III OSK 2885/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-04-08
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejsłużba więziennaczynności wyjaśniającepostępowanie dyscyplinarnedokumenty wewnętrzneinformacja publicznaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej, potwierdzając, że sprawozdanie z czynności wyjaśniających i postanowienie o ich wszczęciu stanowią informację publiczną.

Sprawa dotyczyła odmowy udostępnienia przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej kopii sprawozdania z czynności wyjaśniających i postanowienia o ich wszczęciu, które skarżący uznał za dokumenty wewnętrzne. WSA w Łodzi uznał je za informację publiczną, zobowiązując organ do udostępnienia. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA, że wskazane dokumenty, mimo wewnętrznego charakteru, są dokumentami urzędowymi i stanowią informację publiczną podlegającą udostępnieniu na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Skarżący K. S. zwrócił się do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Łodzi o udostępnienie kopii sprawozdania z czynności wyjaśniających oraz postanowienia o ich wszczęciu, związanych z wyjaśnieniami składanymi przez skarżącego w Areszcie Śledczym. Organ odmówił udostępnienia, uznając dokumenty za wewnętrzne i nieposiadające charakteru informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał skargę na bezczynność organu za zasadną, stwierdzając, że wskazane dokumenty stanowią informację publiczną. Sąd podkreślił, że funkcjonariusze Służby Więziennej są funkcjonariuszami publicznymi, a przebieg i wynik postępowania dyscyplinarnego wobec nich stanowi informację publiczną. WSA uznał, że postanowienie o wszczęciu czynności wyjaśniających i sprawozdanie z nich są dokumentami urzędowymi w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p., a ich wewnętrzny charakter nie wyłącza ich z zakresu ustawy. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 1 ust. 1 u.d.i.p. poprzez błędne uznanie dokumentów za informację publiczną. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. NSA wskazał, że postanowienie i sprawozdanie z czynności wyjaśniających są dokumentami urzędowymi, wytworzonymi w ramach sformalizowanego postępowania przez uprawniony podmiot publiczny, a ich treść odnosi się do funkcjonowania organów władzy publicznej, co czyni je informacją publiczną. Sąd podkreślił, że prawo do informacji publicznej ma charakter konstytucyjny i powinno być interpretowane szeroko.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, stanowią informację publiczną.

Uzasadnienie

Dokumenty te są dokumentami urzędowymi wytworzonymi przez funkcjonariusza publicznego w ramach realizacji zadań ustawowych, a ich treść odnosi się do funkcjonowania organów władzy publicznej, co czyni je informacją publiczną, nawet jeśli mają charakter wewnętrzny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczne lub odnosząca się do władz publicznych, a także wytworzona lub odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej.

u.d.i.p. art. 6 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Informacją publiczną, w rozumieniu ustawy, jest treść dokumentów dotyczących organu władzy publicznej, związanych z nim bądź go dotyczących.

u.d.i.p. art. 6 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy.

Pomocnicze

u.S.W. art. 240 § 4

Ustawa o Służbie Więziennej

Jeżeli zachodzą wątpliwości co do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego kwalifikacji prawnej, tożsamości sprawcy albo charakter sprawy jest skomplikowany i złożony, przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego przełożony dyscyplinarny zleca przeprowadzenie czynności wyjaśniających.

u.S.W. art. 240 § 4a

Ustawa o Służbie Więziennej

Rozpoczęcie czynności wyjaśniających następuje w drodze postanowienia.

u.S.W. art. 240 § 4d

Ustawa o Służbie Więziennej

Z czynności wyjaśniających rzecznik dyscyplinarny sporządza sprawozdanie, w którym przedstawia wynik ustaleń oraz przedstawia wnioski ze wskazaniem osób odpowiedzialnych i propozycje dalszego procedowania.

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprawozdanie z czynności wyjaśniających i postanowienie o ich wszczęciu stanowią dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Dokumenty te, mimo wewnętrznego charakteru, podlegają udostępnieniu jako informacja publiczna, ponieważ ich treść odnosi się do funkcjonowania organów władzy publicznej. Prawo do informacji publicznej powinno być interpretowane szeroko, zgodnie z konstytucyjnymi gwarancjami.

Odrzucone argumenty

Materiały postępowania wyjaśniającego prowadzonego na podstawie art. 240 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej nie stanowią dokumentu wewnętrznego sporządzonego wyłącznie na potrzeby przełożonego dyscyplinarnego, a nie jakiegokolwiek podmiotu zewnętrznego, stanowią etap do podjęcia decyzji w sprawie wszczęcia lub odstąpienia od wszczęcia postępowania dyscyplinarnego i tym samym nie dotyczą spraw publicznych, a w konsekwencji nie stanowią one informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. podlegającej udostępnieniu.

Godne uwagi sformułowania

informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczne lub odnosząca się do władz publicznych wewnętrzny charakter dokumentu nie przesądza automatycznie o tym, że nie stanowi on informacji publicznej prawo do informacji publicznej ma charakter konstytucyjny, to ustawy je dookreślające powinny być interpretowane w taki sposób, aby gwarantować obywatelom i innym jednostkom szerokie uprawnienia w tym zakresie, a wszelkie wyjątki powinny być rozumiane wąsko.

Skład orzekający

Ewa Kwiecińska

przewodniczący sprawozdawca

Mariusz Kotulski

członek

Rafał Stasikowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że dokumenty wytworzone w toku postępowania wyjaśniającego w Służbie Więziennej, w tym postanowienie o wszczęciu i sprawozdanie z czynności, stanowią informację publiczną, nawet jeśli organ uzna je za wewnętrzne."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego postępowania w Służbie Więziennej, ale zasady interpretacji ustawy o dostępie do informacji publicznej mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego prawa obywatelskiego do informacji publicznej i jego granic w kontekście dokumentów wewnętrznych organów państwowych, co jest istotne dla prawników i obywateli zainteresowanych transparentnością działań władzy.

Czy sprawozdanie z czynności wyjaśniających w Służbie Więziennej to informacja publiczna? NSA rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2885/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /przewodniczący sprawozdawca/
Mariusz Kotulski
Rafał Stasikowski
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Łd 88/24 - Wyrok WSA w Łodzi z 2024-09-05
Skarżony organ
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1 i art. 6
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Kwiecińska (spr.) sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 września 2024 r. sygn. akt II SAB/Łd 88/24 w sprawie ze skargi K. S. na bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Łodzi w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 5 września 2024 r., sygn. akt II SAB/Łd 88/24, wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. S.na bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Łodzi
w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 149 § 1,
art. 149 § 1a p.p.s.a. oraz art. 200 i art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej "p.p.s.a.", w pkt. 1. sentencji wyroku - zobowiązał Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Łodzi do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 28 maja
2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty zwrotu organowi akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku, w pkt. 2. sentencji wyroku - stwierdził, że bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Łodzi miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa, a w pkt. 3. sentencji wyroku - zasądził od Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Łodzi na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Wyrok wydano w poniższym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżący wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Łodzi w przedmiocie nieudostępnienia w terminie informacji publicznej zgodnie z jego wnioskiem z dnia 28 maja 2024 r. Wystąpił o zobowiązanie organu do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z tym wnioskiem oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
We wskazanym powyżej wniosku skarżący zwrócił się do organu
o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:
1. kopii sprawozdania z czynności wyjaśniających, o których mowa w art. 240 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej, w toku których 4 kwietnia 2024 r. na terenie Aresztu Śledczego w [...] składał wyjaśnienia w sprawie "pisma z dnia 23 listopada 2023 roku";
2. kopii postanowienia w przedmiocie przeprowadzenia czynności wyjaśniających, o których mowa w pkt 1.
Skarżący podał, że w dniu 5 czerwca 2024 r. organ odpowiedział na wniosek negatywnie, twierdząc, że nie może udostępnić wnioskowanych kopii dokumentów z uwagi na to, że, jako dokumenty o charakterze wewnętrznym, nie posiadają one charakteru informacji publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r.
o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, zwanej dalej "u.d.i.p.").
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Łodzi wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając tak sformułowany wniosek, organ przede wszystkim podniósł, że dokumentacja z czynności przeprowadzonych na podstawie art. 240 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej ma charakter dokumentu wewnętrznego sporządzonego wyłącznie na potrzeby przełożonego dyscyplinarnego, a nie jakiegokolwiek podmiotu zewnętrznego, stanowi zatem etap do podjęcia decyzji w sprawie wszczęcia lub odstąpienie od wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.
WSA w Łodzi uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd I instancji wyjaśnił, że Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Łodzi jest podmiotem zobowiązanym na gruncie u.d.i.p. (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.) do udostępnienia informacji, mającej walor informacji publicznej, będącej
w jego posiadaniu.
Jednocześnie Sąd I instancji podkreślił, że przedmiotem sporu w rozpoznanej sprawie była kwestia, czy żądana przez skarżącego informacja w postaci kopii sprawozdania z czynności wyjaśniających, o których mowa w art. 240 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej oraz kopii postanowienia w przedmiocie przeprowadzenia ww. czynności wyjaśniających stanowi informację publiczną.
Powołując się na unormowania art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p., Sąd I instancji doszedł do przekonania, że sprawozdanie z czynności wyjaśniających wraz
z poprzedzającym je postanowieniem, odpowiednio sporządzone i wydane w postępowaniu dyscyplinarnym, uregulowanym w ustawie o Służbie Więziennej, stanowią informację publiczną. Ponadto funkcjonariuszy Służby Więziennej należy uznać za funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu art. 115 § 13 pkt 7 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, skoro zostali oni wskazani wprost w tym przepisie. Co więcej, z jednolitego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że przebieg
i wynik postępowania dyscyplinarnego prowadzonego względem osób wykonujących zadania publiczne stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Z tego powodu Sąd I instancji przyjął, że sprawozdanie z czynności wyjaśniających poprzedzających ewentualne postępowanie dyscyplinarne, jak
i postanowienie o rozpoczęciu tych czynności, jako dokumenty wytworzone przez funkcjonariusza Służby Więziennej, w związku z realizacją przez tę Służbę przewidzianych prawem zadań, dotyczą sprawy publicznej. Sąd I instancji przytoczył przy tym treść art. 240 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, zgodnie z którym przełożony dyscyplinarny, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez funkcjonariusza przewinienia dyscyplinarnego wszczyna postępowanie dyscyplinarnie (pkt 1), może wszcząć postępowanie dyscyplinarne (pkt 2). WSA w Łodzi przywołał również treść przepisu art. 240 ust. 4 tejże ustawy, w brzmieniu: "Jeżeli zachodzą wątpliwości co do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego kwalifikacji prawnej, tożsamości sprawcy albo charakter sprawy jest skomplikowany i złożony, przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego przełożony dyscyplinarny zleca przeprowadzenie czynności wyjaśniających. Czynności te należy ukończyć w terminie 30 dni. W szczególnych przypadkach ze względu na charakter sprawy, czynności wyjaśniające za zgodą przełożonego właściwego w sprawach dyscyplinarnych mogą być kontynuowane w terminie nie dłuższym niż 60 dni od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w ust. 4a", a także treść przepisu art. 240 ust. 4a ustawy o Służbie Więziennej. Wg tego ostatniego przepisu, rozpoczęcie czynności wyjaśniających następuje w drodze postanowienia.
Zdaniem Sądu, sprawozdanie z zakończonych czynności wyjaśniających
i postanowienie wszczynające te czynności, o których mowa w art. 240 ustawy
o Służbie Więziennej, stanowi informację publiczną, uregulowaną w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Tego rodzaju dokument został bowiem wytworzony w toku sformalizowanego postępowania prowadzonego przez uprawniony podmiot publiczny na podstawie przepisów ustawy o Służbie Więziennej. Z dokumentu tego wynika, jakie czynności zostały przeprowadzone przez właściwy organ, jaki był ich przebieg, jakie były ustalenia i - co ma szczególne znaczenie dla społecznej kontroli organów władzy publicznej - jakie wnioski wyciągnął właściwy organ i jak mają się one do dalszych działań tego organu. Sprawozdanie oraz postanowienie wydane
w trybie art. 240 ustawy o Służbie Więziennej pozwalają ocenić zarówno sam sposób wykonania czynności przez organ, jak również dalsze postępowanie organu prowadzącego dane postępowanie (np. czy wyciągnięto prawidłowe wnioski z analizy dokonanych czynności).
WSA w Łodzi stwierdził przy tym, że wnioskowane informacje niewątpliwie posiadają charakter dokumentu wewnętrznego - nie są bowiem skierowane do podmiotów zewnętrznych. Jednakże, w ocenie Sądu I instancji, są jednocześnie dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p., ponieważ zostały wytworzone przez podmiot uprawniony w ramach realizacji powierzonych mu zadań.
Z kolei dokumenty urzędowe, nawet gdyby miały charakter wewnętrzny, nie są wyłączone z zakresu przedmiotowego u.d.i.p., a o ich udostępnieniu decyduje ich treść. Innymi słowy, wewnętrzny charakter dokumentu nie przesądza automatycznie o tym, że nie stanowi on informacji publicznej. Jak zaznaczył Sąd I instancji,
w przypadku aktów wewnętrznych decydujące znaczenie ma nie tylko ich forma, lecz również treść, co łącznie rozstrzyga o tym, czy dotyczą one, czy też nie, kwestii wskazanych w art. 6 ust. 1 u.d.i.p.
Za istotną w sprawie regulację Sąd I instancji uznał także przepis art. 24b ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej, który stanowi, że informacji dotyczących danych osobowych funkcjonariuszy oraz pracowników nie udziela się na wniosek osób pozbawionych wolności lub innych podmiotów. Sąd wyjaśnił, że jest to przepis szczególny, który ma pierwszeństwo przed ogólnymi zasadami udostępniania informacji publicznej zawartymi w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Przepis art. 24b ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej stanowi specjalną regulację
w zakresie udostępniania danych osobowych osób pełniących funkcje publiczne, ale nie wyłącza stosowania całej ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W konsekwencji Sąd, w ramach wskazań co do dalszego postępowania, stwierdził, że organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien ocenić, czy wskazany przepis art. 24b ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej (bądź inna regulacja prawna) wyłącza możliwość udostępnienia wnioskowanych informacji, a dokonaną ocenę uzewnętrznić w sposób przewidziany przepisami u.d.i.p., ewentualnie wskazać skarżącemu tryb, w jakim możliwy będzie dostęp do wnioskowanej informacji w świetle rozwiązań innej ustawy, wyłączającej zastosowanie w sprawie przepisów u.d.i.p., jeśli takowy istnieje.
Z powyższych względów Sąd I instancji uznał, że Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Łodzi był zobowiązany do załatwienia złożonego wniosku we właściwym trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p., a dotychczasowy brak udostępnienia informacji publicznej i brak rozstrzygnięć procesowych w tym zakresie powoduje, że organ pozostaje w bezczynności.
Jednocześnie Sąd I instancji uznał, że bezczynność organu w tej sprawie nie jest rażąca (art. 149 § 1a p.p.s.a.), ponieważ w przewidzianym terminie organ ustosunkował się do wniosku o udostępnienie informacji, aczkolwiek stanowisko to nie odpowiadało obowiązującym przepisom prawa materialnego. W tej zaś sytuacji, zdaniem Sądu I instancji, nie sposób było dopatrzeć się ze strony organu lekceważenia wnioskodawcy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Łodzi, reprezentowany przez radcę prawnego. Zaskarżał wyrok
w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji. Wystąpił też o zasądzenie kosztów postępowania. Oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
Skarżący kasacyjnie, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 u.d.i.p. przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu polegające na przyjęciu, że materiały postępowania wyjaśniającego prowadzonego na podstawie art. 240 ust. 4 ustawy
z dnia 9 kwietnia 2010 roku o Służbie Więziennej (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1683) nie stanowią dokumentu wewnętrznego sporządzonego wyłącznie na potrzeby przełożonego dyscyplinarnego, a nie jakiegokolwiek podmiotu zewnętrznego, stanowią etap do podjęcia decyzji w sprawie wszczęcia lub odstąpienie od wszczęcia postępowania dyscyplinarnego i tym samym nie dotyczą spraw publicznych, a
w konsekwencji nie stanowią one informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. podlegającej udostępnieniu.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Ze względu na sposób skonstruowania skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) - w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z faktu związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wynika wykluczenie możliwości domniemywania intencji strony składającej ten środek zaskarżenia, konkretyzowania jego zarzutów, czy też uzupełniania występujących w nim braków dotyczących podstaw skargi kasacyjnej i ich uzasadnienia.
Ze względu na wymogi konstrukcyjne skargi kasacyjnej, ich sporządzanie zostało powierzone profesjonalnym podmiotom, których fachowość powinna gwarantować prawidłowe skonstruowanie zarzutów, zgodnie z przepisami p.p.s.a. Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji. Podkreślić należy, że zgodnie ze stanowiskiem przyjętym w uchwale pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, "Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny (...) obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych". Naczelny Sąd Administracyjny tylko wtedy może uczynić zadość temu obowiązkowi, gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało.
W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie sformułował wyłącznie zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego w oparciu o art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Powyższe naruszenie może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu przepisu. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego.
Rozpoznając zarzut skargi kasacyjnej w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że jest on nieuzasadniony i z tego powodu skarga kasacyjna podlega oddaleniu.
Skarżący kasacyjnie organ zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 1 ust. 1 u.d.i.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu polegające na przyjęciu, że materiały postępowania wyjaśniającego prowadzonego na podstawie art. 240 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej nie są dokumentem wewnętrznym sporządzonym wyłącznie na potrzeby przełożonego dyscyplinarnego i stanowią etap do podjęcia decyzji w sprawie wszczęcia lub odstąpienia od wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu, należy zatem zauważyć, że stosownie do art. 6 ust. 2 u.d.i.p., dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. W świetle tej definicji należy podzielić pogląd Sądu I instancji, że postanowienie w przedmiocie czynności wyjaśniających sporządzone na podstawie art. 240 ust. 4a ustawy o Służbie Więziennej oraz sprawozdanie z tych czynności sporządzone na podstawie art. 240 ust. 4d tej ustawy stanowią dokumenty urzędowe, a w związku z tym są informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 u.d.i.p.
Zważywszy na argumentację skarżącego kasacyjnie organu, odwołującą się do pojęcia "dokumentu wewnętrznego", zauważyć trzeba, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 listopada 2013 r. (sygn. akt P 25/12; publ. OTK-A 2013/8/122) stwierdził, że w doktrynie prawnej i orzecznictwie pojęcie informacji publicznej i sprawy publicznej jest rozumiane szeroko. Podlega ono ustaleniu nie tylko na podstawie art. 1 ust. 1 u.d.i.p., lecz także, a nawet przede wszystkim, na podstawie art. 61 Konstytucji. Skoro prawo do informacji publicznej ma charakter konstytucyjny, to ustawy je dookreślające powinny być interpretowane w taki sposób, aby gwarantować obywatelom i innym jednostkom szerokie uprawnienia w tym zakresie, a wszelkie wyjątki powinny być rozumiane wąsko. Wymienione przepisy są podstawą przyjęcia, że informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczne lub odnosząca się do władz publicznych, a także wytworzona lub odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Informacją publiczną jest zatem treść dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim bądź go dotyczących. Z tego szerokiego zakresu przedmiotowego informacji publicznej wyłączeniu podlegają jednakże treści zawarte w dokumentach wewnętrznych, które zostały utrwalone w formie tradycyjnej lub elektronicznej i stanowią pewien proces myślowy, proces rozważań, etap wypracowywania finalnej koncepcji, przyjęcia ostatecznego stanowiska przez pojedynczego pracownika lub zespół. W ich przypadku można bowiem mówić o pewnym stadium na drodze do wytworzenia informacji publicznej. Od "dokumentów urzędowych" w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. odróżnia się zatem "dokumenty wewnętrzne" służące wprawdzie realizacji jakiegoś zadania publicznego, ale nieprzesądzające o kierunkach działania organu. Dokumenty takie służą wymianie informacji, zgromadzeniu niezbędnych materiałów, uzgadnianiu poglądów i stanowisk. Nie są jednak wyrazem stanowiska organu, wobec czego nie stanowią informacji publicznej. Podobne stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 29 maja 2024 r., III OSK 1522/23).
W analizowanej sprawie żądane dokumenty w postaci postanowienia o wszczęciu postępowania wyjaśniającego i sprawozdania z tego postępowania zostały wytworzone w oparciu o przepisy ustawy o Służbie Więziennej. Stosownie do art. 240 ust. 4 tej ustawy: "Jeżeli zachodzą wątpliwości co do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego kwalifikacji prawnej, tożsamości sprawcy albo charakter sprawy jest skomplikowany i złożony, przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego przełożony dyscyplinarny zleca przeprowadzenie czynności wyjaśniających. Czynności te należy ukończyć w terminie 30 dni. W szczególnych przypadkach ze względu na charakter sprawy, czynności wyjaśniające za zgodą przełożonego właściwego w sprawach dyscyplinarnych mogą być kontynuowane w terminie nie dłuższym niż 60 dni od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w ust. 4a". W myśl art. 240 ust. 4a ustawy rozpoczęcie czynności wyjaśniających następuje w drodze postanowienia. Postanowienie to, jak stanowi art. 240 ust. 4c, zawiera: stopień, imię, nazwisko i stanowisko służbowe przełożonego dyscyplinarnego; datę wydania; podstawę prawną; datę otrzymania przez przełożonego dyscyplinarnego informacji uzasadniających przeprowadzenie czynności wyjaśniających; określenie okoliczności stanowiących przedmiot czynności wyjaśniających; wskazanie rzecznika dyscyplinarnego do prowadzenia czynności wyjaśniających; podpis przełożonego dyscyplinarnego i urzędową pieczęć jednostki organizacyjnej albo pieczęć Ministra Sprawiedliwości.
Zgodnie natomiast z art. 240 ust. 4d analizowanej ustawy: "Z czynności wyjaśniających rzecznik dyscyplinarny sporządza sprawozdanie, w którym przedstawia wynik ustaleń oraz przedstawia wnioski ze wskazaniem osób odpowiedzialnych i propozycje dalszego procedowania, w szczególności w zakresie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, odstąpienia od wszczęcia postępowania dyscyplinarnego albo odstąpienia od wszczęcia postępowania dyscyplinarnego i przeprowadzenia rozmowy dyscyplinującej". W przypadku wszczęcia postępowania dyscyplinarnego materiały zebrane podczas przeprowadzania czynności wyjaśniających stają się materiałami postępowania dyscyplinarnego (art. 240 ust. 4e ustawy o Służbie Więziennej).
Z przywołanych przepisów wynika, że postępowanie wyjaśniające jest dokumentowane, a kończy je sprawozdanie z zakończonych czynności wyjaśniających. Zarówno postanowienie wszczynające to postępowanie, jak i sprawozdanie z zakończonych czynności, w opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowią dokumenty urzędowe mające charakter informacji publicznej. Wskazane regulacje potwierdzają, że zostały one wytworzone w toku sformalizowanego postępowania prowadzonego przez uprawniony podmiot publiczny na podstawie przepisów ustawy. Z przepisów ustawy o Służbie Więziennej wynika, że sprawozdanie sporządza się obligatoryjnie po zakończeniu czynności wyjaśniających, a ustawa określa, jakie elementy powinno ono zawierać. Jest to zatem dokument, którego czas sporządzenia i treść są generalnie określone przez przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Sprawozdanie sporządza i podpisuje funkcjonariusz publiczny w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, jakim jest funkcjonariusz Służby Więziennej pełniący funkcję rzecznika dyscyplinarnego. Niewątpliwie zatem informacje w nim zawarte odnoszą się do funkcjonowania organów władzy publicznej, czyli sposobu prowadzenia przez nią czynności wyjaśniających. Postanowienie wszczynające postępowanie wyjaśniające, a także sprawozdanie z czynności wyjaśniających poprzedzających postępowanie dyscyplinarne odpowiadają definicji dokumentu, o którym mowa w art. 6 ust. 2 u.d.i.p., ponieważ są one dokumentami urzędowymi o określonej ustawowo treści i zawierają oświadczenie woli (postanowienie) oraz wiedzy (sprawozdanie) funkcjonariusza publicznego (por. wyroki WSA we Wrocławiu z dnia 27 czerwca 2024 r. sygn. akt IV SAB/Wr 71/24 oraz z dnia 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wr 288/24, dostępne w CBOSA)..
Rzecznik dyscyplinarny podpisując sprawozdanie, oświadcza, że czynności zostały faktycznie dokonane i jaki był ich przebieg oraz przedstawia wnioski ze wskazaniem osób odpowiedzialnych i propozycje dalszego procedowania. Z tego dokumentu wynika zatem, co ma szczególne znaczenie dla społecznej kontroli organów władzy publicznej, jakie wnioski z przeprowadzonych czynności wyjaśniających wyciągnął właściwy organ. Sprawozdanie pozwala zatem ocenić zarówno sam sposób wykonania czynności przez rzecznika dyscyplinarnego, jak również dalsze działania organu właściwego do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego (np. czy wyciągnięto prawidłowe wnioski z analizy dokonanych czynności). Są to informacje o sprawach publicznych dotyczących funkcjonowania władzy publicznej. Sąd nie podziela poglądu skarżącego kasacyjnie organu, że objęte wnioskiem z dnia 28 maja 2024 r. informacje nie stanowią informacji publicznych, bowiem wynikają z dokumentów wewnętrznych. Opisany charakter dokumentów: wszczynającego i kończącego postępowanie wyjaśniające wskazuje, że zawierają one informacje o sprawach publicznych, a zatem podlegają co do zasady udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 1 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie nie zasługuje zatem na uwzględnienie.
Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI