III OSK 291/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Dyrektora RZGW, uznając, że organy administracji nieprawidłowo postąpiły, cofając pozwolenie wodnoprawne bez należytego wyjaśnienia przesłanek i trybu postępowania.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie od wyroku WSA w Lublinie, który uchylił decyzję o cofnięciu pozwolenia wodnoprawnego. Dyrektor zarzucał sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że przesłanki do cofnięcia pozwolenia zostały spełnione. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że organy administracji nieprawidłowo zastosowały przepisy k.p.a. i Prawa wodnego, działając w ramach uznania administracyjnego w sposób dowolny i nie wyjaśniając należycie trybu postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który uchylił decyzję o cofnięciu pozwolenia wodnoprawnego. Dyrektor zarzucał sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) poprzez niewłaściwe przyjęcie, że organ nie ustalił przyczyny cofnięcia pozwolenia i nie zebrał pełnego materiału dowodowego, a także naruszenie prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 415 pkt 5 Prawa wodnego). NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego następuje w ramach uznania administracyjnego, co nie oznacza dowolności. Organy administracji nie sprostały wymogom prawidłowego postępowania, naruszając art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. Nie ustaliły jednoznacznie, czy doszło do zaprzestania korzystania z pozwolenia, a tym samym czy ziściła się przesłanka z art. 415 pkt 5 Prawa wodnego. Sąd I instancji słusznie zauważył, że organy wybrały tryb postępowania (art. 415 Prawa wodnego) w sposób dowolny, podczas gdy pisma inicjatora postępowania mogły wskazywać na potrzebę wszczęcia postępowania w trybie wznowieniowym lub stwierdzenia nieważności decyzji. W konsekwencji, NSA uznał, że skarga kasacyjna nie była oparta na usprawiedliwionych podstawach i oddalił ją, zasądzając od Dyrektora na rzecz S.F. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, uznanie administracyjne nie oznacza dowolności. Organy muszą szczegółowo zbadać stan faktyczny, zebrać materiał dowodowy i jasno uzasadnić swoje rozstrzygnięcie, a także wybrać właściwy tryb postępowania.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że organy administracji nie sprostały wymogom prawidłowego postępowania, naruszając przepisy k.p.a. Nie ustaliły jednoznacznie, czy doszło do zaprzestania korzystania z pozwolenia, a także wybrały tryb postępowania (art. 415 Prawa wodnego) w sposób dowolny, ignorując możliwość zastosowania trybu wznowieniowego lub stwierdzenia nieważności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
Prawo wodne art. 415 § pkt 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć bez odszkodowania, jeżeli zakład nie rozpoczął w terminie korzystania z uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego innych niż określone w art. 414 ust. 1 pkt 3 lub nie korzystał z tych uprawnień przez okres co najmniej 2 lat. Cofnięcie następuje w ramach uznania administracyjnego.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organy obowiązane są działać w sposób zapewniający uwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczności faktyczne zostały udowodnione.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego.
k.p.a. art. 16 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji działają na podstawie przepisów prawa.
k.p.a. art. 61 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej może wszcząć postępowanie z urzędu lub na wniosek strony.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie można wznowić, jeżeli w decyzji zostało pominięte milczeniem milczenie strony lub jej braku dowodu, który został przedstawiony.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, sąd orzeka o kosztach.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądza się zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji nieprawidłowo zastosowały przepisy k.p.a. i Prawa wodnego, działając w ramach uznania administracyjnego w sposób dowolny. Organy nie ustaliły jednoznacznie, czy doszło do zaprzestania korzystania z pozwolenia wodnoprawnego. Organy wybrały niewłaściwy tryb postępowania, ignorując możliwość zastosowania trybu wznowieniowego lub stwierdzenia nieważności.
Odrzucone argumenty
Organy obu instancji wykazały spełnienie przesłanki cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego z art. 415 pkt 5 Prawa wodnego. Organy prawidłowo uzasadniły swoje rozstrzygnięcie w zakresie uznania administracyjnego. Zastosowanie art. 415 pkt 5 Prawa wodnego było zasadne.
Godne uwagi sformułowania
Działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza jednak dowolności decyzji organu administracyjnego, bowiem podjęte rozstrzygnięcia wymagają przekonującego i jasnego uzasadnienia. Organy administracji publicznej w niniejszej sprawie nie podjęły czynności zmierzających do ustalenia istnienia przesłanki cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, na którą się powołały, ograniczając się jedynie na niewłaściwie zinterpretowanej treści pisma skarżącego. Pozwolenie wodnoprawne jest z pewnością specyficzną formą uprawnienia do ciągłego eksploatowania ograniczonych zasobów mających charakter publiczny (zasobów wodnych) i dlatego ustawodawca przewidział dosyć szeroki katalog przypadków wzruszenia tych praw.
Skład orzekający
Jerzy Stelmasiak
przewodniczący
Piotr Korzeniowski
członek
Teresa Zyglewska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia uznania administracyjnego w kontekście cofania pozwoleń wodnoprawnych oraz wymogów prawidłowego postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki prawa wodnego i procedur administracyjnych związanych z pozwoleniem wodnoprawnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe prowadzenie postępowania administracyjnego i stosowanie uznania administracyjnego w sposób niearbitralny, nawet w sprawach technicznych jak pozwolenia wodnoprawne.
“Uznanie administracyjne to nie dowolność: NSA wyjaśnia, jak cofać pozwolenia wodnoprawne.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 291/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-09-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-02-15 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/ Piotr Korzeniowski Teresa Zyglewska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne Hasła tematyczne Wodne prawo Sygn. powiązane II SA/Lu 418/22 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-09-22 Skarżony organ Inne Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 310 art. 415 pkt 5 Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 17 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 418/22 w sprawie ze skargi S.F. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 6 kwietnia 2022 r., nr LU.RUZ.4213.2.2021.TK w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz S.F. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z 22 września 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 418/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: Sąd I instancji, WSA), po rozpoznaniu sprawy ze skargi S.F., uchylił decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 6 kwietnia 2022 r., nr LU.RUZ.4213.2.2021.TK w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Zamościu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 2 września 2021 r., nr LU.ZUZ.3.4213.1.2021.AH oraz zasądził od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącego kwotę 797 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: organ, Dyrektor) i w skardze kasacyjnej, zaskarżając wyrok w całości, zarzucił mu: 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organ wydając decyzję dopuścił się naruszenia tych przepisów k.p.a. poprzez nie ustalenie przyczyny cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, zaniechanie podjęcia czynności procesowych, zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego pomimo tego, że organ ustalił wszelkie istotne dla sprawy okoliczności oraz wykazał przesłankę i przyczyny cofnięcia pozwolenia; 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 16 § 1, art. 61 § 1 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organ nie ustalił trybu prowadzenia tego postępowania pomimo tego, że organ procedował zgodnie z dosłownie wyrażonym wnioskiem strony oraz jego intencją; 3) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 415 pkt 5 ustawy dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2020 r., poz. 310 ze zm.; dalej: Prawo wodne) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organ wydając decyzję naruszył przepis art. 415 pkt 5 Prawa wodnego, podczas gdy organy obu instancji wykazały spełnienie przesłanki wynikającej z tego przepisu a ponadto prawidłowo uzasadniły swoje rozstrzygnięcie w zakresie uznania administracyjnego, a zatem zastosowanie tej normy prawnej było zasadne. Wobec tak sformułowanych zarzutów, organ wniósł o uchylenie całości zaskarżonego wyroku, rozpoznanie skargi skarżącego organu i jej oddalenie, jako niezasadnej, bowiem istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kasacyjnie według norm przepisanych. Dodatkowo Dyrektor oświadczył, iż zrzeka się rozprawy. W uzasadnieniu przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej. Organ wskazał, że zgodnie z treścią przepisu art. 415 pkt 5 Prawa wodnego pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć bez odszkodowania, jeżeli zakład nie rozpoczął w terminie korzystania z uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego innych niż określone w art. 414 ust. 1 pkt 3 lub nie korzystał z tych uprawnień przez okres co najmniej 2 lat. Zdaniem Dyrektora, organy obu instancji w sposób niebudzący wątpliwości ustaliły zaistnienie w/w przesłanki, to znaczy, że zakład nie wykonywał pozwolenia wodnoprawnego przez okres co najmniej dwóch lat. Wskazują na to zarówno oświadczenia stron postępowania, dowody w postaci fotografii załączonych do akt sprawy, jak i analiza udzielonych pozwoleń wodnoprawnych, nieprawidłowe jest zatem ustalenie Sądu I instancji w tym zakresie. Organy prawidłowo ustaliły też, iż możliwość wykonywania przyznanych skarżącemu uprawnień jest bezpośrednio zależna od piętrzenia wody prowadzonego przez P.C. na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego przez Dyrektora RZGW w Warszawie, jednakże P.C. ma jedynie możliwość piętrzenia wody do określonego poziomu maksymalnego, ale nie jest to jego obowiązek. Wobec powyższego, w ocenie organu, skarżący nie ma podstaw prawnych do domagania się, w sposób skuteczny zobowiązania P.C. do utrzymywania piętrzenia wód rzeki M. do poziomu umożliwiającego zasilanie przez jej wody swojego stawu zlokalizowanego w miejscowości D. gm. [...]. W ocenie Dyrektora, podnoszone wielokrotnie, w kolejnych pismach, przez skarżącego argumenty wywodzące się z prawa własności nie mają w przedmiotowej sprawie, prowadzonej w przedmiocie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego znaczenia i w związku z tym nie mogą być uwzględnione jako przemawiające za nieprawidłowością wydanego przez organy rozstrzygnięcia. Organ zauważył, że pomiędzy zakładami istnieje wieloletni konflikt, przejawiający się w wielu toczących się lub zakończonych już postępowaniach, co tym bardziej skłania do wniosku o niemożności dojścia do sytuacji, w której wykonywaniem pozwolenia przez skarżącego byłoby realne i możliwe. Nie ma on bowiem możliwości za pomocą instrumentów prawnych skłonić P.C. ani do udzielenia prawa dysponowania gruntem, ani jakimkolwiek urządzeniem, ani do piętrzenia wód rzeki M. do takiej wysokości, która umożliwiałaby wykonywanie jego własnego pozwolenia. Możliwe byłoby to tylko na podstawie porozumienia stron. Kwestia jakiegokolwiek prawa własności nie stanowi zatem przedmiotu oceny w postępowaniu w przedmiocie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, jako że pozwolenie wodnoprawne nie dotyczy tego prawa. Następnie zauważono, że żaden z organów administracji publicznej prowadzących niniejszą sprawę nie twierdzi, iż pozwolenie wodnoprawne udzielone przez Starostę L. było wadliwe. Prowadzone postępowanie zostało skoncentrowane na stwierdzeniu istnienia przesłanki przemawiającej za ewentualnym cofnięciem pozwolenia istniejącego pozwolenia wodnoprawnego, a nie jego ponownej kontroli. W związku z powyższym, w ocenie Dyrektora, nietrafna jest ocena Sądu I instancji, iż niedopuszczalna była ocena organu I instancji, źe pozwolenie wodnoprawne skarżącego jest "martwym uprawnieniem, niewykonalnym z przyczyn faktycznych" i że nie jest rzeczą organu wyrażanie takich sądów. Wręcz przeciwnie, konstatacja ta jest oparta na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym i zmierza do wykazania przesłanki określonej w art. 415 pkt 5 Prawa wodnego. Organ zgodził się z Sądem I instancji, że przepis art. 415 Prawa wodnego wskazuje, iż pozwolenie wodnoprawne "można cofnąć" w przypadku zaistnienia wskazanych w nim okoliczności, zatem nawet stwierdzenie wymienionej przesłanki nie obliguje organu administracji publicznej do wydania decyzji o cofnięciu lub ograniczeniu pozwolenia wodnoprawnego bez odszkodowania. W związku z tym podniesiono, że gdyby organ w ramach toczącego się postępowania chciał odmówić cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, to winien też wskazać, z jakich powodów uznał, że w sprawie nie należy cofać pozwolenia, ale organ na gruncie niniejszej sprawy takich powodów nie dostrzegł. Zdaniem Dyrektora nie przemawia za tym negatywny stosunek P.C. do S.F. i wieloletni konflikt pomiędzy nimi, bowiem jak już wskazano P.C. nie może być zobowiązany do podjęcia takich działań faktycznych i prawnych, które pozwoliłyby skarżącemu wykonywać swoją decyzję. Następnie wskazano, że zapadłe rozstrzygnięcie wbrew twierdzeniu Sądu I instancji w żaden sposób nie sprzeciwia się również art. 16 § 1 k.p.a. Pozwolenie wodnoprawne jest z pewnością specyficzną formą uprawnienia do ciągłego eksploatowania ograniczonych zasobów mających charakter publiczny (zasobów wodnych) i dlatego ustawodawca przewidział dosyć szeroki katalog przypadków wzruszenia tych praw. Organ zauważył, że system gospodarki wodnej obejmuje również wydawanie decyzji administracyjnych zezwalających zakładom rezerwować i korzystać z zasobów wodnych, lecz w niektórych przypadkach ustawodawca uznał, że rezerwacja taka nie jest społecznie korzystna. Jest tak również w przypadku niewykonywania praw wynikających z takiej rezerwacji. Niewykonywanie takie wprowadza bowiem element niepewności, generuje konflikty wynikające z faktu, że podmioty uprawnione do dysponowania zasobami wodnymi nie zdają sobie sprawy, że bez zgody właścicieli nieruchomości lub urządzeń służących do ich wykonywania nie mogą ich wykonywać. Wręcz przeciwnie, zakłady takie niejednokrotnie czują się uprawnione do wywierania nieuzasadnionego i niemającego poparcia w prawie wpływu na inne podmioty, rozszerzając swoje wynikające z decyzji uprawnienia dotyczące li tylko zasobów wodnych, do roszczenia sobie możliwości wpływu na inne podmioty. Niemniej zdaniem organu, istotny jest fakt, że każda rezerwacja ograniczonych przecież zasobów wodnych powoduje, że inne podmioty z takich zasobów korzystać nie mogą, chociażby dysponowały one pozostałymi materialnymi łub niematerialnymi zasobami niezbędnymi do ich wykorzystywania. Ta potencjalna rezerwacja jest w ocenie ustawodawcy, jak i organu tak istotna, że niewykonywana może podlegać cofnięciu, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Dyrektor stoi na stanowisku, że niczym niepoparte jest również twierdzenie Sądu I instancji, iż tylko zaprzestanie korzystania stanowiące świadome działanie zakładu stanowi spełnienie się przesłanki określonej w art 415 pkt 5 Prawa wodnego. Nie wynika ono z treści ani nawet celu tego przepisu i jako takie jest nieprawidłowe, do wykonywania pozwolenia konieczne jest w pewnych przypadkach dysponowanie zasobami materialnymi lub też nawet działanie innych osób, nie ma jednocześnie żadnych instrumentów prawnych pozwalających skłonić te inne osoby do oczekiwanego działania faktycznego lub prawnego. Zatem w pewnych przypadkach pomimo zamiaru wykonywania pozwolenia przez zakład nie będzie mogło być ono wykonywane. Jednocześnie organ zauważył, że z treści pozwolenia wodnoprawnego udzielonego skarżącemu przez Starostę L. wynika wprost, iż możliwość wykonywania przyznanych mu uprawnień jest bezpośrednio zależna od piętrzenia (i jego wysokości) wody, prowadzonego przez P.C. na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego przez Dyrektora RZGW w Warszawie decyzją z 22 kwietnia 2010 r., nr 221/D/NN/10 znak: NN-404/0/47-ZP/10. Zdaniem Dyrektora skarżący nie ma podstaw prawnych do domagania się, w sposób skuteczny, zobowiązania P.C. do utrzymywania piętrzenia wód rzeki M. do poziomu umożliwiającego zasilanie przez jej wody swojego stawu zlokalizowanego w miejscowości D. gm. [...]. Podkreślono również, że organy administracji publicznej prowadzące sprawę nie twierdziły wbrew takim sugestiom skarżącego, że pozwolenie wodnoprawne udzielone mu przez Starostę L. było wadliwe. Prowadzone postępowanie zostało skoncentrowane na stwierdzeniu istnienia przesłanki przemawiającej za lub też przeciw ewentualnemu cofnięciu istniejącego pozwolenia wodnoprawnego, a nie jego ponownej kontroli merytorycznej. Zdaniem Dyrektora, nietrafny jest również zarzut Sądu I instancji odnoszący się do dokonania przez organ nieprawidłowej weryfikacji rodzaju prowadzonego postępowania w związku z wnioskiem Pana C. W tym miejscu podkreślono, iż wnioskodawca w toku postępowania nie kwestionował jego trybu, a ponadto z pewnością zmierzało ono do osiągnięcia celu określonego w jego wniosku, ale wynikało również z dosłownego jego brzmienia. Nieuzasadnione jest zatem kwestionowanie przez Sąd chęci i intencji wnioskodawcy. Organ zauważył, że w piśmie z 19 kwietnia 202 r. E.C. napisał wprost: "Domagam się cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego dla S.F." i nie jest rzeczą organu ani Sądu tego wniosku kwestionować, zwłaszcza że jest wyrażony wprost i w realiach sprawy dla wnioskodawcy najkorzystniejszy. Odnosząc się do kwestii rozważenia przeprowadzenia przez organ dowodu z oględzin, podniesiono, że organ przeprowadził w sprawie dowód ze zdjęć przedstawiających teren i prawidłowo go ocenił oraz uznał, że wobec zapoznania się w ten sposób ze stanem faktycznym w terenie, nie było konieczności przeprowadzania dowodu z oględzin. Ponadto w niniejszej sprawie podjęte zostały przez organ wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy i na podstawie zebranego materiału dowodowego wydano decyzję znajdującą oparcie w przepisach prawa. W takiej sytuacji organ zobowiązany był do cofnięcia zakładowi pozwolenia wodnoprawnego, bowiem po pierwsze niewątpliwie zaistniała ku temu przesłanka ustawowa, a po wtóre przemawiały za tym względy społeczne oraz potencjalne interesy osób trzecich. W ocenie Dyrektora, niewątpliwie niekorzystną z punktu widzenia gospodarki wodnej jest sytuacja, gdy w obrocie prawnym istnieją decyzje, które nie są wykonywane. Liczne postępowania toczące się przed różnymi sądami pomiędzy stronami dotyczące bardzo różnorodnych kwestii były organowi znane z urzędu, jednak fakt ich zaistnienia nie może zmienić ostatecznej konstatacji, iż pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do gruntów i urządzeń niezbędnych do jego wykonywania, ani prawa do domagania się określonego działania przez osoby trzecie, organy wzięły pod uwagę niedający się usunąć z pola widzenia fakt, iż osoba trzecia, od której (i jej szeroko ujętego mienia) jest uzależnione wykonywanie pozwolenia, wcale na takie korzystanie nie jest obowiązana wyrazić zgody, chociażby ten brak zgody nie wynikał z obiektywnie uzasadnionych pobudek. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, S.F. wniósł o jej oddalenie, rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym oraz zasądzenie od Dyrektora na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Nie jest oparty na usprawiedliwionych podstawach zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 415 pkt 5 ustawy Prawo wodne poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organ wydając decyzję naruszył przepis art. 415 pkt 5 Prawa wodnego, podczas gdy organy obu instancji wykazały spełnienie przesłanki wynikającej z tego przepisu a ponadto prawidłowo uzasadniły swoje rozstrzygnięcie w zakresie uznania administracyjnego, a zatem zastosowanie tej normy prawnej było zasadne. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 415 pkt 5 ww. ustawy, zgodnie z którym pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć bez odszkodowania, jeżeli zakład nie rozpoczął w terminie korzystania z uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego innych niż określone w art. 414 ust. 1 pkt 3 lub nie korzystał z tych uprawnień przez okres co najmniej 2 lat. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, rozstrzygnięcie w przedmiocie cofnięcia lub ograniczenia bez odszkodowania pozwolenia wodnoprawnego, dokonywane jest przez organy administracji publicznej w ramach tak zwanego uznania administracyjnego. Sam fakt stwierdzenia zaistnienia ustawowych przesłanek nie oznacza automatycznego obowiązku organu do orzeczenia o cofnięciu lub ograniczeniu pozwolenia wodnoprawnego. Działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza jednak dowolności decyzji organu administracyjnego, bowiem podjęte rozstrzygnięcia wymagają przekonującego i jasnego uzasadnienia. Konstrukcja uznania administracyjnego wyraża się w możliwości wyboru konsekwencji prawnych w ustalonym stanie faktycznym sprawy. Uznanie administracyjne nie polega więc na swobodzie organu administracji, w zakresie odnoszącym się do ustalania stanu faktycznego. Działając w ramach uznania administracyjnego, organy administracji są zobligowane do szczegółowego zbadania stanu faktycznego i odzwierciedlenia w aktach sprawy wyniku postępowania dowodowego. Decyzja wydana w warunkach uznania administracyjnego nie może być zatem decyzją dowolną, lecz musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz w należyty sposób wyważać słuszny interes strony i interes społeczny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2011 r., sygn. akt II GSK 863/10 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie organ drugiej instancji nie sprostał tym wymaganiom, naruszając dyspozycję art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a w konsekwencji również - art. 415 pkt 5 Prawa wodnego - w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanej przez ten organ decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie właściwie ocenił, że organy administracji publicznej, działając w ramach uznania administracyjnego, czyli w granicach pozwalających dokonać im wyboru co do sposobu rozstrzygnięcia, wyboru tego dokonały w sposób dowolny. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się ze stanowiskiem Sądu I instancji, wedle którego organy administracji publicznej w niniejszej sprawie nie podjęły czynności zmierzających do ustalenia istnienia przesłanki cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, na którą się powołały, ograniczając się jedynie na niewłaściwie zinterpretowanej treści pisma skarżącego. W konsekwencji uznać należało, że nie ustalono w sposób jednoznaczny, czy w sprawie rzeczywiście doszło do zaprzestania korzystania przez skarżącego z pozwolenia wodnoprawnego, a zatem czy ziściła się przesłanka określona w art. 415 pkt 5 ustawy Prawo wodne. Pozbawiony doniosłości prawnej jest zatem zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organ wydając decyzję dopuścił się naruszenia tych przepisów k.p.a. poprzez nieustalenie przyczyny cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, zaniechanie podjęcia czynności procesowych, zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego pomimo tego, że organ ustalił wszelkie istotne dla sprawy okoliczności oraz wykazał przesłankę i przyczyny cofnięcia pozwolenia. Rację ma również Sąd I instancji, że wybór trybu postępowania dokonany przez organy budzi wątpliwości, które powinny zostać wyjaśnione poprzez zwrócenie się do inicjatora postępowania o sprecyzowanie, w jakim trybie domaga się wyeliminowania z obrotu prawnego pozwolenia wodnoprawnego. Organy obowiązane były do wyboru właściwego trybu postępowania stosownie do złożonego wniosku z jednoczesnym wskazaniem, dlaczego wybrany tryb był zdaniem organu trybem właściwym. Organy nie podjęły jednak czynności zmierzających do ustalenia rzeczywistego charakteru żądań inicjatora postępowania pomimo, że brak było podstaw do arbitralnego zakwalifikowania ich jako wniosek o przeprowadzenie postępowania w trybie art. 415 Prawa wodnego. Jak słusznie bowiem zauważył Sąd I instancji, P.C. w pismach z 11 marca 2021 i 19 kwietnia 2021 r. podnosił, że przedmiotowe pozwolenie wodnoprawne wydano "potajemnie, bez jego wiedzy i zgody", co wskazywałoby na istnienie okoliczności wyrażonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a tym samym do przeprowadzenia postępowania w trybie wznowieniowym, natomiast w piśmie z 11 maja 2021 r. twierdził, że przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co z kolei wskazywałoby na żądanie wszczęcia i przeprowadzenia postępowania nieważnościowego. Organy natomiast bez głębszego odniesienia się do tych twierdzeń przystąpiły do przeprowadzenia postępowania na podstawie art. 415 pkt 5 Prawa wodnego. Nie ma zatem usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 16 § 1, art. 61 § 1 k.p.a., który w istocie zmierza do podważenia stanowiska Sądu I instancji, wedle którego organ nie ustalił trybu prowadzenia postępowania. Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna jako nieoparta na usprawiedliwionych podstawach została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI