III OSK 2880/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-04-18
NSAAdministracyjneŚredniansa
postępowanie administracyjneniepełnosprawnośćstwierdzenie nieważnościodmowa wszczęcia postępowaniaskarga kasacyjnaNSAWSAKodeks postępowania administracyjnegoprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, uznając, że sprawa była już prawomocnie rozstrzygnięta.

Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M. K., uznając, że sprawa była już prawomocnie rozstrzygnięta decyzją Ministra z 2018 r. NSA, rozpatrując skargę kasacyjną, uznał zarzuty za niezasadne, podkreślając, że art. 61a KPA pozwala na odmowę wszczęcia postępowania, gdy sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta, co miało miejsce w tym przypadku. Skarga kasacyjna została oddalona.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. M. K. wniosła o wzruszenie orzeczeń o stopniu niepełnosprawności z 2008 i 2011 r. z powodu rażącego naruszenia prawa. Po serii postępowań i uchyleniu wcześniejszych postanowień przez WSA, organ administracji ostatecznie odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności, powołując się na to, że sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta decyzją Ministra z 18 grudnia 2018 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewódzkiego Zespołu o odmowie stwierdzenia nieważności. WSA w Warszawie oddalił skargę M. K., uznając, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem, a postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności orzeczenia z 2008 r. zostało prawomocnie zakończone. NSA, rozpatrując skargę kasacyjną, uznał zarzuty naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. (dotyczące niedostrzeżenia naruszenia art. 61a KPA i art. 7, 9 KPA) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. za niezasadne. Sąd podkreślił, że art. 61a KPA dopuszcza odmowę wszczęcia postępowania, gdy sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta, co miało miejsce w tym przypadku. Stwierdzono również, że uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi formalne, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania były nieuzasadnione. W konsekwencji skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, odmowa wszczęcia postępowania jest dopuszczalna na podstawie art. 61a KPA, gdy sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta, co wyklucza możliwość prowadzenia kolejnego postępowania w tym samym przedmiocie.

Uzasadnienie

NSA uznał, że art. 61a KPA pozwala na odmowę wszczęcia postępowania, gdy istnieją inne przyczyny uniemożliwiające jego prowadzenie, w tym uprzednie rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. W niniejszej sprawie stwierdzono, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności zostało już prawomocnie zakończone decyzją Ministra z 18 grudnia 2018 r., co czyniło dalsze postępowanie niedopuszczalnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 61a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 126

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 155

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie przez Sąd naruszenia prawa przez organy obu instancji tj. art. 61a § 1 k.p.a., polegającego na uznaniu, iż w sprawie zachodzi podstawa do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego z uwagi na fakt, iż sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną, pomimo braku tożsamości niniejszej sprawy ze sprawą zakończoną decyzją Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2018 r. w sprawie BON-IV.5223.27.2018.MR Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez niedostrzeżenie przez Sąd naruszenia prawa przez organy postępowania administracyjnego obu instancji, a mianowicie art. 7 i 9 k.p.a. które polegało na arbitralnym uznaniu, że wniosek skarżącej dotyczy stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 10 września 2008 r., pomimo niesformułowania przez nią takiego żądania w podaniu i niepoinformowaniu jej o możliwości zastosowania innych trybów postępowania, w tym w szczególności trybu określonego w art. 155 k.p.a. Naruszenie art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprzedstawienie i nieodniesienie się do wszystkich zarzutów zawartych w skardze, w tym do zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji RP, art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., pomimo tego, że zarzuty te miały istotne znaczenie dla oceny prawidłowości działania organu Naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo jej usprawiedliwionych podstaw.

Godne uwagi sformułowania

w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 1 sierpnia 2018 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja Ministra z 18 grudnia 2018 r., które w świetle przepisów postępowania administracyjnego czynią niedopuszczalnym prowadzenie kolejnego postępowania dotyczącego tego samego przedmiotu. art. 61a § 1 k.p.a. ma zastosowanie tylko wtedy, gdy postępowania zainicjowanego wnioskiem strony nie da się prowadzić. Innymi słowy, gdy okoliczności prawne wykluczają podjęcie przez organ działań zmierzających do załatwienia sprawy administracyjnej. To skarżąca jest dysponentem składanych przez siebie wniosków. Składając wniosek w wszczęcie postępowania administracyjnego w trybie nadzwyczajnym powinna w sposób wyraźny wskazać w jakim trybie żąda weryfikacji decyzji ostatecznej, wyraźnie podać ustawowe przesłanki, na podstawie których chce to uczynić oraz uprawdopodobnić ich zaistnienie.

Skład orzekający

Małgorzata Masternak - Kubiak

przewodniczący

Mariusz Kotulski

sprawozdawca

Przemysław Szustakiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 61a KPA w kontekście odmowy wszczęcia postępowania w sytuacji prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy, a także zasady związania sądu granicami skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń o stopniu niepełnosprawności i stosowania art. 61a KPA.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy procedury administracyjnej i interpretacji przepisów KPA oraz p.p.s.a. Jest to typowa sprawa dla prawników procesualistów, ale może być mniej interesująca dla szerszej publiczności.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2880/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 872/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-01-16
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 134 par 1, 141 par 4, 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2020 r. sygn. akt VIII SA/Wa 872/19 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 stycznia 2020 r. sygn. akt VIII SA/Wa 872/19 oddalił skargę M. K. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 września 2019 r. nr BON-IV.5223.1.2019.MR w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z 12 czerwca 2017 r. M. K. (dalej: "skarżąca"), wystąpiła do Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych o wznowienie postępowań zakończonych orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z 10 września 2008 r. znak: 13972/05/08 oraz orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z 4 października 2011 r. znak: 13972/05/08/11, wydanych przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (dalej: "MZON"), wskazując na wydanie ich z rażącym naruszeniem prawa.
Postanowieniem z 22 stycznia 2018 r. MZON odmówił wznowienia postępowań w ww. sprawach. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie (dalej: "organ I instancji lub "WZON") postanowieniem z 13 marca 2018 r., a następnie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: "Sąd" lub "WSA").
Sąd wyrokiem z dnia 19 lipca 2018 r. o sygn. akt VIII SA/Wa 386/18, po rozpoznaniu skargi M. K. uchylił zarówno postanowienie WZON z dnia 13 marca 2018 r., jak i poprzedzające je postanowienie MZON z dnia 22 stycznia 2018 r. W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał, iż w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji powinien wezwać skarżącą do jednoznacznego sprecyzowania i wyjaśnienia wątpliwości co do tego, czy wniosła ona o wznowienie wskazanych we wniosku postępowań, czy też stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznych, lub też czy intencją piszącej było zarówno wznowienie ww. postępowań, jak również stwierdzenie nieważności tych orzeczeń.
Jednocześnie pełnomocnik M. K. ponownie wniósł pismem z 15 czerwca 2018 r. do MZON o wzruszenie ww. orzeczeń o niepełnosprawności wydanych przez MZON 10 września 2008 r. oraz 4 października 2011 r. w związku z wydaniem ich z rażącym naruszeniem prawa.
Decyzją z 1 sierpnia 2018 r. znak: WPS-V.9532.8.3.2018.MM, po rozpoznaniu tego wniosku, WZON odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 10 września 2008 r. nr 13972/05/08 wydanego M. K. przez MZON.
Wskutek wniesienia odwołania Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Minister"), decyzją z 18 grudnia 2018 r. znak: BON-IV.5223.27.2018.MR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Dodać należy, że WSA w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 97/19 oddalił skargę na decyzję Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 18 grudnia 2018 r. znak: BON-IV.5223.27.2018.MR.
W dniu 11 października 2018 r. do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] wpłynął wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 lipca 2018 r. o sygn. akt VIII SA/Wa 386/18, którym sąd uchylił postanowienie WZON i poprzedzające je postanowienie MZON z 22 stycznia 2018 r. znak: MZON.841.13972.2018 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowań w sprawach zakończonych orzeczeniami o ustaleniu stopnia niepełnosprawności z 10 września 2008 r. znak: 13972/05/08 i 4 października 2011 r. znak: 13972/05/08/11 wydanych dla M. K. przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...].
Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w wykonaniu ww. wyroku przeprowadził stosowne postępowanie wyjaśniające, a następnie uznając, że skarżąca wnosi o stwierdzenie nieważności wydanych orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, jej wniosek o stwierdzenie nieważności tych orzeczeń pismem z dnia 26 października 2018 r. przekazał do WZON. Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności postanowieniem z 5 grudnia 2018 r., na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.; zwana dalej: "k.p.a.") odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia MZON z dnia 10 września 2008 r. nr 13972/05/08. Wskutek wniesienia zażalenia Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z 31 stycznia 2019 r. znak: BON-IV.5223.1.2019.MR utrzymał w mocy ww. postanowienie WZON.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 30 maja 2019 r., o sygn. akt VIII SA/Wa 249/19 uchylił powołane wyżej postanowienie Ministra z 31 stycznia 2019 r. z powodu naruszenia treści art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6, art. 8 i art. 11 k.p.a. Sąd uznał bowiem, że sentencja ww. postanowienia pozostawała w sprzeczności z jego uzasadnieniem i została pozbawiona uzasadnienia prawnego. Wyrok ten jest prawomocny. W jego wykonaniu, zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z 26 września 2019 r. znak: BON-IV.5223.1.2019.MR, w wyniku ponownego rozpatrzenia zażalenia skarżącej, Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy postanowienie WZON z 5 grudnia 2018 r. znak: WPS-V.9532.2.49.2018.MM o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 10 września 2008 r. znak: 13972/05/08 wydanego przez MZON. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły m.in. przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 61a § 1 k.p.a.
W uzasadnieniu postanowienia Minister wskazał, że w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 1 sierpnia 2018 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja Ministra z 18 grudnia 2018 r., które w świetle przepisów postępowania administracyjnego czynią niedopuszczalnym prowadzenie kolejnego postępowania dotyczącego tego samego przedmiotu. Zatem postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia było już przedmiotem postępowania przed Wojewódzkim Zespołem w Warszawie, z wniosku skarżącej z 15 czerwca 2018 r.
Pismem z dnia 7 października 2019 r., M. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę Minister wystąpił o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę M. K. uznając, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i postępowania poprzedzającego jego wydanie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy orzekające w sprawie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie wystąpiły zatem przesłanki do wyeliminowania z obrotu prawnego (uchylenia) postanowień organów obu instancji na podstawie przepisów art. 119 pkt 3, art. 135 oraz art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325.; dalej: "p.p.s.a.").
Sąd I instancji wskazał, iż postępowanie tożsame z niniejszym zakończyło się ostateczną i prawomocną decyzją Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 18 grudnia 2018 r. znak: BON-IV.5223.27.2018.MR. Decyzja ta podlegała kontroli sądowej przez WSA w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 97/19 oddalił skargę. W tamtym postępowaniu WSA w Warszawie podzielił ocenę organów co do braku wystąpienia przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1 – 7 k.p.a. Tym samym postępowanie, którego przedmiotem było stwierdzenie nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 10 września 2008 r. znak: 13972/05/08, zostało prawomocnie zakończone odmową stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia. Z tej przyczyny słusznie orzekające w sprawie organy uznały, iż prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie, będącą sprawą o tożsamym przedmiocie jest niedopuszczalne.
Sąd I instancji w niniejszej sprawie uznał jednocześnie, że Minister będąc związany oceną prawną zawartą w powołanym wyżej prawomocnym wyroku WSA z 30 maja 2019 r. o sygn. akt VIII SA/Wa 249/19 nie naruszył treści art. 153 p.p.s.a. i wydał rozstrzygnięcie, które odpowiada prawu. Przedstawił przy tym argumentację przemawiającą za zasadnością wydania w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 10 września 2008 r. w trybie art. 61a § 1 k.p.a., która w ocenie Sądu jest prawidłowa.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd podniósł, iż wykonując wskazania Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 lipca 2018 r. w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 386/18, którymi MZON był zobligowany, organ ten przeprowadził postępowanie wyjaśniające celem ustalenia zakresu żądania zawartego we wniosku z dnia 12 czerwca 2017 r. W ocenie Sądu MZON trafnie uznał, iż żądanie obejmuje stwierdzenie nieważności wskazanych we wniosku orzeczeń, w wyniku czego przekazał ten wniosek do rozpoznania organowi właściwemu.
W niniejszej sprawie uprzednie prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 10 września 2008 r. sprawiło, iż wystąpiła zatem konieczność wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., które w dotychczasowym stanie faktycznym i prawnym, odpowiada prawu.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła M. K., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez niedostrzeżenie przez Sąd naruszenia prawa przez organy obu instancji tj. art. 61a § 1 k.p.a., polegającego na uznaniu, iż w sprawie zachodzi podstawa do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego z uwagi na fakt, iż sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną, pomimo braku tożsamości niniejszej sprawy ze sprawą zakończoną decyzją Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2018 r. w sprawie BON-IV.5223.27.2018.MR;
2. art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez niedostrzeżenie przez Sąd naruszenia prawa przez organy postępowania administracyjnego obu instancji, a mianowicie art. 7 i 9 k.p.a. które polegało na arbitralnym uznaniu, że wniosek skarżącej dotyczy stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 10 września 2008 r., pomimo niesformułowania przez nią takiego żądania w podaniu i niepoinformowaniu jej o możliwości zastosowania innych trybów postępowania, w tym w szczególności trybu określonego w art. 155 k.p.a.
3. art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprzedstawienie i nieodniesienie się do wszystkich zarzutów zawartych w skardze, w tym do zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji RP, art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., pomimo tego, że zarzuty te miały istotne znaczenie dla oceny prawidłowości działania organu;
4. art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo jej usprawiedliwionych podstaw.
Mając powyższe na uwadze skarżąca kasacyjnie opierając skargę kasacyjną na powyższych podstawach wniosła o jej uwzględnienie i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a. a w jego wyniku o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz postanowienia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 września 2019 r. znak BON-IV.5223.1.2019.MR i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. Jednocześnie wniosła o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) Przewodnicząca Wydziału III zarządzeniem z dnia 12 stycznia 2023 r. wyznaczyła posiedzenie niejawne w dniu 18 kwietnia 2023 r.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Jako niezasadny należy ocenić zarzut naruszenia artykułu 134 § 1 p.p.s.a., poprzez niedostrzeżenie przez Sąd naruszenia prawa przez organy obu instancji tj. art. 61a § 1 k.p.a.
W tym kontekście zwrócić należy uwagę, że właśnie art. 61a § 1 k.p.a. stanowił podstawę prawną zaskarżonego do Sądu I instancji postanowienia. Przepis ów daje organowi administracji możliwość odmowy wszczęcia postępowania w sytuacji, w której postępowanie chce zainicjować osoba niebędąca stroną, lub gdy z innych przyczyn postępowanie to nie może być wszczęte. W niniejszej sprawie, to właśnie owe "inne przyczyny" stanowiły przesłankę zastosowania przez organ tej regulacji.
Jak podnosi się w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych ową "inną przyczyną" będącą podstawą do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego może być:
- zawisłość tożsamej sprawy przed sądem administracyjnym lub wydanie rozstrzygnięcia w takiej sprawie;
- brak materialnoprawnej podstawy do rozpatrzenia podania w trybie administracyjnym;
- przedawnienie związane z upływem terminu o charakterze materialnoprawnym;
- uprzednie rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej.
Nadto Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażany w wyroku z 25 sierpnia 2020 r., sygn. I OSK 3325/19, iż przepis art. 61a § 1 k.p.a. ma zastosowanie tylko wtedy, gdy postępowania zainicjowanego wnioskiem strony nie da się prowadzić. Innymi słowy, gdy okoliczności prawne wykluczają podjęcie przez organ działań zmierzających do załatwienia sprawy administracyjnej.
Przypomnieć należy, że zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. powinny wykazać, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Tak więc kasator powinien wykazać i uzasadnić, że wojewódzki sąd administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawną wynikającą z treści przepisu prawa materialnego, bądź mylnie zrozumiał treść przepisu prawa materialnego. W każdym więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno-językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia (vide np. NSA w wyroku z 29 lipca 2022 r., sygn. akt I GSK 2728/18, LEX nr 3393227).
Tymczasem strona skarżąca kasacyjnie nie wskazała o jaką postać naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. chodzi: błędne ich zastosowanie, czy błędną wykładnię, posługując się enigmatycznym stwierdzeniem, że naruszenie przepisu tj. art. 61a § 1 k.p.a., polegało "na uznaniu, iż w sprawie zachodzi podstawa do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego z uwagi na fakt, iż sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną, pomimo braku tożsamości niniejszej sprawy ze sprawą zakończoną decyzją Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2018 r. w sprawie BON-IV.5223.27.2018.MR".
Dodatkowo jedynie podnieść należy, że przyjęte w sprawie przez organy administracyjne oraz Sąd I instancji ustalenia faktyczne nie budzą wątpliwości, jak również nie zostały przez skarżącą kasacyjnie skutecznie zakwestionowane. Zasadnie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że sprawa tożsama z niniejszą zakończyła się wydaniem ostatecznej i prawomocnej decyzji z 18 grudnia 2018 r. przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
To skarżąca jest dysponentem składanych przez siebie wniosków. Składając wniosek w wszczęcie postępowania administracyjnego w trybie nadzwyczajnym powinna w sposób wyraźny wskazać w jakim trybie żąda weryfikacji decyzji ostatecznej, wyraźnie podać ustawowe przesłanki, na podstawie których chce to uczynić oraz uprawdopodobnić ich zaistnienie. Jedynie w przypadku, gdy złożony wniosek nie czyni zadość tym wymaganiom np. brak podania trybu, którego zastosowania żąda wnioskodawca, nie zostały wskazane przesłanki (lub błędnie wskazane w stosunku do żądanego trybu), to wówczas organ powinien wezwać wnioskodawcę o jego doprecyzowanie. Miało to miejsce w niniejszej sprawie, gdyż wbrew twierdzeniom skarżącej, jej wniosek z 12 czerwca 2017 r. nie był jasny, ani czytelny – co stwierdził WSA w Warszawie w wyroku z dnia 19 lipca 2018 r. sygn. VIII SA/Wa 386/18 nakazując organowi wezwanie skarżącej do sprecyzowania wniosku. Pomimo prawidłowego wezwania skarżącej przez MZON do sprecyzowania wniosku, w zasadzie nie uczyniła ona tego podając w piśmie z 17 października 2018 r., że tryb wyeliminowania wad prawnych pozostawia organowi do rozstrzygnięcia. Trudno więc zarzucić organowi, iż został zmuszony do samodzielnej analizy treści wniosku z 12 czerwca 2017 r. wraz z pismem z 17 października 2018 r. i na podstawie zawartych tam zarzutów zasadnie uznał, że realizują one przesłanki żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Jeżeli skarżąca chciała uruchomić inny tryb nadzwyczajny zmierzający do weryfikacji decyzji ostatecznej np. wznowienia postępowania w trybie art. 145 k.p.a., to powinna była wyrazić jasno swoje żądanie w złożonym wniosku, bądź w odpowiedzi na wezwanie organu zmierzające do jego sprecyzowania. Wbrew twierdzeniu zawartemu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej z treści wniosku z 12 czerwca 2017 r. oraz pisma z 17 października 2018 r. (zwłaszcza w świetle zawartych tam twierdzeń o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa) nie wynika żądanie wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w trybie art. 155 k.p.a.
Jako niezasadny ocenić należy również zarzut naruszenia artykułu art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z 141 § 4 p.p.s.a.
Nieuprawniony jest zarzut naruszenia art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji rozpoznał właściwą sprawę w jej granicach, dokonał gruntownej analizy sprawy, dając temu wyraz w uzasadnieniu wyroku. Do naruszenia przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. mogłoby dojść, gdyby sąd pierwszej instancji wyszedł poza granice rozpoznawanej sprawy lub gdyby nie dokonał kontroli decyzji w pełnym zakresie, co nie miało miejsca w tej sprawie. To, że strona nie zgadza się z oceną materiału dowodowego dokonaną przez Sąd I instancji nie oznacza jednak, że doszło do naruszenia tego przepisu. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów.
Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku i ma charakter formalny. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie wyroku nie spełnia określonych w nim warunków. W orzecznictwie przyjmuje się, że art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 9/09 ONSAiWSA 2010/3/39) bądź uniemożliwia dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA z dnia: 28 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1605/09; 13 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1479/09). W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, podano zarzuty sformułowane w skardze, stanowisko organu oraz wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala zatem na prześledzenie toku rozumowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i poznanie motywów, jakimi kierował się podejmując rozstrzygnięcie w sprawie. Podkreślenia wymaga, iż za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, czy procesowego. Fakt reprezentowania odmiennego poglądu prawnego przez skarżącego kasacyjnie, nie oznacza wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku.
W konsekwencji nie zasadny jest zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. gdyż ma on charakter wynikowy. Jego zastosowanie przez sąd I instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie nie zaistniał fakt bezczynności lub przewlekłości w prowadzeniu postępowania przez organ administracyjny.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI