III OSK 311/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki, potwierdzając obowiązek udostępnienia informacji publicznej o wynagrodzeniach członków zarządu, nawet w spółkach z dominującym udziałem Skarbu Państwa.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki O. S.A. od wyroku WSA, który zobowiązał ją do udostępnienia informacji publicznej o wynagrodzeniach członków zarządu. Spółka argumentowała, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej i że żądane dane nie mają takiego charakteru. NSA oddalił skargę, uznając, że spółki z dominującą pozycją Skarbu Państwa (tu 49,9% udziału w spółce matce) są zobowiązane do udostępniania informacji publicznej, w tym o wynagrodzeniach zarządu, jako elementu kosztów spółki i informacji o gospodarowaniu majątkiem publicznym.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki O. S.A. od wyroku WSA w Warszawie, który zobowiązał spółkę do udostępnienia informacji publicznej dotyczącej wynagrodzeń członków zarządu. Spółka kwestionowała swój status jako podmiotu zobowiązanego do udzielania informacji publicznej oraz charakter żądanych danych. Sąd pierwszej instancji uznał, że spółka, będąca własnością Skarbu Państwa (poprzez spółkę matkę z 49,9% udziału), jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej, w tym o wynagrodzeniach zarządu, jako informacji o majątku publicznym i kosztach spółki. NSA, oddalając skargę kasacyjną, potwierdził tę wykładnię. Podkreślono, że spółki handlowe, w których Skarb Państwa ma pozycję dominującą (definiowaną jako co najmniej 40% udziału w kapitale zakładowym), podlegają obowiązkowi udostępniania informacji publicznej na mocy art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, niezależnie od tego, czy wykonują zadania publiczne. NSA wskazał, że wynagrodzenia członków zarządu stanowią istotny element kosztów spółki i wpływają na jej dochody lub straty, co czyni je informacją publiczną w rozumieniu ustawy, umożliwiającą kontrolę społeczną nad gospodarowaniem majątkiem publicznym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, spółka taka jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznej, w tym o wynagrodzeniach członków zarządu, jako elementu kosztów spółki i informacji o gospodarowaniu majątkiem publicznym.
Uzasadnienie
Spółki handlowe z dominującą pozycją Skarbu Państwa podlegają obowiązkowi udostępniania informacji publicznej na mocy art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., niezależnie od wykonywania zadań publicznych. Wynagrodzenia zarządu są informacją publiczną, gdyż wpływają na dochody/straty spółki i umożliwiają kontrolę społeczną nad majątkiem publicznym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (9)
Główne
u.d.i.p. art. 4 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Obowiązek udostępniania informacji publicznej dotyczy władz publicznych, innych podmiotów wykonujących zadania publiczne oraz osób prawnych, w których Skarb Państwa ma pozycję dominującą (min. 40% udziału w kapitale zakładowym), bez dodatkowego warunku wykonywania zadań publicznych.
u.d.i.p. art. 6 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o majątku publicznym, dochodach i stratach spółek handlowych, w których podmioty z art. 4 ust. 1 pkt 5 mają pozycję dominującą.
u.d.i.p. art. 1 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną.
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej art. 4 § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej art. 6 § 1 pkt 5 lit d i e
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej art. 1 § 1
Pomocnicze
u.o.k.k. art. 4 § 10
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów
Definicja pozycji dominującej w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, stosowana do określenia dominacji Skarbu Państwa w spółce (min. 40% udziału).
k.p.c. art. 149 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Konstytucja RP art. 61 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo obywateli do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółki z dominującą pozycją Skarbu Państwa są zobowiązane do udostępniania informacji publicznej. Wynagrodzenia członków zarządu stanowią informację publiczną. Dostęp do informacji publicznej służy kontroli społecznej nad gospodarowaniem majątkiem publicznym.
Odrzucone argumenty
Spółka nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej. Żądane informacje nie mają charakteru informacji publicznej. Brak wykonywania zadań publicznych przez spółkę zwalnia ją z obowiązku udostępniania informacji. Skarb Państwa nie ma pozycji dominującej w spółce w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Godne uwagi sformułowania
Udzielanie informacji publicznej służy zapewnieniu jawności, przejrzystości, transparentności życia publicznego. Zakres podmiotowy obowiązku udzielania informacji publicznej nie został powiązany wyłącznie z wykonywaniem przez określony podmiot zadań publicznych. Objęcie obowiązkiem udzielania informacji spółek handlowych, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. służy zapewnieniu społecznej kontroli nad gospodarowaniem i dysponowaniem majątkiem publicznych ulokowanym w prywatnym sektorze działalności gospodarczej. Wynagrodzenia członków zarządu spółki stanowią ważny element kosztów i wydatków spółki. W ten sposób oddziałują one na potencjalną wysokość dochodów lub strat spółki. Informacje te posiadają w ten sposób walor informacji publicznych.
Skład orzekający
Tamara Dziełakowska
przewodniczący
Rafał Stasikowski
sprawozdawca
Kazimierz Bandarzewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że spółki z dominującym udziałem Skarbu Państwa są zobowiązane do udostępniania informacji publicznej, w tym o wynagrodzeniach zarządu, oraz że dostęp do tych informacji jest kluczowy dla kontroli społecznej nad majątkiem publicznym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki z pośrednim, ale dominującym udziałem Skarbu Państwa. Interpretacja 'pozycji dominującej' może być przedmiotem dalszych sporów w innych konfiguracjach kapitałowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy transparentności finansowej w spółkach z udziałem Skarbu Państwa, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne i prawnicze.
“Czy wynagrodzenia zarządów spółek Skarbu Państwa są tajemnicą? NSA: Nie, to informacja publiczna!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 311/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-01-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Rafał Stasikowski /sprawozdawca/
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Wa 464/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-12-05
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 6 ust. 1 pkt 5 lit d i e, art. 1 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie sędzia NSA Rafał Stasikowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant asystent sędziego Dawid Lis po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej O. S.A. [...] (dawniej: P. S.A. [...]) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2024 r. sygn. akt II SAB/Wa 464/24 w sprawie ze skargi M.D. na bezczynność O. S.A. [...] (dawniej: P. S.A. [...]) w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 16 lipca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 5 grudnia 2024 r. sygn. akt II SAB/Wa 464/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi M.D. ("skarżący") na bezczynność P. S.A. [...] ("spółka", "organ"), obecnie O. S.A. [...], w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 16 lipca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, w pkt 1 zobowiązał P. S. A. [...] do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 16 lipca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, w pkt 2 stwierdził, że bezczynność P. S. A. [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w pkt 3 zasądził od P. S. A. [...] na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym sprawy.
Skarżący wnioskiem przesłanym za pośrednictwem wiadomości e-mail w dniu 16 lipca 2024 r. zwrócił się do spółki o podanie wysokości miesięcznego wynagrodzenia brutto członków Zarządu P. S.A., tj. osobno A.G. oraz M.O. (członków zarządu ujawnionych na stronie internetowej - https://www. [...]/zarzad). Skarżący wniósł o podanie informacji aktualnych na dzień wniesienia wniosku oraz na dzień jego rozpatrywania (na wypadek gdyby kwoty wynagrodzenia się różniły) i przesłanie ich na jego adres e-mail.
Skarżący w wiadomościach e-mail skierowanych do spółki w dniach 1 oraz 7 sierpnia 2024 r. wskazywał, że nie otrzymał odpowiedzi na swój wniosek.
Pismem z 12 sierpnia 2024 r. spółka odpowiedziała na wniosek skarżącego z 16 lipca 2024 r. wskazując, że żądane informacje nie zostaną udostępnione, bowiem na spółce nie ciąży podmiotowy obowiązek udzielania informacji publicznej, a nawet gdyby taki obowiązek ciążył to i tak żądane informacje nie podlegałyby udostępnieniu z uwagi na brak waloru informacji publicznej.
W dniu 9 sierpnia 2024 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność spółki w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 16 lipca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę spółka wniosła o jej oddalenie.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uwzględnił skargę i wskazał, że działalność przedsiębiorstwa energetycznego określona w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r., poz. 266, z późn. zm., dalej także "p..e.") dotyczy spraw publicznych, a tym samym jest podmiotem wykonującym zadania publiczne.
Ponadto w ocenie Sądu pierwszej instancji spółka jest osobą prawną, w której Skarb Państwa ma pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Jedynym akcjonariuszem spółki jest O. S.A., w którym z kolei Skarb Państwa posiada 49,9% akcji.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji informacja o wysokości wynagrodzenia członków zarządu spółki jest niewątpliwie informacją o majątku, jakim dysponuje ten podmiot. Biorąc zaś pod uwagę, że spółka jest podmiotem, o jakim mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.(Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej także "u.d.i.p."), tego rodzaju informacja jest informacją publiczną stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2022 r., sygn. akt III OSK 1965/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis ten wskazuje, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują. Tego rodzaju informację można również uznać za informację o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o organach i osobach sprawujących w nich funkcje (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit d u.d.i.p.).
Nie można przy tym uznać, że wniosek skarżącego dotyczył sfery ad personam wskazanych w tym wniosku z imienia i nazwiska osób i jako taki nie dotyczył informacji publicznej. Skarżący domagał się bowiem udostępnienia informacji o wynagrodzeniu członków zarządu spółki. W orzecznictwie wskazuje się zaś, że w przypadku gdy wniosek dotyczy wskazania kwot wypłacanych piastunom określonych funkcji np. członkom zarządu, nawet gdyby w realiach konkretnej sprawy nie byłoby do uniknięcia powiązanie odpowiedzi na taki wniosek z konkretnymi osobami, dotyczy on jawności wydatkowania środków publicznych (zob. wyrok NSA z 20 listopada 2024 r., sygn. akt III OSK 6136/2, z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 941/23 oraz z 10 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2623/19, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skoro zatem spółka jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a żądane przez skarżącego dane stanowią informację publiczną, to winna załatwić wniosek skarżącego w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p.
W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Spółkę do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 16 lipca 2024 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd w tym zakresie wziął pod uwagę okoliczność, że spółka, choć z nieznacznym uchybieniem terminu, udzieliła skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek. Rozpoznała jednak sprawę niewłaściwie, z naruszeniem przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Niemniej jednak nieudostępnienie wnioskowanych informacji wynikało przede wszystkim z odmiennej interpretacji przepisów u.d.i.p. Wadliwe stosowanie przepisów prawa nie daje podstaw do stwierdzenia, że bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej miała postać kwalifikowaną.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła spółka zaskarżając go w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., zasądzenie na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a jednocześnie na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1) art. 4 ust. 1 pkt 5 in fine u.d.i.p. w zw. z art. 4 pkt 10 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2024 r. poz. 1616, dalej "u.o.k.k.") oraz w zw. z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP polegające na błędnym przyjęciu, że organ jest podmiotem, w którym dominującą pozycję w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów ma Skarb Państwa, oraz że żądane informacje zawarte we wniosku skarżącego są związane z wykonywaniem przez organ zadań publicznych;
2) art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że wskazany przepis ma zastosowanie w stosunku do organu, tj. że organ dysponuje majątkiem publicznym;
3) art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. polegające na przyjęciu, że organ jest zobowiązany do udostępnienia wszelkich informacji odnoszących się do jego działalności, w tym także dotyczących zawartych z członkami zarządu umów cywilnoprawnych, w których znajdują się żądane informacje, a więc nie tylko dokumentów urzędowych oraz informacji z dokumentów urzędowych zawierających informację publiczną;
4) art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. e w zw. z art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 u.d.i.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że do żądanych informacji przepisy te mają zastosowanie, pomimo że żądane informacje nie są związane z wykonywaniem przez organ zadań publicznych realizowanych na podstawie ustawy Prawo energetyczne;
5) art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust 1 pkt 2 lit. d i f oraz pkt 5 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 5 in fine u.d.i.p. i w zw. z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP poprzez zobowiązanie organu do udostępnienia skarżącemu informacji, które w istocie nie stanowią informacji publicznej;
6) art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d i f oraz pkt 5 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 5 in fine u.d.i.p. i w zw. z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP poprzez stwierdzenie, że działanie organu dotknięte było bezczynnością, podczas gdy z racji na charakter informacji (tj. informacji niebędących informacją publiczną) organ udzielił skarżącemu właściwej i zgodnej z prawem odpowiedzi w przepisanym prawem terminie.
Odpowiadając na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., ani żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Skarżący kasacyjnie zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. W takiej sytuacji, co do zasady, jako pierwsze podlegają rozpatrzeniu zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż weryfikacja prawidłowości wykładni lub zastosowania przepisów prawa materialnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji, jest możliwa jedynie w przypadku stwierdzenia braku uchybień natury procesowej, mogących mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie kolejność ta musi zostać odwrócona, gdyż zarzuty naruszenia prawa procesowego mają charakter wtórny względem zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Istota zarzutów naruszenia prawa materialnego sformułowanych w punktach 1-4 sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji, że po pierwsze, organ jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., tj. tego, że wykonuje zadania publiczne lub dysponuje majątkiem publicznym oraz po drugie, że wniosek skarżącego dotyczy informacji publicznej. Zarzuty 1-4 są nieuzasadnione.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Następnie ustawodawca w pięciu wyodrębnionych punktach arabskich określa przykładowe grupy podmiotów obowiązanych do udzielania informacji publicznej. Z kolei przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. stanowi, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Wykładnia powyższych przepisów prowadzi do rezultatu, że obowiązek udzielania informacji publicznej dotyczy władz publicznych i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, i po drugie, że poza tymi podmiotami obowiązek udzielania informacji publicznej dotyczy osób prawnych, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, bez dodatkowego warunku w postaci wykonywania przez nie zadań publicznych. Wyjście poza te przepisy i - w rozpoznawanej sprawie - sięgnięcie do treści przepisu art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o majątku publicznym, w tym o majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5, pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w lit a-c, oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach prowadzi do przyjęcia, iż zakres podmiotowy obowiązku udzielania informacji publicznej nie został powiązany wyłącznie z wykonywaniem przez określony podmiot zadań publicznych. Udzielanie informacji publicznej służy zapewnieniu jawności, przejrzystości, transparentności życia publicznego, a jej zakres przedmiotowy obejmuje nie tylko działalność władz publicznych związaną z wykonywaniem zadań publicznych, lecz także działalność podmiotów gospodarczych, w których Skarb Państwa lub inne podmioty, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. posiadają pozycję dominującą, gdyż w ich działalność zaangażowany został majątek publiczny, a na sposób gospodarowania nim oddziałują na bieżąco poszczególne organy władzy publicznej w trybie nadzoru właścicielskiego. Objęcie obowiązkiem udzielania informacji spółek handlowych, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. służy zapewnieniu społecznej kontroli nad gospodarowaniem i dysponowaniem majątkiem publicznych ulokowanym w prywatnym sektorze działalności gospodarczej oraz kontroli społecznej nad organami administracyjnymi nadzorującymi na bieżąco nad działalnością spółek handlowych, w które zainwestowany został majątek publiczny. Z tej przyczyny zakresem tego obowiązku objęte zostały także podmioty gospodarcze, w których Skarb Państwa posiada pozycję dominującą, nawet jeśli nie wykonują one zadań publicznych, tzn. nie posiadają przymiotu przedsiębiorstw użyteczności publicznej. Warunek wykonywania zadań publicznych w takim przypadku nie jest konieczny, co czyni zarzut 4. nieuzasadniony.
Spółki prawa handlowego, w których Skarb Państwa ma pozycję dominującą w rozumieniu art. 4 pkt 10 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. 2021, 275 t.j.) zobowiązane są na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. do udzielania informacji publicznej. Przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w oparciu o odesłanie wynikające z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. do przepisu art. 4 pkt 10 wskazanej wyżej ustawy, że Skarb Państwa ma pozycję dominującą w spółce, jeśli jego udział w kapitale zakładowym wynosi co najmniej 40%. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zawiera zatem definicji legalnej pozycji dominującej, lecz wprost odsyła do definicji legalnej zawartej w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Argumentacja uzasadnienia skargi kasacyjnej stanowi polemikę z dość oczywistym rezultatem wykładni językowej przepisu art. 4 pkt 10 cyt. ustawy i z tych względów nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie wniosek o udzielenie informacji publicznej skierowany został do O. S.A. [...], której jedynym akcjonariuszem jest O. S.A., w którym z kolei Skarb Państwa jest akcjonariuszem w 49,9 %. Skoro Skarb Państwa jest tym samym podmiotem dominującym w O. S.A., a tym samym ma taki sam status w O. S.A., to oznacza, że jest ona na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. objęta obowiązkiem udzielania informacji publicznej, bez względu na fakt ewentualnego wykonywania lub niewykonywania zadań publicznych.
Dodatkowo wskazać należy, że nie jest to jednak informacja w pełni oddająca ekonomiczną skalę akcjonariatu Skarbu Państwa w spółce O. S.A., jak i wpływu Skarbu Państwa na zarządzanie spółką. Z opublikowanych oficjalnych informacji wynika bowiem, że akcjonariuszem pozostałych kluczowych akcjonariuszy O. S.A. jest również Skarb Państwa w różnym procentowym udziale. Analiza powszechnie dostępnych danych rynkowych na stronach internetowych pozwala zorientować się w niezwykle skomplikowanych wzajemnych zależnościach kapitałowych spółek, w których Skarb Państwa jest akcjonariuszem. Przeliczenia liczby samych tylko posiadanych akcji w tych spółkach, ich notowań (bez uwzględniania szczególnych praw z tytułu posiadanego akcjonariatu w poszczególnych spółkach) pozwala przyjąć, iż w sensie ekonomicznym Skarb Państwa jest właścicielem ponad połowy O. S.A. Brak jest zatem wątpliwości, że z punktu widzenia formalnego, tj. na podstawie bezpośredniego procentowego udziału w akcjonariacie przyjąć należy, że Skarb Państwa jest podmiotem dominującym w O. S.A. Z kolei dodatkowe uwzględnienie szczególnych uprawnień wynikających z wewnętrznego prawa korporacyjnego pozwala mu przypisać wpływ wykraczający poza procentowy udział posiadanych akcji. Z punktu widzenia ekonomicznego Skarb Państwa jest również właścicielem ponad połowy O. S.A. Są to argumenty dodatkowe. Formalne podejście do dominującej pozycji Skarbu Państwa w O. S.A., a tym samym przeniesienie tej pozycji na O. S.A. było wystarczające do ustalenia bezzasadności stanowiska autora skargi kasacyjnej w zakresie wyrażonym w zarzutach 1-3.
Niezależnie od powyższych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny podziela w pełni wykładnię przepisów prawa dokonaną przez sąd pierwszej instancji wskazującą, iż O. jest podmiotem wykonującym zadania publiczne. Stanowisko to zostało zakwestionowane w zarzucie 1., lecz zarzut ten nie został uzasadniony. Nie jest zatem możliwe poznanie argumentacji autora skargi kasacyjnej podważającej wykładnię prawa Sądu. Brak uzasadnienia zarzutu wyjaśniającego na czym miałby polegać błąd wykładni określonego przepisu prawa i jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia powoduje a limine jego bezzasadność i uniemożliwia odniesienie się do zarzutu przez Sąd drugiej instancji. Podkreślić należy, że z racji dominującej pozycji Skarbu Państwa w strukturze akcjonariatu w O. S.A. podmiot ten podlega obowiązkowi udzielania informacji publicznej, a w takiej sytuacji kwestia ewentualnego wykonywania zadań publicznych lub ich niewykonywania nie ma wpływu na objęciu organu obowiązkiem udzielania informacji publicznej. Zauważyć należy, iż kwestionowanie stanowiska Sądu pierwszej instancji co do niewykonywania przez organ zadań publicznych wymagało podniesienia zarzutów naruszenia przepisów ustawy Prawo energetyczne, gdyż to w oparciu o te podstawy prawne Sąd uzasadnił swoje stanowisko co do wykonywania przez organ zadań publicznych. Zarzuty takie nie zostały jednakże podniesione. Z powyższych względów zarzuty 1-3 są nieuzasadnione.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. Konstrukcja normatywna informacji publicznej, o której mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. zbudowana została bez odwoływania się do treści pojęcia zadania publicznego. Ustawodawca odwołał się bowiem do pojęcia sprawy publicznej. Jest to w pełni świadoma i ze wszech miar słuszna decyzja ustawodawcy, dzięki której możliwe jest poddanie kontroli społecznej m.in. spółek prawa handlowego gospodarujących w oparciu o majątek publiczny
Stąd też za w pełni racjonalne uznać należy rozwinięcie zakresu przedmiotowego przepisu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w przepisach art. 6 ust. 1 u.d.i.p. i szeroką regulację dotyczącą dostępu do informacji o majątku publicznym. Z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy istotny jest przepis art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. e u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o dochodach i stratach spółek handlowych, w których podmioty, o których mowa w lit. a-c mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów Kodeksu spółek handlowych oraz dysponowaniu tymi dochodami i sposobie pokrywania strat. Koszty zarządzania spółką, w tym kwoty wynagrodzeń przysługujących członkom zarządu spółki wynikające z zawartych z nimi przez spółkę umów cywilnych, stanowią ważny element kosztów i wydatków spółki. W ten sposób oddziałują one na potencjalną wysokość dochodów lub strat spółki. Informacje te posiadają w ten sposób walor informacji publicznych. Mając zatem na uwadze publiczne prawo podmiotowe dostępu do informacji publicznej, O. S.A. ma obowiązek udzielania informacji publicznej w zakresie określonym w art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. e u.d.i.p., gdyż inaczej prowadziłoby to m.in. do ograniczenia możliwości kontroli przez obywateli sposobu gospodarowania majątkiem publicznym, np. w zakresie wydatkowania dochodów.
Nie budzi zatem wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż wniosek skarżącej dotyczy informacji publicznej. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że spółka nie rozpoznała tego wniosku w przewidziany prawem sposób, rozróżniając sytuacje przedmiotowego spełnienia kryteriów informacji publicznej w rozumieniu art. 61 ust.1 Konstytucji i art. 1 ust. 1 u.d.i.p. od możliwości udostępnienia takiej informacji. Z tych względów zarzut czwarty, jak i zarzut naruszenia przepisu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., art. 61 ust. 1 Konstytucji w zarzucie pierwszym jest nieuzasadniony.
Bezzasadność zarzutów 1-4 powoduje automatyczną bezzasadność zarzutów opartych na podstawie wynikającej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Poprawne przyjęcie, że wniosek dotyczył informacji publicznej i został skierowany do organu obowiązanego do jej udzielenia ma ten skutek, iż organ ten pozostaje w bezczynności w zakresie jego rozpoznania, co oznacza że jej stwierdzenie i zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku było uzasadnione i odpowiadało przepisom prawa. Z tych względów zarzuty 5-6 są nieuzasadnione.
Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI