III OSK 2917/24
Podsumowanie
NSA oddalił skargę kasacyjną Komisarza Wyborczego, potwierdzając, że niezłożenie wniosku o urlop bezpłatny przez radnego nie jest równoznaczne z pisemnym zrzeczeniem się mandatu.
Sprawa dotyczyła wygaśnięcia mandatu radnego M. C. Komisarz Wyborczy stwierdził wygaśnięcie mandatu, uznając niezłożenie wniosku o urlop bezpłatny za równoznaczne z pisemnym zrzeczeniem się mandatu. WSA uchylił to postanowienie, wskazując na brak pisemnego zrzeczenia się mandatu. NSA oddalił skargę kasacyjną Komisarza, potwierdzając, że niezłożenie wniosku o urlop bezpłatny nie jest tożsame z pisemnym zrzeczeniem się mandatu w rozumieniu przepisów Kodeksu wyborczego, a kompetencja do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu w takich przypadkach leży po stronie rady gminy.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Komisarza Wyborczego od wyroku WSA w Kielcach, który uchylił postanowienie Komisarza o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego M. C. Komisarz Wyborczy wydał postanowienie o wygaśnięciu mandatu, opierając się na art. 383 § 1 pkt 4 i § 2a Kodeksu wyborczego (K.w.) w związku z art. 24b ust. 1 i 5 ustawy o samorządzie gminnym (u.s.g.). Podstawą było niezłożenie przez radnego wniosku o urlop bezpłatny w terminie 7 dni od ogłoszenia wyników wyborów, co Komisarz uznał za równoznaczne z pisemnym zrzeczeniem się mandatu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił to postanowienie, stwierdzając, że niezłożenie wniosku o urlop bezpłatny nie jest tożsame z pisemnym zrzeczeniem się mandatu, które jest odrębną przesłanką wygaśnięcia mandatu. Sąd podkreślił, że przepisy Kodeksu wyborczego wyraźnie rozróżniają te sytuacje i przypisują różne kompetencje do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko WSA. Sąd kasacyjny wskazał, że choć w orzecznictwie istniały wcześniejsze poglądy zrównujące te sytuacje, obecnie dominuje stanowisko, zgodnie z którym pisemne zrzeczenie się mandatu musi wynikać z wyraźnego oświadczenia radnego. Niezłożenie wniosku o urlop bezpłatny, choć może być podstawą do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu, powinno być rozpatrywane w kontekście art. 383 § 1 pkt 5 K.w. i kompetencji rady gminy, a nie komisarza wyborczego na podstawie art. 383 § 1 pkt 4 K.w. NSA podkreślił, że przesłanka z art. 24b ust. 5 u.s.g. określa skutek w postaci zrzeczenia się mandatu w przypadku braku aktywności radnego, ale nie jest tożsame z pisemnym zrzeczeniem się mandatu. W związku z tym skarga kasacyjna Komisarza Wyborczego została oddalona jako bezzasadna, a Sąd potwierdził prawidłowość wyroku WSA.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, niezłożenie wniosku o urlop bezpłatny nie jest równoznaczne z pisemnym zrzeczeniem się mandatu. Pisemne zrzeczenie się mandatu wymaga wyraźnego oświadczenia radnego, podczas gdy niezłożenie wniosku o urlop bezpłatny jest traktowane jako domniemanie zrzeczenia się mandatu na podstawie art. 24b ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym, co nie jest tożsame z pisemnym zrzeczeniem się mandatu w rozumieniu Kodeksu wyborczego.
Uzasadnienie
Sąd kasacyjny podkreślił, że przepisy Kodeksu wyborczego wyraźnie rozróżniają pisemne zrzeczenie się mandatu (art. 383 § 1 pkt 4 K.w.) od domniemania zrzeczenia się mandatu wynikającego z niezłożenia wniosku o urlop bezpłatny (art. 24b ust. 5 u.s.g.). Kompetencja do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu w przypadku pisemnego zrzeczenia się należy do komisarza wyborczego, natomiast w przypadku niezłożenia wniosku o urlop bezpłatny, kompetencja ta (jeśli w ogóle zachodzi podstawa do wygaśnięcia) leży po stronie rady gminy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (8)
Główne
K.w. art. 383 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Przesłanka wygaśnięcia mandatu radnego polegająca na pisemnym zrzeczeniu się mandatu.
K.w. art. 383 § 2a
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego przez komisarza wyborczego w drodze postanowienia w określonych przypadkach, w tym pisemnego zrzeczenia się mandatu.
u.s.g. art. 24b § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Zakaz łączenia mandatu radnego z zatrudnieniem w urzędzie gminy lub kierowaniem jednostką organizacyjną tej gminy.
u.s.g. art. 24b § 5
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Niezłożenie przez radnego wniosku o urlop bezpłatny w terminie 7 dni od ogłoszenia wyników wyborów jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 174 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 204 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
P.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezłożenie wniosku o urlop bezpłatny przez radnego nie jest równoznaczne z pisemnym zrzeczeniem się mandatu w rozumieniu art. 383 § 1 pkt 4 K.w. Komisarz Wyborczy nie był uprawniony do wydania postanowienia o wygaśnięciu mandatu na podstawie art. 383 § 1 pkt 4 K.w. w sytuacji braku pisemnego zrzeczenia się mandatu. Postanowienie Komisarza Wyborczego powinno zawierać uzasadnienie, zgodnie z zasadami demokratycznego państwa prawa.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Komisarza Wyborczego, że niezłożenie wniosku o urlop bezpłatny jest równoznaczne z pisemnym zrzeczeniem się mandatu.
Godne uwagi sformułowania
pisemne zrzeczenie się mandatu nie jest tożsama z domniemaniem zrzeczenia się mandatu kompetencja do wydania aktu przechodzi na radę gminy, a nie komisarza wyborczego zasada zaufania do Państwa (art. 2 Konstytucji RP) wymóg działania na podstawie prawa, w połączeniu z zasadą zaufania, rodzi po stronie organów władzy publicznej obowiązek motywowania jej rozstrzygnięć
Skład orzekający
Kazimierz Bandarzewski
sprawozdawca
Rafał Stasikowski
członek
Tamara Dziełakowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kompetencji Komisarza Wyborczego w sprawach wygaszania mandatów radnych oraz rozróżnienie między pisemnym zrzeczeniem się mandatu a domniemaniem zrzeczenia się mandatu wynikającym z braku aktywności radnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niezłożenia wniosku o urlop bezpłatny przez radnego zatrudnionego w urzędzie gminy, w której uzyskał mandat.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z mandatem radnego i kompetencjami organów wyborczych, co jest istotne dla samorządowców i prawników zajmujących się prawem samorządowym.
“Czy radny stracił mandat przez brak wniosku o urlop? NSA wyjaśnia kluczowe rozróżnienie.”
Sektor
administracyjne
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
III OSK 2917/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-09-03 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-12-12 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/ Rafał Stasikowski Tamara Dziełakowska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6262 Radni Hasła tematyczne Samorząd terytorialny Sygn. powiązane II SA/Ke 499/24 - Wyrok WSA w Kielcach z 2024-10-09 Skarżony organ Inne Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 2408 art. 383 § 1 pkt 4, art. 383 § 2a Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy Dz.U. 2024 poz 609 art. 24b ust. 5 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Adam Płusa po rozpoznaniu w dniu 3 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komisarza Wyborczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 9 października 2024 r. sygn. akt II SA/Ke 499/24 w sprawie ze skargi M. C. na postanowienie Komisarza Wyborczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Komisarza Wyborczego w [...] na rzecz M. C. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 9 października 2024 r. sygn. akt II SA/Ke 499/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Komisarza Wyborczego w [...] (dalej także Komisarz, skarżący kasacyjnie) z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, uchylił zaskarżone postanowienie (pkt I) a także zasądził od Komisarza Wyborczego w [...] na rzecz M. C. kwotę 497 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt II). W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...], na podstawie art. 383 § 2a i § 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2408 z późn. zm.) zwanej dalej K.w. w związku z art. 24b ust. 1 i 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 609 z późn. zm.) zwanej dalej u.s.g., Komisarz Wyborczy w [...] postanowił, co następuje: "§ 1. Stwierdza się wygaśnięcie z dniem 18 kwietnia 2024 r. mandatu radnego wybranego do Rady Miasta [...] w okręgu wyborczym nr [...] z listy nr [...] – KKW [...], w związku z wystąpieniem przesłanki równoznacznej ze zrzeczeniem się mandatu (niezłożenie przez radnego wniosku o urlop bezpłatny w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyników wyborów). Radnym, którego mandat wygasł był M. C. § 2. Postanowienie przekazuje się Zainteresowanemu, Wojewodzie Świętokrzyskiemu oraz Przewodniczącemu Rady Miasta [...]. § 3. Postanowienie ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego oraz podaje do publicznej wiadomości w Biuletynie Informacji Publicznej. § 4. Na postanowienie Zainteresowanemu przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, którą wnosi się za pośrednictwem Komisarza Wyborczego w [...] w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Zgodnie z art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego przez upływ terminu do wniesienia skargi należy rozumieć dzień złożenia skargi Komisarzowi Wyborczemu w [...] (decyduje data złożenia skargi, a nie data jej nadania w urzędzie pocztowym). § 5. Postanowienie wchodzi w życie z dniem podpisania". W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wskazał, że M. C. został powołany na stanowisko zastępcy Prezydenta Miasta [...] zarządzeniem Prezydenta Miasta [...] z dnia 15 kwietnia 2021 r., a następnie zarządzeniem Prezydenta z dnia 2 maja 2024 r. został z dniem 6 maja 2024 r. odwołany ze stanowiska Zastępcy Prezydenta Miasta [...]. W wyborach przeprowadzonych w dniu 7 kwietnia 2024 r. M. C. został wybrany radnym do Rady Miasta [...]. Nie ma sporu co do tego, że radny nie złożył wniosku o urlop bezpłatny w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia 10 kwietnia 2024 r. wyników wyborów. W ocenie Sądu, art. 24b ust. 1 i ust. 5 u.s.g. nie dawał jednak Komisarzowi podstaw do wydania zaskarżonego postanowienia. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że podstawa prawna wskazana w kontrolowanym postanowieniu wskazuje, że Komisarz przyjął, że zachodzi przesłanka z art. 383 § 1 pkt 4 K.w., czyli jest to okoliczność "pisemnego zrzeczenia się mandatu" przez radnego. Wynikać ma to z zasady niepołączalności wykonywania mandatu radnego gminy i zatrudnienia w urzędzie gminy, w której ten mandat ma być wykonywany. Przepisy Kodeksu wyborczego wyraźnie ograniczają zakres przypadków, w których komisarz wyborczy jest uprawniony do wydania postanowienia o wygaśnięciu mandatu radnego. Zgodnie ze wskazanym w podstawie prawnej postanowienia art. 383 § 2a K.w. wygaśnięcie mandatu radnego z dniem wystąpienia przyczyny, o której mowa w § 1 pkt 1, 4, 5a i 6, stwierdza niezwłocznie komisarz wyborczy w drodze postanowienia (zd. 1). Te przyczyny to: śmierć radnego, pisemne zrzeczenie się mandatu, objęcie urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej, wybór na wójta, posła na Sejm, senatora albo posła do Parlamentu Europejskiego. Oceniając przebieg postępowania Sąd uznał, że art. 383 § 2a i § 1 pkt 4 K.w. w okolicznościach tej sprawy nie dają komisarzowi wyborczemu uprawnienia do wydania postanowienia w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Określona w art. 383 § 1 pkt 4 K.w. przesłanka wygaśnięcia mandatu radnego, tj. pisemne zrzeczenie się mandatu nie jest tożsama z domniemaniem zrzeczenia się mandatu, o którym mowa w art. 24b ust. 5 u.s.g. Skarżący pisemnie nie zrzekł się mandatu. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach przypadki skutkujące utratą mandatu radnego, które zostały wymienione w art. 383 § 1 pkt 4 K.w. nie przewidują zrzeczenia się mandatu, tylko pisemnego zrzeczenia się mandatu. Zastrzeżona w przepisach Kodeksu wyborczego pisemna forma zrzeczenia się mandatu zdaje się odróżniać tę przesłankę od zrzeczenia, o jakim mowa w art. 24b ust. 5 u.s.g. O ile skuteczność zrzeczenia się mandatu w oparciu o regulacje wynikające z Kodeksu wyborczego jest uzależniona od zachowania narzuconej tą ustawą formy pisemnej, o tyle w przypadku zrzeczenia się mandatu w oparciu o normy ustrojowe forma ta nie ma żadnego znaczenia, jako że do wygaśnięcia mandatu dochodzi niejako wskutek zaistnienia zdarzenia opisanego przez ustawodawcę w art. 24b ust. 1 u.s.g. Sąd pierwszej instancji wskazał, że ścisłe rozumienie powyższych pojęć uznać należy za trafne zwłaszcza, gdy w świetle art. 383 § 2a K.w. ustawodawca rozdzielił kompetencje do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, w wyraźnie określonych przypadkach i w istotnie odmiennej formie, oddzielnie dla rady (uchwałą) i komisarza wyborczego (postanowieniem). Sytuacji, w których ustawodawca przypisuje radnemu zamiar zrzeczenia się mandatu poprzez niezłożenie wniosku o udzielenie urlopu bezpłatnego, czyli gdy radny nie podejmuje wymaganej prawem aktywności nie można zrównywać z zachowaniem, w którym radny na piśmie składa oświadczenie określonej treści, czyli wyraźnie oświadcza, że zrzeka się mandatu radnego, o ile przepis prawa tych sytuacji nie zrównuje. W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy merytoryczne rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, tj. czy rzeczywiście zaistniały podstawy wygaśnięcia mandatu radnego i konkretnie jakie, nie może być oparte o art. 383 § 1 pkt 4 K.w. bowiem skarżący nie zrzekł się mandatu w formie pisemnej. Komisarz wyborczy nie był uprawniony do wydania postanowienia o wygaśnięciu mandatu radnego na podstawie art. 383 § 2a i § 1 pkt 4a K.w. w związku z art. 24b ust. 1 i 5 u.s.g. Sąd uznał, że podnieść dodatkowo należy, iż zaskarżone do sądu postanowienie nie zawiera uzasadnienia. Brak wyjaśnień w zaskarżonym postanowieniu nie może zostać zastąpiony argumentacją zawartą w odpowiedzi na skargę. Regulacje przyjęte w Kodeksie wyborczym co prawda nie przewidują obowiązku sporządzenia przez komisarza wyborczego uzasadnienia postanowienia wydanego w trybie art. 383 § 2a K.w., jednak wykładnia tego przepisu musi uwzględniać także wykładnię systemową. Za Naczelnym Sądem Administracyjnym podtrzymać należy stanowisko, że "w procesie interpretacji kompetencji władzy publicznej art. 7 Konstytucji RP, stanowiący że władza publiczna działa na podstawie i w granicach prawa wiąże się z wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawa - zasadą zaufania do Państwa (art. 2 Konstytucji RP). Działanie organu władzy publicznej, mieszczące się w jego prawem określonych kompetencjach, ale noszące znamiona arbitralności i nie poddające się kontroli i nadzorowi, nie może być uznane za zgodne z prawem. Wymóg działania na podstawie prawa, w połączeniu z zasadą zaufania, rodzi po stronie organów władzy publicznej obowiązek motywowania jej rozstrzygnięć. Obowiązek taki jest zaliczany do standardów demokratycznego państwa prawnego" (por. wyrok NSA z 8 czerwca 2006 r. sygn. akt II OSK 410/06). Ugruntowany od lat nurt orzeczniczy na tle uchwał organów stanowiących samorządu terytorialnego i zarządzeń wydawanych przez wójta w sprawach z zakresu administracji publicznej, jak również na tle postanowień komisarzy wyborczych prezentuje przedstawiony wyżej pogląd, że tego rodzaju akty powinny zawierać uzasadnienie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy w ocenie Sądu zauważyć należy, że zaskarżone postanowienie oprócz powołania podstawy prawnej zawiera krótką informację, iż wydane zostało z powodu niezłożenia wniosku o urlop bezpłatny przez radnego w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyników wyborów, co jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu radnego. Nie wskazuje jednak na motywy i powody jego podjęcia, z uwagi na brak uzasadnienia. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zasadniczym jednak powodem uchylenia zaskarżonego postanowienia z powodu wadliwie wskazanej przez organ podstawy prawnej zarówno w odniesieniu do samego rozstrzygnięcia, jak i uprawnień organu do wydania tego rozstrzygnięcia Komisarz Wyborczy wygasił mandat skarżącego, choć nie był do tego właściwy. Niezłożenie przez radnego wniosku o urlop bezpłatny może być kwalifikowane jako naruszenie zakazu określonego w art. 383 § 1 pkt 5 K.w. z kompetencją Rady Miasta [...] do rozstrzygania w kwestii wygaśnięcia mandatu radnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Komisarz Wyborczy w [...] zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) zwanej dalej P.p.s.a., naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, tj. art. 383 § 1 pkt 4 i art. 383 § 2a K.w. w związku z art. 24b ust. 5 u.s.g., a w konsekwencji ich niezastosowanie i uznanie, że: a) pisemne zrzeczenie się mandatu, o którym mowa w art. 383 § 1 pkt 4 K.w. nie jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu, o jakim mowa w art. 24b ust. 5 u.s.g.; b) błędna jest podstawa prawna zaskarżonego postanowienia, gdyż komisarz wyborczy nie był uprawniony do wydania postanowienia o wygaśnięciu mandatu radnego na podstawie art. 383 § 2a i § 1 pkt 4 K.w. w związku z art. 24b ust. 1 i 5 u.s.g. W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uwzględnienie niniejszej skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, a także w przypadku uwzględnienia wniosku o rozpoznanie skargi co do istoty i jej oddalenie. Jednocześnie wniesiono o zasądzenie zwrotu poniesionych niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, a także rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. C. wniósł o jej oddalenie w całości, a także zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem drugiej instancji według norm przypisanych. Jednocześnie wskazał, że przyłącza się do wniosku skarżącego kasacyjnie do rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała. Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Istota obu zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej sprowadza się do oceny, czy skutek w postaci braku - stosownie do wymogu wynikającego z art. 24b ust. 1 u.s.g. - złożenia przez radnego wniosku o urlop bezpłatny w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyników wyborów przez właściwy organ wyborczy skutkuje obowiązkiem stwierdzenia przez komisarza wyborczego wygaśnięcia tego mandatu na podstawie art. 383 § 1 pkt 4 K.w. Zgodnie z art. 24b ust. 5 u.s.g. niezłożenie przez radnego wniosku o udzielenie urlopu bezpłatnego w przypadku, gdy taki radny jest zatrudniony w urzędzie tej gminy, w której taki mandat uzyskał lub wykonuje funkcje kierownika bądź zastępcy kierownika jednostki organizacyjnej tej gminy, w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyników wyborów przez właściwy organ wyborczy, jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu. W ocenie strony skarżącej kasacyjnie skutek w postaci wygaśnięcia mandatu radnego w opisanej sytuacji stanowi przesłankę objętą art. 383 § 1 pkt 4 K.w. tj. pisemne zrzeczenie się przez tego radnemu mandatu. W orzecznictwie sądowym początkowo taki pogląd był reprezentowany (por. wyrok NSA z 3 listopada 2011 r. sygn. akt II OSK 1903/11 i wyrok NSA z 13 października 2005 r. sygn. akt II OSK 61/05). Jednakże uległ on zmianie i obecnie zdecydowanie dominuje stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym pisemne zrzeszenie się mandatu musi wynika wprost z oświadczenia radnego w tym przedmiocie, który w taki sposób chce z tego mandatu zrezygnować. Pogląd ten prezentowany jest m.in. w wyrokach NSA: z 19 lutego 2025 r. sygn. akt III OSK 2583/24; z 5 lutego 2025 r. sygn. akt III OSK 2244/24 i z 19 lutego 2025 r. sygn. akt III OSK 2430/24. Pogląd ten podziela w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny. Określona w art. 383 § 1 pkt 4 K.w. przesłanka wygaśnięcia mandatu radnego, tj. pisemne zrzeczenie się mandatu nie jest tożsama z domniemaniem zrzeczenia się mandatu, o którym mowa w art. 24b ust. 5 u.s.g. Tylko bowiem pisemne zrzeczenie się przez radnego mandatu i to niezależnie od czasu jego dokonania uzasadnia właściwość komisarza wyborczego w zakresie stwierdzenia jego wygaśnięcia. W tej sprawie radny M. C. nie zrzekł się pisemnie mandatu. W szczególności nie dokonał tego w terminie wymaganym art. 24b ust. 1 u.s.g., tj. w ciągu 7 dni od daty ogłoszenia wyników wyborów przez właściwy organ wyborczy. Wybory radnych organów stanowiących gmin miały miejsce w dniu 7 kwietnia 2024 r., a obwieszczenie Komisarza Wyborczego w [...] o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa świętokrzyskiego nastąpiło w dniu 10 kwietnia 2024 r. (Dz. Urzęd. Woj. Świętokrzyskiego z 2024 r. poz. [...]). Tym samym od 11 kwietnia 2024 r. rozpoczął bieg 7-dniowy termin do złożenia przez radnego zatrudnionego w urzędzie tej gminy, w której uzyskał mandat lub w której był kierownikiem bądź zastępcą kierownika gminnej jednostki organizacyjnej wniosku o urlop bezpłatny. Jeżeli radny nie złożył pisemnej rezygnacji z mandatu, to nie jest to przypadek objęty treścią art. 383 § 1 pkt 4 K.w. (tj. pisemnego zrzeczenia się mandatu), ale de facto niezaprzestanie wykonywania pracy, które może uzasadniać wygaśniecie mandatu na podstawie art. 383 § 1 pkt 5 K.w. Jednakże w takiej sytuacji kompetencja do wydania aktu przechodzi na radę gminy, a nie komisarza wyborczego. W takiej też sytuacji znajdzie zastosowanie art. 383 § 3 K.w. nakładający obowiązek umożliwienia radnemu złożenia wyjaśnień przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu. Czym innym jest więc "pisemne zrzeczenie się mandatu" od przypadku, gdy ustawodawca brak aktywności radnego traktuje jako skutek w postaci "zrzeczenia się mandatu". Odróżnienie tych przypadków dokonane w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji jest prawidłowe. Ustawodawca w art. 383 § 2 i § 2a K.w. wyraźnie rozdzielił kompetencje do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, w wyraźnie określonych przypadkach i w istotnie odmiennej formie, oddzielnie dla organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego (uchwałą) i dla organu wyborczego jakim jest komisarz wyborczy (postanowieniem). Tym samym skoro w tej sprawie strona skarżąca kasacyjnie nie była uprawniona do wydania na podstawie art. 383 § 1 pkt 4 K.w. postanowienia w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego M. C., to trafnie Sąd pierwszej instancji postanowienie to uchylił. Taki pogląd zawarty został w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z 19 lutego 2025 r. sygn. akt III OSK 2583/24, wyrok NSA z 5 lutego 2025 r. sygn. akt III OSK 2244/24, wyrok NSA z 19 lutego 2025 r. sygn. akt III OSK 2430/24) oraz z doktrynie (A. Kisielewicz, J. Zbieranek, komentarz do art. 383, teza nr 6 i 7, [w:] K. W. Czaplicki, B. Dauter, S. J .Jaworski, A. Kisielewicz, F. Rymarz, J. Zbieranek, Kodeks wyborczy. Komentarz, 2018, LEX/el). W związku z powyższym należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku nie dokonał błędnej wykładni art. 383 § 1 pkt 4 i art. 383 § 2a K.w. w związku z art. 24b ust. 5 u.s.g. trafnie przyjmując, że w niekwestionowanym stanie faktycznym tej sprawy nie ziściła się przesłanka pisemnego zrzeczenia się przez radnego mandatu. Tym samym Komisarz Wyborczy w [...] jako strona skarżąca kasacyjnie nie był uprawniony do wydania na podstawie art. 383 § 2a w związku z § 1 pkt 4 K.w. oraz art. 24b ust. 1 i 5 u.s.g. uchylonego przez Sąd pierwszej instancji postanowienia. Przesłanka wynikająca z art. 24b ust. 5 u.s.g. nie jest pisemnym zrzeczeniem się przez radnego ze swojego mandatu. Przepis ten określa skutek w postaci zrzeczenia się mandatu w przypadku, gdy radny sam nie złożył w tym zakresie żadnego pisemnego oświadczenia. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. Koszty te obejmują wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.).
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę