przez to mają zastosowanie i do innych postępowań niż te, które zostały uregulowane w k.p.a., a także do prawa materialnego oraz ustroju administracji (zob. np. Z. Cieślak, Zasady prawa administracyjnego, w: Z. Cieślak, I. Lipowicz, Z. Niewiadomski, Prawo administracyjne. Część ogólna, Warszawa 2000, s. 65; J. Zimmermann, Alfabet prawa administracyjnego, Warszawa 2022, s. 300). Powołanie się na zasady zakodowane w art. 7 k.p.a. nie oznacza zatem stosowania proceduralnych przepisów k.p.a. do postępowania zainicjowanego wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, które nie kończy się wydaniem decyzji, lecz stosowaniem ogólnych norm-zasad całego prawa administracyjnego wysłowionych formalnie w art. 7 k.p.a. Potrzebę taką od lat akcentuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreślając, np. że "Każdy wniosek, niezależnie od tego, jaki rodzaj postępowania ma wszczynać, musi zawierać co najmniej takie dane i być na tyle precyzyjny, aby możliwe było jego załatwienie zgodnie z prawem. Nie można więc wykluczyć, że także i wnioskowi o udostępnienie informacji publicznej nie będzie nadany bieg, jeśli jego treść nie pozwoli na ustalenie przedmiotu i istoty żądania, a wnioskujący takiego braku nie uzupełni. Czynności zmierzające do uzupełnienia takiego wniosku, czy też ustalenia rzeczywistej treści żądania nie będą co prawda podejmowane w trybie art. 64 k.p.a., ale w realizacji ogólnych zasad wynikających zarówno z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, jak i z art. 6-12 k.p.a. Te ostatnie bowiem, jakkolwiek zamieszczone w kodeksie mającym zastosowanie do postępowań w sprawach rozstrzyganych decyzją administracyjną, mają charakter uniwersalny i należy je odnosić do każdego działania administracji (władzy) publicznej" (zob. wyrok WSA w Krakowie z 13 listopada 2007 r., II SAB/Kr 58/07, LEX nr 974181; wyrok WSA w Olsztynie z 12 kwietnia 2012 r., II SAB/Ol 33/12; H. Knysiak-Molczyk, Granice prawa do informacji w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, Warszawa 2013, s. 224-225). Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał wielokrotnie, że "Postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym i uproszczonym, w którym przepisy kodeksu postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie dopiero na etapie wydania decyzji w trybie art. 16 u.d.i.p. Artykuł 10 ustawy nie określa żadnej formy ani też ram wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Nie oznacza to jednak, że do postępowania dotyczącego informacji publicznej nie stosuje się pewnych ogólnych zasad odnoszących się do postępowań administracyjnych. Mają one charakter uniwersalny i należy je odnosić do każdego działania władzy publicznej. Pozwalają adresatowi wniosku na jego zgodne z prawem rozpoznanie, zapewniają ponadto należytą ochronę praw przysługujących wnioskodawcy. Podmiot, do którego wniosek został skierowany nie jest upoważniony do jego modyfikacji, powinien zatem móc prawidłowo rozpoznać intencje strony" (por. np. uzasadnienie uchwały NSA z 9 grudnia 2013 r., I OPS 7/13; wyrok NSA z 19 lutego 2014 r., I OSK 903/13; wyrok NSA z 18 października 2017 r., I OSK 3521/15; wyrok NSA z 18 maja 2021 r., III OSK 1077/21). Dla zakwestionowania poprawności ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, a ocena treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jest oceną istotnych elementów sprawy udostępnienia informacji publicznej, nie jest zatem wystarczające poprzestanie na zarzuceniu naruszenia art. 63 § 2 k.p.a. w zw. z art. 64 § 1 i 2 k.p.a., bez jednoczesnego powiązania ich z normami wskazującymi sposób czynienia użytku z kompetencji do rozpoznania tego wniosku. Omawiany zarzut, w którym nie powołano art. 7 k.p.a., nie spełnia zatem wymogu prawidłowej konstrukcji, co także przesądza o jego bezskuteczności.
Na gruncie niniejszej sprawy prawidłowe jest zatem końcowe stanowisko Sądu I instancji, że Partia, o ile miała wątpliwości co do zakresu żądanej informacji, powinna wezwać wnioskodawcę o sprecyzowanie wniosku za pośrednictwem dostępnego kanału komunikacji poczty e-mail. Natomiast w kwestii uzupełnienia braków formalnych wniosku w postaci podpisu wnioskodawcy i jego adresu, nie było podstaw do zastosowania art. 64 § 1 i 2 k.p.a. ponieważ, Partia nie wykazała aby były jakiekolwiek podstawy do wydania decyzji o odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej (o czym będzie przy omawianiu zarzutu naruszenia prawa materialnego), co dodatkowo potwierdziła zamieszczeniem żądanej informacji w BIP.
Końcowo, odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, należy zgodzić się ze skarżącym, że koncepcja skarżącej kasacyjnie Partii dotycząca sposobu zastosowania art. 63 § 2 k.p.a. w zw. z art. 64 § 1 i 2 k.p.a., jest oczywiście prawidłowa - tyle tylko, że nie na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Tego rodzaju interpretacja przepisów nie tylko nie chroni praworządności ale wręcz prowadzi do jej zaprzeczenia, w szczególności, że chodzi o jedno z podstawowych praw, prawo do informacji publicznej uregulowane w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Gdyby bowiem rzeczywiście przyjąć, że konieczne jest zastosowanie art. 64 § 1 i 2 k.p.a. zgodnie z jego językowym brzmieniem, to żaden wnioskodawca w postepowaniu o udostępnienie informacji publicznej nie tylko nie mógłby złożyć wniosku na adres poczty elektronicznej organu, chyba że podałby wszelkie swoje dane, tj. imię, nazwisko i adres oraz prawidłowo podpisał wniosek. Zatem odformalizowany wniosek w sprawie dostępu do informacji publicznej stałby się de facto zwykłym podaniem w rozumieniu art. 63 k.p.a.
Należy także zauważyć, że od momentu skierowania za pośrednictwem Partii skargi do sądu (co nastąpiło 14 października 2022 r.) dysponowała ona adresem zamieszkania skarżącego, którego wskazanie jest wymogiem formalnym skargi. Powyższe oznacza, że pomiędzy złożeniem skargi a przekazaniem jej do sądu Partia przez blisko 4 miesiące dysponowała adresem skarżącego, ale nie wykorzystała tego do wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia braków wniosku.
W tej sytuacji Partia nie podważyła omawianym zarzutem stanowiska Sądu, że nie mogła pozostawić wniosku skarżącego bez rozpoznania i w konsekwencji, że dopuściła się w sprawie bezczynności. Zatem nie wykazano tym zarzutem, że Sąd I instancji naruszył art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 u.d.i.p. w zw. z art. 6 k.p.a.
Sąd nie naruszył też art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ponieważ nie zastosował tego przepisu i nie zobowiązał Partii do rozpoznania wniosku, albowiem uznał, że Partia w toku postępowania sądowego udostępniła skarżącemu żądane we wniosku informacje publiczne w odpowiedzi na skargę i w BIP.
Nieskuteczny okazał się również zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w zw. z art. 6 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w zw. z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 25 ust. 1, 6, 8, 9, 10 ustawy o partiach w zw. z art. 27a ust. 1, 3, 4, 5 i 6 ustawy o partiach politycznych przez ich błędne zastosowanie.
Przede wszystkim należy stwierdzić, że jak już wyżej podano Sąd I instancji nie stosował art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zatem nie mógł go naruszyć. Nie stosował także przepisów art. 25 ust. 1, 6, 8 i 10 ustawy o partiach oraz przepisów art. 27a ust. 1, 3, 4, 5 ustawy o partiach politycznych, zatem nie mógł ich naruszyć przez ich "błędne zastosowanie". Należy też zauważyć, że w zarzucie prawa materialnego Partia nie zarzuciła błędnej wykładni zastosowanych przepisów prawa materialnego, zatem Sąd kasacyjny oparł się na ich wykładni przyjętej przez Sąd I instancji. Ponadto, skoro w skardze kasacyjnej nie podważono stanu faktycznego ustalonego przez Sąd I instancji, to także on stanowił podstawę oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego.
W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w całości podziela stanowisko Sądu I instancji, że wniosek z 24 września 2022 r. gdy chodzi o jego tiret 1 i 2 nie wymagał sprecyzowania przez wnioskodawcę, bowiem nie budził wątpliwości co do zakresu żądania. Niezależnie od tego, że kwestia zakresu żądanej informacji jest elementem stanu faktycznego ustalonego przez Sąd I instancji, który można skutecznie podważać zarzutami naruszenia przepisów postępowania regulujących ustalenie podstawy faktycznej, na której oparł się Sąd wydając zaskarżony wyrok, odnosząc się do argumentacji skarżącej kasacyjnie Partii, trzeba zaznaczyć, że prawidłowe rozumienie treści wniosku jest zagadnieniem odrębnym wobec wystąpienia przesłanek do odmowy jego uwzględnienia w drodze decyzji. Zatem już z tego powodu Partia, powołując się na wątpliwości co do zakresu żądanej informacji, nie mogła zmierzać do wydania decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji. Ponadto Sąd I instancji słusznie przyjął, że wedle treści wniosku chodziło o udostępnienie informacji zakreślonych konkretnymi, przywołanymi we wniosku przepisami ustawy o partiach politycznych - gdzie wskazano, jaki jest zakres danych w rejestrach publikowanych na stronach BIP (tak art. 25 ust. 9 oraz art. 27a ust. 6). Irrelewantną kwestią jest, że w rejestrach tych nie publikuje się - z mocy ustawy - danych o wszystkich zawieranych umowach ani też wnoszonych wpłatach. Z treści wniosku wprost nie wynikało jednocześnie, aby intencją żądającego było udostępnienie informacji w szerszym zakresie.
Jak trafnie wskazano w odpowiedzi na skargę kasacyjną, nie jest zasadne twierdzenie Partii, że udostępnienie danych wymienionych w art. 27a ust. 6 ustawy o partiach politycznych nie było możliwe, ponieważ dotyczyło szerszej kategorii danych niż zamieszczone są w rejestrze umów. Jak bowiem wynika z analizy przepisu art. 27a ust. 6 omawianej ustawy w rejestrze umów zamieszcza się: 1) numer umowy - o ile taki nadano; 2) datę i miejsce zawarcia umowy; 3) okres obowiązywania umowy; 4) oznaczenie stron umowy, w tym przedstawicieli stron; 5) określenie przedmiotu umowy; 6) wartość przedmiotu umowy; 7) tryb zawarcia umowy. Natomiast w art. 27a ust. 7 tej ustawy wskazuje się na konieczność zamieszczenia w rejestrze umów również informacji o uzupełnieniu lub zmianie umowy, rozwiązaniu za zgodą stron umowy, jak również informacje o odstąpieniu od umowy, jej wypowiedzeniu lub wygaśnięciu. Te dane łącznie składają się na rejestr umów, który zgodnie z dyspozycją art. 27a ust. 2 i 3 ustawy o partiach politycznych, prowadzony jest w formie elektronicznej i udostępniany na stronie podmiotowej BIP. Natomiast zgodnie z art. 27a ust 4 ustawy o partiach politycznych informacje o rejestrze umów dotyczą umów, które mogą podlegać udostępnieniu na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przepis ten wskazuje zatem na to, co nie wchodzi w skład samego Rejestru umów, a nie - czego z rejestru nie udostępnia się w BIP.
Nie budzi również wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji, że żądane we wniosku z 24 września 2022 r. informacje są informacjami publicznymi. Wydaje się, że w skardze kasacyjnej nie podważa się tego stanowiska Sądu I instancji. Częściowym potwierdzeniem tego jest choćby stanowisko Partii prezentowane w postępowaniu przed wydaniem zaskarżonego wyroku, z którego wynikało, że tylko informacje zawarte w tiret 3 i 4 wniosku (dotyczące adresu strony podmiotowej BIP partii, na której znajdują się rejestry wpłat i umów nie stanowią informacji publicznej. W uzasadnieniu omawianego zarzutu nie nawiązano do treści art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 u.d.i.p. definiujących prawo dostępu do informacji publicznej i informację publiczną. Nie sposób zatem dociec na czym polega błędne stanowisko Sądu w tym zakresie. Wydaje się zatem, że intencją autora skargi kasacyjnej jest literalne odczytanie omawianego naruszenia jako błędnego uznania przez Sąd wniosku z 24 września 2022 r., za wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Stanowisko takie autor zdaje się opierać na twierdzeniu, że skoro żądane informacje podlegają upublicznieniu w BIP (także adresy stron podmiotowych Partii), to wniosek o ich udostępnienie nie stanowi wniosku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. Jednak autor skargi kasacyjnej pomija to, że na dzień wniesienia skargi na bezczynność w rozpoznaniu wniosku z 24 września 2022 r., Partia nie udostępniła żądanych informacji, z zakreślonego we wniosku okresu, w Biuletynie Informacji Publicznej. A tylko zamieszczenie żadnych informacji w BIP zwalniałoby adresata wniosku od ich udostępniania na wniosek. Stanowi o tym wprost art. 10 ust. 1 u.d.i.p.: "[i]nformacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub w repozytorium, jest udostępniana na wniosek". W rezultacie, w realiach niniejszej sprawy, na dzień wniesienia wniosku, tj. 24 września 2022 r., wniosek we wszystkich jego punktach stanowił wniosek o udostępnienie informacji publicznej w rozumieniu art. 10 ust. 1 u.d.i.p. Udostępnianie informacji publicznej następuje w Biuletynie Informacji Publicznej, ale jest to tylko jedna z form udzielania informacji publicznej wskazana w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., odmienna od udzielania informacji na wniosek. Jeśli jednak skarżący nie mógł odnaleźć informacji w BIP, bo nie były one opublikowane, to miał prawo żądać podania odpowiedniego adresu internetowego (tzw. "linku głębokiego" prowadzącego wprost do konkretnej strony). Partia miała świadomość ciążącego na niej obowiązku publikacji Rejestru umów i Rejestru wpłat, a mimo tego nie udostępniła przedmiotowej informacji na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej. Zapewne gdyby dane te zostały udostępnione w BIP to zbędne byłoby żądanie podania adresu konkretnej strony BIP. Zatem także adres podmiotowych stron BIP należy uznać za informację publiczną, ponieważ bez niego nie sposób sprawdzić a tym bardziej uzyskać informacji publicznych, które Partia zobowiązana jest z mocy ustawy do udostępniania w BIP. Prawidłowe rozpoznanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o której mowa w art. 25 ust. 9 i art. 27a ust. 6 ustawy o partiach politycznych, która jest lub powinna być udostępniona w BIP na podstawie art. 25 ust. 8 i art. 27 a ust. 3 ustawy o partiach politycznych, polega na udostępnieniu konkretnego linku do tych informacji. Wskazanie miejsca wykonania tego obowiązku nałożonego ustawą na partię polityczną, stanowi sprawę publiczną i jako taką należy zakwalifikować jako informację publiczna w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Odnosząc się do twierdzenia, że żądane informacje w tiret 3 i 4 wniosku odnoszące się do stron podmiotowych BIP w ogóle nie wskazywały aktu prawnego do którego się odnosiły, wobec braku odniesienia się do argumentacji Sądu I instancji w tym zakresie, za Sądem I instancji należy tylko powtórzyć, że przy prostym zestawieniu żądań zawartych w tiret 1-2 oraz 3-4 wniosku nie może budzić wątpliwości, przepisy jakiej ustawy miał na uwadze wnioskodawca, wymieniając jedynie jej określone jednostki redakcyjne - a więc o adresy stron zawierających konkretne rejestry. Można tu dodać, że powoływanie się na tego typu argument przy uzasadnianiu nierozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, nie świadczy o dobrej woli adresata wniosku, a to miało wpływ na ocenę bezczynności partii na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.
Trzeba również zauważyć, że nawet w sytuacji wątpliwości co do zakresu żądania wniosku w jego tiret 1 i 2, partia jako zobowiązana do udostępniania posiadanej informacji publicznej (a wówczas nie kwestionowała, że jest to informacja publiczna, ponieważ jak twierdziła zmierzała do wydania decyzji o odmowie jej udostępnienia), zobowiązana była udostępnić żądaną informację w węższym niekwestionowanym zakresie. Powoływanie się na nieprecyzyjność wniosku ze względu na możliwy szerszy zakres żądanej informacji, w celu faktycznego nieudostępnienia żądanej informacji w węższym zakresie, jest oczywistym naruszeniem uprawnienia wnioskodawcy do uzyskania tej informacji publicznej.
W konsekwencji brak było podstaw do przyjęcia, że partia zmierzała do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji żądnych we wniosku z 24 września 2022 r. w tiret 1 i 2, bowiem wniosek odnosił się do udostępnienia danych, o których mowa w art. 25 ust. 9 i art. 27a ust. 6 ustawy o partiach politycznych, które to podlegają udostępnieniu w BIP a Partia nie przedstawiła przekonywującej argumentacji przemawiającej za koniecznością wydania decyzji w trybie art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Potwierdzeniem niezasadności stanowiska Partii jest udostępnienie żądanych informacji w odpowiedzi na skargę i w BIP w toku postępowania sądowego.
W rezultacie Sąd I instancji prawidłowo na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. stwierdził bezczynność Partii w rozpoznaniu wniosku z 24 września 2022 r., która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 156 § 3 p.p.s.a., w pkt 1. sentencji niniejszego wyroku sprostował oczywistą omyłkę pisarską zawartą w pkt 3. zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie w ten sposób, że postanowił w miejsce wyrazu "Suwerenna" wpisać "Solidarna". Oczywistym jest bowiem, że stroną postępowania przed Sądem I instancji i Naczelnym Sądem Administracyjnym jest i była partia polityczna "Solidarna Polska" wpisana do rejestru partii politycznych pod nr ew. 319, a nie partia polityczna o nazwie "Suwerenna Polska" figurująca w tym rejestrze pod nr ew. 456.
O kosztach postępowania kasacyjnego od skarżącej kasacyjnie Partii na rzecz S. O. orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI