III OSK 2891/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-11-22
NSAAdministracyjneWysokansa
kwatera wojskowaprzydział lokaluemeryt wojskowyustawa o zakwaterowaniuart. 155 k.p.a.strona postępowaniainteres prawnyNSAskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą uchylenia decyzji o przydziale kwatery stałej dla emeryta wojskowego, uznając, że tylko żołnierz jest stroną w takiej sprawie.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J.K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej. Decyzja ta utrzymała w mocy odmowę stwierdzenia nieważności wcześniejszej decyzji uchylającej przydział kwatery stałej dla J.K. z 1995 r. NSA rozpoznał zarzuty dotyczące naruszenia prawa, w szczególności kwestię statusu strony postępowania (czy żona J.K. również była stroną) oraz sprzeczności uchylenia kwatery ze słusznym interesem strony. Sąd uznał, że prawo do kwatery przysługuje wyłącznie żołnierzowi, a jego małżonek nie jest stroną postępowania, chyba że zmarł żołnierz. Ponadto, NSA stwierdził, że uchylenie kwatery było zgodne ze słusznym interesem strony, gdyż J.K. nie zamieszkiwał w niej od lat i posiadał inne miejsce zamieszkania, a lokal mógł zostać przydzielony innemu potrzebującemu żołnierzowi.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej. Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z 2015 r., która na podstawie art. 155 k.p.a. uchyliła decyzję z 1995 r. o przydziale J.K. osobnej kwatery stałej. J.K. zarzucał naruszenie prawa, w tym brak zgody wszystkich stron postępowania na uchylenie decyzji oraz sprzeczność uchylenia z jego słusznym interesem. NSA, związany granicami skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że zgodnie z ustawą o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, prawo do kwatery stałej przysługuje wyłącznie żołnierzowi zawodowemu. W związku z tym, małżonek żołnierza, nawet wymieniony w decyzji przydziałowej, nie jest stroną postępowania w sprawie przydziału lub uchylenia kwatery, chyba że zmarł żołnierz. Sąd odwołał się do orzecznictwa NSA, które potwierdza, że prawo do lokalu ma charakter służbowy, a nie socjalny dla rodziny. Odnosząc się do zarzutu sprzeczności z interesem strony, NSA wskazał, że J.K. sam wnioskował o uchylenie decyzji, wskazując, że nie zamieszkuje w lokalu od wielu lat i posiada inne miejsce zamieszkania. Uchylenie kwatery było zatem zgodne z jego słusznym interesem, a także z interesem społecznym, ponieważ zwolniony lokal mógł zostać przydzielony innemu potrzebującemu żołnierzowi. Sąd uznał, że stan faktyczny i prawny sprawy nie dawał podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji uchylającej przydział kwatery. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził od J.K. na rzecz Ministra Obrony Narodowej kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, małżonek żołnierza zawodowego nie jest stroną postępowania w sprawie przydziału lub uchylenia kwatery stałej, ponieważ prawo do kwatery przysługuje wyłącznie żołnierzowi i ma charakter służbowy, a nie socjalny dla rodziny. Stroną jest tylko żołnierz, chyba że zmarł.

Uzasadnienie

Prawo do kwatery stałej wynika z charakteru stosunku prawnego żołnierza z Siłami Zbrojnymi RP i ma na celu zapewnienie jego dyspozycyjności. Nie jest to pomoc socjalna dla rodziny. Wymienienie członków rodziny w decyzji jedynie określa, kto może mieszkać z żołnierzem i czy lokal spełnia normy mieszkaniowe dla rodzin, ale nie czyni ich stronami postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.z.SZ. art. 21 § ust. 1

Ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do kwatery stałej przysługuje tylko żołnierzowi zawodowemu.

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

Umożliwia uchylenie lub zmianę ostatecznej decyzji za zgodą strony, jeśli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony i nie sprzeciwiają się temu przepisy szczególne.

Pomocnicze

u.z.SZ. art. 9 § ust. 1

Ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych

Obowiązująca w chwili wydania decyzji z 1995 r., stanowiła, że prawo do kwatery stałej przysługuje tylko żołnierzowi zawodowemu.

u.z.SZ. art. 23 § ust. 3 i 4 pkt 2

Ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

Określa sytuację, w której małżonek żołnierza może nabyć prawo do dalszego zamieszkiwania w lokalu po śmierci żołnierza.

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych lub materialnych.

P.p.s.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA jest związany granicami skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zasady zasądzania kosztów postępowania.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b

Określa wysokość opłat za czynności radców prawnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawo do kwatery stałej przysługuje wyłącznie żołnierzowi zawodowemu, a jego małżonek nie jest stroną postępowania w sprawie uchylenia decyzji o przydziale. Uchylenie decyzji o przydziale kwatery było zgodne ze słusznym interesem strony, która sama o to wnioskowała, nie zamieszkiwała w lokalu i posiadała inne miejsce zamieszkania. Zwolniony lokal mógł zostać wykorzystany do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych innego żołnierza.

Odrzucone argumenty

Decyzja uchylająca przydział kwatery została wydana z rażącym naruszeniem prawa polegającym na braku zgody wszystkich stron postępowania. Odebranie skarżącemu prawa do jedynej kwatery było jednoznacznie sprzeczne ze słusznym interesem strony. Organ administracji stwierdził nieważność decyzji wyłącznie w oparciu o stan faktyczny ustalony na dzień 20 lipca 1995 r., a nie na dzień wydania decyzji o stwierdzenie nieważności.

Godne uwagi sformułowania

Prawo do kwatery stałej przysługuje tylko żołnierzowi zawodowemu. Prawo do lokalu nie ma charakteru pomocy dla rodziny żołnierza. Prawo to wynika z treści i charakteru stosunku prawnego wiążącego żołnierza z Siłami Zbrojnymi. Nie posiadały one bowiem samodzielnych uprawnień do zamieszkiwania w lokalu, lecz posiadały uprawnienia pochodne. Wobec tego, że w postępowaniu wszczętym na wniosek J.K., a zakończonym zaskarżoną decyzją Ministra Obrony Narodowej nie nastąpiła okoliczność określona w art. 23 ust. 3 i 4 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, nie można uznać, że organy orzekające w sprawie powinny wziąć pod uwagę inne okoliczności, które w tym czasie wystąpiły w życiu osobistym skarżącego kasacyjnie, jeżeli nie mają one wpływu na zastosowanie przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w sprawie.

Skład orzekający

Przemysław Szustakiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Teresa Zyglewska

członek

Maciej Kobak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniach dotyczących przydziału i uchylania kwater wojskowych oraz interpretacja przesłanek stosowania art. 155 k.p.a. w kontekście słusznego interesu strony i interesu społecznego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej materii prawnej związanej z zakwaterowaniem żołnierzy zawodowych i ich rodzin.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii prawnej dotyczącej statusu stron w postępowaniu administracyjnym oraz interpretacji przepisów o przydziale kwater wojskowych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i wojskowym.

Kto jest stroną w sprawie o kwaterę wojskową? NSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2891/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Teresa Zyglewska
Symbol z opisem
6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1984/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-02-20
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1995 nr 86 poz 433
art. 21 ust. 1
Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1984/19 w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 czerwca 2019 r., nr 10/MON/DI w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przydziału osobnej kwatery stałej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J.K. na rzecz Ministra Obrony Narodowej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1984/19, oddalił skargę J.K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 czerwca 2019 r., nr 10/MON/DI w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przydziału osobnej kwatery stałej. W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
J.K., decyzją Dowódcy Garnizonu [...] z dnia 20 lipca 1995 r., jako emeryt wojskowy, otrzymał przydział osobnej kwatery stałej, w której zamieszkiwał do 2003 r.
Pismem z dnia 8 września 2015 r. J.K. złożył do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego [...] wniosek o uchylenie decyzji przydziałowej z dnia 20 lipca 1995 r., który pismem z dnia 20 października 2015 r., w związku z wezwaniem, doprecyzował. Następnie organ, decyzją z dnia 9 grudnia 2015 r., na podstawie art. 155 k.p.a., uwzględniając wniosek strony, uchylił decyzję Dowódcy Garnizonu [...] z dnia 20 lipca 1995 r. w sprawie przydziału osobnej kwatery.
W dniu 26 marca 2019 r. J.K. skierował do Prezesa Agencji Mienia Wojskowego wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z dnia 9 grudnia 2015 r.
Prezes AMW, decyzją z dnia 25 kwietnia 2019 r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego AMW [...] z dnia 9 grudnia 2015 r.
Minister Obrony Narodowej, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 18 czerwca 2019 r., nr 10/MON/DI, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 25 kwietnia 2019 r. W ocenie organu odwoławczego, w sprawie brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 9 grudnia 2015 r. o uchyleniu decyzji z dnia 20 lipca 1995 r. w sprawie przydziału osobnej kwatery stałej, ponieważ spełnione zostały wszystkie przesłanki, jakie ustawodawca zawarł w art. 155 k.p.a. Organ wskazał, że podstawą do zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. jest zgoda strony, która na podstawie tej decyzji nabyła prawo, istnienie interesu społecznego lub słusznego interesu strony, który przemawia za zmianą lub uchyleniem decyzji oraz brak przepisów szczególnych sprzeciwiających się uchyleniu lub zmianie tej decyzji. Organ zwrócił uwagę, że mimo wyraźnie przejawionej już we wniosku z dnia 8 września 2015 r. woli strony, co do uchylenia decyzji z dnia 20 lipca 1995 r., celem potwierdzenia wyrażonej woli i pouczenia o ewentualnych skutkach, wystosował do wnioskodawcy pismo z dnia 8 października 2015 r. W odpowiedzi na to pismo strona raz jeszcze wyraźnie oznajmiła swoją wolę uchylenia decyzji przydziału osobnej kwatery stałej, ponadto wykazywała spełnienie wszystkich przesłanek przemawiających za uchyleniem, w szczególności, w jaki sposób, według niej, przemawia za tym interes społeczny i interes strony. Minister stwierdził, że decyzja z dnia 9 grudnia 2015 r. została doręczona wszystkim stronom postępowania. Wyjaśnił, że osobą uprawnioną do przydzielenia kwatery, a tym samym stroną postępowania i adresatem decyzji, do których zastosowanie miały przepisy poprzedniej ustawy o zakwaterowaniu, tj. ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych (Dz. U. z 1992 r., Nr 5, poz. 19 ze zm.) był J.K., emeryt, były żołnierz zawodowy. Inne osoby (członkowie rodziny) to jedynie osoby uwzględniane przy ustalaniu powierzchni użytkowej podstawowej, a nie osoby należące do kręgu podmiotów, o jakich mówił art. 13 powołanej ustawy o zakwaterowaniu.
Skargę na powyższą decyzję do WSA w Warszawie złożył J.K.
W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej P.p.s.a.) uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji przypomniał, że przedmiotem postępowania nadzorczego, wszczętego na wniosek strony, była decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego AMW [...] z dnia 9 grudnia 2015 r., którą, na podstawie art. 155 k.p.a., uchylono decyzję Dowódcy Garnizonu [...] z dnia 20 lipca 1995 r., nr 11/95 o przydziale J.K. osobnej kwatery stałej.
W świetle art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 k.p.a. stosuje się odpowiednio. A zatem dla zmiany lub uchylenia decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: istnienie decyzji ostatecznej; za jej uchyleniem lub zmianą powinien przemawiać interes społeczny lub słuszny interes strony; strony postępowania muszą wyrazić zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji. Z redakcji powyższego przepisu wynika także, że decyzja wydawana w tym trybie ma charakter uznaniowy, zatem jej uchylenie lub zmiana pozostawiona jest uznaniu organu administracyjnego. Wykładnia przepisu art. 155 k.p.a. wskazuje, że w przypadku udziału w postępowaniu więcej niż jednej strony, do zmiany lub uchylenia decyzji w trybie powołanego przepisu niezbędna jest zgoda wszystkich stron postępowania. Należy także wskazać, że wymóg uzyskania zgody, o jakim mowa w art. 155 k.p.a., dotyczy zgody wszystkich stron postępowania, które "nabyły prawo" na mocy decyzji ostatecznej. Pojęcie zaś nabycia prawa z decyzji ostatecznej może być stosowne tylko w odniesieniu do prawa materialnego.
Skarżący, występując z wnioskiem o uchylenie decyzji z dnia 20 lipca 1995 r. o przydziale osobnej kwatery stałej, wyraził na to zgodę, zaś w przepisach ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2015 r., poz. 746 z ze zm.), jako ustawy szczególnej, brak jest przeciwwskazań do jej uchylenia. Decyzję przydziałową wydano na rzecz emeryta wojskowego, a przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej uwzględniono członków jego rodziny, w tym jego ówczesną żonę G.K. oraz córki: A.K. i Z.K.
Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu, ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym wynikać musi z określonego stosunku prawnego. W postępowaniu prowadzonym w trybie art. 155 k.p.a. podmiotem stosunku prawnego pozostawał wyłącznie J.K., którego uprawnienia do kwatery przysługiwały w związku z faktem bycia żołnierzem. Umieszczenie w treści decyzji o przydziale osobnej kwatery ówczesnej żony J.K. i córek, nie czyni z nich stron postępowania. Nie posiadały one bowiem samodzielnych uprawnień do zamieszkiwania w lokalu, lecz posiadały uprawnienia pochodne. Nie łączył ich zatem z wojskowym organem kwaterunkowym żaden stosunek administracyjnoprawny. Oznacza to zatem brak możliwości uznania wymienionych w przydziale członków rodziny żołnierza za strony postępowania w przedmiocie przyznania kwatery stałej. Wobec braku z ich strony samodzielnych uprawnień do zajmowania lokalu, nie było konieczne uzyskanie przez organ ich zgody na zmianę decyzji o przydziale osobnej kwatery stałej, szczególnie w sytuacji rozwiązania małżeństwa G.K. i J.K. i niezamieszkiwania przez skarżącego w tym lokalu.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, oceniane w trybie nadzoru postępowanie toczyło się w tej samej, z materialnoprawnego punktu widzenia, sprawie administracyjnej, w której toczyło się postępowanie pierwotne. Zatem występuje tożsamość sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnym. Dla ustalenia tożsamości przedmiotu sprawy decydujące znaczenie ma treść praw i obowiązków. Występuje ona, gdy zostanie zachowana identyczność skonkretyzowanych praw i obowiązków. Dopóki mamy do czynienia z tymi samymi prawami i obowiązkami tych samych podmiotów, ukształtowanymi obowiązującą decyzją, z tym samym lub zachowującym ciągłość regulacji stanem prawnym i niezmienionym w kwestiach prawnie istotnych stanem faktycznym, dopóty można mówić o tożsamości sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnoprawnym. W sprawie mamy do czynienia z tożsamą sprawą administracyjną tak pod kątem podmiotowym jak i przedmiotowym. Przedmiotem decyzji z dnia 9 grudnia 2015 r. był przydział osobnej kwatery stałej. Przydział kwatery to właśnie przedmiot sprawy, który pozostaje nadal ten sam.
Przydział ten od strony podmiotowej nastąpił wyłącznie na rzecz żołnierza zawodowego w osobie J.K., co pozostaje w zgodności z założeniami i celami ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, tj. zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych żołnierzy zawodowych. Podkreślenia wymaga, iż decyzją z dnia 20 lipca 1995 r. prawo do kwatery nabył jedynie żołnierz i to on jest podmiotem praw wypływających z treści tej decyzji. Członkowie rodziny żołnierza nie mogą sobie rościć żadnych praw z decyzji przydziałowej, nie są bowiem bezpośrednim adresatem tego prawa. Ciąg zdarzeń faktycznych (rozwód, opuszczenie lokalu przez żołnierza) to jedynie okoliczności danej sprawy, które nie stanowią jej przedmiotu.
W uchwale z dnia 3 listopada 2009 r. siedmiu sędziów NSA, sygn. akt II GPS 2/09 wskazano, że ocena istnienia tożsamości sprawy administracyjnej w wypadku trybów nadzwyczajnych powinna uwzględniać, że nieuchronne zmiany stanu faktycznego nie mogą mieć na nią wpływu, gdy chodzi o konkretyzację jednego stosunku administracyjnoprawnego. W wypadku stosowania art. 155 k.p.a. regułą jest, że to właśnie zmiana okoliczności faktycznych, następująca po skonkretyzowaniu uprawnień lub obowiązków strony, uzasadnia skorzystanie z instytucji zmiany (uchylenia) decyzji. W związku z tym uznano, że jeżeli wspomniana zmiana zachodzi w ramach jednego stosunku administracyjnoprawnego, to tożsamość sprawy nie zostaje naruszona. W wypadku przyjęcia poglądu przeciwnego możliwość stosowania art. 155 k.p.a. zostałaby istotnie ograniczona.
Skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożył J.K., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 czerwca 2019 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia 25 kwietnia 2019 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 9 grudnia 2015r., który, na podstawie art. 155 k.p.a., uchylił decyzję Dowódcy Garnizonu [...] z dnia 20 lipca 1995 r., znak: 11/95 o przydziale J.K. osobnej kwatery stałej, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia radcy prawnego z uwzględnieniem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1. art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi i błędne stwierdzenie, że decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 czerwca 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia 25 kwietnia 2019 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 09 grudnia 2015r., w której organ uchylił decyzję z dnia 20 lipca 1995 r., znak. 11/95 w przedmiocie przydziału skarżącemu osobnej kwatery stałej jest prawidłowa, skoro z okoliczności sprawy wynika, że decyzja uchylająca skarżącemu przydział kwatery stałej została wydana z rażącym naruszeniem prawa polegającym na braku zgody wszystkich stron postępowania, jako podstawowej przesłanki stosowania art. 155 k.p.a., na uchylenie decyzji z dnia 20 lipca 1995 r. znak: 11/95 w przedmiocie przydziału skarżącemu osobnej kwatery stałej;
2. art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 155 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i błędne stwierdzenie, że decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 czerwca 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia 25 kwietnia 2019 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 09 grudnia 2015 r., w której organ uchylił decyzję z dnia 20 lipca 1995 r., znak: 11/95 w przedmiocie przydziału skarżącemu osobnej kwatery stałej jest prawidłowa, skoro z okoliczności sprawy wynika, że odebranie skarżącemu prawa do jedynej kwatery jest jednoznacznie sprzeczne ze słusznym interesem strony;
3. art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i błędne stwierdzenie, że decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 czerwca 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia 25 kwietnia 2019 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 09 grudnia 2015 r., w której organ uchylił decyzję z dnia 20 lipca 1995 r., znak: 11/95 w przedmiocie przydziału skarżącemu osobnej kwatery stałej jest prawidłowa, skoro z okoliczności sprawy wynika, że organ administracji stwierdził nieważność decyzji wyłącznie w oparciu o stan faktyczny ustalony na dzień 20 lipca 1995 r., natomiast dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., organ orzekający w tym zakresie jest obowiązany ustalić zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny na dzień wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji.
Skarżący kasacyjnie wskazał, że nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym w sprawie wyłącznie skarżący, w myśl art. 28 k.p.a., jest stroną niniejszego postępowania administracyjnego. Uważa on, że jego ówczesna żona również powinna być stroną w sprawie, z uwagi na uzyskanie tytułu prawnego do korzystania z kwatery przydzielonej żołnierzowi zawodowemu. Powyższe uprawnienie zostaje zachowane również w przypadku orzeczenia rozwodu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.
Nie można uznać za zasadny zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., którego to obrazę skarżący kasacyjnie upatruje w tym, że w jego przekonaniu stroną postępowania w sprawie uchylenia decyzji z dnia 20 lipca 1995 r., o przydzieleniu osobnej kwatery stałej była również jego żona wymieniona w tej decyzji.
Na wstępie rozważań należy przypomnieć, że zgodnie z art. 9 ust. 1 obowiązującej w chwili wydania decyzji z dnia 20 lipca 1995 r., ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych (Dz. U. Nr 19, poz. 121 ze zm.) jak i obecnie obowiązującego art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2018 r., poz. 2635 ze zm.), prawo do kwatery stałej przysługuje tylko żołnierzowi zawodowemu. W orzecznictwie wskazuje się, że "prawo do zakwaterowania z art. 21 ust. 1 i 2 o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP jest sposobem, za pomocą którego Państwo zapewnia dyspozycyjność osób, które dobrowolnie podjęły się służby wojskowej i mają obowiązek podporządkować się jej rygorom. Prawo do lokalu nie ma więc charakteru pomocy dla rodziny żołnierza. Prawo to wynika z treści i charakteru stosunku prawnego wiążącego żołnierza z Siłami Zbrojnymi. Prawo do zakwaterowania ma zapewnić prawidłowe wykonywanie przez niego obowiązków wynikających ze stosunku służbowego" (wyrok NSA z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 2439/14). Prawo do lokalu mieszkalnego przyznawanego na podstawie przepisów o zakwaterowaniu żołnierzy zawodowych wynika z istoty stosunku prawnego łączącego żołnierza z Silami Zbrojnymi RP. Prawo to jest związane zatem ze służbą żołnierza i tylko on jest adresatem decyzji wydanej w sprawie przydziału kwatery stałej. Nie ma ona charakteru pomocy socjalnej dla rodziny żołnierza, a zatem prawo do lokalu takiego nie przysługuje małżonkowi żołnierza, ponieważ nie jest on w żaden sposób związany węzłem prawnym z Siłami Zbrojnymi RP (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1004/09). Wymienienie członków rodziny żołnierza zawodowego w decyzji o przyznaniu lokalu nie oznacza więc, że są oni adresatami tej decyzji, ale jedynie określa jakie osoby mają prawo mieszkać w lokalu wraz z żołnierzem i czy lokal jest zgodny z normami mieszkaniowymi statuowanymi dla rodzin żołnierzy zawodowych. W tym zakresie nie budzi wątpliwości, że w decyzji nr 11/95 Dowódcy Garnizonu [...] z dnia 20 lipca 1995 r., wyraźnie określono jako jej jedynego adresata J.K. Natomiast G.K. została wymieniona jako osoba uwzględniana przy ustaleniu powierzchni użytkowej kwatery (k. – 1 akt administracyjnych sprawy). Nie była ona zatem ani nadal nie jest, stroną postępowania w sprawie przydziału lokalu mieszkalnego. W tym zakresie nie zmieniła się sytuacja prawna, ponieważ jedynie w sytuacji określonej w art. 23 ust. 3 i 4 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (tj. śmierci żołnierza zawodowego) – małżonkowi przysługuje prawo do dalszego zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym przydzielonym zmarłemu. Wtedy będzie on stroną postępowania dotyczącego jego uprawnienia po zmarłym. W innym wypadku, jak słusznie wskazał na to WSA w Warszawie, jedyną stroną postępowania jest żołnierz, w stosunku do którego wydano decyzję o przydziale kwatery stałej. Wobec tego, że w postępowaniu wszczętym na wniosek J.K., a zakończonym zaskarżoną decyzją Ministra Obrony Narodowej nie nastąpiła okoliczność określona w art. 23 ust. 3 i 4 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, nie można uznać, że organy orzekające w sprawie powinny wziąć pod uwagę inne okoliczności, które w tym czasie wystąpiły w życiu osobistym skarżącego kasacyjnie, jeżeli nie mają one wpływu na zastosowanie przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w sprawie. Stąd również zarzut obrazy art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie nowych okoliczności występujących w sprawie – należy uznać za niezasadny.
Całkowicie nietrafiony jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 155 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie, że z okoliczności sprawy wynika, że odebranie skarżącemu prawa do jedynej kwatery było jednoznacznie sprzeczne ze słusznym interesem strony. W tym zakresie, jak słusznie podniesiono w odpowiedzi na skargę, w toku postępowania o zmianę decyzji z 1995 r. skarżący kasacyjnie wyraźnie wskazał we wniosku z dnia 8 września 2015 r. o uchylenie decyzji przydziału lokalu, że dysponuje tytułem prawnym do lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w G. mimo tego, iż faktycznie nie włada tym lokalem, ani w nim nie zamieszkuje już od czerwca 2003 r. Oświadczył też, że od czerwca 2003 r. stale mieszka w S. Wskazał, że jego wniosek jest w niniejszej sprawie konieczny i zasadny, gdyż rzeczywiście nie korzysta z tego lokalu od 13 lat (k. 3 akt administracyjnych sprawa). Z kolei w piśmie z dnia 20 października 2015 r. doprecyzował wniosek z dnia 8 września 2015 r. powtarzając powyższe oraz ponownie zaznaczył, iż składa wniosek o uchylenie decyzji przydziału osobnej kwatery stałej z dnia 20 lipca 1995 r., nr 11/95 w trybie art. 155 k.p.a., jednoznacznie wykazując, że spełnione są wszystkie przesłanki pozwalające na zastosowania trybu z tego przepisu. Podkreślił także, iż wyraża zgodę na uchylenie decyzji i że niewątpliwie przemawia za tym interes społeczny, jak i interes stron. Dodał, że na dzień składania pisma faktycznie on odpowiada za lokal mieszkalny, na co nie może się godzić, gdyż nie użytkuje go od kilkunastu lat (k. 10 - 9 akt administracyjnych sprawy). Sąd pierwszej instancji słusznie zatem uznał, że w uzasadnieniu decyzji z dnia 9 grudnia 2015 r. wykazane zostało wystąpienie przesłanki słusznego interesu stron, nie stojącego w sprzeczności z prawem. Niewątpliwie w sprawie wystąpiła przesłanka zgodności nie tylko ze słusznym interesem strony, ale również z interesem społecznym. Skoro bowiem lokal został opuszczony przez J.K., który nie korzysta ze swojego prawa, gdyż ma inne stałe miejsce zamieszkania. Tym samym jego potrzeby mieszkaniowe były zabezpieczone. Jednocześnie stanowczo domagał się uchylenia decyzji podkreślając, że nie ma wpływu na to, co się z lokalem mieszkalnym dzieje i jak jest wykorzystywany – to w takiej sytuacji, tj. niewykorzystywania na wskazany w przepisach cel, ów lokal mógł być wykorzystany do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych innej osoby (żołnierza zawodowego) i członków jego rodziny, oczekujących w tym czasie na przydział lokalu mieszkalnego.
Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 P.p.s.a., orzekł jak pkt. 1 wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 209 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Koszty te wynoszą 240 zł i obejmują wynagrodzenie dla pełnomocnika organu za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 179 P.p.s.a. (uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI