III OSK 2910/21

III OSK 2910/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka
Olga Żurawska - Matusiak
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Wa 2470/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-03-10
Skarżony organ
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 902
art. 5 ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1467
art. 3
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant: asystent sędziego Olga Malicka po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia W. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2470/19 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia W. z siedzibą w W. na decyzję Telewizji Polskiej S.A. z siedzibą w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2019 r. nr TVP/BSK/027-21/2019 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2470/19 oddalił skargę Stowarzyszenia W. z siedzibą w W. (zwanego dalej także: Stowarzyszeniem) na decyzję Telewizji Polskiej S.A. z siedzibą w Warszawie (zwanej dalej także: TVP S.A. oraz Spółką) z dnia 23 sierpnia 2019 r. nr TVP/BSK/027-21/2019 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Stowarzyszenie w dniu 17 stycznia 2018 r. zwróciło się do TVP S.A. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie informacji o całościowych kosztach produkcji pierwszego sezonu serialu "[...]", informacji o kosztach konsultacji historycznych związanych z produkcją serialu oraz skanów umów na konsultacje historyczne.
Decyzją z dnia 22 stycznia 2018 r., nr TVP/BZ-SŚ/074-1/2018, na podstawie art. 16 w związku z art. 5 ust. 1 i 2 i art. 17 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 11 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Spółka odmówiła udostępnienia informacji publicznej wskazując, że żądane przez Stowarzyszenie informacje mają dla TVP S.A. wartość gospodarczą, o jakiej stanowi ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, a ich ujawnienie zagrażałoby interesom Spółki. Ponadto, w uzasadnieniu decyzji wskazano, że TVP S.A. jako podmiot funkcjonujący na rynku komercyjnym, jest zobligowany do ochrony wszelkich informacji, których ujawnienie mogłoby wpłynąć niekorzystnie na jej interesy i w związku z tym kosztom oraz umowom, stanowiącym przedmiot wniosku Stowarzyszenia, została nadana klauzula "tajemnica przedsiębiorstwa".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 351/18 uchylił powyższą decyzję TVP S.A. z dnia 22 stycznia 2018 r., nr TVP/BZ-SŚ/074-1/2018 TVP S.A. wskazując, że w jego ocenie TVP S.A. nie wyjaśniła, jakie działania zostały faktycznie podjęte w celu zachowania w poufności żądanych informacji, a tym samym, że został spełniony wymóg formalny tajemnicy przedsiębiorcy określony w art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Sąd I instancji stwierdził, że Spółka posłużyła się w istocie ogólnikami, nie podając konkretnych negatywnych następstw ujawnienia treści przedmiotowych umów, czy choćby wskazania, na czym tajemnica przedsiębiorcy (wartość gospodarcza) polega. W ocenie WSA w Warszawie, kwestie te powinny być wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji odmownej nie tylko w sposób szczegółowy, ale także oparty na konkretnych, racjonalnych i weryfikowalnych argumentach, a TVP S.A. powinna dokonać ponownej oceny wnioskowanych informacji pod kątem wypełnienia kryteriów umożliwiających zaliczenie ich do tajemnicy przedsiębiorcy. Sąd I instancji podkreślił, że uznając istnienie takiej tajemnicy wobec żądanych informacji Spółka obowiązana jest wskazać z czego konkretnie utajnienie to wynika.
Telewizja Polska S.A. z siedzibą w Warszawie decyzją z dnia 23 sierpnia 2019 r., nr TVP/BSK/027-21/2019, na podstawie art. 16 w związku z 5 ust. 2 i art. 17 ustawy o dostępie do informacji publicznej, art. 104 k.p.a. oraz 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, ponownie odmówiła udostępnienia żądanych przez Stowarzyszenie informacji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Spółka wskazała, że abstrahując od tego, że jest spółką Skarbu Państwa, dysponującą majątkiem publicznym i wykonującą zadania publiczne, to jako spółka prawa handlowego działa w warunkach wolnego rynku, co niesie za sobą szereg zagrożeń dla jej właściwego funkcjonowania. W związku z tym TVP S.A. podkreśliła, że udostępnienie pewnych informacji publicznie w sytuacji, gdy Spółka nie ma możliwości uzyskania od konkurencyjnych podmiotów tożsamych danych, spowodowałoby zachwianie równowagi na rynku telewizyjnym i przez to także zagroziłoby interesom TVP S.A.
W uzasadnieniu decyzji Spółka podkreśliła, że jej przychodów nie stanowią wyłącznie środki publiczne pochodzące z abonamentu, ale także środki z innych źródeł, m.in. z obrotu prawami do audycji, czy z reklam i z audycji sponsorowanych, co wynika wprost z art. 31 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji.
Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie TVP S.A. informacje o całościowych kosztach produkcji pierwszego sezonu serialu "[...]", informacje o kosztach konsultacji historycznych związanych z produkcją serialu oraz treści umów na wskazane konsultacje historyczne, posiadają dla Spółki na tyle istotną wartość gospodarczą, że niemożliwe jest udostępnienie ich Stowarzyszeniu zgodnie z jego wnioskiem. TVP S.A. podkreśliła, że jej podstawową działalnością jest tworzenie i rozpowszechnianie audycji telewizyjnych, a Spółka, aby zyskać możliwie jak największą oglądalność, stara się zapewnić jak najlepszą ofertę programową. TVP S.A. podniosła, że niewątpliwie seriale takie jak "[...]", cieszą się u widzów wysoką popularnością, zaś oglądalność ma wpływ na przychody Spółki, w szczególności na przychody z emisji spotów reklamowych. Dlatego informacje o kontrahentach TVP S.A. i warunkach umów, ustalonych w drodze negocjacji, w tym kosztach związanych z powyższymi działaniami, mają dla Spółki istotne znaczenie. Zdaniem Spółki uzyskanie przez podmiot konkurencyjny względem TVP S.A. informacji będących przedmiotem żądania Stowarzyszenia, może wpłynąć na wzmocnienie jego pozycji rynkowej, jednocześnie powodując osłabienie pozycji TVP S.A. Jak wskazała Spółka sposobów na wykorzystanie przez podmioty konkurencyjne informacji wytwarzanych przez TVP S.A. jest wiele i jako przykład podała ułatwienie podmiotom konkurencyjnym, chcącym zorganizować swoją działalność produkcyjną i nadawczą w przedmiotowym zakresie, prowadzenia korzystniejszych negocjacji, czy pozyskania podmiotów, które prowadzą daną działalność, poprzez zaproponowanie im wynagrodzeń wyższych niż te oferowane przez TVP S.A.
Spółka dodała, że inne podmioty konkurencyjne względem TVP S.A. nie podlegają ustawie o dostępie do informacji publicznej, a zatem TVP S.A. nie ma możliwości uzyskania informacji o warunkach organizacji wydarzeń przez te podmioty w trybie dostępu do informacji publicznej.
TVP S.A. w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia podkreśliła, że jedyną przesłanką utajnienia wytworzonych przez przedsiębiorcę informacji jest istnienie chociażby minimalnego, potencjalnego ryzyka zagrożenia jego interesów, a w ocenie Spółki opublikowanie żądanych przez Stowarzyszenie informacji stwarza ryzyko takiego zagrożenia.
Spółka wskazała, że podjęła działania w celu zachowania w poufności informacji o całościowych kosztach produkcji pierwszego sezonu serialu "...", informacji o kosztach konsultacji historycznych związanych z produkcją serialu oraz treści umów na te konsultacje, nadając im klauzulę "tajemnica przedsiębiorstwa", zgodnie z wewnętrznym aktem prawnym spółki, tj. Instrukcją Ochrony Tajemnicy Przedsiębiorstwa stanowiącą Dział II Polityki Bezpieczeństwa Informacji w TVP S.A. Spółka podała, że takie działanie ogranicza grono osób, mających dostęp do treści przedmiotowych informacji, skutecznie uniemożliwiając osobom trzecim zapoznanie się z nimi. TVP S.A. wyjaśniła, że zgodnie z punktem II Załącznika nr 1 do Działu II Polityki Bezpieczeństwa Informacji w TVP S.A. klauzula "tajemnica przedsiębiorstwa" może zostać nadana dokumentom i materiałom, jeśli ich wytwórca uzna je za szczególnie istotne z punktu widzenia interesu Spółki. W ocenie TVP S.A. żądane przez Stowarzyszenie informacje i umowy mają natomiast takie istotne znaczenie, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu decyzji.
Stowarzyszenie pismem z dnia 26 września 2019 r. złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję TVP S.A. z dnia 23 sierpnia 2019 r., nr TVP/BSK/027-21/2019 o odmowie udostępnienia informacji publicznej wnosząc o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy Spółce do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych i zarzucając TVP S.A. wydanie skarżonej decyzji z naruszeniem:
1) art. 61 ust. 1 oraz art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim z przepisów tych wynikają podstawy ograniczania prawa do informacji ze względu na m.in. ochronę wolności i praw podmiotów gospodarczych, przy spełnieniu przesłanki proporcjonalności i konieczności, poprzez ograniczenie prawa do informacji niespełniającego wymogu konieczności i proporcjonalności dokonanego ograniczenia poprzez zbyt ekstensywną odmowę udostępnienia informacji;
2) art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, poprzez nieprawidłowe zastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na uznaniu, że udostępnienie żądanych przez Stowarzyszenie informacji naruszy tajemnicę przedsiębiorcy;
3) art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, poprzez nieprawidłowe zastosowanie, polegające na niewykazaniu zasadności zastosowania przesłanki ograniczającej prawo do informacji publicznej;
4) art. 11 pkt 4 ustawy o zwalczeniu nieuczciwej konkurencji, w zakresie w jakim przepis ten definiuje pojęcie tajemnicy przedsiębiorstwa, poprzez błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że żądane przez Stowarzyszenie informacje są objęte przedmiotowym zakresem zastosowania tego przepisu;
5) art. 7 i 77 k.p.a., w zakresie w jakim przepisy te stanowią o tym, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, poprzez błędne zastosowanie tych przepisów, polegające na lakonicznym uzasadnieniu wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie podniosło, m.in. że uzasadnienie wydanej w sprawie decyzji jest zbyt lakoniczne, gdyż nie wskazano w nim na czym konkretnie polega wartość gospodarcza żądanych przez Stowarzyszenie informacji oraz jak miałaby owa wartość zostać naruszona wskutek ich ujawnienia. Stowarzyszenie wskazało, że TVP S.A. nie uwzględniła wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, przede wszystkim nie ustalając zasadności częściowej odmowy udostępnienia informacji publicznej i uznając konieczność odmowy udostępnienia wszystkich żądanych przez stronę skarżącą dokumentów. Stowarzyszenie dodało, że Spółka nie wykazała w sposób przekonujący spełnienia przesłanki materialnej uprawniającej do odmowy udostępnienia informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy.
W odpowiedzi na skargę TVP S.A. wniosła o jej oddalenie jako nieuzasadnionej i podtrzymała stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dodając, że konieczność udostępnienia informacji publicznej zgodnie z ustawą o dostępnie do informacji publicznej nie może stać ponad słusznym interesem przedsiębiorcy i tym samym nie może pozbawiać go możliwości ochrony istotnych w jego działalności gospodarczej informacji. Spółka podkreśliła, że celem ustawodawcy z pewnością nie było zobowiązywanie podmiotów publicznych do ujawniania takich informacji, w następstwie udostępnienia których nastąpiłoby umniejszenie ich znaczenia, zachwianie równowagi na rynku, a także w wyniku czego zaistniałaby przewaga konkurencyjna innych podmiotów, czy ułatwienie im działalności, przede wszystkim w wyniku łatwego zdobycia informacji. TVP S.A. podniosła, ze ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może chronić interesów jednych podmiotów, jednocześnie w istotny sposób naruszając interesy drugich. Ponadto Spółka wskazała, że pomimo obowiązku stosowania postanowień ustawy o dostępie do informacji publicznej zarówno przez organy administracji w znaczeniu funkcjonalnym, jak i organy w znaczeniu instytucjonalnym, nie można pomijać, że sposób i zakres działania organów administracji w znaczeniu funkcjonalnym, tj. takich jak TVP S.A., zasadniczo różni się od działania tych drugich, co do których - co do zasady - nie będzie zachodził stosunek konkurencji względem innych pomiotów. W ocenie Spółki zakres możliwości odmowy udzielenia informacji publicznej przez organy w znaczeniu instytucjonalnym z samej istoty będzie zatem węższy. Dlatego też ocena zasadności utajnienia żądanej przez Stowarzyszenie umowy przez TVP S.A. nie może odbywać się wyłącznie w oparciu o kryterium podmiotowości przejawiające się w podleganiu ww. ustawie i tym samym poprzez zrównanie obowiązków organów administracji w znaczeniu instytucjonalnym i funkcjonalnym, w oderwaniu od otoczenia, w jakim Telewizji Polskiej S.A. przyszło funkcjonować.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2470/19 oddalił skargę Stowarzyszenia na decyzję Telewizji Polskiej S.A. z siedzibą w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2019 r. nr TVP/BSK/027-21/2019 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
Sąd I instancji uznał, że TVP S.A. wykazała w niniejszej sprawie, że podstawę ograniczenia dostępu do żądanej przez Stowarzyszenie informacji publicznej stanowi art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zw. z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, gdyż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykazano, że żądane przez Stowarzyszenie informacje publiczne stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa.
WSA w Warszawie wyjaśnił, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że na tajemnicę przedsiębiorcy składają się dwa elementy: materialny oraz formalny (zob. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt sygn. akt I OSK 195/13; wyrok NSA z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 759/14). Tajemnicę przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa i pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, choć tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej. Sąd I instancji wskazał, że tajemnicę przedsiębiorcy stanowią więc informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich poufności (nie jest tu wymagana przesłanka gospodarczej wartości informacji jak przy tajemnicy przedsiębiorstwa). WSA w Warszawie podkreślił, że dana informacja staje się tajemnicą, kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich i dodał, że informacja ta nie traci zaś swojego charakteru przez to, że wie o niej pewne ograniczone grono osób zobowiązanych do dyskrecji.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka w zaskarżonej decyzji wystarczająco wyjaśniła dlaczego żądane przez Stowarzyszenie informacje publiczne mają dla niej wartość gospodarczą, a ich ujawnienie może chociażby potencjalnie zagrozić interesom TVP S.A. na rynku mediów. Sąd I instancji nie zgodził się z zarzutem Stowarzyszenia jakoby uzasadnienie zaskarżonej decyzji miało być lakoniczne i wskazał, że jego zdaniem zawarta w nim argumentacja dostatecznie wyjaśnia potrzebę ochrony informacji, których udostępnienia domagało się Stowarzyszenie. Ponadto WSA w Warszawie wskazał, że z uzasadnienia decyzji wynika jednoznacznie, że wszystkie żądane we wniosku informacje (w całości) posiadają dla Spółki wartość gospodarczą. Spółka wskazała bowiem w uzasadnieniu decyzji na zagrożenia związane z pozyskaniem żądanych informacji przez podmioty konkurencyjne na rynku mediów oraz podniosła argumentację w zakresie możliwych niekorzystnych skutków dotyczących trudności w negocjowaniu warunków realizacji prowadzonej przez Spółkę działalności, kwestię możliwych trudności w pozyskiwaniu podmiotów do współpracy, jak też oferowanych wynagrodzeń, po ewentualnym ujawnieniu żądanych danych. Sąd I instancji zwrócił uwagę na to, że Spółka wskazała na możliwe wzmocnienie pozycji rynkowej konkurentów, jak i osłabienie pozycji Spółki w ramach prowadzonej działalności produkcji seriali telewizyjnych.
W związku z powyższym Sąd I instancji stwierdził, że na gruncie niniejszej sprawy nie ma podstaw do podważenia stanowiska Spółki, co do tego, że wszystkie żądane przez Stowarzyszenie informacje posiadają dla niej wartość gospodarczą. WSA w Warszawie uznał także, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia ustawowe wymogi niezbędne dla dokonania kontroli jej prawidłowości oraz dodał, że TVP S.A. wskazała też na podjęcie działania w celu zachowania informacji, których udostępnienia domaga się Stowarzyszenie, w poufności, nadając im klauzulę "tajemnica przedsiębiorstwa", tym samym ograniczając grono osób mających dostęp do treści przedmiotowych informacji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Stowarzyszenie, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez uchylenie decyzji Spółki w dotychczas nieuchylonej części i orzeczenie o kosztach postępowania, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o przeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych. Rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:
1) przepisów postępowania, co mogło mleć istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., przez zaaprobowanie przez WSA w Warszawie zaniechania ustalenia przez TVP S.A. z jakich środków została sfinansowana realizacja serialu "[...]", konsultacje historyczne służące tej realizacji, a co za tym idzie także umowy, o których udostępnienie wnosiło Stowarzyszenie;
2) przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., przez zaaprobowanie przez WSA w Warszawie uzasadnienia decyzji, z którego nie wynika dlaczego TVP S.A. ją podjęła;
3) prawa materialnego, tj. art. 2 i art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w związku z art. 21 ust. 1, ust. 1a, ust. 3 i ust. 4, art. 26 ust. 1,ust. 2 i ust. 4, art. 31 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 ustawy o radiofonii i telewizji oraz art. 3 Kodeksu spółek handlowych, przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że działalność TVP S.A. w wykonaniu jej misji publicznej nie przekłada się na jej status jako przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji;
4) prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji, przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uchyleniu się przez WSA w Warszawie od rozstrzygnięcia, czy działalność Spółki, informacji o których udostępnienia, których domagało się Stowarzyszenie, wpisuje się w misję publiczną Spółki;
5) prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaaprobowaniu przez WSA w Warszawie odmówienia przez Spółkę udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na przesłankę ochrony tajemnicy przedsiębiorcy w sytuacji nieziszczenia się ku temu przesłanek;
6) prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkrecji, przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaaprobowaniu przez WSA w Warszawie odmówienia przez Spółkę udostępnienia informacji publicznej poprzez odmowę udostępnienia wszystkich umów zawartych przez TVP S.A. en bloc, chociaż ewentualnej ochronie tajemnic prawem chronionych mogła dostatecznie służyć anonimizacja udostępnianych dokumentów.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Stowarzyszenie podniosło, że TVP S.A. w uzasadnieniu decyzji z dnia 23 sierpnia 2019 r. nr TVP/BSK/027-21/2019 podkreślała przede wszystkim konieczność podejmowania komercyjnej działalności na warunkach rynkowych, jednocześnie nie wyjaśniając z jakich źródeł sfinansowano realizację umów, których udostępnienia żądało Stowarzyszenie, co z kolei pominął zupełnie w swych rozważaniach Sąd I instancji i co ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż przedkłada się wprost na prawidłowość stosowania zarówno przez Spółkę, jak i WSA w Warszawie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego.
Następnie strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że podmiot, którego tajemnica ma być chroniona na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, powinien być przedsiębiorcą w rozumieniu art. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, a zatem w ocenie Stowarzyszenia w niniejszej sprawie należało ustalić czy TVP S.A. – jako spółka akcyjna – jest czy też nie jest przedsiębiorcą, zwłaszcza z tego względu, że zgodnie z art. 3 Kodeksu spółek handlowych celem istnienia spółki akcyjnej nie musi być prowadzenie działalności gospodarczej.
W związku z powyższym Stowarzyszenie przywołało treść art. 26 ust. 1, ust. 2 i 4 ustawy o radiofonii i telewizji, zgodnie z którymi jednostki publicznej radiofonii i telewizji działają wyłącznie w formie jednoosobowej spółki akcyjnej Skarbu Państwa, zwanej dalej "spółką", a telewizję publiczną tworzy spółka "Telewizja Poiska - Spółka Akcyjna", zawiązana w celu tworzenia i rozpowszechniania: 1) ogólnokrajowych programów ogólnotematycznych I II, wyspecjalizowanego programu informacyjno-publicystycznego oraz programu o tematyce kulturalno-artystycznej; 2) programów skierowanych do odbiorców za granicą; 3) regionalnych programów telewizyjnych; 4) innych programów i usług realizujących misję publiczną, o której mowa w art. 21 ust. 1, określonych w karcie powinności, w tym programów wyspecjalizowanych, innych niż wymienione w pkt 1. (..) Do spółek wymienionych w ust. 2 i 3 stosuje się, z zastrzeżeniem art. 27-30 ustawy, przepisy Kodeksu spółek handlowych z wyjątkiem art. 312 i 402. W ocenie strony skarżącej kasacyjnie oznacza to, że TVP S.A. może mieć za przedmiot działalności cel inny niż prowadzenie działalności gospodarczej i powołując się na treść art. 21 ust. 1 i 1a ustawy o radiofonii i telewizji Stowarzyszenie wskazało, że tym szczególnym celem działania Spółki jest realizacja misji publicznej, zaś szczegółowe zasady finansowania działalności "misyjnej" TVP S.A. regulują przepisy art. 21 ust. 3 i 4 oraz art. 31 ust. 1, 2 i 4 ustawy o radiofonii i telewizji.
Biorąc powyższe pod uwagę strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że w niniejszej sprawie należy zatem rozstrzygnąć czy realizacja misji publicznej przez TVP S.A. jest taką działalnością zarobkową, która sprawia, że Spółka uczestniczy w działalności gospodarczej. W związku z tym Stowarzyszenie przywołało wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 224/16, wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 3474/15, czy wyrok NSA z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt I FSK 1179/17, w których stwierdzono, że podmiot realizujący misję publiczną w postaci dostarczania usług medialnych, nie prowadzi działalności gospodarczej. W ocenie strony skarżącej kasacyjnie, powyższe prowadzi zatem do wniosku, że TVP S.A. realizując misję publiczną ani nie prowadzi działalności zarobkowej, ani działalności gospodarczej. Stowarzyszenie podkreśliło, że powyższe nie wyklucza jednoczesnego prowadzenia przez Spółkę działalności "misyjnej" oraz działalności gospodarczej, ale uniemożliwia to jednocześnie powoływanie się na tajemnicę przedsiębiorstwa w stosunku do informacji publicznej dotyczącej realizowania misji publicznej przez publiczną radiofonię i telewizję.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie.
W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący kasacyjnie wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22).
Konstrukcja zarzutów naruszenia przepisów postępowania sformułowanych przez Stowarzyszenie w skardze kasacyjnej pozwala na ich łączne rozpoznanie. I tak, strona skarżąca kasacyjnie w ramach tych zarzutów wskazała na naruszenie przez Sąd I instancji art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – zwanej dalej: k.p.a., wskazując, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania i upatrując powyższych naruszeń w zaaprobowaniu przez WSA w Warszawie zaniechania ustalenia przez TVP S.A. z jakich środków została sfinansowana realizacja serialu "[...]", konsultacje historyczne służące tej realizacji, a co za tym idzie także umowy, o których udostępnienie wnosiło Stowarzyszenie (zarzut pierwszy) oraz w zaaprobowaniu przez WSA w Warszawie uzasadnienia decyzji Spółki, z którego nie wynikają podstawy jej podjęcia (zarzut drugi).
W związku z konstrukcją powyższych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, należy podkreślić, że dla poprawności zarzutu sformułowanego w ramach drugiej podstawy kasacyjnej konieczne jest co do zasady wskazanie przepisów procedury sądowoadministracyjnej naruszonych przez sąd w powiązaniu z właściwymi przepisami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej. Podstawą skargi kasacyjnej może być bowiem, m.in. "naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", nie chodzi tutaj jednak o wszelkie naruszenia przepisów proceduralnych, ale o naruszenie przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów procedury sądowoadministracyjnej, uregulowanej przepisami p.p.s.a., co oczywiście może wiązać się z zarzutami naruszenia k.p.a. w sposób pośredni. Ocena skuteczności zarzutów ich naruszenia uzależniona jest od wyszczególnienia przez wnoszącego skargę kasacyjną naruszonych – jego zdaniem – przepisów postępowania sądowego, a nie przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem orzeczenie sądu, a nie akt lub czynność z zakresu administracji publicznej. Działanie sądu administracyjnego podlega regulacji ustawy p.p.s.a. i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 217). Z tego punktu widzenia istotne jest zatem, aby strona zawarła w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów, które mogły być i były stosowane przez Sąd I instancji w procesie orzekania. Rolą sądu administracyjnego, rozstrzygającego w granicach sprawy i na podstawie akt sprawy jest bowiem przeprowadzenie procesu kontroli działania organu administracji z punktu widzenia jego zgodności z prawem. Proces ten obejmuje: kontrolę rekonstrukcji i zastosowania przez organy administracji publicznej norm proceduralnych określających prawne wymogi ustalania faktów, kontrolę sposobu prawnej kwalifikacji tych faktów, co odnosi się do materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia administracyjnego, w tym kontroli ich wykładni i zastosowania przez pryzmat przepisów ustaw procesowych określających prawne wymogi odnośnie do uzasadnienia decyzji administracyjnej, kontrolę konkretnego sposobu ustalenia w konkretnej sprawie faktycznych i prawnych podstaw rozstrzygnięcia (por. L. Leszczyński, Orzekanie przez sądy administracyjne a kontrola wykładni prawa, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" z 2010 r., nr 5-6, s. 267 i nast.).
Konstrukcja skargi kasacyjnej, jak i analiza jej uzasadnienia wskazują, że strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi I instancji w ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania wyłącznie naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a tak skonstruowane zarzuty nie mogły odnieść skutku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprawę stosował przepisy procedury sądowoadministracyjnej, a rozstrzygnięcie zostało oparte na podstawie wyrażonej w przepisie art. 151 p.p.s.a. Zasadność zarzutu naruszenia przepisów k.p.a. mogłaby być oceniania jedynie w przypadku zarzucenia Sądowi I instancji błędnego zastosowania przepisów ustawy p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902) – dalej jako: u.d.i.p., odsyłającymi we wskazanym zakresie do przepisów k.p.a. Wymogów tych zarzuty naruszenia przepisów postępowania sformułowane w skardze kasacyjnej nie spełniają, co czyniło je nieskutecznymi w niniejszej sprawie. Na marginesie można jedynie wskazać, że niezależnie od powyższego uchybienia strona skarżąca kasacyjnie podnosząc, że "ustalenie, z jakich środków finansowano realizację umów, o udostępnienie których wnioskował skarżący jest pomocne, ale nie przesądzające o "misyjnym" charakterze danego przedsięwzięcia" nie wykazała, w jaki sposób naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w okolicznościach sprawy, w której WSA w Warszawie w wydanym w granicach tej sprawy prawomocnym wyroku z dnia 10 sierpnia 2018 r., II SA/Wa 351/18 przesądził, że w sprawie tej spełniony został zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902) – dalej: u.d.i.p., a zatem wnioskowana informacja ma charakter informacji publicznej, bowiem informacje objęte wnioskiem "dotyczą publicznej sfery działania i pochodzą z majątku, którym dysponuje TVP S.A.". Sąd stwierdził również, po analizie dostępnej Sądowi dokumentacji, tj. analizie umów objętych wnioskami, że "wstępna analiza tychże umów pozwala przyjąć, że nie wszystkie ich postanowienia można zakwalifikować, jako tajemnicę przedsiębiorcy", co oznacza, że Sąd w wyroku z dnia 10 sierpnia 2018 r., II SA/Wa 351/18 nie zakwestionował podstaw do traktowania TVP S.A. jako podmiotu, który może powoływać się na tajemnicę przedsiębiorstwa. Należy też zwrócić uwagę, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego obecnie wyroku przytoczył treść motywów i argumentów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji mających wyjaśniać podjęte przez organ rozstrzygnięcie. W tym stanie rzeczy twierdzenie strony skarżącej kasacyjnie o "ogólnikowych rozważaniach organu" nie spełnia wymogu wykazania, że podnoszone naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy zakończonej zaskarżonym wyrokiem.
W skardze kasacyjnej nie podniesiono zatem skutecznie zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. zarzutów, za pomocą których można kwestionować ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy. Oznacza to, że brak skutecznie sformułowanych tego rodzaju zarzutów w niniejszej sprawie powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez Sąd I instancji.
W odniesieniu z kolei do zarzutów opartych na art. 174 pkt 1 p.p.s.a., należy wskazać, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie (również jako konsekwencji błędnej wykładni tego prawa) w realiach danej sprawy może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091).
W ramach pierwszego zarzutu naruszenia prawa materialnego strona skarżąca kasacyjnie wskazała na naruszenie przez Sąd I instancji art. 2 oraz art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2022 r., poz. 1233) – dalej: u.z.n.k., w związku z art. 21 ust. 1, ust. 1a, ust. 3 i ust. 4, art. 26 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 oraz art. 31 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2022 r., poz. 1722) – dalej: u.r.t. oraz art. 3 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1467), którego upatruje w błędnej wykładni powyższych przepisów polegającej na przyjęciu przez WSA w Warszawie, że działalność TVP S.A. w wykonaniu jej misji publicznej nie przekłada się na jej status jako przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
W odniesieniu do tak skonstruowanego zarzutu wskazać należy, że strona skarżąca kasacyjnie, podnosząc zarzut błędnej wykładni określonych przepisów prawa powinna wskazać, na czym polega błędna wykładnia tych przepisów i jaka, jej zdaniem, powinna być ich prawidłowa wykładnia. Wykładnia prawa sprowadzająca się do odkodowania treści norm prawnych zawartych w przepisach prawa nie obejmuje ani oceny stanu faktycznego sprawy ani procesów subsumcji. Tymczasem w niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie podnosząc zarzut błędnej wykładni nie tylko nie wykazała, na czym polega błędne rozumienie wskazanych przepisów przez Sąd I instancji, ani też jaka powinna być prawidłowa wykładnia tych przepisów, lecz w ogóle w treści zarzutu nie odnosiła się do kwestii ich rozumienia przyjętego przez Sąd I instancji. Ponadto, analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku wykazuje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie wyraził powyższego, przypisywanego mu w ramach omawianego zarzutu stanowiska, a zatem nie mógł przez przypisywane mu zachowanie naruszyć jakichkolwiek przepisów prawa, w tym również tych, które są objęte treścią omawianego zarzutu. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji nie zawarł rozważań dotyczących "wykonywania misji publicznej" przez TVP S.A., tym bardziej nie sformułował tezy jakoby działalność Spółki w wykonywaniu jej misji publicznej nie przedkładała się na jej status jako przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Wreszcie należy mieć na uwadze, że dla skutecznego powoływania się na zarzut błędnej wykładni pojęcia przedsiębiorcy w granicach sprawy dotyczącej dostępu do informacji publicznej konieczne jest wskazanie na normę prawną, która daje podstawę do odwoływania się w tego rodzaju sprawie do kategorii przedsiębiorcy, o jakiej mowa w art. 2 i 11 ust. 2 u.z.n.k., tj. na normę zawartą w art. 5 ust. 2 zdanie 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902). Wymogu tego skarga kasacyjna w zakresie omawianego zarzutu nie spełnia. Nawet przy przyjęciu, że wymóg ten mógłby być uznany za spełniony w związku z nawiązaniem do treści tego przepisu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, to i tak omawiany zarzut nie mógłby odnieść skutku ze względu na sprzeczność treści tego zarzutu z treścią jego uzasadnienia uniemożliwiającą ostateczne ustalenie, w czym w istocie strona skarżąca kasacyjnie upatruje błędnej wykładni prawa materialnego. Z treści zarzutu wynika, że Sąd I instancji wadliwie przyjął, że działalność TVP S.A. w wykonaniu jej misji publicznej nie przekłada się na jej status jako przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, co oznacza że prawidłowym stanowiskiem miałoby być twierdzenie przeciwne, tj. że działalność TVP S.A. w wykonaniu jej misji publicznej przekłada się na jej status jako przedsiębiorcy. Tymczasem z uzasadnienia omawianego zarzutu, że w ocenie strony skarżącej kasacyjnie nie jest możliwe "powoływanie się na tajemnicę przedsiębiorstwa w stosunku do informacji publicznej dotyczącej realizowania misji publicznej przez publiczną radiofonię i telewizję". Z powyższych przyczyn omawiany zarzut okazał się nieskuteczny.
Zarzut ten nie mógłby osiągnąć skutku nawet przy przyjęciu, że w istocie Sąd I instancji akceptując konieczność odnoszenia się w realiach tej sprawy do "tajemnicy przedsiębiorcy" w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. przyjął, że działalność TVP S.A. w wykonaniu jej misji publicznej przekłada się na jej status jako przedsiębiorcy. Należy bowiem zauważyć, że kwestia obowiązku realizowania misji publicznej (art. 21 ust. 1 u.r.t.) przez publiczną radiofonię i telewizję została w ustawie o radiofonii i telewizji skorelowana z formą wykonywania tej misji, jaką jest forma spółki akcyjnej. Z art. 26 ust. 1 i 2 u.r.t. wynika bowiem, że telewizję publiczną, czyli podmiot obowiązany do realizacji misji publicznej tworzy spółka "Telewizja Polska - Spółka Akcyjna" działająca wyłącznie w formie jednoosobowej spółki akcyjnej Skarbu Państwa, do której w zakresie wskazanym w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu spółek handlowych. Telewizja Polska S.A. w ramach realizowana misji publicznej jest m.in. zobowiązana do "tworzenia i dostarczania przez sieci telekomunikacyjne audialnych, audiowizualnych i tekstowych usług innych niż programy, związanych z programami, uzupełniających, poszerzających lub wzbogacających je, które realizują demokratyczne, społeczne i kulturalne potrzeby społeczeństwa, w tym audiowizualnych usług medialnych na żądanie" (art. 21 ust. 1a pkt 2a u.r.t.), a jak wynika z art. 4 pkt 6a u.r.t. "audiowizualną usługą medialną na żądanie jest usługa medialna świadczona w ramach prowadzonej w tym zakresie działalności gospodarczej, polegająca na publicznym udostępnianiu audycji audiowizualnych na podstawie katalogu ustalonego przez podmiot dostarczający usługę". Nie ma zatem podstaw twierdzenie strony skarżącej kasacyjnie o konieczności rozdzielania obowiązku realizowania misji publicznej od sposobu jej realizacji, jaką może być działalność gospodarcza. Skoro zatem w myśl art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2023 r., poz. 221) "przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą", to status taki można również przypisywać Telewizji Polskiej S.A., a tym samym odnosić do tego podmiotu również kategorię "tajemnicy przedsiębiorcy", o jakiej mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Powoływanie się na stanowisko wyrażone w orzecznictwie na tle unormowań prawa finansowego (prawa podatkowego), tj. dziedziny prawa charakteryzującą się swoistą autonomią, nie może mieć wpływu na wyżej przedstawioną wykładnię prawa.
W ramach następnego zarzutu naruszenia prawa materialnego strona skarżąca kasacyjnie wskazała na niewłaściwe zastosowanie art. 21 ust. 1 u.r.t. polegające na uchyleniu się przez WSA w Warszawie od rozstrzygnięcia, czy działalność TVP S.A. w zakresie informacji, których udostępnienia domagało się Stowarzyszenie, wpisuje się w misję publiczną Spółki.
Zarzut ten również nie mógł odnieść skutku.
Przede wszystkim "uchylanie się" przez Sąd I instancji od wyjaśnienia i rozstrzygnięcia określonej kwestii nie mogło być skutecznie objęte zarzutem naruszenia prawa materialnego w sytuacji, gdy Sąd przyjął określone rozumienie "tajemnicy przedsiębiorcy" i potrzebę analizowania tej kategorii w realiach niniejszej sprawy, a do zakwestionowania podstaw odwoływania się do tej kategorii w istocie zmierza treść omawianego zarzutu. Ewentualne niepełne, czy niewystarczające wyjaśnienie podstaw do odwoływania się w realiach tej sprawy do kategorii "tajemnicy przedsiębiorcy" mogło być objęte zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Zarzutu takiego jednak nie podniesiono w skardze kasacyjnej.
Zarzut powyższy nie mógłby odnieść skutku również przy przyjęciu, w oparciu o uzasadnienie skargi kasacyjnej, że w istocie strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje wadliwość przyjęcia przez Sąd I instancji – jako konsekwencji niewyjaśnienia tej kwestii, że treść wnioskowanych do udostępnienia informacji, tj. informacji dotyczącej realizacji konkretnego przedsięwzięcia, tj. realizacji serialu "[...]" nie stanowi realizacji misji publicznej.
W odniesieniu do tak zrekonstruowanego zarzutu skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że w istocie strona skarżąca kasacyjnej próbuje za pomocą tego zarzutu prawa materialnego zakwestionować poczynione przez Sąd I instancji ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego jako podstawę niewłaściwego zastosowania powyższych przepisów prawa materialnego. Tymczasem dokonanie błędnych ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego mogących być następnie podstawą zastosowania norm prawa materialnego stanowi naruszenie przepisów postępowania. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego w odniesieniu do stanu faktycznego kwestionowanego w ramach tych zarzutów, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane, tj. w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12, LEX nr 1298298). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może skutecznie nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który strona uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy strona nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy, tj. zarzutami podniesionymi w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, to zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego ze względu na niewłaściwie ustalony stan faktyczny sprawy są co do zasady zarzutami nieskutecznymi (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, LEX nr 745674; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09). Zakwestionowanie ustaleń faktycznych Sądu I instancji możliwe jest zatem wyłącznie poprzez podniesienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Dlatego zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 u.r.t. okazał się nieskuteczny. Nie można dodatkowo pomijać okoliczności, że poza przedmiotem sporu pozostaje w niniejszej sprawie spełnienie zakresu podmiotowego i przedmiotowego stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej, co zostało już przesądzone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 351/18.
Nieskuteczny okazał się również zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 2 u.z.n.k., czego strona skarżąca kasacyjnie upatruje w zaaprobowaniu przez Sąd I instancji odmówienia przez Spółkę udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na przesłankę ochrony tajemnicy przedsiębiorcy w sytuacji nieziszczenia się ku temu przesłanek.
W odniesieniu do tego zarzutu należy przypomnieć, ze względu na konstrukcję omawianego zarzutu sformułowanego jako zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, że niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego oznacza błąd w zakresie subsumcji stanu faktycznego wobec treści stosowanej normy prawnej. Może być zatem konsekwencją wcześniejszych błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, jak i błędnej wykładni prawa materialnego, ale może mieć miejsce również wtedy, gdy prawidłowe są ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego oraz wykładnia prawa materialnego, a wadliwość przejawia się wyłącznie w zestawieniu stanu faktycznego ze stanem prawnym sprawy. W rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie zakwestionowano skutecznie ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego, bowiem nie odniosły skutku zarzuty podniesione w ramach drugiej podstawy kasacyjnej. Niewątpliwie strona skarżąca kasacyjnie nie podniosła również zarzutu błędnej wykładni pojęcia tajemnicy przedsiębiorcy, czy tajemnicy przedsiębiorstwa, co także w ramach tego zarzutu było niezbędne do oceny prawidłowości zastosowania prawa materialnego w niniejszej sprawie. To, że zdaniem strony skarżącej kasacyjnie, ujęte w decyzji wyjaśnienia nie wskazywały na ziszczenie się przesłanek ochrony tajemnicy przedsiębiorcy, a w konsekwencji strona skarżąca uznaje, że Sąd I instancji wadliwie uznał, iż doszło do skutecznego ograniczenia prawa do informacji publicznej, dodatkowo przy niezakwestionowaniu ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, nie sprawia, że zarzut ten mógł być skuteczny. WSA w Warszawie wskazał bowiem przytaczając stosowną argumentację, że w jego ocenie nie ma podstaw, aby podważyć w niniejszej sprawie stanowisko Spółki co do tego, że wnioskowane przez Stowarzyszenie informacje posiadają dla niej wartość gospodarczą oraz zostały objęte klauzulą "tajemnicy przedsiębiorstwa". Stanowisko to nie mogło być zwalczane zarzutem błędnego zastosowania prawa materialnego, skoro nie zakwestionowano przyjętego przez Sąd rozumienia pojęcia tajemnicy przedsiębiorcy i tajemnicy przedsiębiorstwa, mogącej stanowić podstawę wyłączenia informacji z jej udostępnienia. W realiach niniejszej sprawy omawiany zarzut mógłby odnieść skutek jedynie w przypadku wykazania, że Sąd I instancji w przyjętym przez ten Sąd stanie faktycznym i prawnym sprawy dokonał ich wadliwego zestawienia. Błędu subsumcji strona skarżąca kasacyjnie jednak nie wykazała, a z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że w przyjętym przez Sąd I instancji rozumieniu tajemnicy przedsiębiorcy mieściły się informacje objęte wnioskiem o udostępnienie informacji ocenione przez Sąd I instancji jako informacje publiczne podlegające ochronie na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 2 u.z.n.k.
Analogicznie odnieść należy się do ostatniego zarzutu skargi kasacyjnej, tj. zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 2 u.z.n.k., polegającego zdaniem strony skarżącej kasacyjnie na zaaprobowaniu przez WSA w Warszawie odmówienia przez TVP S.A. udostępnienia informacji publicznej poprzez odmowę udostępnienia wszystkich umów zawartych przez nią en bloc, chociaż ewentualnej ochronie tajemnic prawem chronionych mogła dostatecznie służyć anonimizacja udostępnianych dokumentów. W treści tego zarzutu strona skarżąca kasacyjnie wskazała bowiem, że wadliwie przyjęto, że Spółka prawidłowo odmówiła udostępnienia wszystkich żądanych przez Stowarzyszenie informacji z powołaniem się na art. 5 ust. 2 u.d.i.p. i art. 11 ust. 2 u.z.n.k. ponownie nie podważając prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji wykładni powołanych w zarzucie przepisów, a wcześniej ocen i ustaleń w zakresie stanu faktycznego, co także w ramach tego zarzutu było niezbędne do oceny prawidłowości zastosowania prawa materialnego w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, że Sąd I instancji oceniając stan faktyczny sprawy wyraźnie zaaprobował stanowisko organu, że "wszystkie żądane we wniosku informacje (w całości) posiadają dla Spółki wartość gospodarczą" (strona 6 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), co na tle przyjętych przez Sąd ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego oraz dokonanej wykładni prawa, było stanowiskiem konsekwentnym i prawidłowym.
Z powyższych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.