III OSK 2932/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-19
NSAAdministracyjneWysokansa
nabor urzędniczypracownicy samorządowikomisja rekrutacyjnaprawo wewnętrznekontrola sądowaWSANSAbezskuteczność czynności

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że naruszenie wewnętrznego regulaminu naboru na stanowisko urzędnicze, w tym działanie komisji w niepełnym składzie, stanowi istotne naruszenie prawa.

Organ wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA, który stwierdził bezskuteczność czynności naboru na stanowisko urzędnicze z powodu wadliwego składu komisji rekrutacyjnej. Organ argumentował, że naruszenie wewnętrznego regulaminu nie jest naruszeniem prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że akty prawa wewnętrznego, choć nie powszechnie obowiązujące, są wiążące dla organu i ich naruszenie może skutkować wadliwością czynności administracyjnej, wpływając na prawa obywateli.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami od wyroku WSA, który stwierdził bezskuteczność czynności naboru na wolne stanowisko urzędnicze. Głównym zarzutem WSA było naruszenie przepisów ustawy o pracownikach samorządowych, wynikające z faktu, że komisja rekrutacyjna działała w niepełnym, czteroosobowym składzie, mimo że jeden z członków nie podpisał dokumentów. Organ w skardze kasacyjnej argumentował, że naruszenie wewnętrznego regulaminu naboru nie stanowi naruszenia prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że akty prawa wewnętrznego, choć nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego, są wiążące dla jednostek organizacyjnie podległych organowi wydającemu te akty. W przypadku, gdy organ sam siebie zwiąże postanowieniami regulaminu określającymi zasady i tryb naboru, naruszenie tych norm musi być kwalifikowane jako wadliwość realizacji kompetencji. Sąd uznał, że działanie komisji w niepełnym składzie, wbrew postanowieniom regulaminu, stanowiło naruszenie przepisów ustawy o pracownikach samorządowych (art. 11 ust. 1, art. 13a ust. 1, art. 14 ust. 1), co uzasadniało stwierdzenie bezskuteczności czynności naboru. Sąd potwierdził tym samym stanowisko WSA i oddalił skargę kasacyjną organu.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, naruszenie wewnętrznego regulaminu naboru, który sam organ uznał za wiążący dla prawidłowej realizacji kompetencji ustawowej, stanowi wadliwość realizacji tej kompetencji i może być podstawą do stwierdzenia bezskuteczności czynności naboru.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że akty prawa wewnętrznego, choć nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego, są wiążące dla organu je wydającego i jego jednostek podległych. Naruszenie takich norm, jeśli organ sam siebie związał ich przestrzeganiem dla prawidłowej realizacji kompetencji ustawowej, musi być kwalifikowane jako wadliwość realizacji tej kompetencji. W tym przypadku naruszenie regulaminu dotyczącego składu komisji rekrutacyjnej miało wpływ na legalność przeprowadzenia naboru.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p.s. art. 11 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych

u.p.s. art. 13a § ust. 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych

u.p.s. art. 14 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 146 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 93 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dotyczy charakteru i obowiązywania uchwał Rady Ministrów oraz zarządzeń Prezesa Rady Ministrów i ministrów.

Konstytucja RP art. 93 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dotyczy podstawy wydawania zarządzeń.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez organ wewnętrznego regulaminu naboru, w tym działanie komisji rekrutacyjnej w niepełnym składzie, stanowi wadliwość realizacji kompetencji ustawowej. Akty prawa wewnętrznego są wiążące dla organu i ich naruszenie może mieć wpływ na legalność czynności administracyjnej.

Odrzucone argumenty

Naruszenie wewnętrznego regulaminu naboru nie stanowi naruszenia prawa materialnego w rozumieniu przepisów ustawy o pracownikach samorządowych. Regulamin naboru jako akt prawa wewnętrznego nie może stanowić podstawy kontroli legalności czynności organu wobec obywateli.

Godne uwagi sformułowania

naruszenie przepisów prawa wewnętrznego, jakim są postanowienia Regulaminu nie może być równoznaczne z naruszeniem prawa materialnego Regulamin nie jest źródłem prawa, a zatem nie może stanowić wzorca kontroli legalności akty prawa wewnętrznego są prawem obowiązującym, tyle że nie obowiązują "powszechnie", lecz "wewnętrznie" naruszenie Regulaminu należy w skutkach traktować równoznacznie z naruszeniem przepisów ustawowych kształtujących kompetencję do przeprowadzenia naboru naruszenie normy wewnętrznej określającej skład Komisji ocena dotycząca braku zachowania tych zasad ma charakter konkludentny, tj. wynika z tego naruszenia i w tym sensie nie podlega weryfikacji.

Skład orzekający

Tamara Dziełakowska

przewodniczący

Artur Kuś

członek

Maciej Kobak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja statusu prawnego i skutków naruszenia aktów prawa wewnętrznego w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście naborów na stanowiska urzędnicze."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia regulaminu wewnętrznego przez organ, który sam siebie związał jego postanowieniami. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdy naruszenie dotyczy wyłącznie przepisów powszechnie obowiązującego prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa wyjaśnia, jak sądy administracyjne podchodzą do naruszeń wewnętrznych regulaminów przez organy i jakie mogą być tego konsekwencje prawne dla obywateli, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Czy naruszenie regulaminu naboru przez urzędników może unieważnić całą rekrutację? NSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III OSK 2932/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Wa 476/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-06-07
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1282
art. 11 ust. 1, art. 13a ust. 1, art. 14 ust. 1
Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie Sędzia NSA Artur Kuś Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy (...) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 476/23 w sprawie ze skargi R. Z. na czynność Dyrektora Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy (...) w przedmiocie rozstrzygnięcia o naborze na wolne stanowisko urzędnicze oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 476/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi R. Z. (dalej: "skarżący") na czynność Dyrektora Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy (...) (dalej: "organ") w przedmiocie rozstrzygnięcia o naborze na wolne stanowisko urzędnicze stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności i zasądził zwrot kosztów.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W dniu 17 grudnia 2022 r. m.in. w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu m.st. Warszawy zostało zamieszczone ogłoszenie organu o naborze na wolne stanowiska urzędnicze: "Inspektor - pełnomocnik w Administracji Nieruchomości (2 etaty)" - dalej jako "ogłoszenie", z określonym terminem składania dokumentów do 2 grudnia 2022 r. (oznaczenie naboru: "REKRUTACJA 36").
W przewidzianym wyżej terminie skarżący złożył do Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy (...) za pośrednictwem poczty, wymagane dokumenty i oświadczenia. Poza skarżącym, do konkursu zgłosiło się jeszcze trzech kandydatów.
W dniu 29 grudnia 2022 r. skarżący otrzymał wiadomość e-mail o zakończeniu przedmiotowego naboru oraz braku możliwości zatrudnienia go na stanowisku, na które aplikował, w wyniku czego w dniu 30 grudnia 2022 r. wystąpił do Zakładu o udostępnienie lub przesłanie kopii protokołu z przedmiotowego naboru oraz arkuszy ocen kandydatów, oraz wezwał Zakład do zaniechania naruszeń jego dóbr osobistych.
Pismem z 26 stycznia 2023 r. skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na czynność organu w przedmiocie rozstrzygnięcia naboru na stanowisko urzędnicze.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przedstawiając stanowisko w sprawie.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie uwzględnił skargę, aczkolwiek nie z przyczyn bezpośrednio w niej wskazanych. Analizując prawidłowość kwestionowanej procedury, Sąd stwierdził naruszenie zasad naboru, co skutkowało stwierdzeniem bezskuteczności zaskarżonej czynności.
W uzasadnieniu wyroku podano, iż na arkuszach ocen wszystkich kandydatów z naboru nr 36 brak jest podpisu czwartego członka Komisji - M. P., co świadczy o tym, że osoba ta nie brała udziału w pracach Komisji. W aktach sprawy nie zawarto informacji o wyznaczeniu przez organ jakiegokolwiek zastępstwa w miejsce wspomnianej osoby, co i tak w ocenie Sądu, nie miałoby znaczenia dla wyniku sprawy, ponieważ bezsprzecznie skład Komisji został wyznaczony jako czteroosobowy, a Komisja dokonywała czynności w niepełnym składzie, czyli w sposób wadliwy. Wynik analizy zgormadzonej dokumentacji nie potwierdził również, że w trakcie naboru skład Komisji został formalnie zmniejszony do minimalnego, wymaganego Regulaminem, trzyosobowego składu.
Sąd uznał, że objęta skargą czynność Dyrektora Zakładu została podjęta z istotnym naruszeniem przepisów ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1282 z późn. zm., dalej: "ustawa"), tj. art. 11 ust. 1, art. 13a ust. 1, oraz art. 14 ust. 1, co uzasadniało stwierdzenie jej bezskuteczności. Z powyższych względów Sąd uznał za przedwczesne odnoszenie się do pozostałych zarzutów i wniosków skargi, skoro ponowne przeprowadzenie i rozstrzygnięcie naboru na wolne stanowisko urzędnicze w Zakładzie (inspektor - pełnomocnik w Administracji Nieruchomości), winno nastąpić z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:
przepisów postępowania, tj. art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "P.p.s.a." w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 11 ust. 1, art. 13a ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 ustawy poprzez uwzględnienie skargi i stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności pomimo, że niezgodność w składzie komisji rekrutacyjnej z treścią § 2 ust. 19 Regulaminu przeprowadzania naboru na wolne stanowiska urzędnicze w tym urzędnicze stanowiska kierownicze w Zakładzie Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy (...) stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 49/2020 Dyrektora Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy (...) z dnia 11 grudnia 2020 r. (dalej Regulamin) i polecenia nr 72/2022 Dyrektora Zakładu, nie stanowiła naruszenia zasad przeprowadzania naboru wskazanych w powołanych przepisach ustawy o pracownikach samorządowych;
prawa materialnego przez "błędną wykładnię art. 11 ust. 1, art. 13a ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 ustawy w zw. z § 2 ust. 18 i 19 Regulaminu polegającą na przyjęciu, że powołane przepisy ustawy narusza niezgodność w składzie komisji rekrutacyjnej wynikająca z przepisów Regulaminu stanowiącego akt kierownictwa wewnętrznego Zakładu."
Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i oddalenie skargi. Ponadto, wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego i złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wobec oświadczenia skarżącego kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do postanowień art. 182 § 2 P.p.s.a.
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna
z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Podniesione w niej zarzuty opierają się na obu podstawach kasacyjnych dopuszczonych treścią
art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., tj. zarówno na naruszeniu przepisów postępowania, jak
i na naruszeniu prawa materialnego. Zauważyć należy, że normatywna stylizacja obu zarzutów kasacyjnych jest podobna. Wytyka się w nich naruszenie art. 11 ust. 1,
art. 13a ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 ustawy. Również argumentacja mająca wspierać zarzuty kasacyjne jest zasadniczo "wspólna" i sprowadza się do stwierdzenia, że naruszenie przepisów prawa wewnętrznego, jakim są postanowienia Regulaminu nie może być równoznaczne z naruszeniem prawa materialnego w rozumieniu art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Zdaniem skarżącego kasacyjnie Regulamin nie jest źródłem prawa, a zatem nie może stanowić wzorca kontroli legalności kwestionowanej skargą czynności w przedmiocie rozstrzygnięcia o naborze na wolne stanowisko urzędnicze. Stanowisko skarżącego kasacyjnie nie jest prawidłowe.
Co do zasady należy zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że Regulamin przeprowadzania naboru na wolne stanowiska urzędnicze, w tym urzędnicze stanowiska kierownicze w Zakładzie Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy (...) jest aktem prawa wewnętrznego. Został on wprowadzony przez Dyrektora Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami
w Dzielnicy (...) zarządzeniem nr 49/2020 z dnia 11 grudnia 2020 r. W podstawie prawnej zarządzenia Dyrektor powołał się na § 8 pkt 1 Statutu Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy (...) (stanowiący Załącznik do uchwały Nr (...) z dnia 2 grudnia 2004 r.), zgodnie z którym do zakresu działania Dyrektora Zakładu należy kierowanie działalnością Zakładu i zapewnienie jego prawidłowego funkcjonowania. Nie ma zatem wątpliwości, że Regulamin zawiera postanowienia, które nie stanowią źródła praw i obowiązków w stosunku do podmiotów zewnętrznych wobec Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy (...). Nie jest więc aktem prawa powszechnie obowiązującego. Jest aktem prawa wewnętrznego.
W doktrynie przyjmuje się, że akty prawa wewnętrznego to akty zawierające normy nieskierowane do podmiotów zewnętrznych w stosunku do administracji publicznej i niemogące stanowić źródła ich praw i obowiązków. Akt prawa wewnętrznego zawiera normy skierowane do podmiotów funkcjonujących
w ramach struktur administracji, podległych organowi, który go wydał. Do zakresu spraw regulowanych w aktach wewnętrznych zaliczono: strukturę organizacyjną jakiejś instytucji, wzajemne relacje pomiędzy podmiotami tej struktury organizacyjnej, sposób realizacji wyznaczonych kompetencji, w szczególności pewne zasady (techniczne, gospodarcze, polityczne) wskazujące, w jaki sposób mają być stosowane normy prawa powszechnie obowiązującego – zob. W. Płowiec, Koncepcja aktu prawa wewnętrznego w Konstytucji RP, Poznań 2006, s. 50-55.
Zgodnie z Konstytucją akty prawa wewnętrznego są prawem obowiązującym, tyle że nie obowiązują "powszechnie", lecz "wewnętrznie". Jak wynika bowiem
z art. 93 ust. 1 Konstytucji uchwały Rady Ministrów oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrów i ministrów mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjnie podległe organowi wydającemu te akty. Z kolei po myśli art. 93 ust. 2 Konstytucji zarządzenia są wydawane tylko na podstawie ustawy. Nie mogą one stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów.
W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przesądzono, że zarówno formy prawa wewnętrznego, jak i podmioty uprawnione do ich wydania zostały podane w art. 93 Konstytucji jedynie przykładowo, a zatem nie zamykają ich katalogu – zob. wyrok TK z 1 grudnia 1998 r., K 21/98.
Z postanowień art. 93 Konstytucji wynika, że konstytutywnymi cechami aktów prawa wewnętrznego jest ich "wewnętrzny charakter" oraz "obowiązywanie tylko jednostek podległych organowi, wydającemu te akty". Pierwszą cechę – "wewnętrzny charakter" należy utożsamiać z przedmiotem regulacji. Akty prawa wewnętrznego
z założenia powinny bowiem regulować materię techniczno-organizacyjną. Ich postanowienia mają zatem odnosić się do szeroko rozumianej struktury organizacyjnej i sposobu realizacji wyznaczonych zadań – zob. S. Wronkowska, System źródeł prawa w nowej Konstytucji RP, Biuletyn Rzecznika Praw Obywatelskich, Materiały z. 38, s. 89. Druga cecha aktów prawa wewnętrznego - obowiązywanie tylko jednostek podległych organowi wydającemu te akty – odnosi się do charakteru adresatów zawartych w tych aktach norm. Istotową cechą aktów prawa wewnętrznego jest bowiem to, że zawarte w nich dyrektywy wiążą wyłącznie podmioty organizacyjnie podległe organowi, który je ustanowił. Przy czym nie chodzi tu wyłącznie o jednostki strukturalnie i ustrojowo odrębne od organu stanowiącego akt prawa wewnętrznego, ale również o własne jednostki organizacyjne tego organu (wydziały, komórki, departamenty, itp.) oraz o zatrudnionych w nich pracowników – A. Bałaban, Akty normatywne wewnętrznie obowiązujące, [w:] System źródeł prawa w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Materiały XLII Ogólnopolskiej Konferencji Katedr i Zakładów Prawa Konstytucyjnego, Nałęczów 1-3 czerwca 2000, red. M. Granat, Lublin 2000, s. 63.
Podstawą aktów prawa wewnętrznego jest ustawa – art. 93 ust. 2 zd. 1 Konstytucji. Inaczej zatem jak w relacji do rozporządzeń (art. 93 ust. 1) i aktów prawa miejscowego (art. 94) Konstytucja nie wymaga, aby akty prawa wewnętrznego wydawane były na podstawie upoważnienia. Nie sformułowano również zastrzeżenia, że akty prawa wewnętrznego wydaje się "w celu wykonania ustawy" bądź "w granicach upoważnienia". Ustawowe umocowanie do wydania aktów prawa wewnętrznego nie musi być skonkretyzowane. Wynika ono już z samego faktu, że ustawa przyznaje organowi administracji publicznej określoną kompetencję, wyznacza mu zadania lub nakłada obowiązki, których realizacja wymaga wydania norm generalnych i abstrakcyjnych adresowanych do podległych temu organowi jednostek – zob. K. Działocha, Komentarz do art. 93 Konstytucji RP – uwaga 5, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. L. Garlicki, Warszawa 2001, Tom II, s. 8. Celem aktów prawa wewnętrznego z założenia jest więc przygotowanie organizacyjne procesu realizacji kompetencji przyznanych organowi na mocy ustawy.
Dotychczasowe uwagi pozwalają na konkluzję, że na podstawie postanowień Konstytucji akty prawa wewnętrznego są prawem (źródłem prawa), tyle że
o ograniczonym zakresie obowiązywania i wewnątrzadministracyjnym przedmiocie regulacji – zob. P. Ruczkowski, Koncepcja aktów (źródeł) prawa wewnętrznego
w polskim prawie administracyjnym, Kraków 2014, s. 159. W pewnym uproszczeniu można zatem przyjąć, że akt prawa wewnętrznego jest prawem wyłącznie dla organu administracji publicznej, który mu podlega. Nie jest natomiast prawem dla podmiotów zewnętrznych wobec administracji publicznej. Nie oznacza to jednak, że akty prawa wewnętrznego pozostają bez wpływu na sferę prawną tych podmiotów. Jeżeli zasadniczą cechą aktów prawa wewnętrznego jest przygotowanie procesu realizacji ustawowych kompetencji przyznanych organowi administracji publicznej, a sama kompetencja może stanowić upoważnienie do ustalania/określania treści stosunków administracyjnoprawnych, których stroną może być jednostka, to tym samym akt prawa wewnętrznego może pośrednio wpływać na prawidłowość kształtowania sfery prawnej tej jednostki. Ów wpływ przejawia się na dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, akt prawa wewnętrznego może zawierać dyrektywy wadliwe, które nie będą prawidłowo normować procesu realizacji kompetencji organu. W takim układzie wydany przez organ akt, lub podjęta przez niego czynność będą naruszać prawo.
W ramach sądowoadministracyjnej kontroli takiego aktu lub czynności sąd administracyjny może skontrolować legalność aktu prawa wewnętrznego, jako aktu podustawowego, którym sąd ten nie jest związany (art. 178 ust. 1 Konstytucji). Sąd nie może go wprawdzie uchylić, może jednak odmówić jego zastosowania w konkretnej sprawie – uchwały 7 sędziów NSA z 19 stycznia 1998 r., OPS 8/97 oraz z 21 lutego 2000 r., OPS 10/99.
W drugim układzie, wpływ aktu prawa wewnętrznego na sferę prawną jednostki może przejawiać się w tym, iż jego postanowienia nie będą przestrzegane przez organ, do którego jest on adresowany. W takich skonfigurowaniach podjęte przez organ działania kształtujące prawa lub obowiązki administracyjnoprawne jednostki nie uwzględniają norm, którymi organ ten był związany. Nie chodzi o normy wyznaczające abstrakcyjno-generalnie zakres i treść tych praw i obowiązków (normy ustawowe), lecz o normy wewnętrzne, określające techniczno-organizacyjny sposób realizacji kompetencji, w ramach której dochodzi do ich konkretyzacji. Inicjując sądowoadministracyjną kontrolę aktu lub czynności dotkniętego taką wadliwością jednostka nie zarzuca, że bezpośrednio naruszono "jej prawo", lecz że organ administracji publicznej nie wywiązał się ze swoich obowiązków prawnych, wynikających z wiążącego go aktu prawa wewnętrznego. Rolą sądu administracyjnego jest rozstrzygnąć, czy naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ (istotny) na wynik sprawy.
Przekładając przedstawione uwarunkowania systemowe, w ramach których należy oceniać charakter aktów prawa wewnętrznego na realia niniejszej sprawy trzeba zwrócić uwagę, że wprowadzony przez Dyrektora Zakładu Regulamin miał na celu określenie procedury naboru na wolne stanowiska urzędnicze, w tym kierownicze stanowiska urzędnicze, przy zapewnieniu pozyskania kompetentnej
i wykwalifikowanej kadry pracowniczej - § 2 ust. 1 Regulaminu. Zawarte w Regulaminie normy zawierały dyrektywy instrumentalne wobec ogólnej kompetencji ustawowej do przeprowadzenia naboru na wolne stanowisko urzędnicze w sposób otwarty i konkurencyjny. Wprowadzenie Regulaminu nie wynikało z wyraźnego upoważnienia ustawowego, lecz ze statutowej kompetencji Dyrektora do kierowania podległą mu jednostką (§ 8 pkt 1 Statutu) oraz ustawowego wyznaczenia zadania w postaci przeprowadzenia naboru na wolne stanowisko urzędnicze. W Regulaminie unormowano: wymagania wobec kandydata, formę i termin złożenia wniosku oraz dokumenty wymagane, jako załączniki, wskazanie jednostki przeprowadzającej postępowanie rekrutacyjne, poszczególne etapy procedury rekrutacyjnej, sposób oceny kandydatów oraz podania informacji o wynikach konkursu, sposób postępowania ze złożonymi dokumentami. Treść Regulaminu nie pozostawia wątpliwości, że zawarte w nim normy miały ukształtować taki tryb przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego na wolne stanowisko urzędnicze, aby zapewnić prawidłowość realizacji ustawowej kompetencji upoważniającej do takiego działania. Dokonując "samozwiązania" treścią Regulaminu organ przyjął, iż realizacja ustawowej kompetencji do przeprowadzenia naboru na wolne stanowisko urzędnicze może nastąpić wyłącznie zgodnie z jego postanowieniami. Oznacza to, iż naruszenie Regulaminu należy w skutkach traktować równoznacznie z naruszeniem przepisów ustawowych kształtujących kompetencję do przeprowadzenia naboru na wolne stanowisko urzędnicze. Jeżeli organ sam siebie związuje normami określającymi zasady i tryb naboru na wolne stanowisko urzędnicze, wychodząc z założenia, iż prawidłowość realizacji tej kompetencji uzależniona jest od ich przestrzegania, to naruszenie tych norm musi być kwalifikowane jako wadliwość realizacji tej kompetencji.
Zgodnie z § 2 ust. 18 i ust. 19 Regulaminu postępowanie rekrutacyjne prowadzi komórka kadrowa oraz Komisja Rekrutacyjna powołana poleceniem służbowym Dyrektora Zakładu. Komisja składa się z minimum trzech członków, w tym przewodniczącego, a zadania może realizować wyłącznie w pełnym składzie.
W przypadku nieobecności członka Komisji, Dyrektor Zakładu wyznacza zastępstwo.
Nie jest kwestionowane, że poleceniem służbowym z 12 grudnia 2022 r. nr 72/2022 Dyrektor do przeprowadzenia naboru powołał Komisję w składzie czteroosobowym, tj.: Przewodniczący Komisji - J. G. (Dyrektor Zakładu), członkowie Komisji - A. W.(Kierownik Działu Kadr i Płac), H. M. (Kierownik Administracji Nieruchomości nr 7) oraz M. P. (specjalista w Dziale Kadr i Płac). Bezsporne jest także, że arkusze ocen wszystkich kandydatów oraz protokół z przeprowadzonego naboru z 29 grudnia 2022 r., podpisało jedynie trzech członków Komisji. Dokumenty te nie zostały podpisane przez M. P.. W tym stanie rzeczy niewątpliwie doszło do naruszenia § 2 ust. 19 Regulaminu. Organ postąpił wbrew wprowadzonej przez siebie normie wewnętrznej, że prawidłowość naboru na wolne stanowisko urzędnicze uzależniona jest od przeprowadzenia go przez czteroosobową komisję działającą w pełnym składzie. Tym samym, należy potwierdzić stanowisko WSA, że naruszając § 2 ust. 19 Regulaminu organ naruszył normy ustawowe wyznaczające kompetencję do przeprowadzenia naboru na wolne stanowisko urzędnicze – art. 11 ust. 1, art. 13a ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy. Działanie komisji w składzie niezgodnym z Regulaminem nie mogło doprowadzić przeprowadzenia naboru w sposób otwarty i konkurencyjny (art. 11 ust. 1), jak też do wyłonienia najlepszych kandydatów (art. 13a ust. 1). Nie można również przyjąć, że protokół sporządzony i podpisany przez Komisję działającą w niepełnym składzie jest prawidłowy (art. 14 ust. 1). Podnoszone w skardze kasacyjnej argumenty o wadliwości stanowiska WSA co do braku możliwości oceny przeprowadzenia naboru z zachowaniem zasad otwartości i konkurencyjności są nietrafne. Wobec naruszenia normy wewnętrznej określającej skład Komisji ocena dotycząca braku zachowania tych zasad ma charakter konkludentny, tj. wynika z tego naruszenia i w tym sensie nie podlega weryfikacji. Niezachowanie wymogu przewidzianego w § 2 ust. 19 Regulaminu i w konsekwencji naruszenie art. 11 ust. 1, art. 13a ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy prawidłowo zostało zakwalifikowane przez WSA jako naruszenie prawa materialnego. Niewątpliwie naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, gdyż przesądza o tym, że Komisja nie działała w pełnym składzie, co było wymagane dla legalności przeprowadzenia postępowania konkursowego.
Końcowo należy dodać, że w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestia dopuszczalności kontroli legalności rozstrzygnięcia
o naborze na wolne stanowisko urzędnicze w kontekście jego zgodności
z postanowieniami regulaminu przeprowadzania takiego naboru nie była kwestionowana – zob. wyroki NSA z 1 września 2016 r., I OSK 533/15 ora z 16 lipca 2024 r., III OSK 51/23.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie
art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę