III OSK 309/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-01-17
NSAochrona środowiskaWysokansa
ochrona środowiskadecyzja środowiskowauciążliwość zapachowahodowla zwierzątprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjneraport OOŚzdrowie publicznewarunki życia

NSA oddalił skargę kasacyjną inwestora, uchylając wyrok WSA i nakazując ponowne ustalenie charakteru zabudowy na działce sąsiedniej oraz faktycznej odległości od planowanego przedsięwzięcia w kontekście uciążliwości odorowych.

NSA rozpoznał skargę kasacyjną inwestora kwestionującą wyrok WSA, który uchylił decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia. Inwestor zarzucał m.in. błędną wykładnię przepisów dotyczących wpływu inwestycji na zdrowie i warunki życia mieszkańców oraz nieprawidłowe ustalenie stron postępowania. Sąd II instancji uznał, że WSA błędnie przyjął charakter zabudowy mieszkaniowej na działce sąsiedniej i nakazał ponowne ustalenie tego faktu oraz faktycznej odległości od inwestycji, co ma kluczowe znaczenie dla oceny uciążliwości odorowych.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną inwestora P.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia. Inwestor zarzucił WSA naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię art. 80 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku oraz naruszenie przepisów k.p.a. poprzez błędne uznanie braku analizy wpływu inwestycji na zdrowie mieszkańców i uciążliwości odorowej, a także nieprawidłowe ustalenie stron postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania są częściowo zasadne. Sąd II instancji wskazał, że WSA błędnie przyjął a priori, iż zabudowa na działce nr [...] ma charakter mieszkaniowy, podczas gdy z treści skargi wynikało, że ma ona charakter letniskowy. Nakazano organowi ponowne ustalenie charakteru zabudowy na tej działce, jej faktycznej odległości od planowanego przedsięwzięcia oraz uwzględnienie zasady prewencji i zrównoważonego rozwoju w kontekście uciążliwości odorowych. Sąd podkreślił, że ocena oddziaływania odorowego powinna odnosić się nie tylko do zdrowia somatycznego, ale także psychicznego i warunków życia ludzi. Ponadto, NSA stwierdził, że art. 74 ust. 3a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku nie miał zastosowania do ustalenia kręgu stron postępowania, gdyż sprawa została wszczęta przed jego wejściem w życie. W związku z tym, podstawowym kryterium ustalenia stron było stwierdzenie, że na daną nieruchomość rozciąga się oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia, czego organy nie dokonały. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną, uznając rozpoznanie zarzutów dotyczących prawa materialnego za przedwczesne do czasu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, ocena organu była niewyczerpująca i niewystarczająca, szczególnie w zakresie analizy wszystkich substancji odorotwórczych oraz wpływu na zdrowie psychiczne i warunki życia ludzi. Sąd I instancji błędnie przyjął charakter zabudowy mieszkaniowej na działce sąsiedniej.

Uzasadnienie

Sąd II instancji wskazał na potrzebę ponownego ustalenia charakteru zabudowy na działce sąsiedniej i jej odległości od inwestycji, a także na konieczność szerszej analizy wpływu uciążliwości odorowych na zdrowie psychiczne i warunki życia, zgodnie z zasadą prewencji i zrównoważonego rozwoju.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.i.o.ś. art. 80 § ust. 1

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie przez Sąd I instancji, który uznał, że przedsięwzięcie nie spełnia wymogów przepisu, podczas gdy inwestor twierdził inaczej.

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Dz.U. 2021 poz. 247

Pomocnicze

u.i.o.ś. art. 74 § ust. 3a

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Nie miał zastosowania do ustalenia kręgu stron postępowania, gdyż sprawa została wszczęta przed jego wejściem w życie.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawowe kryterium ustalenia stron postępowania.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 ust. 1 lit. a i c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.

p.o.ś. art. 6

Prawo ochrony środowiska

Zasady prewencji i przezorności.

p.o.ś. art. 3 § pkt 50

Prawo ochrony środowiska

Zasada zrównoważonego rozwoju.

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA błędnie przyjął charakter zabudowy mieszkaniowej na działce sąsiedniej. Ocena wpływu uciążliwości odorowych na zdrowie psychiczne i warunki życia była niewystarczająca. Art. 74 ust. 3a u.i.o.ś. nie miał zastosowania do ustalenia kręgu stron.

Odrzucone argumenty

Przedsięwzięcie inwestora nie narusza art. 80 ust. 1 u.i.o.ś. Organ administracji prawidłowo ustalił wpływ inwestycji na zdrowie mieszkańców i uciążliwość odorową. Organ administracji prawidłowo ustalił przeznaczenie działki nr [...] jako rolnej. Organy uwzględniły opinię A.B. M. i T.I. nie przysługiwało prawo strony w postępowaniu.

Godne uwagi sformułowania

przyjęcie a priori, że zabudowa na działce nr [...] jest zabudową mieszkaniową nie odpowiada już choćby treści skargi sporządzonej przez współwłaścicieli tej nieruchomości ocena oddziaływania uciążliwości odorowych winna odnosić się nie tylko do zdrowia somatycznego, ale także psychicznego ludzi podstawowym kryterium decydującym o uznaniu za stronę właściciela nieruchomości zlokalizowanej w pobliżu planowanej inwestycji jest stwierdzenie, że na ową nieruchomość rozciąga się oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia.

Skład orzekający

Teresa Zyglewska

przewodniczący sprawozdawca

Olga Żurawska-Matusiak

sędzia

Paweł Mierzejewski

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniach o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ocena wpływu uciążliwości odorowych na zdrowie psychiczne i warunki życia, zasada prewencji i zrównoważonego rozwoju."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i interpretacji przepisów obowiązujących w określonym czasie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska i zdrowia publicznego – uciążliwości zapachowych od inwestycji, a także precyzyjnego ustalania kręgu stron w postępowaniach administracyjnych. Pokazuje, jak istotne jest dokładne badanie wpływu na warunki życia ludzi.

Czy smród z fermy zagraża zdrowiu psychicznemu? NSA nakazuje dokładniejsze badania.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 309/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Olga Żurawska - Matusiak
Paweł Mierzejewski
Teresa Zyglewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 805/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-09-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 247
art. 80 ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski Protokolant asystent sędziego Olga Libiszewska po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 805/21 w sprawie ze skarg Stowarzyszenia A. z siedzibą we W. oraz M.I. i T.I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 25 marca 2021 r., nr SKO.4000-1359/2020 w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 15 września 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 805/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, WSA) po rozpoznaniu sprawy ze skarg Stowarzyszenia A. we W. oraz M. i T.I. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z 25 marca 2021 r., nr SKO.4000-1359/2020 w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. z [...] 2020 r. (znak [...]) oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się uczestnik postępowania P. W. (dalej: skarżący kasacyjnie, inwestor) i w skardze kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:
I. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 80 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów poprzez uznanie, że przedsięwzięcie inwestora nie spełnia wymogów określonych w tym przepisie, w sytuacji gdy inwestor spełnił wszelkie przesłanki wynikające z tego przepisu, co w konsekwencji powinno doprowadzić do wydania wyroku utrzymującego decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach;
II. naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art 80 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że organ administracji nie określił oddziaływania wpływu inwestycji na zdrowie fizyczne i psychiczne sąsiadujących z inwestycją mieszkańców, w sytuacji gdy w przygotowanym przez inwestora raporcie oddziaływania na środowisko znajdują się informacje dotyczące wpływu odorów na stan życia i zdrowia ludzi, w tym zdrowia psychicznego, a opinie Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska oraz opinia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego wydane w sprawie nie wskazały jakichkolwiek negatywnych konsekwencji na życie i zdrowie mieszkańców sąsiadujących z inwestycją;
2. art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że organ nie ustalił przeznaczenia działki nr [...] i przyjęcie, iż działka nr [...] jest przeznaczona na cele mieszkaniowe oraz że organ administracji nie ustalił wpływu inwestycji na przeznaczenie ww. działki, w sytuacji gdy organy w postępowaniu administracyjnym w prawidłowy sposób oceniły, iż działka ta stanowi grunt rolny oraz ma przeznaczenie rolne, wobec czego inwestycja inwestora nie ograniczy sposobu korzystania z działki nr [...], która to ma takie same przeznaczenie co działki inwestora ([...] i [...]);
3. art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organy w swoich decyzjach nie uwzględniły opinii przygotowanej na zlecenie odwołujących przez A.B., w sytuacji gdy organy w prawidłowy sposób oceniły brak rzetelności tego dowodu i w konsekwencji nie uwzględniły wniosków z niego wynikających;
4. art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez błędne uznanie przez Sąd I instancji, że M. i T.I. przysługuje prawo strony, w sytuacji gdy ograny administracyjne słusznie przyjęły, iż zgodnie z przepisami obowiązującymi na dzień wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach skarżącym nie przysługiwało prawo strony, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stron postępowania;
5. art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez ustalenie przez Sąd I instancji, że organ rozpatrujący sprawę nie przeanalizował oddziaływania w zakresie uciążliwości odorowej przez przedsięwzięcie na środowisko, w sytuacji gdy organ przeprowadził analizę oddziaływania w zakresie uciążliwości odorowej, podzielając wnioski wskazane przez inwestora.
Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie przedstawił argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej.
W pierwszej kolejności wskazano, że wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia jest postępowaniem prowadzonym na wniosek inwestora, a organy są związane materiałem przez niego dostarczanym. Organ zatem nie powinien kierować się przy wydawaniu decyzji dokumentami pochodzącymi od innych podmiotów, co uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę Stowarzyszenia A. opartą na opinii A.B., która to nie opierała się na danych przedstawionych przez inwestora.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie bezpodstawnym jest twierdzenie Sądu I instancji odnoszące się do jakoby braku analizy w raporcie OOS wpływu odorów na stan życia i zdrowia ludzi, w tym zdrowia psychicznego. Inwestor zauważył, że WSA nie przedstawił żadnych dowodów i podstawy prawnej żeby tego żądać. WSA nie przedstawił też innych narzędzi, na podstawie których podważył dotychczasowe uzgodnienia i opinie organów powołanych do określania i oceny wpływu na życie i zdrowie ludzi. Domniemanie winy nie obowiązuje w polskim porządku administracyjnym, WSA nie określił jak inwestor ocenił i jak zbadał oddziaływanie/wpływ na stan psychiczny, w oparciu o jakie prawo, badania naukowe, normatywy, opinie w zakresie psychologii i powiązania z oddziaływaniami odorowymi, by uznać takie uzasadnienie za logiczne, rzetelne i osadzone w przepisach prawa. Przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko oraz opinie i uzgodnienia w przedmiotowej sprawie w ramach procedury administracyjnej nie potwierdziły negatywnego oddziaływania na życie i zdrowie ludzi. Ponadto organy merytoryczne, specjalistyczne i z właściwymi uprawnieniami pozytywnie uzgodniły i zaopiniowały realizację planowanego przedsięwzięcia, zatem zarzut WSA niepoparty żadnymi dowodami jest nieuzasadniony.
W ocenie skarżącego kasacyjnie bezpodstawnym jest również zarzut, że realizacja planowanego przedsięwzięcia ograniczy przeznaczenie działki nr [...]. Inwestor wskazał, że zgodnie z ustaleniami z oceny oddziaływania na środowisko, teren, na którym będzie realizowane planowane przedsięwzięcie oraz jego otoczenie stanowią grunty rolne oraz droga. Działka nr [...] nie jest działką mieszkaniową, co zostało ustalone przez organ I instancji. Zgodnie z ustaleniami organów oraz danymi dostępnymi w Urzędzie Gminy M. oraz Starostwie Powiatowym w W. w Wydziale Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami działkę nr [...] stanowią grunty rolne zabudowane, łąki trwałe, pastwiska trwałe, grunty orne. Zatem jest to działka składająca się z użytków rolnych, a otoczenie działki stanowią tereny rolne.
Skarżący kasacyjnie zauważył, że działania sąsiadów inwestycji - właścicieli działki nr [...] mogą się jawić jako uzurpowanie sobie prawa do wykorzystania swojej działki niezgodnie z jej przeznaczeniem, jednocześnie chcą oni ograniczyć prawo inwestora do wykorzystania jego działki zgodnie z jej przeznaczeniem rolniczym. Inwestor zamierza prowadzić działalność rolniczą polegającą na hodowli zwierząt, co będzie zgodne z przeznaczeniem tego terenu (teren rolny). Nie ma podstaw, by skarżący ograniczali rolnicze wykorzystanie terenu należącego do inwestora, co naraża go na korzyści utracone, gdyż nie może użytkować tego terenu zgodnie z jego przeznaczeniem. W ocenie inwestora, skarżący użytkują ziemię rolną i bezpodstawnie uzurpują sobie prawo do traktowania ich działki jak działki wyłącznie budowlanej - mieszkaniowej/rekreacyjnej, w sytuacji gdy nie doszło do formalnego przekształcenia sposobu korzystania z ich działki. Dodatkowo zauważono, że na spornym terenie nie obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego ograniczający możliwość wykorzystywania spornych terenów w celach prowadzenia hodowli zwierzęcej.
Następnie skarżący kasacyjnie oświadczył, że opinia A.B. nie stanowi obiektywnego, rzetelnego dowodu. Zdaniem inwestora opinia ta nie jest kontrraportem, gdyż nie analizuje wnioskowanego planowanego przedsięwzięcia, tylko manipuluje danymi i interpretuje je na własny sposób, niezgodny z deklaracją i oświadczeniem wnioskodawcy. Podejrzenie nie jest dowodem, a wątpliwość nie może być traktowana na równi ze zobowiązaniem złożonym przez inwestora, który zdeklarował w swoim wniosku i raporcie OOŚ, wyjaśnieniach określone oświadczenie.
Kolejno skarżący kasacyjnie wskazał, że bezpodstawnym jest zarzut, jakoby organy w postępowaniu administracyjnym niewłaściwie określiły krąg stron postępowania. Inwestor podkreślił, że w terminie wszczęcia niniejszego postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i ustalania kręgu stron postępowania, zgodnie z art. 74. ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, właściciele działki nr [...] nie spełniali przesłanek zawartych w ww. przepisie, gdyż teren tej działki nie przylega bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane planowane przedsięwzięcie. W raporcie przedstawionym przez inwestora udowodniono, że nie zostaną przekroczone standardy jakości środowiska poza terenem, do którego wnioskodawca posiada tytuł prawny i który jest objęty wnioskiem. Ponadto działka nr [...] nie znajduje się w zasięgu znaczącego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.
Skarżący kasacyjnie podkreślił również, że wszystkie zaproponowane w złożonym w sprawie raporcie OOŚ techniki ograniczenia odorów są zgodne z wydanym przez Ministerstwo Środowiska "Kodeksem przeciwdziałania uciążliwości zapachowej" oraz konkluzjami BAT i przyniosą efekt w postaci zmniejszenia uciążliwości zapachowych. Zasady zawarte w "Kodeksie przeciwdziałania uciążliwości zapachowej" zostały uwzględnione przy projektowaniu planowanego przedsięwzięcia i będą mieć zastosowanie podczas jego eksploatacji, co wykazano w ramach oceny oddziaływania na środowisko w ujednoliconym raporcie o oddziaływaniu na środowisko na str. od 72 do 75.
Ponadto wskazano, iż planowana ferma została zaprojektowana zgodnie z wszelkimi normami prawa budowlanego. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. z 2014 r., poz. 81 ze zm.) oraz Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm.) regulują sprawy związane z konstrukcją i usytuowaniem obiektów budowlanych oraz określają odległości, których zachowanie przy lokalizacji budowli rolniczych ma na celu ograniczenie ich negatywnego oddziaływania na tereny przyległe. Inwestor podkreślił, że projekt analizowanej fermy nie narusza ww. przepisów.
Jednocześnie planowane przedsięwzięcie stanowi inwestycję, której działalność oraz której negatywne oddziaływanie na środowisko jest w pełni rozpoznane, dla której podjęto wszelkie możliwe środki zapobiegawcze. Według skarżącego kasacyjnie jest to typowa hodowla trzody chlewnej, która jest szeroko prowadzona i w pełni rozpoznana w Polsce i całej Europie.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie w ramach oceny oddziaływania na środowisko dopełniono wymagań zasady przezorności, gdyż z "należytą starannością" i w pełni rozpoznano planowane przedsięwzięcie, jego oddziaływania i podjęto wszelkie środki zapobiegawcze. Zarówno wnioskodawca, jak i organ I i II instancji zachował się przezornie, gdyż w zaistniałej sytuacji oraz według aktualnego stanu wiedzy i techniki dokonał oceny oddziaływania na środowisko oraz podjął wszelkie znane i możliwe do zastosowania środki zapobiegawcze. W ramach przedmiotowej oceny oddziaływania na środowisko w pełni zastosowano się do zasady przezorności, ponieważ zasadę przezorności zrealizowano także przez wywiązanie się z obowiązku uwzględniania zagrożeń wynikających z zasady planowości, gdyż nakreślono zagrożenia na etapie planowania przedsięwzięcia, a następnie kierowano się przezornością, co pozwoliło podjąć możliwe środki zapobiegawcze.
Inwestor zauważył, że poza sporem pozostaje fakt, iż planowana inwestycja będzie za sobą niosła oddziaływania zapachowe. Zwrócić trzeba jednak uwagę, że zapach, czy też odór jest substancją niemierzalną i aktualnie w polskim systemie prawnym brak jest obowiązujących norm wprost regulujących kwestie uciążliwości zapachowych czy odorowych. Zapach, czy też odór jest substancją niemierzalną, zaś jego odczuwanie w każdym przypadku ma charakter subiektywny. W takiej sytuacji za kryterium oceny w tym zakresie przyjmuje się średnioroczne i godzinowe stężenia określonych substancji, co zostało szczegółowo przeanalizowane w procedurze oceny oddziaływania na środowisko. Analiza oddziaływania odorowego przedsięwzięcia wykonana została pośrednio poprzez analizę rozprzestrzeniania się dla substancji najbardziej odorotwórczych: amoniaku i siarkowodoru pochodzącego z planowanej fermy. Wykonano to w Raporcie OOŚ. Zgodnie z obliczeniami wykonanymi w programie OPERAT FB, funkcjonowanie planowanej instalacji nie będzie powodować przekroczenia dopuszczalnych wartości stężeń zanieczyszczeń w powietrzu określonych przepisami prawa.
Skarżący kasacyjnie podkreślił też, że wspomniany Kodeks nie stanowi źródła obowiązującego prawa, tym niemniej zawiera zbiór rozwiązań, zaleceń mogących przyczynić się ograniczeniom emisji odorowych, towarzyszącym określonym inwestycjom. Kwestia skuteczności przyjętych w tej sprawie rozwiązań nie została podważona także przez Państwowy Powiatowy Inspektorat Sanitarny, który wydał pozytywną opinię na etapie procedury oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i nie stwierdził zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi. W ocenie skarżącego kasacyjnie, stanowisko Sądu I instancji jakoby organ administracji nie zbadał kwestii oddziaływania odorowego przez planowane przedsięwzięcie inwestora jest błędne. Organ bowiem w pełni podzielił w tym zakresie stanowisko inwestora wskazane w raporcie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 t.j.), dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
W sytuacji kiedy zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego, w pierwszej kolejności należy odnieść się do naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy pozwala na dokonanie oceny naruszeń prawa materialnego.
Nie można uznać za uzasadniony zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i 80 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organy w swoich decyzjach nie uwzględniły opinii A.B., a to z tej przyczyny, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak jest wprost takiego stwierdzenia oraz jasnego odniesienia się do tej opinii. Opinia ta została powołana tylko w odniesieniu do kwestii związanych z "zabudową mieszkaniową" zlokalizowaną na działce nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że należy ustalić w odniesieniu do uciążliwości odorowej "czy odległość ta jest wystarczająca do uznania, że ta uciążliwość jest z punktu widzenia stałego pobytu ludzi akceptowalna czy też nie".
O ile należy zgodzić się z Sądem I instancji, że ustalenie odległości pomiędzy lokalizacją planowanego przedsięwzięcia, a zabudową, w szczególności zabudową mieszkaniową ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, o tyle przyjęcie a priori, że zabudowa na działce nr [...] jest zabudową mieszkaniową nie odpowiada już choćby treści skargi sporządzonej przez współwłaścicieli tej nieruchomości. W skardze bowiem wskazano, że na działce tej zlokalizowany jest budynek, który ma charakter letniskowy, w którym jego właściciele przebywają przez znaczną część roku.
Rację ma więc skarżący kasacyjnie, wywodząc w postawionym zarzucie skargi kasacyjnej dotyczącym naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a, że nie można wywodzić, iż na działce nr [...] znajduje się zabudowa mieszkaniowa.
Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie do ustalenia charakteru zabudowy znajdującej się na tej działce oraz uwzględnienia charakteru tej działki, a więc czy jest to działka rolna, czy też zgodnie z przepisami prawa nastąpiła zmiana jej charakteru. Istotne znaczenie będzie miało nie tylko ustalenie charakteru zabudowy na tej nieruchomości, ale także ustalenie faktycznej odległości tego budynku od planowanego przedsięwzięcia. Ustalenie powyższych okoliczności będzie bowiem miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy z uwagi na uciążliwości odorowe. Pamiętać przy tym należy, że przy rozstrzyganiu tego problemu należy mieć na względzie nie tylko wynikające z art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2020 r., poz. 1219 ze zm.), dalej: "p.o.ś.", zasady prewencji i przezorności ale także stanowiącą dyrektywę wykładni zasadę zrównoważonego rozwoju (art. 3 pkt 50 p.o.ś.). Przez zrównoważony rozwój rozumie się zaś taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń.
Powyższe wywody wskazują na niezasadność zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a w zw. z art. 77 § 1 i 80 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że organ nie określił oddziaływania wpływu inwestycji na zdrowie fizyczne i psychiczne sąsiadujących z inwestycją mieszkańców oraz, że organ nie przeanalizował oddziaływania w zakresie uciążliwości odorowej.
O niezasadności powyższych zarzutów przesądza także okoliczność, że jak zasadnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny, w raporcie odniesiono się jedynie do dwóch składników złowonnych, to jest amoniaku i siarkowodoru. Organ nie ustalił i nie ocenił, czy inne substancje lub wzajemne wiązanie się tych substancji będą miały znaczenie przy określeniu uciążliwości odorowej.
Przypomnieć przy tym należy, że ocena oddziaływania uciążliwości odorowych winna odnosić się nie tylko do zdrowia somatycznego, ale także psychicznego ludzi. Zwrócić należy uwagę, że w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia między innymi na środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi (art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2021 r., poz. 247), dalej: "u.i.o.ś"). W ramach prowadzonego postępowania ocenowego istotna jest więc nie tylko ocena zdrowia ludzi, ale także ich warunków życia, co w rozpoznawanej sprawie zostało dokonane przez organy w sposób niewyczerpujący, a w konsekwencji niewystarczający do oceny zaistnienia przesłanek do wydania pozytywnej decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3a u.i.o.ś.
Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej art. 74 ust. 3a u.i.o.ś. nie miał w sprawie zastosowania. Wniosek w sprawie został złożony w dniu 30 maja 2016 r. Przepis art. 74 ust. 3a u.i.o.ś. został dodany ustawą z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne i zaczął obowiązywać od 1 stycznia 2018 r. W myśl zaś art. 545 ust. 1 Prawa wodnego "Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz w sprawach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania albo zmiany decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2017 r. poz. 1405 i 1566), stosuje się przepisy obowiązujące przed dniem 1 stycznia 2018 r.".
Do ustalenia kręgu stron postępowania w rozpoznawanej sprawie nie można stosować art. 74 ust. 3a u.i.o.ś. Zastosowanie ma więc jedynie art. 28 k.p.a. Dla ustalenia stron postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, innych niż wnioskodawca (podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 73 ust. 1 u.i.o.ś.), konieczne jest zatem prawidłowe ustalenie terenu objętego oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Z przywołanych przepisów art. 72 ust. 2 pkt 1, art. 74 ust. 1 pkt 1 i art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b u.i.o.ś. wynika, że chodzi o każde oddziaływanie, a nie tylko takie, które przekracza określone normy (por. K. Gruszecki [w:] Komentarz do ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, wyd. IV, LEX/el. 2023, art. 73.). Normy i ich ewentualne przekroczenia mają znaczenie dla treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie dla posiadania przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Tym samym podstawowym kryterium decydującym o uznaniu za stronę właściciela nieruchomości zlokalizowanej w pobliżu planowanej inwestycji jest stwierdzenie, że na ową nieruchomość rozciąga się oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia. Ocena ta nie została zaś przez organy dokonana.
W związku z powyższym jako przedwczesne należało uznać rozpoznanie zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest art. 80 ust. 1 u.i.o.ś., albowiem dopiero prawidłowe ustalenie stanu faktycznego będzie mogło stanowi podstawę do oceny prawidłowości zastosowania prawa materialnego.
Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna jako nieoparta na usprawiedliwionych podstawach została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI