III OSK 2984/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa wywodzi się ze skargi A.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) odmawiające wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie zanieczyszczenia środowiska spowodowanego spalaniem mokrego drewna przez sąsiada. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) we Wrocławiu pierwotnie uchylił decyzje organów obu instancji, wskazując na naruszenie przepisów Prawa ochrony środowiska (p.o.ś.) i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), w tym art. 153 p.p.s.a. Sąd podkreślił, że postępowanie powinno być wszczęte z urzędu, a nie na wniosek strony, i nie może obejmować kwestii uszkodzenia paneli fotowoltaicznych. Po ponownym rozpoznaniu sprawy przez organy, WSA uchylił kolejne postanowienie SKO o odmowie wszczęcia postępowania, uznając, że organy nie wykonały zaleceń sądu i błędnie odmówiły wszczęcia postępowania, mimo że zostało ono już formalnie wszczęte. SKO wniosło skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie art. 153 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że organy administracji nie zastosowały się do wiążącej oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku WSA. NSA podkreślił, że postępowanie administracyjne zostało już wszczęte i nie można było wydać postanowienia o odmowie jego wszczęcia. Sąd uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej były nieuzasadnione, a WSA prawidłowo ocenił, że organy nie wykonały zaleceń sądu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWiążący charakter ocen prawnych sądów administracyjnych (art. 153 p.p.s.a.) oraz zasady prowadzenia postępowań administracyjnych, w tym możliwość odmowy wszczęcia postępowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ odmawia wszczęcia postępowania mimo jego faktycznego prowadzenia, a także interpretacji art. 153 p.p.s.a. w kontekście skargi kasacyjnej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego, które zostało już formalnie wszczęte i prowadzone przez dłuższy czas, powołując się na przepisy dotyczące wszczęcia postępowania z urzędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie może odmówić wszczęcia postępowania, które zostało już formalnie wszczęte i prowadzone przez dłuższy czas, nawet jeśli przepisy przewidują jego wszczęcie z urzędu. W takiej sytuacji, jeśli postępowanie stało się bezprzedmiotowe, organ powinien je umorzyć na podstawie art. 105 k.p.a.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organy administracji błędnie odmówiły wszczęcia postępowania, które zostało już formalnie wszczęte i prowadzone przez ponad dwa lata. Postępowanie to było kontynuowane nawet po otrzymaniu prawomocnego wyroku WSA. Organ nie mógł zatem wydać postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w toku już toczącego się postępowania. W przypadku bezprzedmiotowości, właściwym rozstrzygnięciem byłoby umorzenie postępowania.
Czy sąd administracyjny jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym orzeczeniu sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w prawomocnym orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także inne sądy.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że zasada związania oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku (art. 153 p.p.s.a.) jest bezwzględnie obowiązująca. Organy administracji i sądy nie mogą formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wcześniejszym poglądem ani pomijać wskazówek co do dalszego postępowania. W niniejszej sprawie organy nie zastosowały się do zaleceń WSA dotyczących zakresu postępowania i sposobu jego prowadzenia.
Czy zarzut naruszenia prawa materialnego może być wykorzystany do kwestionowania ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być wykorzystany do kwestionowania ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji. Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego stanu faktycznego.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że skarga kasacyjna SKO, zarzucając naruszenie art. 153 p.p.s.a., w rzeczywistości kwestionowała ustalenia faktyczne WSA dotyczące wykonania zaleceń sądu. Sąd podkreślił, że niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania zarzutem naruszenia prawa materialnego w celu podważenia ustaleń faktycznych.
Przepisy (40)
Główne
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
p.p.s.a. art. 363 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa wydania decyzji nakazującej wykonanie czynności ograniczających negatywne oddziaływanie na środowisko.
p.p.s.a. art. 363 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa wydania decyzji nakazującej wykonanie czynności ograniczających negatywne oddziaływanie na środowisko.
p.p.s.a. art. 368 § ust. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa wstrzymania użytkowania instalacji lub urządzenia.
p.p.s.a. art. 375
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Postępowania w sprawach określonych w dziale III P.o.ś. prowadzone są z urzędu.
p.p.s.a. art. 363 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa wydania decyzji nakazującej wykonanie czynności ograniczających negatywne oddziaływanie na środowisko.
p.p.s.a. art. 368 § ust. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa wstrzymania użytkowania instalacji lub urządzenia.
p.p.s.a. art. 375
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Postępowania w sprawach określonych w dziale III P.o.ś. prowadzone są z urzędu.
p.p.s.a. art. 363 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa wydania decyzji nakazującej wykonanie czynności ograniczających negatywne oddziaływanie na środowisko.
p.p.s.a. art. 368 § ust. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa wstrzymania użytkowania instalacji lub urządzenia.
p.p.s.a. art. 375
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Postępowania w sprawach określonych w dziale III P.o.ś. prowadzone są z urzędu.
p.p.s.a. art. 363 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa wydania decyzji nakazującej wykonanie czynności ograniczających negatywne oddziaływanie na środowisko.
p.p.s.a. art. 368 § ust. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa wstrzymania użytkowania instalacji lub urządzenia.
p.p.s.a. art. 375
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Postępowania w sprawach określonych w dziale III P.o.ś. prowadzone są z urzędu.
p.o.ś. art. 363 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo ochrony środowiska
Podstawa wydania decyzji nakazującej wykonanie czynności ograniczających negatywne oddziaływanie na środowisko.
p.o.ś. art. 368 § ust. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo ochrony środowiska
Podstawa wstrzymania użytkowania instalacji lub urządzenia.
p.o.ś. art. 375
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo ochrony środowiska
Postępowania w sprawach określonych w dziale III P.o.ś. prowadzone są z urzędu.
p.o.ś. art. 363 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo ochrony środowiska
Podstawa wydania decyzji nakazującej wykonanie czynności ograniczających negatywne oddziaływanie na środowisko.
p.o.ś. art. 368 § ust. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo ochrony środowiska
Podstawa wstrzymania użytkowania instalacji lub urządzenia.
p.o.ś. art. 375
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo ochrony środowiska
Postępowania w sprawach określonych w dziale III P.o.ś. prowadzone są z urzędu.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku przez WSA.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stosowanie przepisów k.p.a. do postępowania sądowoadministracyjnego.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania przez WSA.
p.p.s.a. art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania przez WSA.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wiązanie prawomocnego orzeczenia.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zrzeczenie się rozprawy.
p.p.s.a. art. 61a § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Odmowa wszczęcia postępowania.
p.p.s.a. art. 123
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stosowanie przepisów k.p.a. do postępowania administracyjnego.
p.p.s.a. art. 105
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umorzenie postępowania.
p.o.ś. art. 369
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo ochrony środowiska
Podstawa wniosku o wszczęcie postępowania.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
k.p.a. art. 61a § § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Odmowa wszczęcia postępowania.
k.p.a. art. 123
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Stosowanie przepisów k.p.a. do postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 105
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji nie wykonały wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku WSA. • Postępowanie administracyjne zostało już formalnie wszczęte i prowadzone przez dłuższy czas, w związku z czym organ nie mógł wydać postanowienia o odmowie jego wszczęcia. • Zarzut naruszenia prawa materialnego w skardze kasacyjnej nie może służyć kwestionowaniu ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 153 p.p.s.a.) przez WSA, polegający na uznaniu, że organy nie uwzględniły oceny prawnej wyrażonej w wyroku WSA i odmówiły wszczęcia postępowania.
Godne uwagi sformułowania
ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy • organ nie mógł zatem, w toku wszczętego formalnie postępowania podjąć rozstrzygnięcia o odmowie jego wszczęcia • niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych
Skład orzekający
Sławomir Wojciechowski
przewodniczący sprawozdawca
Piotr Korzeniowski
sędzia
Tadeusz Kiełkowski
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wiążący charakter ocen prawnych sądów administracyjnych (art. 153 p.p.s.a.) oraz zasady prowadzenia postępowań administracyjnych, w tym możliwość odmowy wszczęcia postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ odmawia wszczęcia postępowania mimo jego faktycznego prowadzenia, a także interpretacji art. 153 p.p.s.a. w kontekście skargi kasacyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje kluczową zasadę związania organów administracji wytycznymi sądów i konsekwencje ich niewykonania, co jest istotne dla praktyki prawniczej. Pokazuje również, jak sądy egzekwują przestrzeganie własnych orzeczeń.
“Sąd administracyjny kontra urzędnicza ignorancja: dlaczego organy muszą słuchać sądów?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.