III OSK 2922/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-12-05
NSAAdministracyjneŚredniansa
żołnierze zawodowiuposażenieodsetki ustawoweprzedawnienieNSAprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjnezaszeregowanie stanowiska

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną żołnierza zawodowego domagającego się odsetek ustawowych od różnicy w uposażeniu, uznając roszczenie za przedawnione.

Sprawa dotyczyła żołnierza zawodowego, który domagał się odsetek ustawowych od różnicy w uposażeniu, która wynikała z błędnego zaszeregowania jego stanowiska. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym i sądowym, w tym uchyleniu decyzji organów i ustaleniu kwoty głównej, żołnierz wystąpił o odsetki. Sądy administracyjne obu instancji uznały jednak, że roszczenie o odsetki uległo przedawnieniu, ponieważ wniosek został złożony po upływie terminu, a wcześniejsze postępowania nie dotyczyły tej kwestii.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej J. M., żołnierza zawodowego, od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił jego skargę na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej w przedmiocie ustalenia i wypłaty odsetek ustawowych. Problem wynikał z błędnego zaszeregowania stanowiska służbowego J. M. do niższej grupy uposażenia, co skutkowało koniecznością wypłaty różnicy w uposażeniu. Po stwierdzeniu nieważności decyzji dotyczących zaszeregowania i ustaleniu kwoty głównej różnicy w uposażeniu (90 302,99 zł), J. M. wystąpił z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odsetek ustawowych od tej kwoty oraz od dodatkowego uposażenia rocznego. Sądy administracyjne, w tym WSA w Szczecinie, w poprzednich postępowaniach wskazywały, że kwestia odsetek wymaga odrębnego wniosku. W niniejszej sprawie organy administracji odmówiły wypłaty odsetek, uznając roszczenie za przedawnione, ponieważ wniosek o ich wypłatę został złożony po upływie trzyletniego terminu przedawnienia, liczonego od dnia wymagalności. WSA w Szczecinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że zarzuty dotyczące powagi rzeczy osądzonej i naruszenia art. 153 p.p.s.a. są nieuzasadnione, ponieważ wcześniejsze postępowania miały inny przedmiot i nie rozstrzygały kwestii przedawnienia odsetek. Zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego (art. 118 k.c., art. 125 § 1 k.c.) również zostały uznane za nieuzasadnione z powodu braku należytego uzasadnienia i sprecyzowania zarzutów. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, roszczenie o wypłatę odsetek ustawowych ulega przedawnieniu, jeśli wniosek o ich wypłatę nie zostanie złożony w ustawowym terminie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wcześniejsze postępowania nie rozstrzygały kwestii przedawnienia odsetek, a jedynie ustalały wymagalność należności głównej i obowiązek organu do rozpatrzenia wniosku o odsetki. Ponieważ wniosek o odsetki został złożony po upływie trzyletniego terminu przedawnienia, który nie został przerwany, roszczenie jest przedawnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

ustawa o służbie wojskowej art. 8a § ust. 1

Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

Roszczenia wynikające z ustawy przedawniają się z upływem trzech lat od dnia, w którym stały się wymagalne.

ustawa o służbie wojskowej art. 75 § ust. 3

Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

W razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia, w którym należność stała się wymagalna. O odsetkach orzeka organ właściwy w decyzji administracyjnej.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naruszenie poprzez niezastosowanie, pominięcie wytycznych sądu wyrażonych w poprzednim wyroku.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia prawa materialnego lub postępowania.

p.p.s.a. art. 183

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

k.p.a. art. 104 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do wydania decyzji administracyjnej.

k.p.a. art. 61 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wszczęcie postępowania na wniosek strony.

ustawa o służbie wojskowej art. 8a § ust. 2

Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

Przerwanie biegu przedawnienia na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym.

ustawa o służbie wojskowej art. 71 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

ustawa o służbie wojskowej art. 72 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

k.c. art. 118

Kodeks cywilny

Terminy przedawnienia roszczeń.

k.c. art. 125 § § 1

Kodeks cywilny

Przerwanie biegu przedawnienia przez czynność przed sądem.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi jako niezasadnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Roszczenie o wypłatę odsetek ustawowych od różnicy w uposażeniu uległo przedawnieniu, ponieważ wniosek o ich wypłatę został złożony po upływie trzyletniego terminu, który nie został przerwany. Wcześniejsze postępowania sądowe nie rozstrzygały kwestii przedawnienia odsetek, a jedynie ustalały wymagalność należności głównej i obowiązek organu do rozpatrzenia wniosku o odsetki.

Odrzucone argumenty

Sąd pierwszej instancji naruszył zasadę związania wytycznymi sądu zawartymi w poprzednim wyroku (art. 153 p.p.s.a.). W sprawie wystąpiła powaga rzeczy osądzonej (res iudicata). Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 118 k.c. oraz niezastosowanie art. 125 § 1 k.c.

Godne uwagi sformułowania

Przedmiotem sporu był wówczas termin wymagalności. Sąd, będąc związany własnym prawomocnym orzeczeniem z dnia 20 kwietnia 2017 r. (sygn. akt II SA/Sz 1213/15) i jednocześnie podzielając argumentację Skarżącego uznaje, że w tej sprawie wymagalność roszczenia jako zaktualizowanie się obowiązku świadczenia należy określić na dzień płatności uposażenia. Konsekwencją stwierdzenia nieważności tych decyzji jest obowiązek przyznania uposażenia oraz odsetek za poszczególne miesiące służby na stanowisku służbowym, które przysługują od dnia wymagalności płatności uposażenia zasadniczego, która przypada w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują. Nie sposób przyjąć, że termin wymagalności wypłaty tej konkretnej należności przypadałby we wcześniejszej dacie, skoro przed wydaniem ostatecznej decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej kwota świadczenia pieniężnego nie była jeszcze ustalona. Ani organ, ani sąd administracyjny nie wypowiadały się wówczas w kwestii przedawnienia, gdyż dopiero ustalenie daty wymagalności w sprawie II SA/Sz 1215/18 uczyniło to zagadnienie aktualnym.

Skład orzekający

Małgorzata Masternak - Kubiak

przewodniczący

Rafał Stasikowski

sprawozdawca

Sławomir Pauter

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia roszczeń żołnierzy zawodowych o odsetki od uposażenia, a także zasady związania wytycznymi sądu i powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu sądowoadministracyjnym."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji żołnierza zawodowego i jego roszczeń związanych z uposażeniem. Interpretacja przepisów o przedawnieniu może być stosowana do innych roszczeń, ale wymaga analizy konkretnego stanu faktycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i specjalizujących się w sprawach wojskowych ze względu na złożoność proceduralną i kwestię przedawnienia roszczeń finansowych. Dla szerszej publiczności może być mniej angażująca.

Żołnierz walczył o odsetki od uposażenia, ale sąd uznał jego roszczenie za przedawnione. Kluczowa lekcja o terminach.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2922/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-12-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Rafał Stasikowski /sprawozdawca/
Sławomir Pauter
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
II SA/Sz 1024/19 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2020-03-26
Skarżony organ
Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) Sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant: starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 1024/19 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w Szczecinie z dnia 19 sierpnia 2019 nr 13/2019 w przedmiocie ustalenia i wypłaty odsetek ustawowych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 26 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 1024/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę J. M. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w Szczecinie z 19 sierpnia 2019 r., nr 13/2019, w przedmiocie ustalenia i wypłaty odsetek ustawowych.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją nr 163 z 29 marca 2012 r. Minister Obrony Narodowej stwierdził nieważność decyzji Ministra Obrony Narodowej nr 236 (pkt 11) z 13 lipca 1999 r. w sprawie wyznaczenia płk. rez. J. M. na stanowisko służbowe radcy prawnego w Dowództwie Wielonarodowego Korpusu Północny-Wschód w Szczecinie, w części dotyczącej zaszeregowania tego stanowiska do grupy uposażenia U-12. Decyzją nr 178 z 5 kwietnia 2012 r. Minister stwierdził nieważność rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Lądowych nr 152 (pkt 2) w sprawie wyznaczenia płk. rez. J. M. na stanowisko służbowe radcy prawnego w Dowództwie Wielonarodowego Korpusu Północny-Wschód w Szczecinie, w części dotyczącej zaszeregowania tego stanowiska do grupy uposażenia 15B oraz decyzją nr 180 z 5 kwietnia 2012 r. Minister stwierdził nieważność rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Lądowych nr 81 (pkt 54) z 21 czerwca 2005 r. w sprawie wyznaczenia J. M. na stanowisko służbowe radcy prawnego w Dowództwie Wielonarodowego Korpusu Północny-Wschód w Szczecinie, w części dotyczącej zaszeregowania tego stanowiska do grupy uposażenia 15B. Decyzjami Dowódcy Wojsk Lądowych nr 1131, nr 1132 i nr 1133 z 19 lipca 2012 r. ustalono płk rez. J. M. uposażenie zasadnicze w stawce przewidzianej dla grupy uposażenia U-10 (decyzja nr 1131) oraz w stawce przewidzianej dla grupy uposażenia U:16A (decyzja nr 1132 i nr 1133).
W dniu 22 sierpnia 2012 r. J. M. wystąpił z pismem o ustalenie i wypłacenie różnicy w uposażeniu powstałej na skutek prawidłowego określenia grup uposażenia na zajmowanym stanowisku, a uposażeniem wypłaconym na podstawie grup uposażenia określonych w decyzjach, w stosunku do których Minister Obrony Narodowej stwierdził nieważność. Wniosek ten ostatecznie trafił do rozpatrzenia przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] w Szczecinie, który zobligowany został do załatwienia sprawy w formie decyzji prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 16 października 2013 r., II SAB/Sz 87/13 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2014r., I OSK 335/14.
Decyzją Nr 551/FIN/2015 z 18 maja 2015 r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w Szczecinie odmówił wnioskodawcy ustalenia i wypłaty różnicy w uposażeniu. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Nr 154/2015 Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w Szczecinie z 23 lipca 2015 r. Wyrokiem z 20 kwietnia 2017 r., II SA/Sz 1213/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił ww. decyzje organów obu instancji oraz zobowiązał Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] do ustalenia i wypłaty różnicy niedopłaty w uposażeniu płk. rez. J. M..
Decyzją nr 907/FIN/2017 z 28 sierpnia 2017 r. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] ustalił należną do wypłaty różnicę w uposażeniu płk. rez. J. M. za okres pełnienia służby na stanowisku służbowym radcy prawnego w Dowództwie Wielonarodowego Korpusu Północny – Wschód w wysokości 91 598,60 zł. Decyzją nr 95/2017 z 13 października 2017 r. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i ustalił na nowo należną do wypłatę różnicę w uposażeniu płk. rez. J. M. w wysokości 90 302,99 zł. Wyrokiem z 5 kwietnia 2018 r., II SA/Sz 1450/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę skarżącego na ww. decyzję. Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organu odwoławczego w zakresie ustalenia różnicy w uposażeniu. Wobec zarzutów skargi, że decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia różnicy w dodatkowym uposażeniu rocznym oraz w zakresie "odsetek ustawowych za opóźnienie" sąd ten wskazał, że przedmiot postępowania zdefiniował sam skarżący we wszczynającym je piśmie z 22 sierpnia 2012 r., w którym nie wnosił ani o wypłatę różnicy w należności zwanej dodatkowym uposażeniem rocznym, ani o wypłatę odsetek za opóźnienie, co potwierdzają zapadłe później orzeczenia WSA w Szczecinie oraz NSA. Sąd stwierdził jednocześnie, iż nic nie stoi na przeszkodzie, by skarżący z takimi roszczeniami wystąpił, zaś organ rozstrzygnął o powyższym w odrębnych decyzjach.
Wnioskiem z 6 kwietnia 2018 r. skarżący zwrócił się do Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w Szczecinie o:
1. ustalenie i wypłatę różnicy w dodatkowym uposażeniu rocznym (nagroda roczna) za okres od 2000 roku do 2007 roku; 2. ustalenie i wypłacenie odsetek ustawowych od ustalonej kwoty różnicy w dodatkowym uposażeniu rocznym (nagroda roczna) od dnia wymagalności do dnia zapłaty; 3. ustalenie i wypłacenie odsetek ustawowych od kwoty 90 302,99 zł od dnia wymagalności do dnia zapłaty, tj. 19 października 2017 r.; 4. ustalenie i wypłatę odsetek ustawowych od kwoty zaległych odsetek ustawowych określonych w pkt 3 od dnia wniesienia wniosku do dnia zapłaty.
Decyzją Nr 766/FIN/2018 z 10 sierpnia 2018 r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w Szczecinie negatywnie rozpoznał ww. wniosek. Po rozpatrzeniu odwołania rozstrzygniecie to zostało utrzymane w mocy decyzją Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w Szczecinie Nr 74/2018 z 1 października 2018 r. Na skutek skargi J. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 20 lutego 2019 r., II SA/Sz 1215/18, w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w Szczecinie w części obejmującej punkt 3 - ustalenie i wypłata odsetek ustawowych od kwoty 90 302,99 zł od dnia wymagalności do dnia zapłaty, tj. 19 października 2017 r. W pkt II - oddalił skargę w pozostałej części. Sąd uzasadnił, że sprawa prowadzona z wniosku z 22 sierpnia 2012 r. dotyczyła ustalenia i wypłaty różnicy w uposażeniu, nie obejmowała natomiast tzw. innych należności, jak np. dodatkowe uposażenie roczne (nagroda roczna). Po raz pierwszy kwestię ustalenia i wypłaty różnicy w dodatkowym uposażeniu rocznym skarżący podniósł przed organem administracyjnym w dniu 16 sierpnia 2017 r. Roszczenie odwołującego się o ustalenie i wypłatę różnicy w dodatkowym uposażeniu rocznym oraz nagrodzie rocznej za okres od 2000 roku do 2007 roku należy uznać za przedawnione, albowiem termin wymagalności roszczenia o ustalenie i wypłatę różnicy w dodatkowym uposażeniu rocznym (nagrodzie rocznej) należy liczyć od momentu stwierdzenia nieważności decyzji wyznaczających odwołującego się na stanowisko służbowe radcy prawnego w Dowództwie Wielonarodowego Korpusu Północny-Wschód w Szczecinie, w części dotyczącej zaszeregowania tego stanowiska do odpowiedniej grupy uposażenia. Powyższy pogląd zgodny jest z wcześniejszym stanowiskiem tego sądu wyrażonym w wyroku z 20 kwietnia 2017 r. (sygn. akt II SA/Sz 1213/15). W zakresie uchylenia decyzji organów wojskowych w części obejmującej ustalenie i wypłatę odsetek ustawowych od kwoty 90 302,99 zł sąd podał, że przyczyną uchylenia było nieprawidłowe ustalenie przez te organy chwili wymagalności roszczenia, określonej przez nie na dzień wydania decyzji Nr 95/2017, tj. na dzień 13 października 2017 r, oraz błędne założenie, że organy nie pozostawały w zwłoce z wypłatą należności głównej w kwocie 90 302,99 zł. Sąd wskazał w tym zakresie, że prawomocnym wyrokiem WSA w Szczecinie z 20 kwietnia 2017 r. (sygn. akt II SA/Sz 1213/15), którego treścią jest związany, sąd ocenił, że organ nie tylko opóźnił się z wypłatą uposażenia, ale znalazł się w zwłoce w wypłacie tego uposażenia. Sam bowiem fakt stwierdzenia nieważności decyzji, czyli wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, daje podstawę do przyjęcia, że organ pozostaje w zwłoce w wypłacie odpowiedniej części uposażenia. Nadto stwierdził, że obowiązkiem organu z chwilą stwierdzenia nieważności decyzji było podjęcie z urzędu wszystkich niezbędnych kroków doprowadzając stan zastany do zgodnego z prawem. W tej sprawie wymagalność roszczenia jako zaktualizowanie się obowiązku świadczenia należy określić na dzień płatności uposażenia. Wynika to w sposób oczywisty z istoty wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr 236 (pkt 11) z 13 lipca 1999 r., rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Lądowych Nr 152 (pkt 2) z 9 czerwca 2004 r. oraz rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Lądowych Nr 81 (pkt 54) z 21 czerwca 2005 r. w części dotyczącej zaszeregowania tego stanowiska do grupy uposażenia ze skutkiem ex tunc. Konsekwencją stwierdzenia nieważności tych decyzji jest obowiązek przyznania uposażenia oraz odsetek za poszczególne miesiące służby na stanowisku służbowym, które przysługują od dnia wymagalności płatności uposażenia zasadniczego, która przypada w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują.
Decyzją z 17 czerwca 2019 r., nr 701/FIN/2019, Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...], działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej "k.p.a."), art. 8a, art. 71 ust. 1, art. 72 ust. 1 oraz art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 330 ze zm.; dalej "ustawa o służbie wojskowej"), po ponownym rozpatrzeniu pkt 3 wniosku płk rez. J. M. z 6 kwietnia 2018 r., odmówił ustalenia i wypłaty odsetek ustawowych od kwoty 90 302,99 zł od dnia wymagalności do dnia zapłaty tj. 19 października 2017 r.
Decyzją nr 13/2019 z 19 sierpnia 2019 r. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w Szczecinie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 75 ust. 3 w zw. z art. 8a ustawy o służbie wojskowej, po rozpatrzeniu odwołania J. M., utrzymał w mocy ww. z 17 czerwca 2019 r. Zdaniem organu drugiej instancji, pomimo iż organy wojskowe pozostawały w zwłoce z ustaleniem i wypłatą należności głównej w kwocie 90 302,99 zł, to jednak żądanie ustalenia i wypłaty odsetek ustawowych od tej kwoty od dnia wymagalności do dnia zapłaty, tj. 19 października 2017 r. nie może zostać uwzględnione, ponieważ roszczenie w tym zakresie uległo przedawnieniu. Organ podkreślił, że do wszczęcia postępowania, o którym mowa w art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej, niezbędny jest w myśl art. 61 § 1 k.p.a. stosowny wniosek strony. Sprawa roszczenia o zapłatę odsetek od należności głównej jest wszczęta z chwilą zgłoszenia roszczenia właściwemu organowi wojskowemu, gdyż zgłoszenie takie przerywa bieg przedawnienia. Skoro zatem roszczenie odwołującego się o ustalenie i wypłacenie odsetek ustawowych od kwoty 90 302,99 zł od dnia wymagalności do dnia zapłaty, tj. 19 października 2017 r., sformułowane w pkt 3 jego wniosku z 6 kwietnia 2018 r. stało się wymagalne najpóźniej w dniu 18 lipca 2012 r., to wobec braku przesłanek pozwalających przyjąć, że mogło dojść do przerwania biegu przedawnienia i upływu trzyletniego terminu określonego w art. 8a ust. 1 ustawy o służbie wojskowej uznać należy je za przedawnione. Zdaniem organu drugiej instancji sformułowany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie obowiązek przyznania odwołującemu się uposażenia oraz odsetek za poszczególne miesiące służby na stanowisku służbowym byłby wiążący dla organów wojskowych wyłącznie w sytuacji, gdyby wniosek o wypłatę odsetek ustawowych od należności głównej został skutecznie złożony przed upływem terminu przedawnienia. Skoro jednak odwołujący się wniosek o wypłatę tychże należności sformułował dopiero w piśmie z 6 kwietnia 2018 r. (ewentualnie w dniu 16 sierpnia 2017 r.), to jego roszczenia w tym zakresie uległy przedawnieniu.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Szczecinie wniósł skarżący.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Oddalając skargę, sąd pierwszej instancji wskazał, że organy wojskowe, wydając kontrolowane decyzje w przedmiocie ustalenia i wypłaty odsetek, zrealizowały wskazania i wytyczne zawarte w wyroku II SA/Sz 1215/18. Jak wynika z treści decyzji, organy obu instancji uznały, że wymagalność roszczenia o odsetki ustawowe od kwoty 90 302, 99 zł, co do której pozostawały w zwłoce z płatnością, nastąpiła z chwilą uzyskania przymiotu ostateczności decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr 163 z 29 marca 2012r., Nr 178 i Nr 180 z 5 kwietnia 2012 r.
Sąd ten powołał się na art. 75 ust. 3 i art. 8a ustawy służbie wojskowej. Według pierwszego z wymienionych przepisów, w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. O odsetkach ustawowych za opóźnienie orzeka w decyzji administracyjnej organ właściwy w sprawie przyznania uposażenia lub innej należności. Zgodnie natomiast z art. 8a ww. ustawy roszczenia wynikające z przepisów ustawy przedawniają się z upływem trzech lat od dnia, w którym stały się wymagalne (ust. 1). Przerwanie biegu przedawnienia roszczenia następuje na zasadach określonych w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (ust. 2). W ocenie sądu pierwszej instancji organy wojskowe nie mogły pominąć okoliczności przedawnienia się roszczenia o ustalenie i wypłatę spornych odsetek, skoro wniosek w tym zakresie został wniesiony dopiero w dniu 6 kwietnia 2018 r., po wyroku z 5 kwietnia 2018 r. II SA/Sz 1450/17. W wyroku tym sąd rozstrzygnął nie tylko o zgodności z prawem decyzji ustalającej należną do wypłaty różnicę w uposażeniu skarżącego w wysokości 90 302,99 zł, ale i przesądził w sprawie, że ustalenie i wypłata odsetek ustawowych liczonych od tej należności głównej wymaga od skarżącego wniosku, zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej w związku z art. 61 § 1 k.p.a. Jednocześnie sąd wypowiedział się, że we wniosku z 22 sierpnia 2012 r. skarżący nie wnosił ani o wypłatę różnicy w należności zwanej dodatkowym uposażeniem rocznym, ani o wypłatę odsetek za opóźnienie. Sąd w orzeczeniu II SA/Sz 1215/18 przesądził o dacie wymagalności roszczenia o ustalenie i wypłatę odsetek i pozostawaniu organu w zwłoce, natomiast nie wypowiedział się w zakresie daty zgłoszenia roszczenia strony o odsetki i w tym kontekście o jego przedawnieniu, tym samym pozostawiając wskazaną kwestię ocenie organom wojskowym. Zdaniem sądu pierwszej instancji organy wojskowe zasadnie więc uznały, że roszczenie skarżącego w zakresie odsetek zostało zgłoszone we wniosku z 6 kwietnia 2018 r., tj. po upływie trzyletniego okresu przedawnienia, którego bieg nie został przerwany stosowną czynnością (tu: wnioskiem z 2012 r.), liczonego od momentu uzyskania waloru ostateczności decyzji organu nadzoru stwierdzających nieważność decyzji w części dotyczącej zaszeregowania stanowiska służbowego radcy prawnego do danej grupy uposażenia, wobec czego roszczenie o odsetki uległo przedawnieniu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił przedmiotową skargę jako niezasadną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a.").
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, zaskarżając wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a. wniósł o zbadanie z urzędu przez Naczelny Sąd Administracyjny nieważności niniejszego postępowania ze względu na to, że sprawa ta została już prawomocnie osądzona (powaga rzeczy osądzonej - art. 171 p.p.s.a.).
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 153 p.p.s.a, przez jego niezastosowanie poprzez pominięcie wytycznych sądu wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 1215/18.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 118 k.c. oraz niezastosowanie art. 125 § 1 k.c.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę wystąpienie przesłanek nieważności postępowania. W tej sprawie sąd nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (por. uchwała pełnego składu sędziów NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.
Zarzut pierwszy i drugi nie znajdują podstaw. Wyrok WSA w Szczecinie z 20 lutego 2019 r., II SA/Sz 1215/18, miał za przedmiot kontrolę decyzji organu pierwszej instancji z 10 sierpnia 2018 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji organu drugiej instancji z 1 października 2018 r. wydanych w związku z wnioskiem skarżącego z 6 kwietnia 2018 r. Z treści pisemnego uzasadnienia wynika, iż sąd przesądził o dacie wymagalności roszczenia o wypłatę odsetek, o pozostawaniu organu w zwłoce, natomiast nie wypowiedział się zupełnie w zakresie daty zgłoszenia żądania wypłaty odsetek i ewentualnego przedawnienia tego żądania. Wskazał m.in.: "Sąd, będąc związany własnym prawomocnym orzeczeniem z dnia 20 kwietnia 2017 r. (sygn. akt II SA/Sz 1213/15) i jednocześnie podzielając argumentację Skarżącego uznaje, że w tej sprawie wymagalność roszczenia jako zaktualizowanie się obowiązku świadczenia należy określić na dzień płatności uposażenia. Wynika to w sposób oczywisty z istoty wyeliminowania z obrotu prawnego części decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr 236 (pkt 11) z dnia 13 lipca 1999 r., rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Lądowych Nr 152 (pkt 2) z dnia 9 czerwca 2004 r. i rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Lądowych Nr 81 (pkt 54) z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie wyznaczenia skarżącego na stanowisko służbowe w Dowództwie Wielonarodowego Korpusu Północny-Wschód w Szczecinie dotyczącej zaszeregowania tego stanowiska do grupy uposażenia ze skutkiem ex tunc. Konsekwencją stwierdzenia nieważności tych decyzji jest obowiązek przyznania uposażenia oraz odsetek za poszczególne miesiące służby na stanowisku służbowym, które przysługują od dnia wymagalności płatności uposażenia zasadniczego, która przypada w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują.".
Zacytowany fragment uzasadnienia staje się jednoznaczny w swej treści, gdy zostanie on zestawiony z treścią stanowiska organu wyrażonego w decyzji poddanej w tej sprawie kontroli. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika bowiem, że w ocenie organu sama wypłata kwoty wskazanej we wniosku ma charakter czynności materialno-technicznej, która może zostać dokonana dopiero po uprzednim ustaleniu przez organ administracji publicznej wysokości tej kwoty w drodze decyzji administracyjnej. A zatem termin wymagalności roszczenia o samą wypłatę określonej sumy pieniężnej należnej w postaci różnicy w uposażeniu następuje dopiero w dniu ostatecznego ustalenia przez odpowiedni organ tej kwoty w drodze władczego rozstrzygnięcia administracyjnego. Nie sposób przyjąć, że termin wymagalności wypłaty tej konkretnej należności przypadałby we wcześniejszej dacie, skoro przed wydaniem ostatecznej decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej kwota świadczenia pieniężnego nie była jeszcze ustalona. Przedmiotem sporu był wówczas termin wymagalności. Organ swój pogląd na te zagadnienie wyraził w sposób wskazany powyżej. Skarżący zakwestionował go we wniesionej skardze, zaś sąd pierwszej instancji rozstrzygnął ten spór w sposób, który wynika z przywołanego wcześniej cytatu.
Jest zatem niewątpliwe, że ani organ, ani sąd administracyjny nie wypowiadały się wówczas w kwestii przedawnienia, gdyż dopiero ustalenie daty wymagalności w sprawie II SA/Sz 1215/18 uczyniło to zagadnienie aktualnym. Stąd też okoliczność ta w związku z treścią stanowiska WSA w Szczecinie przyjętego wyrokiem z 20 lutego 2019 r., II SA/Sz 1215/18, została uczyniona przedmiotem dopiero postępowania jurysdykcyjnego zakończonego wydaniem decyzji z 17 czerwca 2019 r. i 19 sierpnia 2019 r., które były przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w sprawie zakończonej wyrokiem z 26 marca 2020 r. II SA/Sz 1024/19.
Prowadzi to to wniosków, iż po pierwsze sąd pierwszej instancji, wydając przedmiotowy wyrok z 26 marca 2020 r., II SA/Sz 1024/19, nie działał w warunkach powagi rzeczy osądzonej, gdyż postępowanie przeprowadzone pod sygn. II SA/Sz 1215/18 miało inny przedmiot. Uchylenie wyrokiem z 20 lutego 2019 r., II SA/Sz 1215/18, decyzji administracyjnych w części dotyczącej ustawowych odsetek i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania spowodowało konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez organ administracyjny i wydania decyzji merytorycznej w tym zakresie. Poddanie decyzji zapadłych w tym zakresie kontroli sądowoadministracyjnej nie jest przypadkiem orzekania w warunkach powagi rzeczy osądzonej, gdyż przedmiotem kontroli były zupełnie inne decyzje administracyjne, wydane na gruncie spraw administracyjnych o innym zakresie przedmiotowym, w tym przypadku o innym zakresie faktów prawnie relewantnych w sprawie i podstaw prawnych istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia. Brak było zatem podstaw prawnych do uwzględniania zarzutu pierwszego.
Powyższe oznacza również, że brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu drugiego, bowiem sąd w sprawie II SA/Sz 1024/19 nie mógł naruszyć przepisu art. 153 p.p.s.a., gdyż przedmiotem rozpoznania w sprawie II SA/Sz 1215/18 nie była kwestia przedawnienia. Sąd ten nie przesądził również, że odsetki ustawowe za zwłokę przysługują skarżącemu. Zagadnienia te nie były objęte oceną prawną WSA orzekającego w sprawie II SA/Sz 1215/18, co czyni zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. nieuzasadnionym.
Zarzut naruszenia przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 118 k.c. oraz niezastosowanie art. 125 § 1 k.c. jest nieuzasadniony.
Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem odwoławczym wnoszonym w konkretnej sprawie, co obliguje autora skargi kasacyjnej do powiązania zarzutu naruszenia wskazanej normy generalno-abstrakcyjnej z konkretnym działaniem bądź zaniechaniem sądu pierwszej instancji w danej sprawie. Oznacza to, że w skardze winny być sprecyzowane zarzuty kasacyjne w taki sposób, by możliwe było odniesienie się przez ich treść do zaskarżonego orzeczenia. Tym samym nieskuteczne okazać się muszą zarzuty abstrakcyjne, z których nie sposób wywieść jakie konkretnie działanie sądu naruszyło dany przepis. Przypadek taki ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdyż z jednej strony nie wiadomo na czym miał polegać błąd wykładni, a z drugiej – na czym polegało niewłaściwe zastosowanie art. 118 k.c. Dodatkowo należy pamiętać, że zarzuty muszą zostać należycie uzasadnione. W uzasadnieniu winno dojść do logicznego wyjaśnienia związku naruszenia przepisu procesowego z istotnym wpływem tego naruszenia na wynika postępowania. Brak uzasadnienia każdego zarzutu oznacza, że podstawa kasacyjna nie odpowiada wymaganiom określonym w art. 176 p.p.s.a (por. wyrok NSA z 16 marca 2005, GSK 402/04). W rozpoznawanej sprawie zarzut ten nie został w ogóle uzasadniony.
W odniesieniu do niezastosowania art. 125 § 1 k.c. dodać należy, iż jego bezzasadność wynika także z tego, że zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 p.p.s.a. formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyroki NSA: z 1 czerwca 2004 r., OSK 284/04, niepubl.; z 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07; z 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06; z 28 marca 2007 r., I OSK 31/07; z 25 kwietnia 2012 r., II OSK 329/12; z 6 grudnia 2013 r., I OSK 2255/12; z 8 września 2017 r., I OSK 3080/15 – publik. CBOSA). Zarzut taki mógłby okazać się skuteczny jedynie wówczas, gdyby autor skargi kasacyjnej, zarzucając niezastosowanie określonego przepisu, jednocześnie wskazał przepis, który w jego przekonaniu został wadliwie zastosowany zamiast przepisu przez niego wskazywanego - wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska. Wymogu tego skarga kasacyjna nie spełnia.
Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI