III OSK 3137/21

Naczelny Sąd Administracyjny2021-01-29
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo samorządoweuchwały rady gminyutrzymanie czystościporządek publicznyzwierzęta domowepsyregulaminupoważnienie ustawowekontrola administracyjnasąd administracyjny

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Prokuratora Rejonowego dotyczącą uchwały Rady Gminy w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku, uznając przepisy dotyczące psów i innych zwierząt za zgodne z prawem.

Prokurator Rejonowy zaskarżył uchwałę Rady Gminy w części dotyczącej regulaminu utrzymania czystości i porządku, zarzucając naruszenie przepisów, w tym przekroczenie upoważnienia ustawowego w zakresie regulacji dotyczących zwierząt domowych. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając przepisy za zgodne z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał w mocy wyrok WSA, oddalając skargę kasacyjną i stwierdzając, że przepisy dotyczące wyprowadzania psów na smyczy i w kagańcu, a także zabezpieczenia innych zwierząt, są zgodne z ustawą.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Prokuratora Rejonowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę Prokuratora na uchwałę Rady Gminy w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku. Prokurator zarzucał uchwale naruszenie przepisów, w tym przekroczenie zakresu upoważnienia ustawowego w odniesieniu do § 20, 21, 22, 23, 25, 26 i 27 Regulaminu. Kwestionowano m.in. powtarzanie przepisów ustawowych, nakładanie obowiązków wykraczających poza upoważnienie (np. utrzymanie czystości miejsca bytowania zwierząt, zabezpieczenie gadów i płazów przed wydostaniem się z pomieszczenia), zbyt ogólnikowe nakazy opieki nad zwierzętami, a także przepisy dotyczące prowadzenia psów na smyczy i w kagańcu oraz powtarzanie przepisów karnych. Sąd pierwszej instancji uznał, że choć powtórzenia przepisów ustawowych w uchwale są niezgodne z zasadami legislacji, nie stanowią one same w sobie podstawy do stwierdzenia nieważności uchwały. Sąd uznał również, że przepisy dotyczące psów (smycz, kaganiec) oraz innych zwierząt (zabezpieczenie przed wydostaniem się) są zgodne z celem ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach i nie naruszają zasady proporcjonalności. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał zarzuty za chybione. Sąd nie stwierdził naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. (wady uzasadnienia) ani przepisów prawa materialnego dotyczących Konstytucji RP, ustawy o samorządzie gminnym i ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. NSA potwierdził, że przepisy § 21 Regulaminu, dotyczące wyprowadzania psów na smyczy i w kagańcu, są zgodne z upoważnieniem ustawowym i służą realizacji celu ustawy, jakim jest ochrona przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku. Skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, przepisy te mieszczą się w zakresie upoważnienia ustawowego, ponieważ służą realizacji celu ustawy, jakim jest ochrona przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy dotyczące wyprowadzania psów na smyczy i w kagańcu, a także zabezpieczenia innych zwierząt przed wydostaniem się z pomieszczenia, są zgodne z celem ustawy i nie naruszają zasady proporcjonalności, stanowiąc racjonalną próbę wyważenia praw obywateli i interesu publicznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.c.p.g. art. 4 § ust. 2 pkt 6

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Delegacja dla rady gminy do określenia szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku, w tym obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku.

Pomocnicze

u.c.p.g. art. 4 § ust. 1

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie.

u.s.g. art. 40 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Rada gminy może wydawać przepisy gminne na podstawie upoważnień ustawowych.

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymagania dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 147 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu samorządu terytorialnego.

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez sąd administracyjny.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny.

P.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

u.o.z. art. 56 § ust. 2

Ustawa o ochronie zwierząt

Obowiązek systematycznego szczepienia psów przeciwko wściekliźnie (wspomniane jako przepis powtórzony w uchwale).

k.w. art. 77

Kodeks wykroczeń

Przepis karny (wspomniany jako przepis powtórzony w uchwale).

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie Zasad techniki prawodawczej art. 117 § § 117

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie Zasad techniki prawodawczej art. 118 § § 118

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie Zasad techniki prawodawczej art. 143 § § 143

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak ustosunkowania się Sądu pierwszej instancji do podniesionego w skardze zarzutu dotyczącego ustanowienia w § 25 Regulaminu obowiązku utrzymania miejsca bytowania zwierząt w czystości i porządku. Zarzut naruszenia art. 7 i art. 94 Konstytucji RP w zw. z art. 40 u.s.g. w zw. art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. poprzez błędną wykładnię, polegające na przyjęciu, iż zapisy § 21 Regulaminu nie stanowią zagrożenia dla konstytucyjnej zasady proporcjonalności oraz nie prowadzą do niehumanitarnych działań, a także nie stanowią nadmiernego ograniczenia praw właścicieli psów. Przekroczenie zakresu ustawowego upoważnienia i powtórzenie w § 20 ust.1 Regulaminu treści przepisu art. 4 ust.2 u.c.p.g. Przekroczenie zakresu upoważnienia ustawowego poprzez ustanowienie w § 25 Regulaminu obowiązku utrzymania miejsca bytowania zwierząt w czystości i porządku. Przekroczenie zakresu upoważnienia ustawowego poprzez ustanowienie w § 26 Regulaminu obowiązku zabezpieczenia przed wydostaniem się gadów, płazów, ptaków i owadów z pomieszczenia. Naruszenie art. 4 ust. 2 u.c.p.g. poprzez ustanowienie w § 20 ust. 2 oraz w § 22 Regulaminu zbyt ogólnikowego nakazu właściwego sprawowania opieki nad zwierzętami. Przekroczenie zakresu upoważnienia ustawowego i ustanowienie w § 21 normy nakazującej prowadzenie psa na smyczy lub kagańcu oraz dozwalającej zwolnienie psa ze smyczy. Naruszenie zasad prawidłowej techniki prawodawczej i powtórzenie art. 56 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o ochronie zwierząt. Naruszenie zasad prawidłowej techniki prawodawczej i zamieszczenie w § 27 Regulaminu treści przepisu karnego, a to art. 77 Kodeksu wykroczeń.

Godne uwagi sformułowania

powtórzenie regulacji ustawowych przez przepisy gminne, choć jest niezgodne z zasadami legislacji i co do zasady nie powinno mieć miejsca, to jednak samo w sobie nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności uchwały przytoczenie w Regulaminie pewnych definicji bądź obowiązków ustawowych stanowi swoiste ułatwienie dla adresatów uchwały przepis § 21 ust. 1 – 3 zawiera kwestionowane nakazy, sprowadzające się do obowiązku wprowadzania psów na tereny użytku publicznego tylko na smyczy; w przypadku psów ras uznanych za agresywne lub zachowujące się w sposób agresywny należy wyprowadzać na smyczy i w kagańcu; dopuszcza się prowadzenie psa bez smyczy tylko pod warunkiem, że pies ma kaganiec, a właściciel (opiekun) sprawuje kontrolę nad jego zachowaniem w zgodzie z tymi kryteriami pozostaje zaś ocena Sądu co do trafności stanowiska Rady Gminy o niezasadności niejako automatycznie wyłączenia z definicji zwierząt domowych płazów, gadów, ptaków, czy też owadów, w sytuacji, gdy są one utrzymywane przez człowieka dla zaspokojenia jego potrzeb emocjonalnych, czy też jako swoista ozdoba mieszkania przepis art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. stanowi element delegacji ustawowej do podjęcia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, a wynika z niego, że taki regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące "obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku"

Skład orzekający

Jolanta Sikorska

przewodniczący

Małgorzata Masternak - Kubiak

sprawozdawca

Andrzej Jurkiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu upoważnienia ustawowego dla rad gmin do tworzenia regulaminów utrzymania czystości i porządku, w szczególności w zakresie obowiązków właścicieli zwierząt domowych. Potwierdzenie, że powtarzanie przepisów ustawowych w uchwałach nie zawsze prowadzi do ich nieważności. Uzasadnienie zasadności nakazów dotyczących smyczy i kagańca dla psów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej materii regulaminów gminnych i może być mniej przydatne w sprawach niezwiązanych z utrzymaniem czystości i porządku lub zwierzętami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu utrzymania porządku i zasad współżycia z właścicielami zwierząt w przestrzeni publicznej. Choć prawnie złożona, porusza kwestie bliskie wielu obywatelom.

Czy regulamin Twojej gminy ogranicza Twoje prawa jako właściciela psa? NSA wyjaśnia granice upoważnienia rad gmin.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 3137/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2021-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Jolanta Sikorska /przewodniczący/
Małgorzata Masternak - Kubiak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Sygn. powiązane
II SA/Kr 1494/19 - Wyrok WSA w Krakowie z 2020-01-21
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1454
art. 4 ust. 2 pkt 6
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prokuratora Rejonowego [...] w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 1494/19 w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego [...] w [...] na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] września 2016 r. Nr [...] w przedmiocie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy [...] oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1494/19, oddalił skargę Prokuratora Rejonowego [...] w [...] na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] września 2016 r. Nr [...], w przedmiocie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy [...].
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji Prokurator Rejonowy [...] wniósł skargę na ww. uchwałę w sprawie uchwalenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy [...], zaskarżając ją w części, a to co do § 20, § 21, § 22, § 23, § 25, § 26 oraz § 27 Regulaminu argumentując, że jest on sprzeczny z art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst. jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1454 z późn. zm.) – dalej: "u.c.p.g.". Prokurator zarzucił, że uchwała została wydana z istotnym naruszeniem prawa, a to: art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 506 ze zm.) – dalej: "u.s.g.", art. 4 ust. 2 u.c.p.g. w związku z § 118 i § 117 w związku z § 143 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie Zasad techniki prawodawczej poprzez:
- przekroczenie zakresu ustawowego upoważnienia i powtórzenie w § 20 ust.1 załączonego do uchwały Regulaminu treści przepisu art. 4 ust.2 u.c.p.g. przepisu, zgodnie z którym utrzymywanie zwierząt domowych nie może stanowić zagrożenia lub uciążliwości dla ludzi, podczas gdy w uchwale nie powtarza się przepisów ustawy upoważniającej;
- przekroczenie zakresu upoważnienia ustawowego poprzez ustanowienie w § 25 Regulaminu obowiązku utrzymania miejsca bytowania zwierząt w czystości i porządku, podczas gdy zakres upoważnienia ustawowego obejmował uchwalenie norm zapewniających utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy;
- przekroczenie zakresu upoważnienia ustawowego poprzez ustanowienie w § 26 Regulaminu obowiązku osób utrzymujących gady, płazy, ptaki i owady w lokalach mieszkalnych lub użytkowych zabezpieczenia przed wydostaniem się tych zwierząt z pomieszczenia, podczas gdy zakres upoważnienia ustawowego obejmował uchwalenie norm zapewniających utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy;
- naruszenie art. 4 ust. 2 u.c.p.g. poprzez ustanowienie w § 20 ust. 2 oraz w § 22 Regulaminu zbyt ogólnikowego nakazu właściwego sprawowania opieki nad zwierzętami oraz odesłanie do ustawy o ochronie zwierząt, podczas gdy Regulamin winien określać szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy;
- przekroczenie zakresu upoważnienia ustawowego i ustanowienie w § 21 normy nakazującej prowadzenie psa na smyczy lub kagańcu oraz dozwalającej zwolnienie psa ze smyczy;
- naruszenie zasad prawidłowej techniki prawodawczej i powtórzenie art. 56 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o ochronie zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz.U. z 2018 r. poz. 1967) przepisu o obowiązku systematycznego szczepienia psów przeciwko wściekliźnie, podczas gdy w uchwale nie powtarza się przepisów innych aktów normatywnych;
- naruszenie zasad prawidłowej techniki prawodawczej i zamieszczenie w § 27 Regulaminu treści przepisu karnego, a to art. 77 Kodeksu wykroczeń, podczas gdy w uchwale nie zamieszcza się przepisów karnych oraz przepisów odsyłających do przepisów karnych.
Powołując się na powyższe zarzuty, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej: "P.p.s.a.", Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały Rady Gminy [...] w sprawie uchwalenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy, w zaskarżonej części.
W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organ stanął na stanowisku, że wskazane w niej zarzuty trzeba uznać za nietrafne, bezpodstawne, nie znajdujące uzasadnienia merytorycznego. Zdaniem organu zaskarżona uchwała w całości odpowiada prawu.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za niezasadną. Co prawda Sąd ten uznał, że załącznik do zaskarżonej uchwały w § 20 ust. 1, § 23, § 27 zawiera uregulowania zbędne stanowiące przytoczenie definicji ustawowych, czy powtórzenia, jednak powtórzenie regulacji ustawowych przez przepisy gminne, choć jest niezgodne z zasadami legislacji i co do zasady nie powinno mieć miejsca, to jednak samo w sobie nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego. Nie każde bowiem naruszenie prawa skutkuje unieważnieniem uchwały lub zarządzenia organu samorządu terytorialnego.
Zdaniem Sądu meirti, przytoczenie w Regulaminie pewnych definicji bądź obowiązków ustawowych stanowi swoiste ułatwienie dla adresatów uchwały, w tym właścicieli psów i innych zwierząt domowych, którzy w ten sposób mogą łatwiej zaznajomić się z treścią obowiązującego prawa bez konieczności korzystania z narzędzi wyszukiwarek używanych przez osoby zajmujące się kwestiami prawnymi. Zatem naruszenie zasad legislacji w tej konkretnej sprawie nie narusza prawa w stopniu uprawniającym Sąd do stwierdzenia – z tego powodu - nieważności kwestionowanych skargą zapisów załącznika do zaskarżonej uchwały.
W dalszej kolejności Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że zaskarżona uchwała nie wprowadza generalnego zakazu, czy zakazów dla właścicieli zwierząt, lecz określa szereg nakazów określonego postępowania, które nie są powiązane z żadnymi zakazami wstępu (§ 21 ust. 1–3, § 22, § 24, § 25 zaskarżonego Regulaminu). Przepis § 21 ust. 1 – 3 zawiera kwestionowane nakazy, sprowadzające się do obowiązku wprowadzania psów na tereny użytku publicznego tylko na smyczy; w przypadku psów ras uznanych za agresywne lub zachowujące się w sposób agresywny należy wyprowadzać na smyczy i w kagańcu; dopuszcza się prowadzenie psa bez smyczy tylko pod warunkiem, że pies ma kaganiec, a właściciel (opiekun) sprawuje kontrolę nad jego zachowaniem. Przepis § 24 stanowi, że właściciele zwierząt domowych są zobowiązani do usunięcia z miejsc przeznaczonych do użytku publicznego zanieczyszczeń pozostawionych przez psy.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji tylko w ten sposób da się osiągnąć cel ustawowy, jakim jest ochrona przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku. Postanowienia zaskarżonej uchwały nie ograniczają w sposób nadmierny swobody poruszania się, czy przebywania w określonym miejscu, natomiast – bez naruszenia zasady proporcjonalności (zakazu nadmiernej ingerencji) – pozwalają realizować cel, jakim jest ochrona przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku przez zwierzęta.
Dalej Sąd meriti wskazał, że zgodnie z kwestionowanym skargą § 26 Regulaminu utrzymujący gady, płazy, ptaki i owady w lokalach mieszkalnych lub użytkowych zobowiązani są zabezpieczyć je przed wydostaniem się z pomieszczenia. Sąd ten zwrócił również uwagę, że przepisy u.c.p.g., w których zawarto delegację ustawową dla rady gminy m.in. do określenia celowych obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, nie zawierają definicji legalnej terminu "zwierzęta domowe". Przepisy u.c.p.g. nie zawierają także odesłania w zakresie rozumienia tego terminu do ustawy o ochronie zwierząt. Z kolei przepis art. 4 pkt 17 ustawy o ochronie zwierząt zawiera wprawdzie definicję legalną terminu "zwierzęta domowe", lecz sformułowaną na potrzeby aktu prawnego regulującego inną materię, niż ta określona w art. 1 u.c.p.g. Wielokrotnie zaś w orzecznictwie sądowym prezentowano pogląd, który podzielił także Sąd Wojewódzki w niniejszej sprawie, że w sytuacji braku definicji legalnej terminu użytego w akcie prawnym, należy przy wykładni przepisu posługiwać się znaczeniem potocznym danego pojęcia, o ile otrzymamy normę spójną systemowo i logiczną w obwiązującym porządku prawnym. W zgodzie z tymi kryteriami pozostaje zaś ocena Sądu co do trafności stanowiska Rady Gminy o niezasadności niejako automatycznie wyłączenia z definicji zwierząt domowych płazów, gadów, ptaków, czy też owadów, w sytuacji, gdy są one utrzymywane przez człowieka dla zaspokojenia jego potrzeb emocjonalnych, czy też jako swoista ozdoba mieszkania. Faktem jest, że wiele osób jako zwierzęta domowe traktuje m.in. np. węże, czy jaszczurki. W tych okolicznościach, uwzględniając treść art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g., Sąd pierwszej instancji wyraził ocenę, że Rada Gminy w § 26 Regulaminu zasadnie uznała swoje uprawnienie do sformułowania jasnego, jednoznacznego konkretnego obowiązku osób utrzymujących określone kategorie zwierząt domowych, tj. płazy, gady, ptaki i owady, który zmierza do zapewnienia ochrony przed zagrożeniami, uciążliwościami oraz zanieczyszczeniem miejsc przeznaczonych do wspólnego użytku, w przypadku wydostania się ich z pomieszczenia, w którym są przechowywane. Zatem taki zapis stanowi zrealizowanie celu przewidzianego w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a pośrednio również celu Regulaminu, jakim jest dążenie do utrzymania czystości i porządku w gminie.
Z powyższych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prokurator. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił naruszenie:
1) przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak ustosunkowania się Sądu pierwszej instancji do podniesionego w skardze zarzutu dotyczącego ustanowienia w § 25 załączonego do uchwały Nr [...] Regulaminu obowiązku osób utrzymujących zwierzęta domowe utrzymania miejsca bytowania zwierząt w czystości i porządku, podczas gdy zakres upoważnienia ustawowego obejmował uchwalenie norm zapewniających utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy;
2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 i art. 94 Konstytucji RP w zw. z art. 40 u.s.g. w zw. art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. poprzez błędną wykładnię, polegające na przyjęciu, iż zapisy § 21 Regulaminu nie stanowią zagrożenia dla konstytucyjnej zasady proporcjonalności oraz nie prowadzą do niehumanitarnych działań, a także nie stanowią nadmiernego ograniczenia praw właścicieli psów.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Prokurator wskazał, że przepis art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. odnosi się do miejsc przeznaczonych do wspólnego użytku. Nie obejmuje swym zakresem obszarów nieruchomości, które nie są przeznaczone do wspólnego użytku. Zatem regulacja § 25 odnosząc się do prywatnej własności, objęła obszar znajdujący się poza upoważnieniem ustawowym dla Rady Gminy. Autor skargi kasacyjnej nie podzielił również stanowiska Sądu, że przepis § 21 Regulaminu stanowi racjonalną próbę wyważenia konstytucyjnych praw obywateli oraz że mieści w granicach upoważnienia ustawowego i jest niezbędny dla realizacji celu ustawowego. Unormowanie powyższego przepisu nie zawiera takich elementów, które uzasadniałaby taką ocenę. Przepis § 21 Regulaminu wprowadza powinności, które nie odwołują się do indywidualnych cech zwierzęcia. Niejako zakłada ono, że każdy pies jest potencjalnym zagrożeniem dla ludzi - nawet szczeniak. Zdaniem autora skargi kasacyjnej generalny nakaz wyprowadzania psów na smyczy i w kagańcu, niezależnie od ich cech i innych uwarunkowań (w tym choroby) może w określonych sytuacjach prowadzić do działań niehumanitarnych.
W odpowiedzi na zawiadomienie skierowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w trybie art. 15zzs⁴ ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, 567, 568, 695, 875) strony postępowania wyraziły zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie godzi się wyjaśnić, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 P.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisu postepowania, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdza, aby przepis ten został naruszony przez Sąd pierwszej instancji w sposób istotny, a więc mogący mieć wpływ na wynik sprawy.
Wyjaśnić trzeba, że wskazanym przepisem ustawodawca określił warunki, jakim odpowiadać ma prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku. Objaśniając sens i znaczenie owej normy, można powiedzieć, że uzasadnienie orzeczenia służy wyjaśnieniu powodów wydania rozstrzygnięcia określonej treści i powinno być tak sporządzone, aby umożliwiać stronom postępowania oraz sądowi kasacyjnemu – na wypadek wniesienia skargi kasacyjnej – prześledzenie rozumowania sądu, które do tego doprowadziło. Podnoszone w ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przez sąd art. 141 § 4 cyt. ustawy tylko wówczas może zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, jeśli zawarta w uzasadnieniu relacja jest niepełna, niejasna, niespójna lub zawierająca innego rodzaju wadę, która nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej (por. wyroki NSA: z dnia 24 lutego 2016 r. sygn. akt II GSK 1349/14, z dnia 10 lipca 2014 r. sygn. akt I GSK 191/13, z dnia 13 stycznia 2012 r. sygn. akt I FSK 1696/11; dostępne, [w:] CBOSA) lub też nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA z 2010 r. nr 3, poz. 39).
Opisanej wadliwości konstrukcyjnej nie można dopatrzeć się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, z którego na tyle jasno wynikają prawne i faktyczne przesłanki orzeczenia, że sporządzający skargę kasacyjną nie miał problemów w zidentyfikowaniu stanowiska Sądu pierwszej instancji, spornej kwestii prawnej i wywiedzeniu kasacji w oparciu o dopuszczone art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. podstawy prawne. Natomiast za nienaruszające art. 141 § 4 P.p.s.a. należy uznać takie uzasadnienie, które, mimo że nie odnosi się do każdego z podniesionych w skardze zarzutów, objaśnia pogląd Sądu w sposób niewątpliwy w oparciu o wszystkie istotne dla wyniku sprawy elementy stanu faktycznego. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej w uzasadnieniu wyroku Sąd meriti wskazał wyraźnie, że zaskarżona uchwała nie wprowadza generalnego zakazu, czy zakazów dla właścicieli zwierząt, lecz określa szereg nakazów określonego postępowania, które nie są powiązane z żadnymi zakazami wstępu (§ 21 ust. 1-3, § 22, § 24, § 25 zaskarżonego Regulaminu), a zatem Sąd nie uznał podniesionego w skardze zarzutu, względem postanowień § 25 ww. Regulaminu, za uzasadniony.
Za chybiony uznać należy również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 i art. 94 Konstytucji RP w zw. z art. 40 u.s.g. w zw. art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. względem § 21 Regulaminu. Na wstępie należy przytoczyć pełne brzmienie tego paragrafu, zgodnie z którym psy na tereny użytku publicznego mogą być wyprowadzane tylko na smyczy (ust. 1); w przypadku psów ras uznanych za agresywne lub zachowujące się w sposób agresywny należy wyprowadzać na smyczy i w kagańcu (ust. 2); dopuszcza się prowadzenie psa bez smyczy tylko pod warunkiem, że pies ma kaganiec, a właściciel (opiekun) sprawuje kontrolę nad jego zachowaniem (ust. 3).
Nie można zatem uznać, jak postuluje w skardze kasacyjnej jej autor, że ww. unormowania § 21 Regulaminu prowadzą do działań niehumanitarnych i stanowią nadmierne ograniczenie praw właścicieli zwierząt. Przepis art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. stanowi element delegacji ustawowej do podjęcia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, a wynika z niego, że taki regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące "obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku". Przepisy art. 7 i art. 94 Konstytucji RP określają odpowiednio, że "Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa" oraz "Organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa". Pozbawiony jest zatem doniosłości prawnej zarzut przekroczenia granic upoważnienia ustawowego. Granice upoważnienia ustawowego wyznacza przepis art. 4 ust. 2 u.c.p.g. stanowiąc, że: "Regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy (...)". Dla określenia zakresu przedmiotowego zasad wyznaczających wymagania utrzymania czystości i porządku, rada gminy nie ma pozostawionej swobody, a jest związana bezwzględnie granicami upoważnienia ustawowego, poza które nie może w regulacji regulaminu wykroczyć. Przesądza o tym expressis verbis brzmienie art. 4 ust. 2 u.c.p.g. Wyznaczona materia regulacji nie jest otwarta przez przyjęcie przepisu ustawowego, że regulamin może w szczególności określać, a zamknięta przez zakreślenie granic: regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, które następnie enumeratywnie przedmiotowo wylicza. Zaznaczyć przy tym należy, że dla określenia granic regulacji przedmiotowej regulaminu rada gminy jest związana nie tylko postanowieniami art. 4 ust. 2 u.c.p.g., ale regulacją przyjętą w całym zakresie przedmiotowym tej ustawy oraz innych związanych z nią regulacjach w ustawach materialnoprawnych. Konsekwentnie przyjęte w regulaminie zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy nie mogą wkraczać materię ustawową zawartą w u.p.c.g, jak i innych ustawach materialnoprawnych (por. wyrok NSA z dnia 7 października 2020 r., sygn. II OSK 1610/18, LEX nr 3075093).
Wbrew zarzutom i argumentom skargi trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że wprowadzony w § 21 Regulaminu nakaz prowadzenia psów w miejscach publicznych na smyczy, nakaz prowadzenia psów ras uznanych za agresywne lub zachowujące się w sposób agresywny, na smyczy oraz w założonym kagańcu, jak również możliwość prowadzenie psa bez smyczy pod warunkiem, że pies ma kaganiec, a właściciel (opiekun) sprawuje kontrolę nad jego zachowaniem, nie stanowi przekroczenia delegacji ustawowej zawartej w art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. Tak sformułowany, jak ma to miejsce w § 21 Regulaminu, nakaz wyprowadzania w miejscach publicznych psów na smyczy, a psów rasy agresywnej – na smyczy i w kagańcu, dopuszczający również możliwość prowadzenia psa bez smyczy, o ile właściciel jest w stanie sprawować nad nim kontrolę, nie tylko nie narusza prawa, ale też służy osiągnięciu celu, o którym mowa w art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. Zatem kwestionowany przepis Regulaminu nie koliduje z ww. regulacją, w istocie bowiem precyzuje obowiązek utrzymywania zwierzęcia na uwięzi właściwej dla tego gatunku. Tak sprawowana kontrola nad zwierzęciem daje większe prawdopodobieństwo zniwelowania uciążliwości i zagrożenia osób przebywających na terenie przeznaczonym do wspólnego użytku niż kontrola werbalna, czy kontrola gestem, przewidując jednak stosowne wyjątki, do których można zakwalifikować cechy osobnicze psa (mała waga, wielkość) lub stan zdrowia.
Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna została oddalona w oparciu o art. 184 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI