III OSK 311/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-10-10
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejbezczynność organuinformacja publicznaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiregulamin organizacyjnyzadania publicznewładza publiczna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Wójta Gminy, potwierdzając, że żądane informacje dotyczące wewnętrznych procedur urzędu stanowią informację publiczną.

Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wnioskodawca pytał o sposób prowadzenia ewidencji kart drogowych, kontrolę dyscypliny i porządku w urzędzie oraz zakres czynności w regulaminie organizacyjnym. Wójt uznał, że informacje te nie są informacją publiczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał jednak inaczej i stwierdził bezczynność organu. NSA oddalił skargę kasacyjną Wójta, potwierdzając, że żądane informacje, dotyczące funkcjonowania urzędu i wykonywania zadań publicznych, stanowią informację publiczną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek D.K. z 16 grudnia 2022 r. Wnioskodawca domagał się informacji dotyczących sposobu prowadzenia ewidencji kart drogowych, kontroli dyscypliny i porządku w urzędzie oraz zakresu czynności określonych w regulaminie organizacyjnym. Wójt Gminy początkowo odmówił udostępnienia informacji, uznając je za niebędące informacją publiczną. WSA uznał jednak, że żądane dane, w tym dotyczące rejestrów, ewidencji, kontroli wewnętrznych oraz zadań komórek organizacyjnych, stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną Wójta, podzielił stanowisko WSA. Sąd kasacyjny podkreślił, że informacje dotyczące działalności organu samorządowego, sposobu prowadzenia ewidencji, kontroli wewnętrznych oraz zadań komórek organizacyjnych mają charakter publiczny. Odnosząc się do zarzutu nadużycia prawa do informacji publicznej, NSA wyjaśnił, że kwestia ta nie jest rozstrzygana na etapie kwalifikacji informacji, lecz oceny sposobu korzystania z prawa. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną Wójta, uznając, że żądane informacje były informacją publiczną, a organ pozostawał w bezczynności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, żądane informacje dotyczące funkcjonowania organu samorządowego, sposobu prowadzenia ewidencji, kontroli wewnętrznych oraz zadań komórek organizacyjnych stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że informacje dotyczące rejestrów, ewidencji, kontroli wewnętrznych oraz zadań komórek organizacyjnych, nawet jeśli dotyczą wewnętrznych procedur, są informacją publiczną, ponieważ odnoszą się do działalności organu władzy publicznej i wykonywania zadań publicznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 3 lit. f)

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret drugie

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Konstytucja RP art. 61 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.i.p. art. 13 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Żądane informacje dotyczące funkcjonowania urzędu, sposobu prowadzenia ewidencji, kontroli wewnętrznych oraz zadań komórek organizacyjnych stanowią informację publiczną. Organ pozostaje w bezczynności, jeśli jego stanowisko co do kwalifikacji informacji jako niepublicznej jest nieprawidłowe. Kwestia nadużycia prawa do informacji publicznej nie jest rozstrzygana na etapie kwalifikacji informacji, lecz oceny sposobu korzystania z prawa.

Odrzucone argumenty

Żądane informacje dotyczą wewnętrznej procedury obowiązującej w Urzędzie Gminy i z tego powodu nie są informacjami publicznymi. Wnioskodawca nadużywa prawa do informacji publicznej, składając liczne wnioski służące jego indywidualnemu, prywatnemu interesowi.

Godne uwagi sformułowania

każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy nie do zaakceptowania jest bowiem stanowisko, że niezależnie od treści i formy udzielonej odpowiedzi, jakikolwiek przejaw działania ze strony podmiotu zobowiązanego w sprawie udzielenia informacji wyklucza zarzut bezczynności.

Skład orzekający

Małgorzata Pocztarek

sędzia

Przemysław Szustakiewicz

sędzia

Zbigniew Ślusarczyk

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że informacje dotyczące wewnętrznych procedur urzędu, sposobu prowadzenia ewidencji, kontroli dyscypliny i porządku oraz zakresu czynności określonych w regulaminie organizacyjnym stanowią informację publiczną. Ugruntowanie stanowiska, że organ pozostaje w bezczynności, jeśli błędnie zakwalifikuje informację jako niepubliczną. Wyjaśnienie kwestii nadużycia prawa do informacji publicznej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej i bezczynności organu. Interpretacja przepisów u.d.i.p. i p.p.s.a.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego prawa obywateli do informacji publicznej i pokazuje, jak sądy interpretują granice tego prawa w kontekście wewnętrznych procedur urzędów. Jest to istotne dla zrozumienia obowiązków organów władzy.

Czy wewnętrzne procedury urzędu to tajemnica? NSA wyjaśnia, co jest informacją publiczną.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 311/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Pocztarek
Przemysław Szustakiewicz
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
IV SAB/Wr 151/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2023-11-23
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wójta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 listopada 2023 r. sygn. akt IV SAB/Wr 151/23 w sprawie ze skargi D.K. na bezczynność Wójta [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 16 grudnia 2022 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 23 listopada
2023 r., sygn. akt IV SAB/Wr 151/23, wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. K. na bezczynność Wójta [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 16 grudnia 2022 r., na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", w pkt. I. stwierdził bezczynność Wójta [...] w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 16 grudnia 2022 r., w pkt. II. stwierdził, że bezczynność, o której mowa w pkt I wyroku, nie ma miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w pkt. III. zobowiązał Wójta [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącego z 16 grudnia 2022 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz aktami sprawy, a w pkt. IV. na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądził od Wójta [...] na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok został wydany w poniższym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżący wnioskiem z 16 grudnia 2022 r., adresowanym do Wójta [...], zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:
1. W jakiej formie w Urzędzie Gminy [...], zgodnie z § 22 ust. 4 pkt 8 Regulaminu organizacyjnego Urzędu Gminy [...], prowadzona jest ewidencja kart drogowych, czy określają to inne obowiązujące w urzędzie dokumenty, np. zarządzenie Wójta?
2. W jaki sposób realizowana jest w Urzędzie Gminy [...], zgodnie z § 22 ust. 4 pkt 5 Regulaminu organizacyjnego Urzędu Gminy [...] kontrola przestrzegania dyscypliny i porządku w Urzędzie, czy określają to inne obowiązujące w urzędzie dokumenty, np. zarządzenie Wójta? Jakie sankcje grożą za nieprzestrzeganie wspomnianych przepisów?
3. Jakie konkretnie czynności oraz zakres obejmuje § 22 ust. 4 pkt 3 Regulaminu organizacyjnego Urzędu Gminy [...]?
W odpowiedzi na wniosek organ pismem z 30 grudnia 2022 r. zawiadomił wnioskodawcę , że informacje, o których udostępnienie wnosi nie stanowią informacji publicznej. Powyższe stanowisko organ podtrzymał w kolejnym piśmie z 17 lutego 2023 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie wnioskodawcy z 17 stycznia 2023r. do wydania decyzji w sprawie.
Skarżący w skardze wniesionej do Sądu I instancji zarzucił Wójtowi Gminy bezczynność w sprawie rozpatrzenia jego wniosku z 16 grudnia 2022 r.
o udostępnienie informacji publicznej.
WSA we Wrocławiu uwzględniając skargę za bezsporne w sprawie uznał, że Wójt Gminy – jako podmiot, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej u.d.i.p.) – zobowiązany jest do udostępniania informacji publicznych. Dokonując kwalifikacji prawnej żądanych informacji Sąd I instancji wskazał, że wnioskodawca wystąpił o różne dane związane z funkcjonowaniem i stosowaniem Regulaminu organizacyjnego organu, zaś ich zróżnicowanie z punktu widzenia kwalifikacji informacji jakiej się domaga wnioskodawca powoduje, że nie jest możliwe dokonanie ich jednorodnej kwalifikacji z punktu widzenia przynależności ich do zbioru informacji publicznej. W tym zakresie Sąd I instancji zgodził się ze skarżącym, że żądana przez niego informacja dotycząca wskazania formy w jakiej prowadzona jest ewidencja kart drogowych (pkt 1 wniosku) dotyczy informacji, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f) u.d.i.p., a więc informacji dotyczącej prowadzonych przez organ rejestrów i ewidencji oraz sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych. Zważywszy, że przepis § 22 ust. 4 pkt 8 Regulaminu organizacyjnego Urzędu Gminy [...] wprost przewiduje prowadzenie ewidencji druków ścisłego zrachowania – kart drogowych. Sąd I instancji stwierdził, że nie ma racji organ, kiedy wywodzi, że zakresem przedmiotowym ustawy dostępowej nie jest objęty "sposób realizowania wewnętrznej procedury obowiązującej w urzędzie".
W odniesieniu do drugiej grupy danych, dotyczących kontroli przestrzegania dyscypliny i porządku w Urzędzie, wskazania obowiązujących innych, poza wspomnianym wyżej regulaminem, przepisów oraz wskazania sankcji, jakie grożą za nieprzestrzeganie przepisów Sąd stwierdził, że zakresem przedmiotowym ustawy o dostępie do informacji publicznej objęta jest również informacja o przebiegu i efektach kontroli w organie (art. 6 ust.1 pkt 4 lit. a) tiret drugie u.d.i.p.). W zakresie tych danych może mieścić się również informacja o stosowanych sankcjach.
Kwalifikując kolejną grupę żądanych przez skarżącego informacji, tj. tych dotyczących wskazania konkretnych czynności, o których mowa w § 22 ust. 4 pkt 3 Regulaminu organizacyjnego Urzędu Gminy [...], Sąd uznał, że grupa ta niewątpliwie dotyczy informacji na temat zadań wykonywanych przez konkretną komórkę organizacyjną organu na rzecz wskazanych w regulaminie osób pełniących funkcje publiczne (wójta, sekretarza gminy) w zakresie wykonywania przez nich w imieniu organu zadań publicznych, wobec tego należy je uznać za informacje publiczne w takim zakresie, w jakim domagał się ich udostępnienia skarżący. Wbrew stanowisku organu, informacja w tym zakresie nie dotyczy wykładni Regulaminu organizacyjnego Urzędu Gminy [...], lecz informacji o konkretnym zakresie czynności faktycznie wykonywanych przez daną komórkę organu dla potrzeb osób pełniących funkcje publiczne.
Mając na względzie kwalifikacje żądanych we wniosku informacji jako informacji publicznych Sąd uznał, że na moment rozpoznania skargi organ pozostaje w bezczynności, a przyjęty przez organ tryb procedowania nie stanowi o prawidłowym załatwieniu przez organ przedmiotowego wniosku. Nie do zaakceptowania jest bowiem stanowisko, że niezależnie od treści i formy udzielonej odpowiedzi, jakikolwiek przejaw działania ze strony podmiotu zobowiązanego w sprawie udzielenia informacji wyklucza zarzut bezczynności. Z powyższych przyczyn, Sąd zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego z 16 grudnia 2022 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wójt Gminy [...], reprezentowany przez adwokata. Zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi na zasadzie art. 151 p.p.s.a. w całości. Oświadczył, że nie wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i zrzeka się prawa do rozprawy. Wystąpił też o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 u.d.i.p. przez błędną jego wykładnię i uznanie, że informacje, o których udostępnienie wnosi wnioskodawca stanowią informację publiczną.
Uzasadniając postawiony zarzut wskazał, że organ pismem z 30 grudnia 2022 r. poinformował wnioskodawcę, że informacje, o których udostępnienie wnosi nie stanowią informacji publicznej. Powyższe stanowisko organ podtrzymał w kolejnym piśmie z 17 lutego 2023 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie wnioskodawcy z 17 stycznia 2023 r. do wydania decyzji w sprawie. Z powyższego skarżący kasacyjnie wywiódł stanowisko, że organ nie pozostał w bezczynności, ponieważ dla uznania bezczynności konieczne jest ustalenie, że organ zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Dopiero nieudzielenie informacji publicznej oraz niepowiadomienie w trybie art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej o powodach i terminie w jakim informacja zostanie udostępniona, oznacza bezczynność podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia. Podtrzymując stanowisko, że żądane informacje nie stanowiły informacji publicznej organ wyjaśnił, że dotyczą one wewnętrznej procedury obowiązującej w Urzędzie Gminy [...]. Zapisy regulaminu organizacyjnego obowiązującego w Urzędzie Gminy [...] są znane wnioskodawcy, co wykazał w innych toczących się postępowaniach w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do wglądu jedynie do dokumentów urzędowych, a nie prywatnych. Stąd organ udzielił odpowiedzi na wniosek jak w piśmie z 30 grudnia 2022 r
W odpowiedzi na skargę, skarżący wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając złożony wniosek procesowy stwierdził, że żądane przez niego informacje dotyczyły działalności organu władzy publicznej i zostały wprost wskazane w katalogu przykładowych informacji podlegających udostępnieniu. Zaznaczył, że fakt, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.d.i.p. udostępnieniu podlega treść i postać dokumentów urzędowych nie oznacza, że ustawodawca odmówił takiego przymiotu jawności pozostałym dokumentom – katalog zamieszczony przez ustawodawcę ma charakter tylko przykładowy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
W skardze kasacyjnej podniesiono tylko jeden zarzut, naruszenia przepisu prawa materialnego w postaci art. 1 ust. 1 u.d.i.p. przez błędną jego wykładnię i uznanie, że informacje, których udostępnienia żądał skarżący, stanowiły informację publiczną. Zarzut ten jest nieuprawniony.
Należy przypomnieć, że wnioskiem z 16 grudnia 2022 r. skarżący zwrócił się do Wójta [...] "o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie : 1. W jakiej formie w Urzędzie Gminy [...], zgodnie z § 22 ust. 4 pkt 8 Regulaminu organizacyjnego Urzędu Gminy [...], prowadzona jest ewidencja kart drogowych, czy określają to inne obowiązujące w urzędzie dokumenty, np. zarządzenie Wójta?
2. W jaki sposób realizowana jest w Urzędzie Gminy [...], zgodnie z § 22 ust. 4 pkt 5 Regulaminu organizacyjnego Urzędu Gminy [...] kontrola przestrzegania dyscypliny i porządku w urzędzie, czy określają to inne obowiązujące w urzędzie dokumenty, np. zarządzenie Wójta? Jakie sankcje grożą za nieprzestrzeganie wspomnianych przepisów.
3. Jakie konkretnie czynności oraz zakres obejmuje § 22 ust. 4 pkt 3 Regulaminu organizacyjnego Urzędu Gminy [...]?
Argumentacja zawarta w uzasadnieniu podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu sprowadza się do dwóch kwestii. Po pierwsze organ twierdzi, że żądane informacje dotyczą wewnętrznej procedury obowiązującej w Urzędzie Gminy [...] i z tego powodu nie są informacjami publicznymi. Po drugie, że wnioskodawca nadużywa prawa do informacji publicznej.
Sąd I instancji dokonał wykładni art. 1 ust. 1 u.d.i.p. definiując informację publiczną. Tymczasem w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie przytoczono argumentacji na podważenie wykładni Sądu I instancji. Nie wskazano też prawidłowej według organu, odmiennej od wskazanej przez Sąd I instancji, wykładni art. 1 ust. 1 u.d.i.p. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w całości podziela stanowisko Sądu I instancji, w szczególności co do wykładni art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Uzupełniając stanowisko Sądu I instancji można wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.i.d.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. W art. 6 u.d.i.p. wymieniono natomiast przykładowy katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., o czym świadczy użyty w tym przepisie zwrot "w szczególności". Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów. Żądana informacja musi dotyczyć sprawy publicznej. Przedmiotem takiej informacji jest problem lub kwestie. które mają znaczenie dla większej liczby osób, czy grup obywateli lub też są ważne z punktu widzenia poprawności funkcjonowania organów państwa. Ustawa o dostępie do informacji publicznej ma służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu związanemu z funkcjonowaniem publicznych instytucji.
Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy, nie można zgodzić się z stanowiskiem skarżącego kasacyjnie organu, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. Sąd I instancji odniósł się do poszczególnych kategorii żadnych we wniosku danych, bowiem wnioskodawca wystąpił o różne informacje związane z funkcjonowaniem i stosowaniem Regulaminu organizacyjnego organu, zaś ich zróżnicowanie z punktu widzenia kwalifikacji informacji jakiej się domaga wnioskodawca powoduje, że nie jest możliwe dokonanie ich jednorodnej kwalifikacji z punktu widzenia przynależności ich do zbioru informacji publicznej.
Jak to prawidłowo stwierdził Sąd I instancji żądana informacja dotycząca wskazania formy w jakiej prowadzona jest ewidencja kart drogowych (pkt 1 wniosku) dotyczy informacji, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f) u.d.i.p., a więc informacji dotyczącej prowadzonych przez organ rejestrów i ewidencji oraz sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych. Zważywszy, że przepis § 22 ust. 4 pkt 8 Regulaminu organizacyjnego Urzędu Gminy [...] wprost przewiduje prowadzenie ewidencji druków ścisłego zrachowania – kart drogowych, to nie ma racji organ, wywodząc, że zakresem przedmiotowym ustawy dostępowej nie jest objęty "sposób realizowania wewnętrznej procedury obowiązującej w urzędzie". W odniesieniu natomiast do drugiej grupy danych, dotyczących sposobu kontroli przestrzegania dyscypliny i porządku w urzędzie, wskazania obowiązujących innych, poza wspomnianym wyżej regulaminem, przepisów oraz wskazania sankcji, jakie grożą za nieprzestrzeganie przepisów zauważyć należy, że zakresem przedmiotowym ustawy o dostępie do informacji publicznej objęta jest również informacja o przebiegu i efektach kontroli w organie (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret drugie u.d.i.p.). W zakresie tych danych może mieścić się również informacja o stosowanych sankcjach. Prawidłowo zakwalifikował też Sąd I instancji kolejną grupę danych objętych przedmiotowym wnioskiem stanowiącą informacje dotyczące wskazania konkretnych czynności, o których mowa w § 22 ust. 4 pkt 3 Regulaminu organizacyjnego Urzędu Gminy [...]. Niewątpliwie dotyczy to informacji na temat zadań wykonywanych przez konkretną komórkę organizacyjną organu na rzecz wskazanych w regulaminie osób pełniących funkcje publiczne (wójta, sekretarza gminy) w zakresie wykonywania przez nich w imieniu organu zadań publicznych. Wobec tego należy je uznać za informacje publiczne w takim zakresie, w jakim domagał się ich udostępnienia skarżący. Żądane informacje nie dotyczą wykładni Regulaminu organizacyjnego Urzędu Gminy [...], lecz informacji o konkretnym zakresie czynności faktycznie wykonywanych przez daną komórkę organu dla potrzeb osób pełniących funkcje publiczne. W skardze kasacyjnej w ogóle nie dostrzega się, wskazanego wyżej zróżnicowania wnioskowanych danych i nie odnosi się do poszczególnych danych żądanych we wniosku. W okolicznościach niniejszej sprawy nie są wystarczające do podważenia stanowiska Sądu I instancji ogólnikowe stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Podsumowując, skoro żądane informacje dotyczą sfery działalności organu samorządowego, tj. formy w jakiej prowadzona jest ewidencja kart drogowych, sposobu kontroli przestrzegania dyscypliny i porządku w urzędzie oraz zadań wykonywanych przez konkretne komórki organizacyjne urzędu, to należy je zakwalifikować jako sprawy publiczne w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono także, iż Sąd I instancji nie wziął pod uwagę tego, iż wnioskodawca nadużywa prawa dostępu do informacji publicznej, ponieważ jego wniosek nie realizuje celu, jakiemu przyświeca ustawa o dostępie do informacji publicznej, bowiem żąda informacji służących jego indywidualnemu, prywatnemu interesowi. Ponadto w 2022 r. wnioskodawca skierował do skarżącego kasacyjnie organu 123 pisma, w tym złożył kilkadziesiąt wniosków o udostępnienie informacji publicznej a w 2023 r. już 25 takich pism. Należy zatem wyjaśnić, że prawo do informacji publicznej zostało wyrażone w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis ten stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Sposób realizacji tego prawa określa przede wszystkim u.d.i.p. Natomiast przepisy art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 tej ustawy precyzują to prawo. Zatem, odnosząc się ogólnie do zarzutu nadużycia prawa do informacji publicznej należy wskazać, że cel i motywy, które towarzyszą wnioskodawcy przy zgłoszeniu żądania udostępnienia informacji publicznej mają charakter subiektywny i mogą mieć znaczenie nie przy kwalifikacji żądanej informacji jako publicznej, ale przy ocenie sposobu czynienia użytku przez wnioskodawcę z przysługującego mu publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej. Sposób czynienia użytku z publicznego prawa podmiotowego wiąże się z problematyką "używania" tego prawa, w tym również jego nadużywania. Zatem ewentualne zjawisko nadużywania prawa dostępu do informacji może być brane pod uwagę nie na etapie dokonywania wykładni art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p., czyli na etapie odkodowania norm prawnych wraz z ich percepcją dla ustalenia przedmiotowych granic prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, lecz na etapie późniejszym, tj. po stwierdzeniu, że wnioskowana informacja odpowiada ustawowemu pojęciu informacji publicznej podlegającej udostępnieniu, a zatem na etapie oceny prawidłowości korzystania z publicznego prawa dostępu do takiej informacji. Dopiero sposób czynienia użytku z publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, a tym samym i interesu stanowiącego podstawę tego prawa może być analizowany z perspektywy ewentualnego zjawiska nadużywania tego prawa. Z charakteru konstrukcji nadużycia publicznego prawa podmiotowego, w tym również publicznego prawa dostępu do informacji publicznej wynika, że zachowanie mające cechy nadużywania prawa nie powinno korzystać z ochrony prawnej (por. wyrok NSA z 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 799/12). Odmowa ochrony nie następuje jednak przez zakwestionowanie przedmiotu określonego prawa, lecz wiąże się z odmową realizacji roszczenia, które z niego wynika, co w przypadku prawa dostępu do informacji publicznej powinno następować przez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia takiej informacji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. (patrz wyroki NSA z 12 lipca 2024 r. sygn. akt. III OSK 2604/23 i z 2 sierpnia 2024 r. sygn. akt III OSK 3136/23). Argumentacja skarżącego kasacyjnie organu związana z nadużyciem prawa do informacji nie mogła zatem być uznana za skuteczną wobec faktu, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym w przedmiocie bezczynności organu ustaleniu podlegał dopiero charakter żądanej informacji, a organ w piśmie z 27 grudnia 2022 r. nie odmówił jej udostępnienia z uwagi na nadużycie prawa do informacji publicznej lecz z uwagi na to, że nie stanowi informacji publicznej.
Końcowo należy wyjaśnić, że choć zgodzić należy się z autorką skargi kasacyjnej, iż poinformowanie wnioskodawcy pisemnie, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, uwalnia adresata wniosku dostępowego od zarzutu bezczynności, to jednak ma to miejsce tylko w sytuacji gdy stanowisko organu co do kwalifikacji żądanej informacji jest prawidłowe. Jeżeli jednak Sąd administracyjny stwierdzi, że żądana informacja jest informacją publiczną, to takie nieprawidłowe stanowisko organu nie uwalnia go od zarzutu bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wskazana tu sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. O braku bezczynności w załatwieniu sprawy nie może przesądzać jakakolwiek odpowiedź zredagowana przez adresata wniosku. Nie do zaakceptowania jest bowiem stanowisko, że niezależnie od treści i formy udzielonej odpowiedzi, jakikolwiek przejaw działania ze strony podmiotu zobowiązanego w sprawie udzielenia informacji wyklucza zarzut bezczynności. Jest to już ugruntowane stanowisko judykatury, niewymagające szerszego tu uzasadnienia.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI