III OSK 2917/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Komisarza Wyborczego od wyroku WSA w Kielcach, który uchylił postanowienie Komisarza o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego M. C. Komisarz Wyborczy wydał postanowienie o wygaśnięciu mandatu, opierając się na art. 383 § 1 pkt 4 i § 2a Kodeksu wyborczego (K.w.) w związku z art. 24b ust. 1 i 5 ustawy o samorządzie gminnym (u.s.g.). Podstawą było niezłożenie przez radnego wniosku o urlop bezpłatny w terminie 7 dni od ogłoszenia wyników wyborów, co Komisarz uznał za równoznaczne z pisemnym zrzeczeniem się mandatu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił to postanowienie, stwierdzając, że niezłożenie wniosku o urlop bezpłatny nie jest tożsame z pisemnym zrzeczeniem się mandatu, które jest odrębną przesłanką wygaśnięcia mandatu. Sąd podkreślił, że przepisy Kodeksu wyborczego wyraźnie rozróżniają te sytuacje i przypisują różne kompetencje do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko WSA. Sąd kasacyjny wskazał, że choć w orzecznictwie istniały wcześniejsze poglądy zrównujące te sytuacje, obecnie dominuje stanowisko, zgodnie z którym pisemne zrzeczenie się mandatu musi wynikać z wyraźnego oświadczenia radnego. Niezłożenie wniosku o urlop bezpłatny, choć może być podstawą do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu, powinno być rozpatrywane w kontekście art. 383 § 1 pkt 5 K.w. i kompetencji rady gminy, a nie komisarza wyborczego na podstawie art. 383 § 1 pkt 4 K.w. NSA podkreślił, że przesłanka z art. 24b ust. 5 u.s.g. określa skutek w postaci zrzeczenia się mandatu w przypadku braku aktywności radnego, ale nie jest tożsame z pisemnym zrzeczeniem się mandatu. W związku z tym skarga kasacyjna Komisarza Wyborczego została oddalona jako bezzasadna, a Sąd potwierdził prawidłowość wyroku WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu kompetencji Komisarza Wyborczego w sprawach wygaszania mandatów radnych oraz rozróżnienie między pisemnym zrzeczeniem się mandatu a domniemaniem zrzeczenia się mandatu wynikającym z braku aktywności radnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji niezłożenia wniosku o urlop bezpłatny przez radnego zatrudnionego w urzędzie gminy, w której uzyskał mandat.
Zagadnienia prawne (3)
Czy niezłożenie przez radnego wniosku o urlop bezpłatny w terminie 7 dni od ogłoszenia wyników wyborów, w sytuacji gdy radny jest zatrudniony w urzędzie tej gminy, jest równoznaczne z pisemnym zrzeczeniem się mandatu w rozumieniu art. 383 § 1 pkt 4 Kodeksu wyborczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, niezłożenie wniosku o urlop bezpłatny nie jest równoznaczne z pisemnym zrzeczeniem się mandatu. Pisemne zrzeczenie się mandatu wymaga wyraźnego oświadczenia radnego, podczas gdy niezłożenie wniosku o urlop bezpłatny jest traktowane jako domniemanie zrzeczenia się mandatu na podstawie art. 24b ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym, co nie jest tożsame z pisemnym zrzeczeniem się mandatu w rozumieniu Kodeksu wyborczego.
Uzasadnienie
Sąd kasacyjny podkreślił, że przepisy Kodeksu wyborczego wyraźnie rozróżniają pisemne zrzeczenie się mandatu (art. 383 § 1 pkt 4 K.w.) od domniemania zrzeczenia się mandatu wynikającego z niezłożenia wniosku o urlop bezpłatny (art. 24b ust. 5 u.s.g.). Kompetencja do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu w przypadku pisemnego zrzeczenia się należy do komisarza wyborczego, natomiast w przypadku niezłożenia wniosku o urlop bezpłatny, kompetencja ta (jeśli w ogóle zachodzi podstawa do wygaśnięcia) leży po stronie rady gminy.
Czy Komisarz Wyborczy jest uprawniony do wydania postanowienia o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego na podstawie art. 383 § 1 pkt 4 K.w. w sytuacji, gdy radny nie złożył pisemnego oświadczenia o zrzeczeniu się mandatu, a jedynie nie złożył wniosku o urlop bezpłatny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Komisarz Wyborczy nie jest uprawniony do wydania takiego postanowienia w opisanej sytuacji. Kompetencja ta przysługuje mu jedynie w przypadku pisemnego zrzeczenia się mandatu przez radnego. W przypadku niezłożenia wniosku o urlop bezpłatny, sprawa wygaśnięcia mandatu powinna być rozpatrywana przez radę gminy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że Komisarz Wyborczy przekroczył swoje kompetencje, wydając postanowienie o wygaśnięciu mandatu na podstawie art. 383 § 1 pkt 4 K.w., ponieważ nie zaistniała przesłanka pisemnego zrzeczenia się mandatu. Niezłożenie wniosku o urlop bezpłatny nie jest równoznaczne z pisemnym zrzeczeniem się mandatu, a zatem Komisarz nie był właściwy do wydania takiego rozstrzygnięcia.
Czy postanowienie Komisarza Wyborczego o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego musi zawierać uzasadnienie?
Odpowiedź sądu
Tak, mimo braku wyraźnego przepisu nakładającego taki obowiązek wprost w Kodeksie wyborczym, postanowienia Komisarza Wyborczego powinny zawierać uzasadnienie, zgodnie z zasadami demokratycznego państwa prawa, zasadą zaufania do państwa oraz wymogiem motywowania rozstrzygnięć przez organy władzy publicznej.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji wskazał na ugruntowany pogląd orzeczniczy, że akty władzy publicznej, w tym postanowienia komisarzy wyborczych, powinny być motywowane, aby zapewnić ich kontrolę i zgodność z prawem, co wynika z art. 7 i 2 Konstytucji RP.
Przepisy (8)
Główne
K.w. art. 383 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Przesłanka wygaśnięcia mandatu radnego polegająca na pisemnym zrzeczeniu się mandatu.
K.w. art. 383 § 2a
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego przez komisarza wyborczego w drodze postanowienia w określonych przypadkach, w tym pisemnego zrzeczenia się mandatu.
u.s.g. art. 24b § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Zakaz łączenia mandatu radnego z zatrudnieniem w urzędzie gminy lub kierowaniem jednostką organizacyjną tej gminy.
u.s.g. art. 24b § 5
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Niezłożenie przez radnego wniosku o urlop bezpłatny w terminie 7 dni od ogłoszenia wyników wyborów jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 174 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 204 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
P.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezłożenie wniosku o urlop bezpłatny przez radnego nie jest równoznaczne z pisemnym zrzeczeniem się mandatu w rozumieniu art. 383 § 1 pkt 4 K.w. • Komisarz Wyborczy nie był uprawniony do wydania postanowienia o wygaśnięciu mandatu na podstawie art. 383 § 1 pkt 4 K.w. w sytuacji braku pisemnego zrzeczenia się mandatu. • Postanowienie Komisarza Wyborczego powinno zawierać uzasadnienie, zgodnie z zasadami demokratycznego państwa prawa.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Komisarza Wyborczego, że niezłożenie wniosku o urlop bezpłatny jest równoznaczne z pisemnym zrzeczeniem się mandatu.
Godne uwagi sformułowania
pisemne zrzeczenie się mandatu nie jest tożsama z domniemaniem zrzeczenia się mandatu • kompetencja do wydania aktu przechodzi na radę gminy, a nie komisarza wyborczego • zasada zaufania do Państwa (art. 2 Konstytucji RP) • wymóg działania na podstawie prawa, w połączeniu z zasadą zaufania, rodzi po stronie organów władzy publicznej obowiązek motywowania jej rozstrzygnięć
Skład orzekający
Kazimierz Bandarzewski
sprawozdawca
Rafał Stasikowski
członek
Tamara Dziełakowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kompetencji Komisarza Wyborczego w sprawach wygaszania mandatów radnych oraz rozróżnienie między pisemnym zrzeczeniem się mandatu a domniemaniem zrzeczenia się mandatu wynikającym z braku aktywności radnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niezłożenia wniosku o urlop bezpłatny przez radnego zatrudnionego w urzędzie gminy, w której uzyskał mandat.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z mandatem radnego i kompetencjami organów wyborczych, co jest istotne dla samorządowców i prawników zajmujących się prawem samorządowym.
“Czy radny stracił mandat przez brak wniosku o urlop? NSA wyjaśnia kluczowe rozróżnienie.”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.