III OSK 3059/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-12-17
NSAAdministracyjneWysokansa
ochrona danych osobowychRODOprawo bankoweprzetwarzanie danychobowiązek informacyjnyBIKskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną banku, potwierdzając, że samo wysłanie listu poleconego nie dowodzi skutecznego poinformowania klienta o zamiarze przetwarzania jego danych osobowych po spłacie zobowiązania.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej banku na wyrok WSA, który utrzymał w mocy decyzję Prezesa UODO nakazującą bankowi zaprzestanie przetwarzania danych osobowych klienta po spłacie zobowiązania. Kluczową kwestią było ustalenie, czy bank skutecznie poinformował klienta o zamiarze przetwarzania jego danych bez zgody, zgodnie z art. 105a ust. 3 Prawa bankowego. Sąd uznał, że samo wysłanie listu poleconego nie jest wystarczającym dowodem, a bank nie wykazał, kiedy klient faktycznie mógł zapoznać się z informacją, co uniemożliwia ustalenie początku biegu 30-dniowego terminu na spłatę zaległości. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną banku [...] S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę banku na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Decyzja organu nakazywała bankowi zaprzestanie przetwarzania danych osobowych klienta T.M. po spłacie zobowiązania, zarówno w celu oceny zdolności kredytowej w BIK, jak i w celu obrony przed ewentualnymi roszczeniami. Sprawa wywodziła się ze skargi klienta, który zarzucił bankowi przetwarzanie jego danych bez podstawy prawnej po całkowitej spłacie kredytu. Bank argumentował, że dane były przetwarzane na podstawie art. 105a ust. 3 Prawa bankowego, powołując się na zwłokę w spłacie przekraczającą 60 dni i wysłanie pisma o zamiarze przetwarzania danych listem poleconym. Sąd I instancji oraz NSA uznali, że samo wysłanie listu poleconego nie stanowi dowodu skutecznego poinformowania klienta o zamiarze przetwarzania danych bez jego zgody. Kluczowe jest ustalenie początku biegu 30-dniowego terminu na spłatę zaległości, który rozpoczyna się od momentu, gdy klient mógł zapoznać się z informacją. Bank nie wykazał tego faktu, a jedynie dowiódł nadania przesyłki. NSA podkreślił, że obowiązek informacyjny ma charakter materialny, a nie formalny, i musi umożliwiać weryfikację poinformowania. Sąd odrzucił również argumentację banku dotyczącą przetwarzania danych w celu obrony przed roszczeniami, uznając, że bank przetwarzał dane "na zapas" bez wykazania konkretnego uzasadnionego interesu. W konsekwencji skarga kasacyjna banku została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, samo wysłanie listu poleconego nie jest wystarczającym dowodem skutecznego poinformowania. Bank musi wykazać, że klient faktycznie mógł zapoznać się z informacją, co pozwala na ustalenie początku biegu 30-dniowego terminu.

Uzasadnienie

Obowiązek informacyjny ma charakter materialny i wymaga możliwości weryfikacji faktu poinformowania. Samo nadanie przesyłki poleconej nie dowodzi jej doręczenia i zapoznania się z treścią przez adresata, co jest kluczowe dla ustalenia początku biegu terminu na spłatę zaległości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (15)

Główne

Prawo bankowe art. 105a § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe

RODO art. 6 § 1 lit. f

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.d.o. art. 7 § 1

Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych

Prawo bankowe art. 105 § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe

k.c. art. 118

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

k.c. art. 61 § 1

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Prawo pocztowe art. 17

Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe

RODO art. 58 § 2 lit. c

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak skutecznego poinformowania klienta o zamiarze przetwarzania danych bez zgody, mimo wysłania listu poleconego. Przetwarzanie danych "na zapas" w celu obrony przed roszczeniami nie stanowi prawnie uzasadnionego interesu, gdy brak jest konkretnego roszczenia lub gdy wierzytelność została scedowana.

Odrzucone argumenty

Wysłanie listu poleconego z informacją o zamiarze przetwarzania danych stanowi wystarczający dowód poinformowania klienta. Przetwarzanie danych przez okres przedawnienia roszczeń jest dopuszczalne jako prawnie uzasadniony interes banku.

Godne uwagi sformułowania

Samo wysłanie listu poleconego nie stanowi dowodu poinformowania uczestnika postępowania o zamiarze przetwarzania jego danych osobowych bez jego zgody. Obowiązek informacyjny ma charakter materialny, a nie formalny. Przetwarzanie danych "na zapas" nie może być uznane za prawnie uzasadniony interes.

Skład orzekający

Małgorzata Masternak-Kubiak

przewodniczący

Mariusz Kotulski

sprawozdawca

Zbigniew Ślusarczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że samo wysłanie listu poleconego nie jest wystarczającym dowodem skutecznego poinformowania klienta o zamiarze przetwarzania danych osobowych po spłacie zobowiązania, zgodnie z art. 105a ust. 3 Prawa bankowego. Potwierdzenie, że przetwarzanie danych \"na zapas\" bez konkretnego uzasadnienia nie jest zgodne z RODO."

Ograniczenia: Dotyczy głównie sytuacji przetwarzania danych przez banki po wygaśnięciu zobowiązań, ale zasady dotyczące obowiązku informacyjnego i uzasadnionego interesu mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu przetwarzania danych osobowych przez banki po spłacie kredytu i wyjaśnia kluczowe aspekty obowiązku informacyjnego, co jest istotne dla wielu konsumentów i przedsiębiorców.

Czy bank może nadal przetwarzać Twoje dane po spłacie kredytu? Kluczowe orzeczenie NSA!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 3059/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Zbigniew Ślusarczyk
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Ochrona danych osobowych
Sygn. powiązane
II SA/Wa 2144/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-05-30
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1781
art. 7 ust. 1
Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 2439
art. 105a ust. 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j.)
Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz 1 art. 6 ust. 1 lit. f
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z  przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 2144/22 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 2144/22 oddalił skargę [...] S.A. z siedzibą [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 27 września 2022 r. nr DS.523.2319.2021.FT.UD w przedmiocie przetwarzania danych osobowych.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
T.M. (dalej: "uczestnik") w skardze do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "Prezes UODO") z dnia 30 marca 2021 r. i w piśmie z dnia 6 maja 2021 r. wskazał, że [...] S.A. z siedzibą [...] (dalej: "Bank") przetwarza jego dane osobowe wynikające z umowy nr [...] z dnia 2 października 2013 r., bez podstawy prawnej. Podniósł, że mimo ustania relacji z Bankiem po całkowitej spłacie zobowiązania Bank nadal przetwarzał i przetwarza jego dane osobowe udostępniając je także w zewnętrznej bazie BIK S.A. mimo, że wycofał swoją zgodę na jakiekolwiek działania. Bank nie wypełnił jednocześnie obowiązku poinformowania go o dokonanych wpisach co sprawia że działania te są bezprawne. Wniósł o nakazanie Bankowi usunięcia jego danych osobowych.
Bank w wyjaśnieniach z dnia 21 czerwca 2021 r. wskazał, że dane osobowe T.M. pozyskał w związku z zawarciem z wymienionym umowy nr [...] z dnia 2 października 2013 r. W dniu 2 lutego 2018 r. Bank dokonał cesji wierzytelności wynikającej z ww. umowy, w konsekwencji czego została ona sprzedana do H. I N. z siedzibą w W. Bank wskazał również, że m.in., że aktualnie przetwarza dane wymienionego pozyskane w związku z zawartą umową w celu obrony przed ewentualnymi roszczeniami do czasu ich przedawnienia zgodnie z art. 118 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459 z późn. zm., zwana dalej: "k.c.") w zw. z art. 6 ust. 1 lit. f) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35, zwane dalej: "RODO"), w tym dla celów związanych z prowadzoną korespondencją z wymienionym dotyczącą wniosków RODO - co stanowi jednocześnie prawnie uzasadniony interes Banku. Dane wymienionego przetwarzane są również na podstawie art. 105a ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 2439, zwana dalej: "ustawa Prawo bankowe") w BIK.
W wyjaśnieniach z dnia 22 czerwca 2021 r. i 17 września 2021 r. Bank wskazał nadto m.in., że T.M. dopuścił się zwłoki w spłacie zobowiązanie przekraczającej 60 dni. Wobec tego Bank w dniu 11 lipca 2014 r. wysłał do wymienionego oświadczenie o wypowiedzeniu umowy (nr nadania listu poleconego [...]) na ostatnio znany Bankowi adres do korespondencji. W piśmie tym zawarta została informacja o zamiarze przetwarzania przez Bank danych stanowiących tajemnicę bankową bez zgody wymienionego. Bank wskazał, że umowa skutecznie została wypowiedziana z dniem 2 września 2014 r. Bank wyjaśnił, iż w związku z faktem, że pismo z oświadczeniem o wypowiedzeniu umowy zostało wysłane listem poleconym w dniu 11 lipca 2014 r., a przetwarzanie danych na podstawie art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe rozpoczęło się z dniem 7 lutego 2018 r. upłynęło co najmniej 30 dni od poinformowania wymienionego o zamiarze przetwarzania jego danych - bez zgody, tj. na podstawie art. 105a ust. 3 powołanej ustawy. Bank wskazał nadto, że zgoda na przetwarzanie danych przez BIK po spłacie została wycofana z dniem 27 stycznia 2021 r.
Bank poinformował też, że przekazał dane osobowe wymienionego do BIK w dniu 31 października 2013 r. na podstawie art. 105 ust. 4 ustawy Prawo bankowe. Wskazał, że obecnie dane wymienionego wynikające z ww. umowy przetwarzane są w BIK na podstawie art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe od dnia 7 lutego 2018 r. Bank wyjaśnił również, że T.M. złożył elektroniczny wniosek o wycofanie zgody na przetwarzanie danych osobowych, w którym wycofał m.in. zgodę na przetwarzanie przez BIK dotyczących go informacji stanowiących tajemnicę bankową po wygaśnięciu zobowiązań wynikających z umowy, w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego przez okres nie dłuższy niż 5 lat od dnia ich wygaśnięcia. Bank potwierdził realizację złożonego wniosku, niemniej jednak poinformował również wymienionego, że podstawą prawną dla przetwarzania jego danych w BIK po zamknięciu umowy może być art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe. Bank wskazał, że pełnomocnik T.M. wniósł do Banku pismo reklamacyjne ze sprzeciwem wobec przetwarzania jego danych w bazie BIK. Bank w odpowiedzi poinformował, że dane wymienionego są przetwarzane na podstawie art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe z uwagi na fakt spełnienia wszystkich przesłanek określonych tym artykułem. Bank wyjaśnił, że pełnomocnik wymienionego wniósł do Banku kolejne pismo z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Bank. W odpowiedzi Bank poinformował, że podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko. Pismem z dnia 19 stycznia 2021 r. T.M. wniósł kolejny wniosek z żądaniem zaprzestania przetwarzania jego danych w BIK, na które Bank odpowiedział, ponownie informując, że jego dane są przetwarzane na podstawie art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe.
W wyjaśnieniach z dnia 11 sierpnia 2021 r. i 29 października 2021 r. BIK wyjaśnił m.in., że pozyskał dane osobowe T.M. od Banku na podstawie art. 105 ust. 4, art. 105a ust. 1 ustawy Prawo bankowe oraz na podstawie łączącej Bank i BIK umowy. BIK wskazał, że obecnie przetwarza dane osobowe wymienionego przekazane przez Bank w zakresie rachunku umowy kredytowej (kredyt na zakup towarów, usług i papierów wartościowych) z dnia 2 październiku 2013 r., wprowadzonej do zbioru danych BIK w dniu 26 listopada 2013 r. Powyższy rachunek ma status rachunku odzyskanego i przetwarzany jest w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego na podstawie art. 105a ust. 3 w zw. z art. 105 ust. 4 ustawy Prawo bankowe. BIK wyjaśnił również, że wymieniony nie zwracał się do BIK z wnioskiem o usunięcie jego danych osobowych.
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia 27 września 2022 r. nr DS.523.2319.2021.FT.UD, wydaną na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., zwana dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781, zwana dalej: "u.o.d.o.") oraz art. 6 ust. 1 i art. 58 ust. 2 lit. c RODO w zw. z art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie skargi T.M. na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez [...] S.A. z siedzibą [...] polegające na przetwarzaniu jego danych osobowych wynikających z umowy nr [...] z dnia 2 października 2013 r. bez podstawy prawnej, w tym przetwarzaniu tych danych w Biurze Informacji Kredytowej S.A. z siedzibą w Warszawie oraz na odmowie spełnienia żądania w zakresie zaprzestania przetwarzania tych danych, nakazał w pkt 1 Bankowi zaprzestania przetwarzania danych osobowych T.M., dotyczących umowy nr [...] z dnia 2 października 2013 r. przetwarzanych na podstawie art. 105 a ust. 3 ustawy Prawo bankowe, w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego w BIK oraz w pkt 2 nakazał Bankowi zaprzestania przetwarzania danych osobowych T.M., dotyczących umowy nr [...] z dnia 2 października 2013 r. w celu obrony przed ewentualnymi roszczeniami.
Na powyższą decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych [...] S.A. z siedzibą we Wrocławiu wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Pełnomocnik Banku w piśmie procesowym z dnia 3 stycznia 2023 r., stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę, podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w skardze i zakwestionował argumentację organu zawartą w odpowiedzi na skargę.
Uczestnicy postępowania, tj. T.M. i BIK S.A. wezwani pismem z dnia 18 stycznia 2023 r. do ustosunkowania się do wniosku o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym, nie zażądali przeprowadzenia rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę [...] S.A. z siedzibą [...] uznając, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja Prezesa UODO z dnia 27 września 2022 r. w całości, a zatem zarówno w części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 1 jak i 2, nie narusza prawa. Organ podjął w tej sprawie decyzję po dokonaniu pełnych i niezbędnych dla rozstrzygnięcia tej sprawy ustaleń. Organ, w stanie faktycznym tej sprawy, zasadnie zastosował uprawnienie naprawcze ustanowione w art. 58 ust. 2 lit. c RODO, który to przepis stanowi dla organu nadzorczego podstawę do nakazania administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu spełnienia żądania osoby, której dane dotyczą, wynikającego z praw przysługujących jej na mocy RODO.
Sąd I instancji uznał, że ustalenie faktyczne, iż uczestnik postępowania dopuścił się zwłoki w spłacie zobowiązania trwającej dłużej niż 60 dni, nie jest sporne. Kwestią sporną jest natomiast dopełnienie przez Bank kolejnego zawartego w art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe warunku, tj. poinformowania uczestnika postępowania o zamiarze przetwarzania dotyczących go informacji, bez jego zgody.
Zdaniem Sądu, prawidłowa wykładnia zawartego w art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe zwrotu "poinformowania tej osoby" powinna uwzględnić nie tylko treść normy zawartej w art. 61 § 1 k.c., ale także tę część normy zawartej w art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe, która ustanawia dodatkowy trzydziestodniowy termin na wykonanie zobowiązania. W literaturze przedmiotu podkreśla się bowiem, iż: "Sam fakt, że klient nie wykonał zobowiązania lub spóźnił się z jego wykonaniem co najmniej 60 dni, nie upoważnia instytucji do przetwarzania jego danych. Musi bowiem zostać poinformowany o możliwości przetwarzania jego danych bez uzyskania od niego zgody. Dopiero bezskuteczny upływ 30 dni od momentu poinformowania stanowi wypełnienie przesłanek z art. 105a ust. 3 [pr. bank.]. W przypadku, gdy konsument spełni świadczenie w czasie tych 30 dni, instytucje tracą prawo do przetwarzania informacji bez jego uprzedniej zgody. [...] Moment, od którego należy liczyć sześćdziesięciodniowy termin, w którym konsument dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania, to termin wykonania zobowiązania. Dopiero po upływie 60 dni zaczyna biec trzydziestodniowy termin, w którym instytucja jeszcze oczekuje na wykonanie zobowiązania klienta. Termin trzydziestodniowy nie biegnie jednak ex lege, a dopiero od momentu, w którym konsument zostanie poinformowany o zamiarze przetwarzania. Termin ten liczy się nie od momentu wysłania informacji, ale od chwili, w której konsument mógł się z nią zapoznać. Wydaje się, iż sama czynność poinformowania może nastąpić wcześniej niż po upływie 60 dni" (tak: Agnieszka Żygadło Przetwarzanie informacji stanowiących tajemnicę bankową po wygaśnięciu zobowiązania", Pr. Bankowe 2006/4/83, v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3584/21, wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 października 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 701/22, wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 października 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 189/22, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę – w świetle treści art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe – nie może budzić żadnych wątpliwości, że poinformowanie, o którym mowa w tym przepisie, powinno, z uwagi na wskazany wyżej dodatkowy trzydziestodniowy termin na wykonanie zobowiązania, nastąpić w ten sposób, aby można było ustalić początek biegu tego terminu. Dopiero bowiem bezskuteczny upływ owego trzydziestodniowego dodatkowego terminu upoważnia Bank do przetwarzania danych osobowych w oparciu o przepis art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe.
Zdaniem Sądu nadanie powiadomienia, o którym mowa w art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe listem poleconym nie pozwala – w okolicznościach niniejszej sprawy – na ustalenie początku biegu wskazanego terminu. Skoro to Bank wywodzi skutki prawne z powiadomienia strony o zamiarze przetwarzania jej danych osobowych stanowiących tajemnicę bankową bez jej zgody, to musi wykazać, że bezskutecznie upłynęło 30 dni od daty poinformowania strony o tym zamiarze. Wykazanie tej okoliczności wymaga jednak wykazania początku biegu owego trzydziestodniowego terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie za niezasadne w świetle powyższego uznał zarzuty skargi, w tym zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6, 7, 8 § 1 i 2, art. 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez organ, że potwierdzenie nadania pisma listem poleconym nie stanowi dowodu poinformowania uczestnika postępowania o zamiarze przetwarzania jego danych osobowych bez jego zgody w oparciu o art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe.
Sąd I instancji wskazał, że dowód nadania przesyłki listem poleconym dowodzi jedynie, że przesyłkę nadano. To, że zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041, zwana dalej: "Prawo pocztowe"), potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego, nie jest równoznaczne z wykazaniem, że poinformowanie nastąpiło w konkretnej dacie, tj., że przesyłka doręczona została konsumentowi. Potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej, zgodnie z art. 17 Prawa pocztowego, stanowi dowód, że daną przesyłkę nadano. Wywodzenie z powołanego przepisu Prawa pocztowego skutku w postaci doręczenia przesyłki konkretnej osobie, w konkretnej przy tym dacie, nie jest uprawnione, zwłaszcza w sytuacji, gdy z danym doręczeniem (poinformowaniem) w konkretnej dacie ustawodawca wiąże ściśle określone skutki. Nie ma żadnych podstaw, aby na gruncie art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe, opierając się na Regulaminie świadczenia usług powszechnych, o którym mowa w skardze i na Prawie pocztowym, próbować ustalać domniemany, czy najbardziej prawdopodobny termin, w którym to ewentualnie mogło nastąpić doręczenie przesyłki zawierającej informację, o której mowa w art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że Bank dowiódł, że nadał określoną przesyłkę 14 lipca 2014 r., nie wykazał natomiast, w jakiej dacie osoba, której dane dotyczą, została poinformowana o zamiarze przetwarzania jej danych bez jej zgody. Bank nie przedstawił dowodu potwierdzającego odbiór przesyłki, choć możliwość jego uzyskania miał, albowiem przepisy prawa umożliwiają w przypadku nadania przesyłki rejestrowanej, uzyskanie dowodu doręczenia, jeśli nadawca tego zażąda. Brak zwrotu przesyłki poleconej do nadawcy nie stanowi dowodu jej doręczenia adresatowi w konkretnej dacie. Fakt poinformowania w tym zakresie kwestionował uczestnik postępowania, co wynika z akt administracyjnych (karty 26-27 oraz karty 32-33 a.a.). Podnoszona w skardze okoliczność, że uczestnik postępowania nie zakwestionował skuteczności wypowiedzenia umowy nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy dotyczącej zgodności z prawem przetwarzania danych osobowych uczestnika postępowania. Organ ochrony danych osobowych nie rozstrzygał kwestii skuteczności czynności prawnej wypowiedzenia umowy. Także sąd administracyjny nie rozstrzyga w tym przedmiocie.
W ocenie Sądu wskazania wymaga, że choć ustawodawca w żaden sposób nie ograniczył sposobów i form "poinformowania", o którym mowa w art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe, to w każdym wypadku sposób ten powinien umożliwić zweryfikowanie faktu poinformowania klienta banku o zamierzonym przetwarzaniu jego danych osobowych lub przynajmniej potwierdzenie, że klientowi umożliwiono zapoznanie się z taką informacją (v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 358/21). Sytuacja taka nie nastąpiła w niniejszej sprawie. Zatem, nie są dopuszczalne, wobec treści art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe, na gruncie tej sprawy, ściśle dotyczącej ochrony danych osobowych, jakiekolwiek domniemania faktyczne.
Sąd nie stwierdził również naruszenia art. 6 ust. 1 lit. f RODO w zw. z art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe w odniesieniu do nakazu sformułowanego w punkcie 2 zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do tego zarzutu w zw. z przytoczonymi w skardze przepisami k.c. w odniesieniu do przetwarzania danych na wypadek konieczności obrony lub dochodzenia ewentualnych roszczeń, wskazania wymaga, że art. 6 ust. 1 lit. f RODO stanowi o uprawnieniu do przetwarzania, gdy jest ono niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią, z wyjątkiem sytuacji, w których nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, wymagające ochrony danych osobowych, w szczególności gdy osoba, której dane dotyczą, jest dzieckiem. Za usprawiedliwiony cel w rozumieniu powołanego przepisu nie może zostać uznane przetwarzanie danych osobowych na wypadek obrony przed ewentualnymi roszczeniami do czasu ich przedawnienia zgodnie z art. 118 k.c.
W ocenie Sądu zasadnie organ stwierdził w zaskarżonej decyzji, uzasadniając nakaz określony w jej punkcie 2, że w chwili obecnej Bank przetwarza dane uczestnika w ww. celu wyłącznie "na zapas", aby zabezpieczyć się przed ewentualnymi i niepewnymi roszczeniami. Bank nie wskazał roszczenia, którego zaspokojenia domagałby się T.M.. Także Bank nie wskazał jakich ewentualnie roszczeń chciałby dochodzić od uczestnika postępowania. W postępowaniu Bank nie kwestionował przy tym, że w dniu 2 lutego 2018 r. dokonał cesji wierzytelności wynikającej z umowy zawartej z uczestnikiem postepowania na rzecz podmiotu trzeciego. Nie kwestionowano też ustalenia faktycznego, że nastąpiła całkowita spłata zobowiązania wynikającego z umowy, o której mowa w sprawie. W sprawie nie wykazano przy tym żadnej innej przesłanki legalizującej – w stanie faktycznym tej sprawy – proces dalszego przetwarzania danych osobowych uczestnika postępowania.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł [...] S.A. z siedzibą [...], zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwana dalej: "p.p.s.a."):
1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 u.o.d.o. poprzez:
a. błędne przyjęcie, że potwierdzenie nadania pisma listem poleconym na adres uczestnika postępowania oraz brak jego zwrotu do adresata nie stanowi dowodu poinformowania uczestnika postępowania o zamiarze przetwarzania jego danych osobowych bez jego zgody, w oparciu o w art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe, podczas gdy jest to dokument mający moc dokumentu urzędowego, który dzięki ustawowej procedurze doręczenia takiego listu stanowi dostateczny dowód przekazania informacji zgodnie z wymogami art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe oraz
b. przyjęcie, że niemożliwe jest stwierdzenie daty doręczenia przesyłki, co wiąże się z nieudowodnieniem faktu wykonania obowiązku informacyjnego z art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe przez Bank, pomimo tego, że Bank wskazał datę, w której uczestnik postępowania mógł zapoznać się z treścią tej przesyłki;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą przyjęciem, że wykonanie obowiązku informacyjnego, o którym mowa w powołanym przepisie, nie polega na skutecznym doręczeniu osobie fizycznej, po wygaśnięciu jej zobowiązania wynikającego z umowy zawartej z bankiem, informacji o zamiarze przetwarzania jej danych osobowych bez jej zgody tylko na "rzeczywistym umożliwieniu" zapoznania się z treścią powyższej informacji, przy uznaniu, że nadanie przesyłki poleconej nie spełnia przedmiotowej przesłanki oraz przyjęciem, że w przypadku nadania przesyłki poleconej niemożliwe jest ustalenie daty początkowej biegu trzydziestodniowego terminu wskazanego w powyższym przepisie wobec czego nie można uznać, że Bank wykonał obowiązek informacyjny:
3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 lit. f w związku z art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe - poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą przyjęciem, że przetwarzanie danych osobowych uczestnika postępowania przez okres przedawnienia roszczeń Banku wobec uczestnika postępowania, nie stanowi prawnie uzasadnionego interesu administratora, podczas gdy prawidłowa interpretacja tego przepisu prowadzi do wniosku, iż takie przetwarzanie jest dopuszczalne przez okres przedawnienia roszczeń wynikający z art. 118 k.c. w zakresie uzasadnionym celem takiego przetwarzania.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Pismem procesowym uzupełniającym skargę kasacyjną z dnia 10 października 2023 r. skarżący kasacyjnie Bank oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie.
Nadto do akt wpłynęło pismo trony skarżącej kasacyjnie z dnia 22 stycznia 2024 r. zatytułowane "Replika strony skarżącej" podtrzymujące stanowisko i argumentację zawarte w skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
W przypadku jednak sformułowania zarzutów w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a., przedstawianych jako skutek przyjęcia przez sąd wojewódzki określonego poglądu w sferze prawa materialnego, z czym nie zgadza się autor skargi kasacyjnej, prezentujący inny pogląd w sferze prawa materialnego niż ten, który przyjęto za podstawę wyroku, właściwe jest rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności zarzutu naruszenia prawa materialnego, skoro zasadność zarzutów natury procesowej może się okazać skuteczna jedynie wówczas, gdy przyjęcie przez sąd wojewódzki określonego poglądu w sferze prawa materialnego okazałoby się wadliwe.
Mając powyższe na uwadze w pierwszej kolejności w pierwszej kolejności jako niezasadny ocenić należy zarzut naruszenia art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe poprzez jego błędną wykładnię.
Jak wynika z brzmienia art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe banki, instytucje oraz podmioty, o których mowa w ust. 1, mogą przetwarzać informacje stanowiące tajemnicę bankową i informacje udostępnione przez instytucje pożyczkowe oraz podmioty, o których mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, dotyczące osób fizycznych po wygaśnięciu zobowiązania wynikającego z umowy zawartej z bankiem, inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, instytucją pożyczkową lub podmiotem, o którym mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, bez zgody osoby, której informacje dotyczą, gdy osoba ta nie wykonała zobowiązania lub dopuściła się zwłoki powyżej 60 dni w spełnieniu świadczenia wynikającego z umowy zawartej z bankiem, inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, instytucją pożyczkową lub podmiotem, o którym mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, a po zaistnieniu tych okoliczności upłynęło co najmniej 30 dni od poinformowania tej osoby przez bank, inną instytucję ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, instytucję pożyczkową albo podmiot, o którym mowa w art. 59d ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, o zamiarze przetwarzania dotyczących jej tych informacji, bez jej zgody.
Istotną przesłanką umożliwiającą zastosowanie tego przepisu jest poinformowanie osoby, która nie wykonała zobowiązania lub dopuściła się zwłoki powyżej 60 dni w spełnieniu świadczenia wynikającego z umowy zawartej z bankiem itd., przez ten bank lub inną instytucję wymienioną w tym przepisie o zamiarze przetwarzania dotyczących jej informacji, bez jej zgody.
Należy też podkreślić, że jeśli w okresie 30 dni od poinformowania o zamiarze przetwarzania informacji bez zgody, klient spłacił całą zaległość wobec banku, to po upływie 30. dnia bank i inna instytucja upoważniona do udzielania kredytów oraz instytucja z art. 105 ust. 4 Prawa bankowego nie mogą przetwarzać informacji bez jego zgody. Termin trzydziestodniowy został bowiem wprowadzony w celu zapewnienia konsumentowi ostatecznej możliwości wywiązania się z zobowiązań wobec banku i uniknięcia tym samym sankcji w postaci przetwarzania o nim informacji jako o niesolidnym dłużniku przez okres 5 lat.
Prawodawca nie zdefiniował użytego w art.105 ust. 3 ustawy Prawo bankowe pojęcia "poinformować", ani nie stworzył w tym zakresie żadnych szczególnych wymogów formalnych co do sposobu i treści takiego poinformowania klienta lub byłego klienta banku. Prawidłowa wykładnia tego przepisu nie może jednak oznaczać całkowitej dowolności w tym zakresie.
"Poinformować" to tyle co "udzielić informacji, wskazówek, objaśnić, powiadomić o czymś, podać do wiadomości" (Słownik języka polskiego, pod red. M. Szymczaka, Warszawa 1988, t. II, s.766), czyli spowodować, że ktoś zaczyna o czymś wiedzieć.
W literaturze i orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się na materialny (ochronny), a nie formalny charakter tego przepisu. Dane osobowe są wartością chronioną ustawowo, a prawo od ich ochrony - jak przyjmuje się w piśmiennictwie – "stanowi swego rodzaju emanację ogólnego prawa gwarantowanego Konstytucją RP (art. 47). Spostrzeżenie to oparte jest na założeniu, że dane osobowe są niejako częścią życia prywatnego lub rodzinnego, względnie że posługiwanie się danymi dotyczącymi innej osoby wkracza w przyznaną jej kompetencję decydowania o swoim życiu osobistym" (zob. J. Barta, P. Fajgielski, R. Markiewicz - Komentarz do art.1 ustawy o ochronie danych osobowych, System informacji prawnej LEX).
Chociaż przy analizie przepisu art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe, nie powinno się także abstrahować od istoty (celu) wprowadzenia instytucji przetwarzania danych osobowych dłużnika bez jego zgody na mocy tego przepisu ustawy (należy pamiętać, że Biuro Informacji Kredytowej ma za zadanie przetwarzać dane nierzetelnych dłużników, tj. osób, które pomimo zaciągnięcia określonego zobowiązania wobec banku, nie wywiązują się z umowy i nie spłacają swojego zobowiązania, chroniąc w ten sposób inne podmioty przed wyłudzaniem kolejnych pożyczek, a także pośrednio - rzetelnych kredytobiorców), to jednak pozycja dłużnika jest wobec podmiotu udzielającego pożyczki słabsza, a skutek w postaci przetwarzania danych osobowych bez jego zgody ma charakter publicznoprawny.
Powyższe oznacza, że wszelkie regulacje znoszące tę ochronę muszą być odczytywane i wykładane ściśle, z uwzględnieniem funkcji jakiej mają służyć. Przy takiej wykładni, sformułowanie użyte w przepisie art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe, dotyczące obowiązku informacyjnego banku, musi więc oznaczać, że nie jest to tylko obowiązek formalny. Jakkolwiek ustawodawca w żaden sposób nie ograniczył sposobów i form takiego powiadomienia, to w każdym wypadku sposób ten powinien umożliwić zweryfikowanie faktu poinformowania klienta banku o zamierzonym przetwarzaniu jego danych osobowych.
Zgodzić się należy ze stroną skarżącą kasacyjnie, że ustawodawca w żaden sposób nie ograniczył sposobów i form takiego poinformowania. Zauważyć jednak należy, że prawodawca użył kategorycznej formy "poinformować" (czasownik przechodni dokonany), a nie "informować". Określony w ustawie skutek na nastąpić po upływie "30 dni od poinformowania tej osoby przez bank", a nie od np. wysłania jej informacji. Takie "poinformowanie" może nastąpić np. osobiście w placówce banku lub innego podmiotu wymienionego w art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe, poprzez przesyłkę doręczaną listownie lub przez pracownika banku albo innego uprawnionego podmiotu, a nawet nie można również wykluczyć możliwości skierowania takiej informacji drogą elektroniczną (o ile strony w zawartej umowie taką formę korespondencji przewidziały przez bank w tym zakresie z podmiotem zewnętrznym). O ile więc sposób i forma poinformowania klienta mogą być różnorodne, to jednak w każdym wypadku sposób ten powinien umożliwić zweryfikowanie faktu poinformowania klienta banku o zamierzonym przetwarzaniu jego danych osobowych. Wybór formy poinformowania adresata, operatora pocztowego i sposobu przekazania informacji oraz związany z tym obowiązek wykazania tego faktu obciążają bank lub inny zobowiązany podmiot, gdyż to one wywodzą z tego faktu skutki prawne. Taki sposób rozumienia obowiązku poinformowania zamieszczonego w art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe wynika nie tylko z gwarancyjnego charakteru tego przepisu dla kredytobiorcy, ale także z dobrze pojętego interesu podmiotów udzielających kredytów, aby w sposób skuteczny zamieścić w BIK stosowną informację o nierzetelnym kredytobiorcy.
Jak wskazano wyżej, wskazanie daty doręczenia przesyłki zawierającej stosowną informację umożliwia także prawidłowe wskazanie początku trzydziestodniowego terminu, o którym mowa w art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe (nie jest nim bowiem oświadczenie o dacie wysłania korespondencji wraz z kopią pisma, ani nawet data wynikająca z nadania pisma listem poleconym).
Podsumowując stwierdzić należy, że prawidłowo organ Prezes UODO przyjął, że przepis art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe obligował bank do wykazania spełnienia powyższego obowiązku.
W konsekwencji nie jest zasadny także zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia 2016/679 w związku z art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą przyjęciem, że przetwarzanie danych osobowych uczestnika postępowania przez okres przedawnienia roszczeń banku wobec uczestnika postępowania, nie stanowi prawnie uzasadnionego interesu administratora, podczas gdy prawidłowa interpretacja tego przepisu prowadzi do wniosku, iż takie przetwarzanie jest dopuszczalne przez okres przedawnienia roszczeń wynikający z art. 118 k.c. w zakresie uzasadnionym celem takiego przetwarzania.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. f RODO przetwarzanie jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadkach, gdy - i w takim zakresie, w jakim przetwarzanie jest niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią, z wyjątkiem sytuacji, w których nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, wymagające ochrony danych osobowych, w szczególności gdy osoba, której dane dotyczą, jest dzieckiem.
Tym samym zgodzić się należy ze stanowiskiem, że dla możliwości oparcia przetwarzania danych osobowych na przesłance z art. 6 ust. 1 lit. f RODO konieczne jest, by przetwarzanie było niezbędne dla realizacji prawnie uzasadnionych interesów administratora. Nie wystarczy zatem samo ich występowanie, lecz dodatkowo konieczne jest wykazanie, że dla ich realizacji przetwarzanie danych osobowych jest niezbędne. Oznacza to zatem, że przetwarzanie danych dla realizacji prawnie uzasadnionego interesu administratora lub strony trzeciej musi być, rozsądnie oceniając, potrzebne (por. "RODO. Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Komentarz " WKP 2018, D. Lubasz, W. Chomiczewski, i inni).
Zwrócić także należy uwagę, iż z treści zarzutu i uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że istotą zarzutu jest nie tyle błędna wykładnia przez Sąd I instancji powołanych przepisów, lecz ich niewłaściwe zastosowanie. Autor skargi kasacyjnej odwołuje się bowiem do błędnej kwalifikacji stanu faktycznego poprzez uznanie, iż "przetwarzanie danych osobowych uczestnika postępowania przez okres przedawnienia roszczeń Banku wobec uczestnika postępowania, nie stanowi prawnie uzasadnionego interesu administratora". Jednak ta postać naruszenia prawa materialnego tj. poprzez niewłaściwe zastosowanie wskazanych przepisów, nie została podniesiona w zarzucie skargi kasacyjnej. Podkreślić należy, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12). Zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyroki NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12; z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11). Jeżeli skarżący uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09).
Uwzględniając powyższe uwagi, jako nieuzasadnione ocenić należy zarzuty naruszenia przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781, zwana dalej: u.o.d.o.") poprzez, jak wynika z treści zarzutu i uzasadnienia skargi kasacyjnej, błędne ich zastosowanie.
Po pierwsze art. 134 § 1 p.p.s.a., którego naruszenia dopatruje się strona skarżąca kasacyjnie stanowi, że "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a". Przepis ten określa zatem granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Sąd I instancji rozpoznając skargę niewątpliwie orzekał w granicach sprawy, oceniając postępowanie w zakresie skargi [...] S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 3 grudnia 2021 r. nr DS.523.445.2021.FT.AN. w przedmiocie przetwarzania danych osobowych, a zatem nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga.
W drugim zaś przypadku istotne jest to, że "strona nie może ograniczyć się do wytyku wyłącznie naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż wówczas przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji strona zobowiązana jest powiązać art. 134 § 1 p.p.s.a. z takimi przepisami, których złamania przez organ administracji miał nie dopatrzyć się Sąd pierwszej instancji" (zob. wyrok NSA z dnia 22 maja 2014 r., I OSK 782/13). Strona skarżąca kasacyjnie wiąże zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. z art. 6, 7, 8 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781, zwana dalej: u.o.d.o."). Strona skarżąca kasacyjnie ograniczyła się jedynie do ogólnego stwierdzenia naruszenia powołanych przepisów. Jednak nie jest wystarczające powołanie się ogólnie na błędną ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów, nienależyte wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz uchybienie zasadom prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania, a więc stwierdzenie, że nie podjęto prawidłowych działań w celu ustalenia istoty sprawy. Ocena ta zrealizowana została w oparciu o materiał zgromadzony przez PUODO, ale także w swej istocie przedstawiony przez samą stronę skarżącą kasacyjna w jej dokumentacji i pismach (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Procedujący w sprawie organ administracji działał w granicach i na podstawie obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.). Jak wskazano to wyżej, to bank ma wykazać, że skutecznie poinformował uczestnika T.M. w trybie art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe o zamiarze przetwarzania jego danych osobowych bez jego zgody. Zasadnie bowiem organ stwierdził, że samo potwierdzenie nadania pisma listem poleconym nie stanowi dowodu poinformowania uczestnika postępowania o zamiarze przetwarzania jego danych osobowych bez jego zgody, w oparciu o w art. 105a ust. 3 ustawy Prawo bankowe.
Dodatkowo należy wskazać, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (por. m. in. wyrok NSA z 25 marca 2011 r., I FSK 1862/09; wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06; postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., I OSK 2438/11; wyrok NSA z dnia 15 października 2015 r., I GSK 241/14). W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2015 r., I OSK 450/15), ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r., I GSK 264/09).
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI