III OSK 2891/22

III OSK 2891/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Tadeusz Kiełkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
II SA/Sz 400/22 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2022-08-18
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 735
art. 57 § 5 pkt 2
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Artur Kuś Sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Nina Muszyńska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ł. Spółka jawna w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 400/22 w sprawie ze skargi Ł. Spółka jawna w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 9 lutego 2022 r. nr SKO/PG/451/4118/2021 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania i odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Ł. Spółka jawna w S. kwotę 1037 (tysiąc trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 400/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej "WSA w Szczecinie" lub "Sąd I instancji") oddalił skargę Ł. Spółka jawna w S. (dalej "skarżąca" lub "spółka") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 9 lutego 2022 r., nr SKO/PG/451/4118/2021, w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania i odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania
Powyższy wyrok, od którego została złożona skarga kasacyjna, zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Postanowieniem z dnia 9 lutego 2022 r., nr SKO/PG.451/4118/2021, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej "organ" lub "Kolegium"), na podstawie art. 134 oraz art. 59 § 2 w związku z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. oraz w związku z art. 15zzzzz2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacjach kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm., dalej "ustawa COVID"), w punkcie pierwszym stwierdziło uchybienie przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania od decyzji Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 14 września 2021 r., zaś w punkcie drugim odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego decyzją z dnia 14 września 2021 r. zobowiązał Spółkę do wpłaty należności w kwocie 384 062,47 zł za usunięcie 66 szt. drzew i 276,5 m2 krzewów, ustalonej decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 28 marca 2013 r., w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca wysokość opłaty stanie się ostateczna. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi spółki dnia 21 września 2021 r. Od decyzji tej odwołanie wniósł uprawniony do reprezentacji wspólnik spółki. Odwołanie, opatrzone datą 4 października 2021 r., zostało nadane w paczkomacie InPost 6 października 2021 r. i wpłynęło do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego 7 października 2021 r. W piśmie z dnia 3 stycznia 2022 r. spółka wskazała, że odwołanie zostało wniesione dnia 5 października 2021 r., a więc w terminie, jednakże z ostrożności wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 14 września 2021 r. wskazując jako podstawę prawną przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżąca wskazała, że pełnomocnictwo udzielone poprzedniemu pełnomocnikowi zostało skutecznie wypowiedziane 1 października 2021 r., zaś reprezentujący spółkę wspólnik miał problem z nadaniem przesyłki zawierającej odwołanie za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A., ponieważ nie wiedział, że całodobowa placówka znajdująca się przy ul. [...] w S. ma skrócone godziny pracy do godziny 21:00, zaś samoobsługowy punkt nadawczy znajdujący się przy ul. [...] w S. jest uszkodzony. Dlatego właśnie przesyłka zawierająca odwołanie od powyższej decyzji nadana została 5 października 2021 r., na potwierdzenie czego przedłożono wydruk wiadomości e-mail z dnia 21 grudnia 2021 r. z pracownikiem Biura Obsługi Klienta firmy InPost.
Organ wskazał, że na mocy art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji. Termin ten ma charakter zawity, co oznacza, że po jego upływie nie można już skutecznie dokonać czynności, tj. wnieść odwołania. Natomiast z przepisu art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. wynika, że skuteczne wniesienie pisemnego odwołania w formie listownej wymaga jego nadania w polskiej placówce pocztowej – tylko wówczas data nadania przesyłki będzie stanowić datę wniesienia odwołania. W przypadku nadania przesyłki z odwołaniem za pośrednictwem przedsiębiorstwa świadczącego usługi kurierskie, ale niebędącego polską placówką pocztową, datą wniesienia odwołania będzie data wpłynięcia przesyłki do właściwego organu. Z kolei art. 58 § 1 k.p.a. przewiduje możliwość wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania konkretnej czynności przed organem administracji publicznej, w tym do wniesienia odwołania. Strona zwracająca się z takim wnioskiem musi jednak uprawdopodobnić, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. W świetle art. 58 § 2 k.p.a. wniosek o przywrócenie terminu składa się w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uniemożliwiającej wcześniejsze dokonanie danej czynności i wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu należy dokonać czynności. Wyjątek od powyższej zasady przewiduje przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID, zgodnie z którym w przypadku uchybienia przez stronę terminowi do wniesienia np. odwołania, organ administracji informuje o tym stronę, aby umożliwić jej złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Z przepisu tego jednak nie wynika, że każdy wniosek o przywrócenie terminu ma zostać rozpatrzony pozytywnie. Przepis ten stanowi jedynie, że w przypadku uchybienia terminu nie obowiązuje 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Kolegium podało, że decyzja z dnia 14 września 2021 r. została doręczona pełnomocnikowi spółki dnia 21 września 2021 r., a zatem termin na wniesienie odwołania upływał z końcem 5 października 2021 r. Do pisma z dnia 3 stycznia 2022 r. pełnomocnik spółki załączył wydruk wiadomości e-mail z dnia 21 grudnia 2021 r. wysłanej przez pracownika firmy InPost do wspólnika skarżącej, w której zawarto informację, że przesyłka zawierająca przedmiotowe odwołanie została nadana 5 października 2021 r. Jednakże w ocenie Kolegium, nie można uznać za wiarygodny wydruku wiadomości e-mail, gdyż zawarte w nim informacje nie zostały niepoparte żadnym wiarygodnym dowodem. Brak jest też jakiegokolwiek wyjaśnienia, z jakiego powodu powstała rozbieżność pomiędzy datą wydruku przesyłki widniejącą na etykiecie przyklejonej do koperty, a widniejącą w systemie firmy InPost datą nadania tej przesyłki. Etykieta na kopercie zawierająca numer przesyłki i datę jej wydrukowania jest bardziej wiarygodna niż informacja zawarta w wydruku wiadomości e-mail. Skoro na etykiecie widnieje data 6 października 2021 r., to w tym dniu etykieta ta została wydrukowana, a nie, jak twierdzi pełnomocnik skarżącej, dzień wcześniej. Uwzględnienie argumentacji skarżącej w omawianej kwestii musiałoby prowadzić do wniosku, że paczkomat InPost drukował etykiety nadania przesyłek z datą przyszłą, o jeden dzień, co zdaniem Kolegium jest nieprawdopodobne. Wbrew twierdzeniom zawartym w piśmie z dnia 3 stycznia 2022 r., przesyłka zawierająca przedmiotowe odwołanie nie została nadana 5 października 2021 r., tylko 6 października 2021 r., co wynika wprost z daty nadania przesyłki widniejącej na etykiecie InPost przyklejonej do koperty. W tej sytuacji należało stwierdzić, że odwołanie od decyzji z 14 września 2021 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu.
W odniesieniu do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organ wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz przedstawiona przez pełnomocnika skarżącej argumentacja nie uprawdopodabniają, aby uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony. Skarżąca wskazała, że reprezentujący spółkę wspólnik był zmuszony skorzystać z możliwości nadania przesyłki z odwołaniem w paczkomacie InPost, ponieważ nie wiedział, że dotychczas całodobowa placówka Poczty Polskiej S.A. przy ul. [...] w S. jest aktualnie czynna tylko do godziny 21:00, zaś punkt samoobsługowy Poczty Polskiej S.A. przy ul. [...] jest uszkodzony. Jednak strona była i jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Dopiero w piśmie z dnia 3 stycznia 2022 r. kolejny pełnomocnik skarżącej poinformował, że pełnomocnictwo dotychczasowemu pełnomocnikowi zostało wypowiedziane, aczkolwiek nie przedstawiono na tę okoliczność żadnego dowodu. Biorąc pod uwagę fakt, że aktualny pełnomocnik strony prowadzi swoją Kancelarię dokładnie pod takim samym adresem jak poprzedni pełnomocnik wątpliwym jest, czy rzeczywiście doszło do wypowiedzenia pełnomocnictwa. Kolegium wskazało, że strona nie musiała zwlekać z nadaniem przesyłki zawierającej odwołanie do ostatniego dnia – we wniosku o przywrócenie terminu nie wskazano żadnej okoliczności wyjaśniającej ten stan rzeczy. Z kolei okoliczność braku wiedzy po stronie działającego w imieniu spółki wspólnika o skróconych godzinach funkcjonowania placówki Poczty Polskiej S.A. nie pozwala uznać, że opóźnienie w nadaniu przesyłki z odwołaniem nastąpiło bez winy strony. Z jednej bowiem strony jest to sprzeczne z argumentacją mającą przemawiać za wniesieniem odwołania w terminie, z drugiej zaś strony fakt skrócenia godzin funkcjonowania placówki Poczty Polskiej S.A. przy ul. [...] w S. do godziny 21:00 jest powszechnie znany, a to że reprezentujący spółkę wspólnik dowiedział się o tym powszechnie znanym fakcie rzekomo dopiero 5 października 2021 r. nie może być uznane za okoliczność usprawiedliwiającą.
Skarżąca wniosła do WSA w Szczecinie skargę na postanowienie Kolegium z dnia 9 lutego 2022 r., zarzucając mu naruszenie: 1) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że odwołanie skarżącej nadane zostało dnia 6 października 2021 r., w sytuacji kiedy odwołanie to nadane zostało dnia 5 października 2021 r., a organ II instancji przed wydaniem skarżonego postanowienia nie podjął czynności zmierzających do skutecznego wyjaśnienia, w jakiej dacie faktycznie przesyłka została nadana, a nadto w sytuacji, kiedy skarżący przedstawił szereg argumentów świadczących o tym, że nawet potencjalne uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do błędnych ustaleń stanu faktycznego; 2) art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a., poprzez stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w sprawie, jak i nieuwzględnienie wniosku strony o przywrócenie terminu, co może doprowadzić do utraty zaufania do władzy publicznej, zwłaszcza w sytuacji kiedy organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a nadto winny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do błędnych ustaleń stanu faktycznego skutkujących przyjęciem, że uchybiono terminowi do wniesienia odwołania, a nadto wniosek strony o jego przywrócenie nie zasługuje na uwzględnienie, nawet w przypadku: – braku prawidłowych pouczeń strony co do wniesienia odwołania i wniesienia tego odwołania za pośrednictwem operatora InPost Sp. z o.o. dnia 5 października 2021 r.; – braku pouczeń wynikających z treści art. 15zzzzzn2 ustawy COVID jak i braku zastosowania wyżej wskazanego przepisu z pominięciem przesłanek wynikających z treści art. 58 § 1 k.p.a.; – niemożności wniesienia odwołania za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. dnia 5 października 2021 roku z uwagi na pandemię COVID-19 i skrócenie godzin funkcjonowania urzędu; 3) art. 112 k.p.a. w związku art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., poprzez uznanie, że wniesienie odwołania za pośrednictwem operatora In Post Sp. z o.o. nie powoduje zachowania terminu z uwagi na to, że podmiot ten nie jest operatorem pocztowym w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe, w sytuacji kiedy skarżąca w treści decyzji z dnia 14 września 2021 r. nie została pouczona ani o treści art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. ani o tym, że oddanie pisma pocztowego wyłącznie w placówce Poczty Polskiej S.A. spowoduje zachowanie terminu do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie, a powyższe uznać należy za brak pouczenia w decyzji co do prawa odwołania (a tym samym jako błędne pouczenie zgodnie ze stanowiskiem doktryny) i nie może szkodzić stronie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do błędnych ustaleń stanu faktycznego skutkujących przyjęciem, że odwołanie zostało wniesione po terminie wynikającym z treści art. 129 § 2 k.p.a. i wydaniem zaskarżonego postanowienia; 4) art. 134 k.p.a., poprzez jego zastosowanie w realiach niniejszej sprawy oraz stwierdzenie w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji kiedy skarżąca wniosła odwołanie w terminie, a fakt złożenia pisma u operatora In Post Sp. z o.o., zamiast Poczty Polskiej S.A., wynikał z okoliczności od niej niezależnych, jak i z braku stosownego pouczenia co do tego, w jaki sposób odwołanie może zostać złożone przezeń z zachowaniem terminu wynikającego z przepisów prawa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało przyjęciem w pkt 1 zaskarżonego postanowienia, że odwołanie zostało wniesione po terminie wynikającym z treści art. 129 § 2 k.p.a. i wydaniem zaskarżonego postanowienia, jeszcze w zasadzie przed prawomocnym rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu; 5) art. 15zzzzzn2 ustawy COVID poprzez jego niezastosowanie i ostatecznie zaniechanie zawiadomienia strony o uchybieniu terminu, wyznaczenia skarżącej trzydziestodniowego terminu na złożenie wniosku przywrócenie terminu, rozpoznania odwołania jako wniesionego w terminie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało przyjęciem, że wniosek skarżącej w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie i wydaniem zaskarżonego postanowienia, zwłaszcza że przyczyny, dla których odwołanie nie zostało nadane w placówce Poczty Polskiej S.A. związane są ze skutkami epidemii COVID-19, co już samo w sobie powinno powodować konieczność przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nawet niezależnie od przesłanek wynikających z treści art. 58 § 1 k.p.a.; 5) art. 58 § 1 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nie miało miejsca bez winy strony, które wynika z błędnego przyjęcia, że: – strona reprezentowana była w dacie wniesienia odwołania przez profesjonalnego pełnomocnika, a skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu świadczącego o tym, że pełnomocnictwo zostało wypowiedziane z dniem 1 października 2021 r.; – strona nie musiała zwlekać do ostatniego dnia z dokonaniem czynności procesowej; – skrócenie godzin urzędowania całodobowej placówki Poczty Polskiej S.A. jest faktem powszechnie znanym, w sytuacji kiedy strona udowodniła, że uchybienie terminowi (jeśli miało miejsce) nastąpiło bez jej winy, strona wnosiła odwołanie we własnym zakresie, a nadto dnia 5 października 2021 r. nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, o czym organ został zawiadomiony, zaś przepisy prawa nie nakładają na stronę obowiązku udowadniania tej okoliczności, nadto strona miała prawo wnieść odwołanie ostatniego dnia terminu, zaś godziny urzędowania placówki Poczty Polskiej S.A. z uwagi na pandemię COVID-19 są nieprzewidywalne, a faktem powszechnie znanym jest to, że placówka ta funkcjonuje całodobowo, a nie do godziny 21:00, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało przyjęciem, że wniosek skarżącego w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie i wydaniem zaskarżonego postanowienia. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; wniosła też o przeprowadzanie dowodów z dokumentów załączonych do skargi. Organ wniósł o oddalenie skargi.
W dniu 18 sierpnia 2022 r. WSA w Szczecinie wydał opisany na wstępie wyrok, którym oddalił skargę. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd I instancji zauważył, że zarzuty skargi koncentrują się zasadniczo na dwóch kwestiach. Z jednej strony skarżąca akcentuje, że zachowała termin do wniesienia odwołania, gdyż nadanie korespondencji do organu nastąpiło w dniu 5 października 2021 r., a nie jak błędnie przyjął organ w dniu 6 października 2021 r., a z drugiej strony podnosi zarzuty wskazujące, na zasadność wniosku przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w tym brak winy w uchybieniu terminu.
Sąd I instancji przytoczył art. 134 k.p.a., art. 129 § 2 k.p.a. i art. 57 § 5 k.p.a. i wskazał, że wydruki korespondencji mailowej z Biurem Obsługi Klienta In Post, z których wynika informacja, iż przesyłka nr [...] zawierająca odwołanie została nadana w dniu 5 października 2021 r., nie są miarodajnym dowodem nadania spornego odwołania w tym dniu. Sam operator w treści korespondencji mailowej wskazał jako datę nadania dzień 6 października 2021 r., wskazując, że: "przesyłka przez nadanie w paczkomacie [...] dnia 5 października 2021 r. po godzinie 23:00 została odebrana przez kuriera w kolejnym dniu roboczym tj. 6 października 2021 r. W takim przypadku nadanie jest liczone od kolejnego dnia roboczego)". Takim miarodajnym dokumentem/dowodem będzie natomiast etykieta nadania przesyłki umieszczona na kopercie od przesyłki, z której wynika data wygenerowania z sytemu tego operatora, i jest to dzień 6 października 2021 r. Wskazaną etykietę nadania przesyłki, w sytuacji korzystania z innego operatora niż Poczta Polska S.A., należy porównać do stempla pocztowego na kopercie, z którego wynika data pewna nadania przesyłki. Skarżąca nie przedstawiła, poza wskazanymi wydrukami korespondencji mailowej, informacji ze strony śledzenia przesyłek In Post, które generowane są z systemu z danymi przesyłki i z datami od momentu nadania przesyłki do czasu jej odbioru, podobnie jak udostępnia to Poczta Polska S.A w zakładce "Śledzenie przesyłek". To strona powinna dołożyć należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw i jeśli decydowała się na przekazanie odwołania drogą prywatnego operatora świadczącego usługi pocztowe, to konsekwentnie powinna uwzględnić sposób działania tego rodzaju firm – w tym to, że odbiór przesyłek z paczkomatów może być ograniczony określonymi godzinami i z tego względu nadanie w istocie może nastąpić następnego dnia roboczego.
Sąd I instancji podał dalej, że nie zgadza się ze stanowiskiem Kolegium co do tego, iż nie jest możliwe korzystanie z innych, poza Poczta Polską S.A, operatorów świadczących usługi w zakresie przesyłek. Po przedstawieniu argumentacji w tej mierze, Sąd I instancji zaznaczył, że w niniejszej sprawie nadanie odwołania nastąpiło po upływie terminu przewidzianego do zaskarżenia decyzji organu I instancji.
Sąd I instancji zaznaczył, że art. 129 § 2 k.p.a. należy odczytywać łącznie z art. 40 § 2 k.p.a. w ten sposób, iż termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie albo – jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika – jej pełnomocnikowi. Decyzja Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego została doręczona profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącej, na adres kancelarii w dniu 21 września 2021 r., a zatem termin do wniesienia odwołania od tej decyzji, liczony od daty odbioru decyzji przez pełnomocnika skarżącej upływał w dniu 5 października 2021 r., co przesądza o tym, że odwołanie nadane w dniu 6 października 2022 r. zostano wniesione z uchybieniem terminu.
Przechodząc do oceny wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, Sąd I instancji przytoczył art. 58 1 i 2 k.p.a. oraz art. 15zzzzzn2 ustawy COVID i wskazał, że z tego drugiego przepisu wynikają jednoznaczne obowiązki organu w przypadku stwierdzenia niedochowania przez stronę terminu. Mianowicie organ obowiązany jest poinformować stronę o uchybieniu terminu oraz wyznaczyć termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Jednakże przepis ten, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie obliguje organu do pozytywnego rozpoznania wniosku – nie wyłącza on bowiem zastosowania art. 58 k.p.a. w zakresie badania przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, lecz jedynie modyfikuje jego treść co do terminu wystąpienia z wnioskiem (tj. w miejsce 7-dniowego terminu wprowadza termin 30-dniowy). Z akt nie wynika, aby organ wypełnił należycie obowiązki określone w art. 15zzzzzn2 ustawy COVID, jednak uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, skoro spółka, pomimo braku wystosowanego do niej pouczenia, wystąpiła ze stosownym wnioskiem o przywrócenie terminu i wniosek ten został przez organ rozpoznany, aczkolwiek odmownie.
W ocenie Sądu I instancji, zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz przedstawiona przez skarżącą argumentacja nie uprawdopodabnia, aby uchybienie terminu było nie zawinione. Odnosząc się do kwestii wypowiedzenia pełnomocnictwa, Sąd I instancji przytoczył art. 94 § 1 i § 2 k.p.c. oraz art. 42 § 1 i 2 p.p.s.a. – i stwierdził, że na gruncie procedury administracyjnej należy odpowiednio przyjąć, że w przypadku wypowiedzenia przez stronę pełnomocnictwa pełnomocnikowi jest ono skuteczne wobec organu dopiero w dniu poinformowania go o tej czynności. Według oświadczenia wspólnika skarżącej z dnia 30 grudnia 2021 r., pełnomocnictwo zostało wypowiedziane z dniem 1 października 2021 r., jednakże, biorąc pod uwagę opisane powyżej zasady, pełnomocnik powinien był i tak jeszcze przez dwa tygodnie zapewnić odpowiednią ochronę prawną swojemu mandantowi. Co istotne, oświadczenie zastało przedłożone organowi dopiero z pismem z dnia 3 stycznia 2022 r., zawierającym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W tej sytuacji zgodzić należy się z organem, że skarżąca w toku postępowania, w tym w okresie do wniesienia odwołania, była reprezentowana przez pełnomocnika. Przeciwne przekonanie skarżącej nie może stanowić o niezawinionym uchybieniu terminu. Wszelkie bowiem zaniechania procesowe pełnomocnika, obciążają stronę, a nawet w sytuacji, gdyby spowodowały zaistnienie szkody u mocodawcy, mogą co najwyżej uzasadniać odpowiedzialność cywilną pełnomocnika.
Zdaniem Sądu I instancji, również zarzuty skarżącej co do braku odpowiednich pouczeń w decyzji, w zakresie sposobu wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, nie mogły odnieść oczekiwanego skutku. Strona była bowiem reprezentowana przez radcę prawnego, zaś sam zarzut opierał się wyłącznie na braku pouczenia, że jedynie oddanie w placówce Poczty Polskiej S.A. jest skuteczne. Sąd za dopuszczalne uznał nadanie odwołania za pośrednictwem innej firmy niż Poczta Polska, stąd powołane przez skarżącą braki w pouczeniu decyzji nie mogą przemawiać za pozytywnym rozpoznaniem wniosku. W ocenie Sądu I instancji również podnoszona przez skarżącą okoliczności, że całodobowa placówka pocztowa, w której chciała w ostatnim dniu terminu nadać odwołanie, była czynna tylko do godz. 21:00, zaś punkt samoobsługowy był uszkodzony – nie mogą stanowić o spełnieniu przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu. Błędne przekonanie (wiedza) skarżącej o funkcjonowaniu placówek pocztowych nie stanowi o braku winy. Strona należycie dbająca o własne interesy powinna była bowiem dołożyć należytej staranności i upewnić się co do godzin urzędowania poczty, czy też funkcjonowania placówki samoobsługowej, zwłaszcza jeśli odwołanie zamierzała złożyć ostatniego dnia terminu w godzinach wieczornych. Informacje te mogła uzyskać bądź ze strony internetowej placówek bądź kontaktując się telefonicznie z urzędem. Przy czym powszechnie znany jest fakt, że z uwagi na stan epidemii wywołanej wirusem COVID-19, firmy niejednokrotnie czasowo ograniczały godziny funkcjonowania. Także w skardze strona przyznała, że godziny urzędowania placówek ulegały zmianie w zależności od sytuacji pandemicznej w kraju. W ocenie Sądu I instancji, uchybienie terminu do wniesienia odwołania było spowodowane okolicznościami, za które skarżąca ponosi wyłączną odpowiedzialność.
Pismem z dnia 18 listopada 2022 r. skarżąca (dalej także "skarżąca kasacyjnie) wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Szczecinie z dnia 18 sierpnia 2022 r., zaskarżając go w całości. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi:
I. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie iż "nadanie" przesyłki następuje dopiero w momencie jej odebrania przez kuriera, w sytuacji gdy przez "nadanie" przesyłki należy rozumieć polecenie jej doręczenia, co w tym przypadku oznaczało umieszczenie przesyłki przez skarżącego w paczkomacie w dniu 5 października 2021 roku o godzinie 23:01;
II. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w niniejszej sprawie zamiast zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i uwzględnienia skargi w niniejszej sprawie i nieuznanie wyżej wskazanego zarzutu wyartykułowanego w skardze, a w zasadzie pominięcie go przy wydawaniu orzeczenia w niniejszej sprawie (zwłaszcza w zakresie nieuwzględnienia przez organ II instancji wniosku o przesłuchanie reprezentanta skarżącej Z. Ł., który to dowód miałby dodatkowo wykazać słuszność twierdzeń strony co do faktycznej daty nadania przesyłki z odwołaniem w niniejszej sprawie), jak i w zakresie niepodjęcia przez organ II instancji czynności zmierzających do ustalenia faktycznej daty nadania przesyłki, w sytuacji kiedy kwestie związane z datą nadania przesyłki z odwołaniem i przebiegiem wydarzeń z dnia 5 października 2021 r. są istotne dla ustalenia tego, czy do uchybienia terminu doszło, a jeśli tak, to dla ustalenia zasadności wniosku o przywrócenie terminu i w sytuacji kiedy Sąd ustalając stan faktyczny w tym zakresie pominął szereg dowodów złożonych do akt niniejszej sprawy, takich jak: wydruk z godzinami pracy całodobowego urzędu pocztowego w S., oświadczeń, korespondencji z InPost Sp. z o.o. wyjaśniającej faktyczną datę nadania przesyłki, jak i korespondencji zawierającej potwierdzenie jej nadania z dnia 5 października 2021 r., co miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, bowiem doprowadziło do błędnych ustaleń w zakresie daty nadania przesyłki pocztowej, jak i również w zakresie braku winy strony w potencjalnym uchybieniu terminu i do błędnego zaakceptowania stanowiska organu II instancji i oddalenia skargi w niniejszej sprawie;
2) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 8 § 1, 107 § 3 oraz 57 § 5 pkt 2 i 129 § 2 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w niniejszej sprawie zamiast zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i uwzględnienia skargi w niniejszej sprawie i błędne przyjęcie, iż odwołanie zostało wniesione przez skarżącego w dniu 6 października 2021 r., albowiem na etykiecie wydrukowanej przez kuriera widniała data 6 października 2021 r., podczas gdy skarżący nadał przesyłkę w trybie art. 57 § 2 pkt 2 k.p.a. (tj. umieścił ją w paczkomacie polecając jej doręczenie) w dniu 5 października 2021 r. o godzinie 23:01 (co wynika z szeregu dowodów zaprezentowanych przez stronę skarżąca, w tym z e-mailowego potwierdzenia nadania przesyłki otrzymanego przez skarżącego dnia 5 października 2021 r. o godzinie 23:02, dołączonego do skargi od postanowienia organu II instancji), zaś ani organ II instancji ani WSA w Szczecinie nie wskazali, z jakiego powodu zaprezentowane przez stronę skarżącą dowody miałyby nie być wiarygodne i z jakiego powodu należałoby odmówić im mocy dowodowej (nadmieniono jedynie, że są one niewystarczające, mimo że żadne okoliczności i dowody nie dały podstaw do ich kwestionowania, a organ powinien stać na straży praworządności i w sposób budzący zaufanie do uczestników postępowania wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy), a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało zaakceptowaniem stanowiska organu II instancji w tym zakresie i błędnym ustaleniem stanu faktycznego i oddaleniem skargi, mimo że odwołanie wniesione zostało w terminie wynikającym z treści art. 129 § 2 k.p.a., a nawet jeśli uznać przeciwnie (np. twierdząc, że strona nie przedstawiła na tę okoliczność stosownych w ocenie organu II instancji czy WSA w Szczecinie dowodów), czynności podejmowane przez skarżącego w celu nadania przesyłki pocztowej za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. (operatora pocztowego – operatora wyznaczonego) dnia 5 października 2022 r. świadczą o dochowaniu należytej staranności i braku winy skarżącego w potencjalnym uchybieniu terminu;
3) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 40 § 2 k.p.a., 9 k.p.a. i 112 k.p.a. oraz art. 94 § 2 k.p.c., jak i art. 42 § 2 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w niniejszej sprawie zamiast zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i uwzględnienia skargi w niniejszej sprawie, wynikające z błędnego przyjęcia, iż ustanowienie w sprawie profesjonalnego pełnomocnika zwalniało organ II instancji z obowiązku wystosowywania stosownych pouczeń dla strony postępowania zwłaszcza, że zawsze jest ona uprawniona do samodzielnego sporządzenia i wniesienia odwołania oraz błędne przyjęcie, iż w przypadku wypowiedzenia pełnomocnictwa przez mocodawcę, pełnomocnik jest zobligowany działać w imieniu klienta jeszcze przez dwa tygodnie, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowały oddaleniem skargi i pominięciem okoliczności, że: – skarżący sam we własnym imieniu wniósł odwołanie w niniejszej sprawie – niezależnie od tego, czy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego, winna być stosownie pouczona co do możliwości wniesienia odwołania w sprawie, a błędne pouczenie (również niepełne pouczenie) nie może szkodzić stronie, która się do niego zastosowała, co wynika z treści art. 112 k.p.a. jak i z orzecznictwa; – wcześniejszy pełnomocnik nie był uprawniony do wniesienia odwołania w imieniu skarżącego, który to wypowiedział mu pełnomocnictwo do działania w jego imieniu z dniem 1 października 2021 r. i podjęcie przezeń jakichkolwiek działań w tym zakresie byłoby nieuprawnione zwłaszcza, że mocodawca wniósł odwołanie we własnym imieniu; – potencjalna konieczność działania przez dwa tygodnie po wypowiedzeniu pełnomocnictwa, o której mowa w uzasadnieniu wyroku WSA w Szczecinie w imieniu mocodawcy aktualizuje się wyłącznie w sytuacji, kiedy to pełnomocnik wypowiedział pełnomocnictwo, nie zaś w sytuacji kiedy pełnomocnictwo zostało wypowiedziane przez mocodawcę, co wynika wprost z treści przepisów kodeksu postępowania cywilnego, na które powołuje się Sąd w niniejszej sprawie, zwłaszcza że strona skarżąca wniosła odwołanie we własnym zakresie;
4) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 9 k.p.a. i art. 7a § 1 k.p.a. oraz art. 15zzzzzn2 (ust. 1-3) ustawy COVID-19 poprzez oddalenie skargi w niniejszej sprawie zamiast zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i uwzględnienia skargi w niniejszej sprawie, a tym samym zaakceptowanie – w przeważającym zakresie – wadliwego stanowiska organu II instancji i uznanie, że terminowi uchybiono niemniej sytuacja ta miała miejsce z wyłącznej winy strony skarżącej, w sytuacji kiedy: – postanowienie organu II instancji wydane zostało wbrew przepisom prawa i podstawowym obowiązkom informacyjnym nałożonym przez ustawodawcę na organ administracji, nadto w sytuacji kiedy strona skarżąca wskazywała, że nadanie przesyłki z pominięciem operatora pocztowego – operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy Prawo Pocztowe dnia 5 października 2021 r. wynikało ze skutków epidemii COVID-19 i nieprzewidywalnych godzin urzędowania całodobowego urzędu pocztowego w S., w tym z braków kadrowych związanych z epidemią COVID-19; – celem wprowadzenia wyżej wskazanego przepisu było zniwelowanie skutków epidemii, nie nakładanie na obywateli dodatkowych obowiązków z tym związanych, zaś z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że z uwagi na stan epidemii skarżąca powinna przewidzieć, że godziny urzędowania placówek pocztowych mogą ulec zmianie, co stoi w sprzeczności z powołaną na wstępie zarzutu regulacją; – z uwagi na brak odesłania w wyżej wskazanym przepisie do przesłanek normy art. 58 § 1 k.p.a. nawet w przypadku wątpliwości co do tego, czy złożenie wniosku o przywrócenie terminu na podstawie art. 15zzzzzn2(ust. 1-3) ustawy COVID-19 obliguje organ do jego uwzględnienia czy też winien on go oceniać przez pryzmat art. 58 § 1 k.p.a., wątpliwości te winny być uwzględniane na korzyść strony zgodnie z treścią art. 7a § 1 k.p.a.; – skarżący faktycznie nadał przesyłkę dnia 5 października 2021 r., a jedynie z uwagi na to, że z przyczyn całkowicie od siebie niezależnych nie mógł nadać jej za pośrednictwem operatora pocztowego – operatora wyznaczonego w rozumieniu Prawa Pocztowego nie może przedstawić urzędowego potwierdzenia nadania, jakimi dysponowałby gdyby nadał przesyłkę za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A., będąc prawidłowo pouczonym przez organ, kto jest operatorem pocztowym wyznaczonym do świadczenia usług powszechnych w rozumieniu ustaw – co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż mimo oczywistej zasadności zarzutu i w razie uznania, że do uchybienia terminu doszło –konieczności uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, doprowadziło do błędnego oddalenia skargi, mimo tego że zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu, a skarga winna zostać uwzględniona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.;
5) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w niniejszej sprawie, zamiast zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i uwzględnienie skargi w niniejszej sprawie i uznanie w ślad za organem II instancji, że stwierdzone przez organ uchybienie terminu miało miejsce z wyłącznej winy strony skarżącej, w sytuacji kiedy strona skarżąca niezależnie od argumentów świadczących o nadaniu przesyłki w terminie, z ostrożności wniosła ze wszech miar słuszny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, powołując się na niezawinione przez nią okoliczności takie jak: – zmiany godzin urzędowania całodobowego dotychczas urzędu Poczty Polskiej S.A. wywołane epidemią COVID-19 i brak odpowiednich informacji o tychże zmianach; – brak jakiejkolwiek możliwości przewidzenia tych zmian, bowiem czynione one były na bieżąco przez urzędników pocztowych, co wynikało też z braków kadrowych; – powzięcie przez stronę skarżącą wszelkich możliwych działań skutkujących oddaniem przesyłki pocztowej dnia 5 października 2021 r. innemu operatorowi niż operator pocztowy wyznaczony w rozumieniu ustawy Prawo Pocztowe; – to, że strona skarżąca nie miała możliwości upewnić się co do godzin urzędowania przesyłki, bowiem godziny te były wedle potrzeb z dnia na dzień zmieniane, z uwagi na wyjątkowość stanu w jakim znajdowały się organy, sądy i obywatele; – to, że informacje zamieszczane w internecie co do godzin urzędowania placówki również nie były na bieżąco aktualizowane jak i nie ma możliwości telefonicznego kontaktu z urzędem (zresztą strona była w usprawiedliwionym przekonaniu, że całodobowa dotychczas i obecnie placówka – jedyna w mieście wojewódzkim – tak jak od kilkudziesięciu lat będzie obsługiwana całodobowo); – nadzwyczajność i charakter sytuacji pandemicznej w kraju nie powinien nakładać na stronę dodatkowych obowiązków, bowiem nie taki był cel regulacji wskazanej w pkt 4, celem natomiast było ułatwienie realizacji praw obywateli (w tym prawa do rozpoznania ich sprawy) z uwagi na to, że sytuacja pandemiczna powodowała nadmierne utrudnienia w realizacji takich podstawowych praw, a kolejnym takim utrudnieniem była zmiana godzin urzędowania jedynego całodobowego punktu operatora pocztowego Poczty Polskiej S.A. w S. – co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż mimo oczywistej zasadności skargi, doprowadziło do jej błędnego oddalenia, która to winna zostać uwzględniona z uwagi na nadzwyczajny czas epidemii COVID-19, nie powinna być zaś oddalona z uwagi na okoliczności związane z jego skutkami;
6) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 134 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w niniejszej sprawie, zamiast zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i uwzględnienie skargi w niniejszej sprawie, a tym samym zaaprobowanie stanowiska organu II instancji, z którego wynika, że strona skarżąca nie wniosła odwołania w terminie, w sytuacji kiedy prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe przed organem II instancji, winno doprowadzić Sąd do wniosku, że organ II instancji nie mógł zastosować treści art. 134 k.p.a. i wydać postanowienia w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, a już na pewno wydał je przedwcześnie, bowiem w pierwszej kolejności winien rozpoznać wniosek strony o przywrócenie terminu, jeśli do takiego uchybienia potencjalnie doszło, po wcześniejszym pouczeniu strony o treści regulacji, o której mowa pkt 4, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż mimo oczywistej zasadności zarzutu doprowadziło do błędnego oddalenia skargi, mimo tego że zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu i narusza prawa skarżącego i doprowadziło do sytuacji, w której strona zmuszona jest chronić swoje prawa dwutorowo – z jednej strony kwestionując stanowisko dotyczące tego, że doszło do uchybienia terminu, z drugiej wnosząc o jego przywrócenie – z dalece posuniętej ostrożności;
7) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie w całości skargi skarżącego, zamiast jej uwzględnienia w całości z uwagi na wykazane w skardze naruszenia przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do błędnego oddalenia skargi a tym samym naruszenia słusznego interesu skarżącego jak i przepisów prawa.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania przez WSA w Szczecinie, a gdyby Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona – o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania. Skarżąca kasacyjnie wniosła również o zasądzenie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiona została argumentacja na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznawszy skargę kasacyjną z uwzględnieniem powyższych uwarunkowań, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ma ona usprawiedliwione podstawy i tym samym zaskarżony wyrok podlega uchyleniu.
Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. W myśl art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (dalej "u.p.p.") albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
Pierwotnie, kierując się wynikami wykładni literalnej, przyjmowano, że nadanie pisma w polskiej placówce pocztowej innego operatora niż operator wyznaczony nie jest objęte hipotezą powołanego przepisu, a dodatkowym argumentem w tej mierze była uchwała NSA z dnia 19 października 2015 r., I OPS 1/15 (zob. wyrok NSA z 15 marca 2018 r., w którym zaakcentowano znaczenie odnośnej uchwały również dla stosowania art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.). Do działalności operatora wyznaczonego zrelatywizowane są regulacje szczególne, które wespół z przepisami ogólnymi u.p.p., z reguły pozwalają bez większych wątpliwości skonstatować samo nadanie pisma i moment, w którym ono nastąpiło. Przykładowo w tym kontekście można wskazać na wyrok z dnia 24 lipca 2024 r., II OSK 1409/23, w którym NSA wyjaśnił, że – zgodnie z § 27 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego – w przypadku przesyłek rejestrowanych, umowę o świadczenie usług pocztowych uważa się za zawartą z chwilą wydania nadawcy przez operatora wyznaczonego dowodu przyjęcia przesyłki rejestrowanej; datą nadania przesyłki rejestrowanej jest zatem data przyjęcia tej przesyłki przez operatora wyznaczonego za pokwitowaniem.
W związku z wyrokiem Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 27 marca 2019 r. w sprawie C-545/17 w orzecznictwie sądów administracyjnych odstępuje się od literalnej wykładni art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. – uznając, że opisany w tym przepisie skutek następuje także w przypadku nadania pisma w placówce operatora pocztowego niebędącego operatorem wyznaczonym. Takie też stanowisko zajął w niniejszej sprawie Sąd I instancji – ponieważ stanowisko to pozostaje poza sporem nakreślonym zarzutami kasacyjnymi, wypada jedynie zauważyć, że zostało ono zaaprobowane przez NSA m.in. w wyroku z dnia 29 lutego 2024 r., III OSK 1337/22.
Stanowisko powyższe implikuje jednak powstanie nowego zagadnienia, związanego ze sposobem weryfikacji samego faktu nadania pisma tudzież jego daty, ilekroć następuje ono u innego operatora pocztowego niż operator wyznaczony. Zagadnienie to komplikują dwie okoliczności: po pierwsze, niższy niż w przypadku operatora wyznaczonego stopień zdeterminowania prawem czynności podejmowanych przez pozostałych operatorów, a po drugie – uwarunkowane rozmaitymi względami zróżnicowanie sposobu świadczenia przez nich usług pocztowych. Zagadnienie, o którym mowa, ma już bezpośredni związek z zarzutami kasacyjnymi i to zarzutami kasacyjnymi najdalej idącymi – przeto wymaga rozważenia w pierwszej kolejności.
Zgodnie z art. 3 pkt 8 u.p.p. "nadanie" oznacza "polecenie doręczenia przesyłki pocztowej lub kwoty pieniężnej określonej w przekazie pocztowym oraz przekazania druku bezadresowego zgodnie z umową o świadczenie usługi pocztowej". Kluczowego znaczenia nabiera tu zatem umowa o świadczenie usługi pocztowej, przy czym co do zasady będzie to umowa o charakterze adhezyjnym, a treść praw i obowiązków stron będzie w istocie determinowana inkorporowanym do tej umowy regulaminem. Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.p.p. operator pocztowy, z zastrzeżeniem art. 49, określa w regulaminie świadczenia usług pocztowych lub w umowach o świadczenie usług pocztowych warunki wykonywania i korzystania z usług pocztowych na podstawie umów o świadczenie usług pocztowych. W myśl art. 21 ust. 2 u.p.p. regulamin świadczenia usług pocztowych określa w szczególności katalog świadczonych usług pocztowych, ogólne warunki świadczenia usług pocztowych i zasady wykonywania usług pocztowych, w tym warunki przyjmowania i doręczania przesyłek pocztowych (pkt 1-3). Operator pocztowy jest obowiązany udostępniać regulamin świadczenia usług pocztowych w każdej placówce pocztowej i na swojej stronie internetowej (art. 21 ust. 5 u.p.p.) – co sprawia, że jego treść można uznać za "fakt powszechnie znany" w rozumieniu art. 77 § 4 k.p.a. oraz art. 106 § 4 p.p.s.a.
Poczynione uwagi prowadzą do wniosku, że weryfikacja faktu nadania pisma oraz jego daty powinna być dokonywana z uwzględnieniem regulaminu świadczenia usług pocztowych danego operatora pocztowego. Na jego podstawie można zrekonstruować warunki, których spełnienie oznacza złożenie przez nadawcę skutecznego polecenia doręczenia przesyłki, czyli – innymi słowy – nadanie przesyłki. W tym kontekście warto też zwrócić uwagę szeroką definicję ustawową "placówki pocztowej", w świetle której taką placówką jest nie tylko jednostka organizacyjna operatora pocztowego lub agenta pocztowego, ale także "inne wyodrębnione i oznaczone przez operatora pocztowego miejsce, w którym można zawrzeć umowę o świadczenie usługi pocztowej lub odebrać przesyłkę pocztową lub kwotę pieniężną określoną w przekazie pocztowym" (art. 3 pkt 15 u.p.p.).
W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie powołuje się na nadanie przesyłki w paczkomacie Inpost Sp. z o.o. – operatora pocztowego wpisanego do rejestru operatorów pocztowych, prowadzonego przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (nr B-00562). Zgodnie z "Regulaminem świadczenia usługi »Paczkomaty 24/7« przez InPost Sp. z o.o." (obowiązującym od dnia 28 września 2021 r., dalej "regulamin") operator umożliwia nadawanie przesyłek za pośrednictwem paczkomatu (§ 7 ust. 1), przy czym "nadawca może nadać przesyłkę w paczkomacie również bez etykiety, o której mowa w ust. 4, także jeżeli nie posiada konta w MP, co następuje w ramach funkcjonalności InPost Szybkie Nadania i z wykorzystaniem Aplikacji Mobilnej, stosownie do postanowień § 10a ust. 15 Regulaminu" (§ 7 ust. 12). Postanowienia regulaminu co do zasady wiążą nadanie przesyłki z prawidłowym umieszczeniem jej w paczkomacie. Wydruk etykiety następuje wcześniej (gdy drukuje ją uprzednio nadawca) lub później (gdy drukuje ją kurier po podjęciu przesyłki z paczkomatu) – z tego względu data wydruku etykiety w założeniu nie musi być tożsama z datą nadania przesyłki. Gdy idzie o datę nadania przesyłki, to "rozstrzygające musi być wejście operatora pocztowego w posiadanie przesyłki przez zatrzaśnięcie drzwi automatycznego urządzenia pocztowego" (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 lipca 2025 r., II SA/Kr 606/25).
W okolicznościach niniejszej sprawy warto też zwrócić uwagę na te postanowienia regulaminu, w których operator zastrzega, że "przesyłki nadane w danym dniu po godzinie granicznej wynikającej z lokalizacji paczkomatu (...), które jednocześnie nie zostały przekazane przez operatora do dalszego przemieszczania w tym dniu, będą traktowane jako nadane w następnym dniu roboczym" (§ 7 ust. 16). Na gruncie tych postanowień można rozróżnić rzeczywistą datę nadania przesyłki i fikcyjną (umowną) datę nadania przesyłki. Z punktu widzenia hipotezy art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. miarodajna pozostaje ta pierwsza data. Fikcyjna (umowna) data nadania przesyłki ma znaczenie tylko dla oceny, czy deklarowany przez operatora termin doręczenia przesyłki został dochowany (zob. § 9 ust. 1 regulaminu).
Zauważyć wypada, że przysyłka doręczona organowi za pośrednictwem operatora innego niż operator wyznaczony może nie zawierać danych pozwalających na ustalenie daty jej nadania, w szczególności daty jej umieszczenia w paczkomacie. W takiej sytuacji, ilekroć istnieją wątpliwości co do wniesienia podania w terminie, organ powinien umożliwić stronie przedłożenie dowodów na okoliczność wspomnianej daty, a następnie te dowody ocenić i poczynić ustalenia zgodnie z wymogami wynikającymi z zasady prawdy obiektywnej. W niniejszej sprawie organ tego nie uczynił – co wnikało w szczególności z błędnego założenia, że data wydruku etykiety jest tożsama z datą nadania przesyłki. Z kolei Sąd I instancji niezasadnie uznał, iż okoliczności istotne z punktu widzenia hipotezy art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. zostały w postępowaniu administracyjnym dostatecznie wyjaśnione. Nie można również podzielić argumentacji Sądu I instancji co do dowodów przedkładanych przez skarżącą kasacyjnie, w szczególności nie można zgodzić się z twierdzeniem, jakoby miarodajnym dokumentem na okoliczność daty nadania przesyłki była jedynie etykieta wygenerowana z systemu operatora. Nie jest również przekonujący argument Sądu I instancji, nawiązujący do treści korespondencji skarżącej kasacyjnie z operatorem, w której wskazano, że "Przesyłka przez nadanie w paczkomacie (...) dnia 5 października 2021 r. po godzinie 23:00 została odebrana przez kuriera w kolejnym dniu roboczym, tj. 6 października 2021 r. W takim przypadku nadanie jest liczone od kolejnego dnia roboczego)". Wszak ta treść nie wskazuje, że przesyłkę nadano de facto w dniu 6 października 2021 r. – ta treść nawiązuje raczej do przytoczonego wyżej rozwiązania regulaminowego, w ramach którego – oprócz rzeczywistej daty nadania przesyłki – przewidziano fikcyjną (umowną) datę nadania przesyłki, relewantną z punktu widzenia deklarowanego przez operatora terminu jej doręczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał zatem za zasadne zarzuty skargi kasacyjnej – w zakresie, w jakim korelują one z powyższymi rozważaniami i wskazują na naruszenie przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez oddalenie skargi mimo niewyjaśnienia w postępowaniu administracyjnym okoliczności istotnych z punktu widzenia oceny przesłanek z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. Zważywszy na charakter stwierdzonego naruszenia prawa, ocena pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, w tym zarzutów dotyczących kwestii ewentualnego przywrócenia terminu, byłaby obecnie przedwczesna.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 188 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. – uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie. Rozpatrując sprawę ponownie, organ obowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną przedstawioną w niniejszym wyroku oraz wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 w zw. z 200 p.p.s.a.