III OSK 2930/24

III OSK 2930/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Piotr Korzeniowski
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SAB/Wa 193/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-09-20
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant asystent sędziego Anna Krupa po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Fundacji P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2024 r. sygn. akt II SAB/Wa 193/24 w sprawie ze skargi Fundacji I. na bezczynność Fundacji P. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 20 września 2024 r., sygn. akt II SAB/Wa 193/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Fundacji I., zobowiązał Fundację P. do rozpatrzenia wniosku Fundacji I. z dnia 9 grudnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1); stwierdził, że bezczynność Fundacji P. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2); zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Fundacja I. wnioskiem z dnia 9 grudnia 2023 r. zwróciła się do Fundacji P. o udzielenie informacji publicznej w zakresie wskazania łącznej wysokości wydatków poniesionych na finansowanie kampanii referendalnej dotyczącej referendum ogólnokrajowego przeprowadzonego w dniu 15 października 2023 r.
Fundacja P. w odpowiedzi na wniosek poinformowała wnioskodawcę, że nie miała obowiązku rozpatrzenia wniosku z dnia 9 grudnia 2023 r., bowiem nie jest podmiotem obowiązanym do udzielania informacji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej: "u.d.i.p.").
Pismem z dnia 8 stycznia 2024 r. Fundacja P. ponownie przesłała odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, tym razem na właściwy adres i stwierdziła, że mając na uwadze cel i zakres działalności, nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej, gdyż nie jest jednostką organizacyjną wykonującą zadania publiczne lub dysponującą majątkiem publicznym. Jest fundacją prywatną, bowiem jej działalność wynika ze strategii Grupy Kapitałowej P., strategii komunikacji i marketingu oraz strategii marki P. Fundacja P. nie ma statusu organizacji pożytku publicznego.
W związku z powyższym, skargę na bezczynność Fundacji P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Fundacja I.
W odpowiedzi na skargę Fundacja P. wniosła o jej oddalenie.
Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej "P.p.s.a."), uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zdaniem Sądu I instancji, Fundacja P. spełnia zarówno kryterium podmiotowe, jak i przedmiotowe u.d.i.p.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Dalej WSA w Warszawie odwołał się do orzeczenia NSA z 21 października 2022 r., sygn. akt III OSK 4468/21, w którym Sąd ten odwołał się do art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz. U. z 2020 r., poz. 2167) stanowiącego, iż fundacja może być ustanowiona dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, w szczególności takich, jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami) oraz do art. 2 ust. 1 ustawy o fundacjach (w myśl którego fundacje mogą ustanawiać osoby fizyczne niezależnie od ich obywatelstwa i miejsca zamieszkania bądź osoby prawne mające siedziby w Polsce lub za granicą). Jak podniósł NSA, według kryterium m.in. celu fundacji, wyróżnia się w doktrynie fundacje publiczne (użyteczności publicznej), które "tworzone są dla realizacji celów publicznych, służą dobru ogólnemu i bliżej niejednoznacznej liczbie osób" oraz fundacje prywatne służące "interesom lub dobru określonej grupy, np. rodziny". Podział ten nie jest tożsamy z podziałem fundacji na fundacje prawa prywatnego i fundacje prawa publicznego, dokonywanym według kryterium sposobu ich utworzenia, gdzie fundacje prawa prywatnego tworzone są w drodze czynności prywatnoprawnych, a fundacje prawa publicznego tworzone są aktem publicznoprawnym (ustawą, umową międzynarodową, aktem administracyjnym). Oznacza to, że również fundacja prawa prywatnego ma charakter fundacji publicznej. Obecnie, w świetle art. 1 ustawy o fundacjach (wymóg celu społecznie lub gospodarczo uzasadnionego, zgodnego z podstawowymi interesami RP), tworzone mogą być wyłącznie fundacje publiczne. NSA skonstatował, iż normą prawną, dającą podstawę do przyjęcia, że fundacje realizują zadania publiczne, jest art. 1 ustawy o fundacjach. Ustawa ta używa wprawdzie ogólnego określenia "zgodne z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej cele społecznie lub gospodarczo użyteczne", jednakże jednocześnie wskazuje przykłady tych celów, jakimi są "ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami". Z kolei zaś w doktrynie podkreśla się, iż są to cele, do których realizacji została powołana również administracja publiczna (zob. Z. Leoński, Zarys prawa administracyjnego, Warszawa 2004, s. 85). Są to w istocie podstawowe cele państwa, co wynika z przepisów Konstytucji RP (np. art. 5 – "Rzeczpospolita Polska [...] strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska [...]"; art. 6 – "Rzeczpospolita Polska stwarza warunki upowszechniania i równego dostępu do dóbr kultury, będącej źródłem tożsamości narodu polskiego, jego trwania i rozwoju"; art. 68 ust. 3-4 – "Władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych [...], władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku; władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska"; art. 70 ust. 4 i 5 – "Władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia"; "Zapewnia się autonomię szkół wyższych na zasadach określonych w ustawie"). Końcowo NSA wywiódł, iż art. 1 ustawy o fundacjach określa normatywne zobowiązania fundacji do realizacji wytyczonych celów państwa, a aktywność taka odpowiada wyżej wskazanym określeniom zadań publicznych.
Odnosząc się do sprawy WSA w Warszawie zauważył, że założycielem Fundacji jest fundator P. S.A. [...] tj. spółka akcyjna, której podmiotem kontrolującym jest Skarb Państwa
Celami Fundacji P. jest prowadzenie działalności publicznej i społecznie użytecznej w zakresie m.in.: nauki, edukacji, oświaty i wychowania; kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i tradycji; upowszechniania kultury fizycznej i sportu; pomocy społecznej, w tym pomocy rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej oraz wyrównywania szans tych rodzin i osób; ochrony i promocji zdrowia; działania na rzecz osób niepełnosprawnych; porządku i bezpieczeństwa publicznego oraz przeciwdziałania patologiom społecznym; ratownictwa i ochrony ludności; pomocy ofiarom katastrof, klęsk żywiołowych, konfliktów zbrojnych i wojen w kraju i za granicą (vide: § 3 ust. 1 Statutu). Cele te Fundacja realizuje w sposób opisany w § 3 ust. 2 Statutu Fundacji, m.in. poprzez prowadzenie działań i kampanii informacyjnych mających na celu szerzenie zasad solidarności społecznej, organizowanie i finansowanie akcji społecznych, szkoleń, konferencji, prezentacji, wydawanie publikacji; przyznawanie nagród, stypendiów i dotacji; inicjowanie, przeprowadzanie, promowanie i wspieranie programów edukacyjno-informacyjnych, służących krzewieniu wiedzy istotnej ze względu na cele Fundacji; inicjowanie, przeprowadzanie i wspieranie programów badawczych mających dostarczyć wiedzę istotną ze względu na cele Fundacji, w tym w szczególności wspieranie badań nad wpływem różnych technologii wytwarzania i dystrybucji energii na środowisko naturalne; wspieranie działań bezpośrednio poprawiających lub chroniących warunki życia zwierząt, współpraca z organizacjami ekologicznymi, wspieranie badań nad ochroną klimatu, wspieranie badań na rekultywacją terenów powydobywczych i poprzemysłowych; wspieranie programów medycznych niosących pomoc ofiarom poparzeń i porażeń prądem. Zgodnie z ust. 4 § 3 Statutu, Fundacja prowadzi działalność społecznie użyteczną w sferze zadań publicznych określonych w ustawie o działalności pożytku publicznego.
W świetle powyższego nie sposób przyjąć, iż Fundacja P. nie jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.
Również przedmiot wniosku z dnia 9 grudnia 2023 r. należy zakwalifikować jako informację publiczną.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej, co podyktowane jest transparentnością życia publicznego i zwiększaniem świadomości prawnej społeczeństwa. Definiuje się ją jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów.
Zatem, zawarte we wniosku skarżącej żądanie udostępnienia informacji publicznej w zakresie łącznej wysokości wydatków poniesionych na finansowanie kampanii referendalnej dotyczącej referendum ogólnokrajowego przeprowadzonego w dniu 15 października 2023 r. niewątpliwie mieści się w zakresie przedmiotowym u.d.i.p.
Nadto zgodnie z § 27 Statutu Fundacji P., Majątek Fundacji stanowi fundusz założycielski w wysokości 10 000 PLN oraz mienie nabyte w toku działalności Fundacji, pochodzące w szczególności z:
1) darowizn krajowych i zagranicznych osób fizycznych, prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej;
2) spadków, zapisów, dotacji i subwencji;
3) kwot odpowiadających części podatku należnego od danego podatnika przekazanych Fundacji jako organizacji pożytku publicznego w trybie określonym w przepisach prawa podatkowego;
4) zysku z lokat w bankach i instytucjach rynku kapitałowego w kraju i za granicą;
5) zbiórek publicznych.
Tak więc Fundacja P. wydatkuje środki publiczne i - co już wzmiankowano - realizuje zadania publiczne, tak więc przedmiot wniosku dotyczy po pierwsze, majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a, oraz jego obciążeń (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p.), a po wtóre, odnosi się do przedmiotu działalności i kompetencji podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.).
Mając na uwadze okoliczność, że Fundacja P. dotychczas nie zrealizowała wniosku informacyjnego z dnia 9 grudnia 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zobowiązał Fundację P. do rozpoznania tego wniosku. Jednocześnie Sąd I instancji ocenił, że bezczynność Fundacji P. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ odpowiedziała na wniosek skarżącej, zachowując 14-dniowy termin przewidziany w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., a jej bezczynność nie wynikała ze złej woli czy lekceważenia skarżącej, lecz z błędnej interpretacji przepisów u.d.i.p.
W dniu 7 listopada 2024 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiodła Fundacja P., zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym wynagrodzenia pełnomocnika w związku z reprezentacją skarżącego kasacyjnie w postępowaniu, wg norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:
1. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku, na czym polega wykonywanie zadań publicznych przez Fundację P., ograniczając się jedynie do zestawienia jej statutowych celów i przejawów ich realizacji wraz z ogólnymi, ustawowymi celami dla realizacji których każda fundacja może zostać utworzona zgodnie z art. 1 ustawy o fundacjach, co jest niewystarczające do stwierdzenia wykonywania przez Fundację P. zadań publicznych, gdyż cele tej fundacji zostały określone w Statucie regulującym jej działalność, przez jej fundatora i z wyłącznej jego woli, oraz określają wyłącznie jej zadania własne, nie zaś zadania nałożone na podstawie konkretnej normy prawnej zobowiązującej do realizacji określonych zadań publicznych, a ponadto nie istnieje podstawa prawna do żądania ich realizacji przez jakikolwiek podmiot zainteresowany;
2. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku w świetle wydanego rozstrzygnięcia i przyjętej podstawy prawnej orzeczenia podstaw dla odmowy zasadności stanowiska Fundacji P. przedstawionego w odpowiedzi na skargę w zakresie braku realizacji przez nią zadań publicznych i dysponowania majątkiem publicznym oraz ogólnikowe ograniczenie się przez Sąd I instancji do wskazania na art. 1 ust. 1 ustawy o fundacjach jako normy prawnej regulującej realizację zadań publicznych przez każdą fundację, przez co w konsekwencji nie jest możliwe przeprowadzenie dokładnej analizy toku rozumowania i wnioskowania Sądu I instancji w przyjętym rozstrzygnięciu, jego motywach i podstawy prawnej;
3. art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez zobowiązanie Fundacji P. do rozpatrzenia wniosku z dnia 9 grudnia 2023 r., w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy w sytuacji, gdy skarżąca kasacyjnie nie dopuściła się w niniejszej sprawie bezczynności, gdyż Fundacja P. nie jest podmiotem wykonującym zadania publiczne lub dysponującym majątkiem publicznym, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., a w konsekwencji przedmiot wniosku nie stanowi informacji publicznej informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p.;
4. art. 149 § 1 pkt 3 w zw. § 1a P.p.s.a. poprzez stwierdzenie, że bezczynność Fundacji P. w rozpatrzeniu wniosku z dnia 9 grudnia 2023 r. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy Fundacja P. w ogóle nie popadła w stan bezczynności w rozpatrzeniu wniosku, odpowiadając wnioskodawcy pismem z dnia 20 grudnia 2023 r. i wskazując, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na gruncie u.d.i.p.;
5. art. 1 ustawy o fundacjach w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Fundacja P. jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej jako podmiot wykonujący zadania publiczne, podczas gdy skarżąca kasacyjnie jest podmiotem prawa prywatnego i nie został na nią nałożony konkretny obowiązek prawny (norma prawna) realizacji określonego zadania publicznego, a którego wykonanie mogłoby podlegać kontroli społecznej jako sprawa publiczna w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., co w konsekwencji oznacza, że brak jest podstaw do twierdzenia, iż Fundacja P. jest podmiotem wykonującym zadania publiczne i jest objęta zakresem podmiotowym u.d.i.p.;
6. art. 1 ustawy o fundacjach w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 5 w zw. art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a i d u.d.i.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Fundacja P. wydatkuje środki publiczne w sytuacji, gdy majątek Fundacji P. stanowi fundusz założycielski utworzony przez jej fundatora (podmiot prywatny) oraz mienie nabyte w toku jej działalności, a Fundacja P. nie dysponuje majątkiem Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych, jej majątek nie pochodzi z zadysponowania ww. majątkiem, jak również nie jest finansowana z szeroko pojętych środków publicznych, w tym zbiórek publicznych oraz żadne z wymienionych w § 27 Statutu Fundacji P. źródeł jej majątku nie stanowi środków publicznych, w tym w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych;
7. art. 1 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 w zw. art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a i d u.d.i.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że przedmiot wniosku z dnia 9 grudnia 2023 r. należy zakwalifikować jako informację publiczną, podczas gdy Fundacja P. nie realizuje zadań publicznych, nie dysponuje majątkiem publicznym (w tym majątkiem Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych), jej działalność nie jest finansowana ze środków publicznych, zaś fundatorem Fundacji P. i jej darczyńcami są wyłącznie podmioty prawa prywatnego - spółki z Grupy Kapitałowej P. będące spółkami prawa handlowego, wobec czego wnioskowane informacje nie mogą zostać uznane za informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Fundacja I. wniosła o jej oddalenie jako niezasadnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.
W skardze kasacyjnej opartej na obu podstawach wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie norm procesowych, jak również przepisów prawa materialnego. Jednakże zarzuty, zarówno te natury procesowej, jak również dotyczące norm prawa materialnego, oscylują faktycznie wokół dwóch zagadnień. Po pierwsze, niejasności treści zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie, a po drugie, błędnego uznania przez Sąd I instancji, że Fundacja P. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Oba zarzuty skargi kasacyjnej są nieuprawnione.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w sprawie nie doszło do obrazy art. 141 § 4 P.p.s.a. Przypomnieć należy, że zgodnie z brzmieniem art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie wyroku jest aktem o doniosłym znaczeniu społecznym, a przede wszystkim procesowym pełniącym dwojaką funkcję. Z jednej strony ma charakter informacyjny względem stron postępowania sądowoadministracyjnego. Strona, chcąc skutecznie zaskarżyć wyrok Sądu I instancji musi poznać przyjęty przez sąd stan faktyczny sprawy oraz argumenty przemawiające za rozstrzygnięciem zawartym w zaskarżonym wyroku pozwalające na należyte wywiedzenie zarzutów skargi kasacyjnej. Z drugiej strony, uzasadnienie wyroku umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie. Jest to niezbędne dla przeprowadzenia prawidłowej kontroli instancyjnej. Zatem do sytuacji, kiedy wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Sytuacja ta nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie, ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy, wyczerpująco wyjaśniające podstawy rozstrzygnięcia. Natomiast to, że skarżąca kasacyjne nie zgadza się z argumentacją przestawianą w uzasadnieniu prawnym zaskarżanego wyroku – nie oznacza, że został naruszony art. 141 § 4 P.p.s.a.
Nietrafny jest pogląd skarżącej kasacyjnie zmierzający do wykazania, że fundacja w istocie jest podmiotem prywatnym, który nie podlega reżimowej ustawie o dostępie do informacji publicznej. W tym bowiem zakresie w orzecznictwie jest ugruntowany pogląd, że z treści samej ustawy o fundacjach wynika, że "Fundacja może być ustanowiona dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, w szczególności takich, jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami" (art. 1), przy czym "Fundacje mogą ustanawiać osoby fizyczne niezależnie od ich obywatelstwa i miejsca zamieszkania bądź osoby prawne mające siedziby w Polsce lub za granicą" (art. 2 ust. 1). Na tym tle według kryterium m.in. celu fundacji wyróżnia się w doktrynie fundacje publiczne (użyteczności publicznej), które "tworzone są dla realizacji celów publicznych, służą dobru ogólnemu i bliżej niejednoznacznej liczbie osób" oraz fundacje prywatne, które służą "interesom lub dobru określonej grupy, np. rodziny". Podział ten nie jest tożsamy z podziałem fundacji na fundacje prawa prywatnego i fundacje prawa publicznego, dokonywanym według kryterium sposobu ich utworzenia, gdzie fundacje prawa prywatnego tworzone są w drodze czynności prywatnoprawnych, a fundacje prawa publicznego tworzone są aktem publicznoprawnym (ustawą, umową międzynarodową, aktem administracyjnym). Oznacza to, że również fundacja prawa prywatnego ma charakter fundacji publicznej. Obecnie w świetle art. 1 ustawy o fundacjach (wymóg celu społecznie lub gospodarczo uzasadnionego, zgodnego z podstawowymi interesami RP) tworzone mogą być wyłącznie fundacje publiczne (zob. M. Kasiński, Fundacje, w: M. Stahl (red.) Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, Warszawa 2021, s. 340-341; por. też uchwała SN z dnia 31 marca 1998 r., III ZP 44/97, OSNP z 1998 r. Nr 16, poz. 472).
W świetle powyższych uwag należy przyjąć, że normą prawną dającą podstawę do przyjęcia, że fundacje realizują zadania publiczne jest art. 1 ustawy o fundacjach (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2022 r., sygn. akt III OSK 4468/21). Ustawa używa wprawdzie ogólnego określenia "zgodne z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej cele społecznie lub gospodarczo użyteczne", jednakże jednocześnie wskazuje przykłady tych celów, jakimi są "ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami". W doktrynie podkreśla się, że są to cele, do których realizacji została powołana również administracja publiczna (zob. Z. Leoński, Zarys prawa administracyjnego, Warszawa 2004, s. 85). Są to w istocie podstawowe cele państwa, co wynika z przepisów Konstytucji (np. art. 5 - "Rzeczpospolita Polska (...) strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska (...)"; art. 6 - "Rzeczpospolita Polska stwarza warunki upowszechniania i równego dostępu do dóbr kultury, będącej źródłem tożsamości narodu polskiego, jego trwania i rozwoju"; art. 68 ust. 3-4 - "Władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (...), władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku; władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska; art. 70 ust. 4 i 5 - "Władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia".
Z art. 1 ustawy o fundacjach wynika zatem, że określa on normatywne zobowiązania fundacji do realizacji wytyczonych celów Państwa, a aktywność taka odpowiada wyżej wskazanym określeniom zadań publicznych. Wobec powyższego Sąd I instancji przyjmując, że "Fundacja wydatkuje środki publiczne i -co już wzmiankowano -realizuje zadania publiczne, tak więc przedmiot wniosku dysponowania majątkiem, o który mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a oraz jego obciążeń (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p., a po wtóre odnosi się do przedmiotu działalności i kompetencji podmiotów, których mowa w art. 4 ust. 1 (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p." (s. 12 uzasadnienia) dotyczy po pierwsze, majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.", dokonał prawidłowej wykładni zakresu podmiotowego i przedmiotowego w zakresie dostępu do informacji publicznej. Tak więc wystarczy zatem, że dany podmiot wykonuje zadania publiczne, by uznać, że zobowiązany jest do udostępnienia informacji publicznych (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 2364/21).
Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.