III OSK 2929/24

III OSK 2929/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-07-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący sprawozdawca/
Maciej Kobak
Teresa Zyglewska
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
IV SAB/Wr 288/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-08-22
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono wniosek o wyłączenie sędziego
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku P.P. o wyłączenie sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej Komendanta Miejskiego Policji w Legnicy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wr 288/24 w sprawie ze skargi P.P. na bezczynność Komendanta Miejskiego Policji w Legnicy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 4 marca 2024 r. oddalić wniosek o wyłączenie sędziego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 22 sierpnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu skargi P.P. (dalej: skarżący) na bezczynność Komendanta Miejskiego Policji w Legnicy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 4 marca 2024 r., stwierdził bezczynność Komendanta Miejskiego Policji w Legnicy w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 4 marca 2024 r., orzekając, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt I wyroku), zobowiązał Komendanta Miejskiego Policji w Legnicy do rozpoznania wniosku, o którym mowa w pkt I wyroku w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu wyroku wraz z aktami sprawy (pkt II wyroku) oraz oddala skargę w pozostałym zakresie (pkt III).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ.
Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzeniem z 17 marca 2025 r. skierowała sprawę do rozpoznania na rozprawie w dniu 27 czerwca 2025 r. Jako skład orzekający wyznaczeni zostali: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz, jako przewodniczący oraz sprawozdawca, sędzia NSA Ewa Kwiecińska oraz delegowany sędzia WSA Mariusz Kotulski, a także sędzia zastępca: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek.
Pismem z 16 czerwca 2025 r. skarżący wniósł o wyłączenie sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza od orzekania w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że sędzia Przemysław Szustakiewicz publicznie oraz jednoznacznie wyrażał poglądy na temat wykorzystywania informacji publicznej dla celów, które sędzia ten kwalifikuje jako prywatne, sprzeczne z celem dostępu do informacji publicznej oraz stanowiące nadużycie tego prawa. Skarżący powołał się na wywiad udzielony przez sędziego Przemysława Szustakiewicza portalowi Prawo.pl, opublikowany 15 maja 2020 r. pod tytułem "Dostęp do informacji publicznej skłania do nadużycia prawa" i wskazał, że publicznie przedstawione przez sędziego kategoryczne i szczegółowe stanowisko w kwestii stanowiącej oś sporu w tej sprawie, wyrażone jeszcze przed zapoznaniem się ze specyfiką konkretnego przypadku, materiałem dowodowym i pełną argumentacją stron, rodzi uzasadnioną obawę, że sędzia ten może podchodzić do oceny wniosku z góry ukształtowanym nastawieniem.
Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz złożył pisemne oświadczenie, że nie zachodzą przesłanki z art. 18 § 1 z ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jak i nie istnieją inne okoliczności, które mogłyby wywoływać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego w tej sprawie (art. 19 p.p.s.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza od orzekania w tej sprawie nie zasługiwał na uwzględnienie.
Stosownie do art. 19 p.p.s.a., wyłączenie sędziego na wniosek strony następuje wówczas, gdy zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Przepis ten łącznie z art. 18 § 1-3 p.p.s.a. ustanawia instytucję wyłączenia sędziego, będącą gwarancją procesową zasady obiektywizmu i bezstronności, a więc gwarancją tego, że rozstrzygnięcie w sprawie zawisłej przed sądem nie będzie determinowane przez osobiste zapatrywania, uprzedzenia lub interesy osoby wydającej rozstrzygnięcie. Stosownie natomiast do art. 20 § 1 p.p.s.a., strona składająca wniosek o wyłączenie sędziego zobowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny, na które wskazują art. 18 § 1-3 i art. 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sędziego od rozpoznawania jej sprawy, ale okoliczność przewidzianą ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. obejmują zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią, a stroną czy jej przedstawicielem, jak i inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste należy, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa, zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, rozumieć relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej (niezależnie od tego, czy wywołuje ona emocje pozytywne czy negatywne) lub gospodarczej (ekonomicznej). Inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć np. wcześniejszych związków sędziego z daną, konkretną sprawą (przez wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem funkcji sędziego). Wyłączenie sędziego nie może jednak następować automatycznie. W każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile konkretne okoliczności mają wpływ na bezstronność sędziego. Analizowany przepis nie może przy tym służyć do utrudniania działalności sądów. Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą zatem mieć charakter rzeczywisty, a nie tylko potencjalny. Nie mogą wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają podstawy wskazane w art. 19 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 20 listopada 2014 r., II OZ 1247/14). W sprawach, w których podstawą wyłączenia jest art. 19 p.p.s.a., do sądu należy nie tylko zbadanie, czy występują przyczyny (podstawy) wyłączenia, ale także czy z punktu widzenia doświadczenia życiowego przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie (por. postanowienie NSA z 13 czerwca 2025 r. III OSK 2467/24 podjęte w podobnym stanie faktycznym i prawnym, również na skutek wniosku skarżącego).
Biorąc pod uwagę oświadczenie sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza oraz to, że skarżący nie wskazał okoliczności wywołujących uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego objętego wnioskiem, wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługiwał na uwzględnienie. Przesłanki wyłączenia sędziego nie może bowiem stanowić, wbrew twierdzeniom skarżącego, okoliczność orzekania w innych, podobnych sprawach lub każdy uprzednio wyrażony w wyroku albo publikacji naukowej pogląd prawny na temat zagadnienia związanego z przedmiotem rozstrzygnięcia. Podkreślenia wymaga, że w przywołanym przez skarżącego wywiadzie sędzia objęty wnioskiem o wyłączenie wyraził jedynie pogląd na temat zjawiska nadużycia prawa do informacji, nie odnosząc go do żadnej konkretnej sprawy. Przyjęcie, że sędzia podlegałby wyłączeniu od rozpoznania sprawy z powodów wskazywanych przez skarżącego byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa (por. postanowienia NSA z 23 kwietnia 2025 r., III FSK 1010/23, z 29 czerwca 2022 r., I FSK 782/21; z 6 czerwca 2023 r., I OSK 3184/19; z 25 lipca 2023 r., I OSK 1126/23; z 24 października 2023 r., II FSK 951/23; z 19 grudnia 2023 r., III FSK 3732/21 oraz z 12 czerwca 2024 r., III FSK 1217/23).
Z tych względów i na podstawie art. 19 p.p.s.a. w związku z art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.