III OSK 2877/22

III OSK 2877/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś /przewodniczący/
Paweł Mierzejewski /sprawozdawca/
Teresa Zyglewska
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne
Stopnie i tytuły naukowe
Sygn. powiązane
II SA/Wa 385/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-08-10
Skarżony organ
Rada Doskonałości Naukowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1789
art. 29 ust. 1
Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki
Dz.U. 2018 poz 1669
art. 189 ust. 1b
Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Dz.U. 2021 poz 735
art. 105 § 1 i § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 188 w zw. z art. 145 §kt 1 lit. c w zw. z art. 193, art. 200 w zw. z art. 203 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Artur Kuś Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Edyta Kuczkowska po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 385/22 w sprawie ze skargi A.Z. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rady Doskonałości Naukowej na rzecz A.Z. 1.240 (tysiąc dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 385/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.Z. (dalej: "skarżący") na decyzję Rady Doskonałości Naukowej (dalej: "organ", "Rada" albo "RDN") z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego, oddalił skargę.
U podstaw rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.
Wnioskiem z [...] marca 2019 r. skarżący wystąpił do Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów (dalej: "Centralna Komisja") o przeprowadzenie postępowania habilitacyjnego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki o mediach. We wniosku podał tytuł osiągnięcia naukowego – [...] oraz wskazał Uniwersytet [...], Wydział [...] jako jednostkę do przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego.
W dniu 3 września 2019 r. Centralna Komisja powołała Komisję Habilitacyjną, wskazując dodatkowo czterech członków. Wobec rezygnacji z udziału w procesie habilitacyjnym jednego z recenzentów, 24 stycznia 2020 r. Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu [...] zwrócił się do Centralnej Komisji o powołanie nowego recenzenta, wskazując jako następcę prof. dr. hab. B.N. (Uniwersytet [...]), bliższego specjalnością zarządzania w ramach nauk o mediach, co zostało zaakceptowane 5 lutego 2020 r. W dniu 26 maja 2020 r. zebrano i wysłano komplet recenzji wszystkim członkom Komisji Habilitacyjnej, a zdalne posiedzenie Komisji odbyło się 9 czerwca 2020 r.
Pismem z dnia 15 czerwca 2020 r. skarżący cofnął wniosek o przeprowadzenie postępowania habilitacyjnego. Rada Naukowa Dyscypliny Nauki o Komunikacji Społecznej i Mediach (dalej także: "Rada" lub "organ pierwszej instancji") na posiedzeniu w dniu 29 czerwca 2020 r. jednogłośnie odmówiła umorzenia postepowania habilitacyjnego.
Uchwałą z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 18a ust. 11 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2017 r., poz. 1789 ze zm.), dalej: "u.s.n.", w związku z art. 179 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 i pkt 2 lit. b ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm.) w związku z § 2 ust. 2, § 5 ust. 1 i 2 oraz § 7 ust. 3 uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia 16 października 2019 r. w sprawie określenia sposobu postępowania w sprawie nadania stopnia doktora oraz stopnia doktora habilitowanego na Uniwersytecie [...] (Monitor [...] z 2019 r., poz. 340 ze zm.), dalej: "uchwała Senatu", Rada Naukowa Dyscypliny Nauki o Komunikacji Społecznej i Mediach, odmówiła skarżącemu nadania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki o komunikacji społecznej i mediach.
W uzasadnieniu ww. uchwały Rada Naukowa Dyscypliny Nauki o Komunikacji Społecznej i Mediach podała, że w głosowaniu tajnym nad nadaniem skarżącemu wnioskowanego stopnia naukowego głosowało 14 osób (spośród 20 osób uprawnionych), w tym za nadaniem oddano 0 głosów, a przeciw oddano 14 głosów, 0 osób wstrzymało się od głosu. Wówczas przystąpiono do głosowania w sprawie odmowy nadania skarżącemu stopnia doktora habilitowanego, którego wynik był analogiczny (tj. głosowało 14 osób spośród 20 uprawnionych, za odmową nadania stopnia naukowego oddano 14 głosów, przeciw oddano 0 głosów, 0 osób wstrzymało się od głosu).
Rada Naukowa Dyscypliny Nauki o Komunikacji Społecznej i Mediach wskazała, iż podjęte rozstrzygnięcie uzasadniają istotne argumenty formułowane w toku postępowania habilitacyjnego przez członków Komisji Habilitacyjnej oraz wnioski zgłaszane w dyskusji na posiedzeniu Rady, w tym w szczególności mankamenty i niedostatki osiągnięcia naukowego oraz dorobku naukowego i zawodowego (organ pierwszej instancji wymienił 30 spośród nich), co sprawia, że przedstawiony w postępowaniu habilitacyjnym dorobek naukowy nie wnosi znacznego wkładu w rozwój dyscypliny nauki o komunikacji społecznej i mediach. Również pozostałe elementy aktywności badawczej (w postaci: niskiego zaangażowania habilitanta w życie naukowe, organizacyjne i dydaktyczne; działalności eksperckiej nieskoncentrowanej na dyscyplinie, w ramach której złożono wniosek; skromnej aktywności w zakresie współpracy międzynarodowej) nie spełniają łącznie warunków określonych obowiązującymi przepisami, co nie pozwala pozytywnie ocenić dorobku naukowego i aktywności zawodowej skarżącego.
W wyniku wniesionego odwołania Rada Doskonałości Naukowej decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 21 ust. 2 u.s.n. w związku z art. 179 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, utrzymała w mocy uchwałę organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż Centralna Komisja w trybie art. 35 u.s.n. powołała dwóch recenzentów w osobach: prof. dr hab. B. D. oraz prof. dr. hab. T.G., którzy sporządzili negatywne dla habilitanta recenzje. W dniu 25 maja 2021 r. Zespół V Nauk Społecznych RDN, po zapoznaniu się z recenzjami sporządzonymi w postępowaniu odwoławczym i aktami sprawy, w głosowaniu tajnym wypowiedział się przeciw uwzględnieniu odwołania i uchyleniu zaskarżonej uchwały (wynik głosowania: za uchyleniem zaskarżonej uchwały; 0 - głosów, przeciw - 25 głosów, wstrzymujących się - 0 głosów). Prezydium RDN 31 maja 2021 r., po zapoznaniu się z pełną dokumentacją sprawy oraz ze stanowiskiem Zespołu, postanowiło w głosowaniu tajnym nie uwzględnić odwołania i utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę (wynik głosowania: za uchyleniem zaskarżonej uchwały - 0 głosów, przeciw - 10 głosów, wstrzymujących się - 0 głosów).
Zdaniem organu postępowanie habilitacyjne zostało przeprowadzone z należytą starannością i z zachowaniem wszelkich procedur wynikających z tych regulacji. Czynności przeprowadzono z zachowaniem zasady rzetelności i kompletności; dokonano dokładnego opisu, a także wnikliwej ewaluacji przebiegu obrad, zwłaszcza prowadzonej dyskusji podczas procedowania. RDN podzieliła stanowisko Rady Naukowej Dyscypliny Nauki o Komunikacji Społecznej i Mediach, iż osiągnięcia naukowe habilitanta nie stanowią znacznego wkładu w rozwój dyscypliny o komunikacji społecznej i mediach.
Ustosunkowując się do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej: "k.p.a.", poprzez nieumorzenie postępowania, organ podzielił pogląd, że przepisy u.s.n. nie normują wprost sytuacji, w której kandydat do stopnia naukowego doktora habilitowanego cofa wniosek o nadanie mu tego stopnia. Wobec treści art. 29 ust. 1 u.s.n., w postępowaniu habilitacyjnym znajdzie zastosowanie przepis art. 105 § 2 k.p.a. zgodnie z którym organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (por. H. Izdebski, J. Zieliński, Komentarz do art. 18(a) ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym SIP Lex; M. Sieniuć, Cofnięcie wniosku w sprawie nadania stopnia naukowego a klauzula interesu społecznego w świetle ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego nr 6(57)/2014). Niewątpliwie przyjąć trzeba, że osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora habilitowanego może dokonać cofnięcia wniosku, co jest równoznaczne z żądaniem umorzenia postępowania habilitacyjnego. Jednak właściwa rada jednostki organizacyjnej nie jest związana stanowiskiem wnioskodawcy i na zasadzie uznania może umorzyć prowadzone postępowanie lub je kontynuować w celu zakończenia podjęciem stosownej uchwały. Zaznaczyć bowiem należy, że postępowanie habilitacyjne, mimo określonych odmienności, powinno się zakończyć orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do jej istoty lub orzeczeniem w inny sposób kończącym sprawę (przywołano postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 1275/15). Według RDN, organ pierwszej instancji prawidłowo nie przychylił się do wniosku habilitanta o umorzenie postępowania z uwagi na złożenie oświadczenia o cofnięciu wniosku habilitacyjnego po sporządzeniu recenzji oraz po dacie podjęcia uchwały przez Komisję Habilitacyjną (a więc po poniesieniu przez Uniwersytet [...] - Wydział [...] znacznych kosztów postępowania habilitacyjnego). Uniwersytet [...] jest uczelnią publiczną, finansowaną ze środków publicznych, zaś gospodarowanie środkami publicznymi powinno odbywać się w sposób racjonalny, celowy i oszczędny oraz z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z dokonywanych nakładów. Z tych względów RDN uznała, że w sytuacji, w której kandydat do stopnia doktora habilitowanego składa wniosek o umorzenie tego postępowania po sporządzeniu recenzji i posiedzeniu oraz podjęciu uchwały przez Komisję Habilitacyjną, tj. w efekcie przed samym jego zakończeniem (tak jak to miało miejsce w przypadku skarżącego), rada wydziału jest uprawniona do nieuwzględniania takiego wniosku i kontynuowania postępowania habilitacyjnego. Zatem Rada w obliczu zaawansowania postępowania habilitacyjnego miała pełne podstawy do jego kontynuowania. Złożenie przez skarżącego wniosku nastąpiło w sytuacji faktycznej, gdy postępowanie habilitacyjne prowadzone przez organ pierwszej instancji znajdowało się na końcowym etapie procedury, tj. tuż przed wydaniem końcowej uchwały. W opinii organu odwoławczego, nie ma merytorycznego i uzasadnionego powodu, aby umarzać postępowanie - obarczone poniesionymi wcześniej przez budżet Państwa poważnymi kosztami - tuż przed wydaniem końcowego rozstrzygnięcia. W przedmiotowych okolicznościach umorzenie postępowania tuż przed wydaniem końcowej decyzji byłoby sprzeczne z interesem społecznym. Organ negatywnie ocenił zjawisko wycofywania przez kandydatów do tytułu czy stopnia naukowego swoich wniosków już po złożeniu wszystkich recenzji, gdyż w praktyce oznacza to uniemożliwienie wykonania ustawowego zadania postawionego radom wydziałów przez ustawę. Prowadzenie postępowania awansowego nie jest tylko i wyłącznie sprawą prywatną samego kandydata. Celem polityki naukowej Państwa jest harmonijny rozwój kadr naukowych zgodnie z najwyższymi standardami jakości badań wymaganych do uzyskania stopni naukowych i tytułu naukowego (art. 33 ust. 1a u.s.n.). W postępowanie awansowe zaangażowane są poważne środki budżetowe (uposażenia członków rady wydziału/naukowej, recenzentów, członków Centralnej Komisji) i osobowe. Ustawodawca wyznaczył - w ściśle określonych w art. 18a i art. 21 u.s.n. terminach - zadanie przeprowadzenia postępowań, które powinny się zakończyć rozstrzygnięciem merytorycznie oceniającym dorobek naukowy kandydata, w postaci uchwały w sprawie nadania (odmowy nadania) stopnia naukowego. O ile w ocenie RDN (poprzednio Centralnej Komisji) nie budzą kontrowersji przypadki cofania przez kandydata wniosku na początkowych etapach badania wniosku, o tyle wycofanie przez kandydata wniosku na etapie końcowym z realnym celem uniemożliwienia wydania przez radę wydziału ostatecznego rozstrzygnięcia - budzi poważne zastrzeżenia, także formalnoprawne. Co do zasady kandydat, decydując się na wszczęcie określonej procedury, poddaje ocenie swój dorobek naukowy przez środowisko naukowe i musi przyjąć taką, a nie inną jego ocenę (także negatywną). Ustawodawca w art. 18a i art. 21 u.s.n. dał wyraz przekonaniu, że rada wydziału i Centralna Komisja powinny zakończyć postępowanie rozstrzygnięciem merytorycznym oceniającym dorobek naukowy, a w przypadku wydania negatywnego rozstrzygnięcia - ocena dorobku naukowego kandydata powinna ponownie angażować radę wydziału i ewentualnie Centralną Komisję dopiero po wyznaczonym okresie 3-letnim (z oczywistym założeniem, że dorobek poddawany ponownej analizie będzie znacząco powiększony). Przypadki wycofywania przez kandydatów wniosków na etapie końcowym z założeniem uniemożliwienia wydania decyzji negatywnej są niezgodne z powołanym celem polityki naukowej Państwa, a więc i z interesem społecznym.
Według organu, również pozostałe zarzuty odwołania są niezasadne. W tym zakresie RDN powołała się na opinie rzeczoznawców Centralnej Komisji: prof. T.G. i prof. dr hab. B.D. Pierwszy z ww. rzeczoznawców stwierdził, że wszystkie trzy recenzje zostały sporządzone prawidłowo i skrupulatnie; odnoszą się do elementów określonych w ustawie i jednoznacznie wskazują na słabe powiązanie dorobku z naukami o mediach. Nadto skromny ilościowo dorobek habilitanta poza monografią jest w znacznym stopniu powtarzany w samej monografii. Z uchwały Komisji Habilitacyjnej jednoznacznie wynika negatywna ocena tak dorobku, jak i brak dokonań w sferze aktywności naukowej. Za całkowicie niezasadny ww. rzeczoznawca uznał zarzut, iż członkowie Komisji Habilitacyjnej nie posiadali kompetencji do sporządzenia ocen dorobku skarżącego, skoro ocenili jego dorobek jako niemieszczący się w obszarze dyscypliny nauki o komunikacji społecznej i mediach. W tym kontekście rzeczoznawca zaakcentował, że recenzenci oraz pozostali członkowie Komisji Habilitacyjnej, jak również całej Rady nie są jedynie naukowcami w dyscyplinie nauk społecznych, ale swoje stopnie i tytuły naukowe mają także w innych dyscyplinach nauk społecznych, w tym szczególnie istotnych dla oceny dorobku naukowego habilitanta socjologii (skąd wywodzi się fundamentalne dla tematyki monografii pojęcie "kapitału społecznego") i zarządzania. Skarżący obliczył indeks Hirscha (8) na podstawie danych [...] (a nie np. baz danych [...]) i - co istotniejsze - wskazuje przede wszystkim na cytowania raportów Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, wliczając prace współautorskie (a nie wyłącznie prace stricte naukowe). Zdaniem ww. rzeczoznawcy, Komisja Habilitacyjna dokonała oceny osiągnięć habilitanta zgodnie z art. 16 u.s.n. oraz w oparciu o kryteria oceny osiągnięć przewidziane w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie kryteriów oceny osiągnięć osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego. Rada rozważyła tę ocenę, szczególnie zaś brak uznania osiągnięcia naukowego za wnoszące "znaczny wkład" w nauki o mediach oraz brak aktywności naukowej międzynarodowej, krajowej i dydaktycznej, a następnie podjęła stosowną uchwałę. W procedowaniu wniosku nie zaistniały żadne uchybienia, dlatego odwołanie jest bezpodstawne.
Drugi rzeczoznawca w osobie prof. dr hab. B.D. też potwierdził, że wszyscy członkowie Komisji Habilitacyjnej byli kompetentni do oceny dorobku habilitanta. Ponadto wszyscy recenzenci, co nie zdarza się często, byli zgodni w swojej ocenie dorobku naukowego skarżącego, uznając go za skromny i wykraczający tematyką poza granice dyscypliny nauk o komunikacji społecznej i mediach, bliższy obszarowi studiów ekonomicznych, zarządzaniu czy nawet socjologii. We wnioskach końcowych opinii ww. rzeczoznawca ocenił postępowanie Rady jako w pełni zasadne i prawidłowe, przebiegające zgodnie z obowiązującymi przepisami i przyjętym harmonogramem, zdecydowanie podzielając wniosek Komisji Habilitacyjnej o odmowie nadania skarżącemu stopnia doktora habilitowanego. W zakresie merytorycznym ww. rzeczoznawca nie dopatrzył się zasadności odwołania od uchwały organu pierwszej instancji.
Odnosząc się do zarzutów kierowanych pod adresem sporządzonych w sprawie recenzji, RDN wyjaśniła, że opinie recenzentów są podstawową częścią materiału dowodowego w przewodach habilitacyjnych, a dotychczasowe orzecznictwo sądowe potwierdziło, iż negatywne oceny recenzentów nie mogą być zaprzeczane wyjaśnieniami kandydata do tytułu czy do stopnia.
Od powyższej decyzji skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) § 9 ust. 1 i ust. 2 w związku z § 5 ust. 1 i ust. 2 uchwały Senatu poprzez brak uchylenia zaskarżonej uchwały organu pierwszej instancji i nieumorzenie postępowania awansowego na skutek cofnięcia wniosku przez habilitanta, podczas gdy przepis ten nakazuje umorzenie postępowania w takiej sytuacji i odnosi się także do postępowań awansowych wszczętych przed 30 kwietnia 2019 r. i niezakończonych do dnia wejścia w życie uchwały Senatu;
2) art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 k.p.a. poprzez brak uchylenia uchwały Rady z [...] lipca 2020 r. nr [...] i nieumorzenie postępowania awansowego na skutek cofnięcia wniosku przez habilitanta oraz brak dostrzeżenia przez organ drugiej instancji pominięcia tej czynności procesowej przez organ pierwszej instancji, podczas gdy przepis ten nakazuje umorzenie postępowania w takiej sytuacji, a nadto RDN wadliwie oparła zaskarżoną decyzję na braku wystąpienia tak przesłanki z art 105 § 1, jak i z art 105 § 2 k.p.a., podczas gdy postępowanie habilitacyjne należało umorzyć wobec jego bezprzedmiotowości na podstawie art 105 § 1 k.p.a.;
3) art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na braku dostrzeżenia w uchwale Rady uchybienia obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, z czym związany jest obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, prawidłowego udokumentowania przebiegu postępowania oraz jego wyników, co doprowadziło do nierzetelnego rozpoznania odwołania w przedmiotowej sprawie i utrzymania w mocy uchwały organu pierwszej instancji w związku z uznaniem przez organ odwoławczy za prawidłowe oparcie uchwały na błędnie ustalonym w recenzjach i opinii stanie faktycznym oraz nieprawidłowo dokonanej analizy wniosku o wszczęcie postępowania awansowego, o czym świadczą liczne uchybienia złożonych recenzji i opinii wskazane w odwołaniu oraz uwzględnieniu oparcia uchwały na recenzjach i opiniach wydanych na skutek oceny dorobku, pomimo braku kompetencji członków Komisji Habilitacyjnej do jego oceny wobec jednoczesnego uznania przez członków Komisji, że przedstawiony dorobek nie mieści się w dziedzinie nauki o komunikacji społecznej i mediach.
W odpowiedzi na skargę RDN wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 8 kwietnia 2022 r. skarżący podniósł, że określanie rzekomego interesu społecznego na etapie odpowiedzi na skargę jest rażąco spóźnione. Wola utrudnienia awansu habilitacyjnego skarżącemu nie stanowi realizacji interesu społecznego, a wynika wyłącznie ze złośliwego działania Rady. Natomiast interes społeczny w postaci interesu fiskalnego w przedmiotowej sprawie nie istnieje, ponieważ postępowanie habilitacyjne, wbrew twierdzeniom organu, było w całości finansowane ze środków habilitanta, a nie ze środków publicznych, o czym wyraźnie świadczą dokumenty znajdujące się w aktach organu, jak również załączone przez skarżącego do skargi. Habilitant zwrócił też uwagę na zapisy protokołu nr 6 posiedzenia Rady z 29 czerwca 2020 r., z którego wyraźnie wynika, iż Rada nie podjęta uchwały z uwagi na istnienie interesu społecznego, w tym interesu fiskalnego, który uniemożliwiałby umorzenie postępowania. Organ drugiej instancji nie dostrzegł, że z uzasadnienia uchwały w żaden sposób nie wynika, dlaczego Rada odmówiła zasadności cofnięcia przez skarżącego wniosku. W uchwale organ pierwszej instancji nie odnotował cofnięcia wniosku, co dla niniejszej sprawy jest najistotniejsze.
Na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił dopuścić dowody z dokumentów załączonych do skargi, tj. faktury, kalkulacji kosztów postępowania habilitacyjnego i projektu umowy zawartej pomiędzy skarżącym a Uniwersytetem [...]. Pełnomocnik substytucyjny skarżącego, popierając skargę, dodał, że zaskarżona decyzja została podpisana przez Sekretarza RDN B.S., a w przypadku posiedzenia zdalnego, poprzedzającego jej wydanie, powinna być podpisana przez Przewodniczącego RDN, jeżeli uczestniczył w tym posiedzeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w opisanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej "P.p.s.a.".
W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd meriti wskazał, że zarzut skargi, polegający na podpisaniu zaskarżonej decyzji przez nieupoważnioną do tego osobę, a mianowicie przez Sekretarza RDN, podczas gdy powinna być podpisana przez Przewodniczącego RDN, jest chybiony. Przewodniczący RDN, na podstawie § 7 ust. 3 Statutu, w dniu 2 stycznia 2020 r. udzielił upoważnienia nr DO.012.1.2020.1.AW. - prof. dr hab. B.S. m.in. do podpisywania rozstrzygnięć podejmowanych przez organy RDN oraz podpisywania innych pism, których wydanie należy do właściwości Przewodniczącego RDN. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja RDN z dnia [...] maja 2021 r. została podpisana przez właściwą osobę, tj. prof. dra hab. B.S., reprezentującą organ na podstawie udzielonego upoważnienia przez Przewodniczącego RDN.
Odnosząc się do istoty sporu, to jest czy w sprawie zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania habilitacyjnego w oparciu o art. 105 k.p.a. Sąd pierwszej instancji wskazał, że przepisy u.s.n. nie normują wprost sytuacji cofnięcia wniosku w postępowaniu habilitacyjnym. Stosownie do treści art. 105 § 1 k.p.a., w przypadku, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Z kolei na podstawie art. 105 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Zatem wydanie decyzji o umorzeniu postępowania jest obligatoryjne, gdy postępowanie zostało wszczęte, ale okazało się lub stało się bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny (art. 105 § 1 k.p.a.) oraz fakultatywne, gdy - jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie wszczęto - gdy nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (art. 105 § 2 k.p.a.).
Sąd meriti zaznaczył, że wszczęcie postępowania w sprawie, która nie jest sprawą administracyjną, jak i utrata w toku postępowania charakteru sprawy administracyjnej przez sprawę rozpatrywaną przez organ administracji publicznej w tym postępowaniu prowadzą do umorzenia postępowania, przy czym w tym drugim wypadku powodem bezprzedmiotowości postępowania jest zmiana przepisów ustawowych stanowiących podstawę żądania strony lub decyzji podejmowanej z urzędu. Postępowanie staje się także bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., gdy (jedyna) strona postępowania administracyjnego utraciła przymioty, o których mowa w art. 28 k.p.a. lub wskutek śmierci strony w toku postępowania dotyczącego praw ściśle związanych z osobą zmarłej strony. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że na gruncie kontrolowanej sprawy nie zaistniała bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Brak jest również podstaw do uznania, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 105 § 2 k.p.a. przewidującego nie obiektywną, lecz subiektywną bezprzedmiotowość postępowania, kiedy to strona nie jest zainteresowana kontynuacją postępowania i uzyskaniem merytorycznego załatwienia sprawy w drodze decyzji. Wniosek o umorzenie postępowania musi pochodzić od strony, na żądanie której postępowanie zostało wszczęte i powinien zawierać uzasadnienie, które umożliwi organowi prowadzącemu postępowanie ocenę, czy ewentualne umorzenie postępowania nie będzie godzić w interes społeczny. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 19 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 1275/15, osoba ubiegająca się o nadanie stopnia naukowego może dokonać cofnięcia wniosku, co jest równoznaczne z żądaniem umorzenia postępowania. Jednak właściwa rada jednostki organizacyjnej nie jest związana stanowiskiem wnioskodawcy i na zasadzie uznania może umorzyć prowadzone postępowanie lub je kontynuować w celu zakończenia podjęciem stosownej uchwały. Przepisy k.p.a. nie przewidują możliwości wydania decyzji rozstrzygającej o odmowie umorzenia postępowania (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2014, s. 431). Jeżeli więc właściwy organ ocenia wniosek o umorzenie postępowania jako niezasadny bądź cofnięcie wniosku uznaje za nieskuteczne, to daje temu wyraz w orzeczeniu kończącym postępowanie merytorycznie.
Sąd pierwszej instancji dalej w dalszej części uzasadnienia wskazał, że organ administracji może umorzyć postępowanie (jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie wszczęto), ale po zbadaniu przesłanki, czy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Inaczej mówiąc, organ nie jest związany danym wnioskiem strony, o ile wykaże, że umorzenie postępowania nie jest zgodne z interesem społecznym. Organ z tego obowiązku wywiązał się w sposób prawidłowy, dowodząc, że prowadzenie postępowania awansowego nie jest tylko i wyłącznie prywatną sprawą samego kandydata, ponieważ celem polityki naukowej Państwa jest harmonijny rozwój kadr naukowych zgodnie z najwyższymi standardami jakości badań wymaganych dla uzyskania danego stopnia naukowego. RDN zwróciła też uwagę, że w przeprowadzanie postępowania awansowego zaangażowane są poważne środki budżetowe (uposażenia członków rady wydziału/naukowej, recenzentów, członków Centralnej Komisji) i osobowe. Dopuszczone w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. załączone do skargi dowody uzupełniające potwierdzają argument RDN o kosztowności postępowania habilitacyjnego. Okoliczność, iż część jego kosztów pokrywa skarżący (jak np. koszty sporządzenia 3 recenzji i posiedzenia członków Komisji Habilitacyjnej w łącznej kwocie 24.353,53 zł) nie może stanowić argumentu za dopuszczalnością umorzenia tego postępowania na każdym jego etapie, zgodnie z wolą habilitanta. To, że skarżący wszczął omawiane postępowanie wnioskiem z dnia [...] marca 2019 r. nie oznacza, iż jest jego gospodarzem (dysponentem). Dlatego też prawidłowo przyjęły organy obu instancji, że prowadzone postępowanie powinno zakończyć się merytorycznym rozstrzygnięciem oceniającym dorobek naukowy kandydata w postaci uchwały w sprawie nadania lub odmowy nadania stopnia naukowego.
W kwestii zarzutu naruszenia § 9 ust. 1 i ust. 2 w związku z § 5 ust. 1 i ust. 2 uchwały Senatu, a konkretnie załącznika nr 2 do tej uchwały, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oceniał legalność zaskarżonej decyzji RDN i utrzymanej nią w mocy uchwały Rady w świetle przepisów powszechnie obowiązujących, do których nie zaliczają się przepisy aktu o charakterze wewnętrznym jakim jest uchwała Senatu określająca regulamin studiów czy – jak w przedmiotowej sprawie – zasady postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego (przywołano orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 849/22 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 10 grudnia 2012 r., sygn. akt IV SAB/Gl 126/12).
Skarżący zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 385/22 w całości. Powyższemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zarzucono:
- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 189 ust. 1b ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez jego błędną subsumpcję polegającą na uznaniu, że w okolicznościach niniejszej sprawy obecność Przewodniczącego Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów (obecnie: Rada Doskonałości Naukowej) nie stała na przeszkodzie podpisaniu decyzji przez Sekretarza, oraz poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że pomimo wyraźnej dyspozycji tego przepisu czynnością cywilnoprawną można wyłączyć jego zastosowanie, podczas gdy z przepisu tego wynika, że uchwały podjęte w trakcie posiedzenia prowadzonego w sposób, o którym mowa w ust. 1a podpisuje przewodniczący Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, a w przypadku jego nieobecności - sekretarz Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów (obecnie: Rada Doskonałości Naukowej).
Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- § 9 ust. 1 i 2 oraz w zw. z § 5 ust 1 i 2 uchwały nr 481 Senatu Uniwersytetu [...] z 16 października 2019 w sprawie określenia sposobu postępowania w sprawie nadania stopnia doktora oraz stopnia doktora habilitowanego na Uniwersytecie [...] (poz. 340) w zw. z art. 34 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 574 z późn. zm.), poprzez jego niezastosowanie polegające na braku uchylenia zaskarżonej decyzji oraz pierwotnej uchwały nr [...] Rady Naukowej Dyscypliny Nauki o Komunikacji Społecznej i Mediach Uniwersytetu [...] z dnia [...] lipca 2020 r. (dalej także jako: Uchwała) oraz uznanie, że organy I i II stopnia nie były zobowiązane do zastosowania wskazanych przepisów postępowania, podczas gdy przepisy Statutu, na mocy art. 34 ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce mają moc obowiązującą w relacjach pomiędzy Uczelnią a użytkownikami administracyjnymi, tj. w określonym stosunku prawnym jak pomiędzy Radą Naukową Dyscypliny Nauki o Komunikacji Społecznej i Mediach Uniwersytetu [...] a habilitantem, a z powołanych przepisów Statutu U[...] wynika wyraźnie obowiązek umorzenia postępowania na skutek cofnięcia wniosku przez habilitanta, co odnosi się także do postępowań awansowych wszczętych przed dniem 30 kwietnia 2019 r. i nie zakończonych do dnia wejścia w życie rzeczonej uchwały Senatu;
- art. 105 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na braku uchylenia zaskarżonej pierwotnie uchwały nr [...] Rady Naukowej Dyscypliny Nauki o Komunikacji Społecznej i Mediach Uniwersytetu [...] z dnia [...] lipca 2020 r. oraz decyzji Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...] maja 2021 r. i nieprawidłowym uznaniu, że na skutek cofnięcia wniosku przez habilitanta nie zaistniały warunki do obligatoryjnego umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., które to uchybienie przeniknęło do postępowania sądowoadministracyjnego, podczas gdy z treści art. 105 § 1 k.p.a. wynika obowiązek umorzenia postępowania w takiej sytuacji a nadto poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że pierwotnie zaskarżona uchwała wskazuje na interes publiczny, o którym mowa w art. 105 § 2 k.p.a., podczas gdy organ I stopnia rozpoznając żądanie habilitanta w postaci cofnięcia wniosku nie określił tego interesu, a zatem nie rozważył zastosowania art. 105 § 2 k.p.a.;
- art. 144 § 4 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku z jakich powodów Sąd pierwszej instancji uznał, że "na gruncie kontrolowanej sprawy nie zaistniała bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a.", podczas gdy Sąd pierwszej instancji powinien na gruncie art. 144 § 4 P.p.s.a. wyjaśnić z jakich powodów uznał, że wskazany tryb obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego nie mógł być w sprawie zastosowany, co skutkuje brakiem wyjaśnienia rozstrzygnięcia w tym względzie;
- art. 106 § 5 k.p.a. w zw. z art. 233 w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na pominięciu dopuszczonych dowodów z faktury nr [...] z dnia 28 listopada 2019 r. wraz z potwierdzeniem zapłaty, kalkulacji kosztów postępowania habilitacyjnego wraz z korespondencją e-mailową, projektu zawartej pomiędzy skarżącym a Uniwersytetem [...] umowy, z których wynikało wyraźnie, że postępowanie habilitacyjne było finansowane wyłącznie ze środków skarżącego, a nie ze środków publicznych jak wskazano w zaskarżonym wyroku;
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na braku dostrzeżenia w pierwotnie zaskarżonej uchwale oraz decyzji organu II stopnia uchybienia obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego z czym związany jest obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, prawidłowego udokumentowania przebiegu postępowania oraz jego wyników, co doprowadziło do nierzetelnego rozpoznania skargi w przedmiotowej sprawie i utrzymania w mocy decyzji Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...] maja 2021 r. w związku z uznaniem przez Sąd pierwszej instancji za prawidłowe oparcie zaskarżonej decyzji a w konsekwencji także i pierwotnej uchwały na błędnie ustalonym w recenzjach i opinii stanie faktycznym i nieprawidłowo dokonanej analizy wniosku o wszczęcie postępowania awansowego, o czym świadczą liczne uchybienia złożonych recenzji i opinii wskazane w skardze oraz uprzednio w odwołaniu od uchwały oraz uwzględnieniu oparcia pierwotnej uchwały na recenzjach i opiniach wydanych na skutek oceny dorobku pomimo braku kompetencji członków komisji habilitacyjnej do jego oceny wobec jednoczesnego uznania przez członków Komisji, że przedstawiony dorobek nie mieści się w dziedzinie nauki o komunikacji społecznej i mediach.
Powyższe naruszenia prawa procesowego doprowadziły w rezultacie do naruszenia art. 151 P.p.s.a. poprzez bezpodstawne oddalenie skargi.
Jednocześnie, w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a. skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci Protokołu nr 4/2019 z posiedzenia Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia 10 kwietnia 2019 roku oraz uchwały nr [...] Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. w sprawie umorzenia postępowania o nadanie tytułu profesora w dziedzinie nauk humanistycznych dr hab. M.K. na okoliczność umorzenia postępowania awansowego przez organ I stopnia na skutek cofnięcia wniosku o przeprowadzenie tego postępowania w analogicznej sytuacji jak skarżący, tj. po przygotowaniu recenzji.
Na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 i art. 188 P.p.s.a. skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny; względnie o uchylenie zaskarżonego wyniku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Nadto skarżący kasacyjnie wniósł o zasądzenie na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że przepis art. 189 ust. 1b Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wyraźnie określa zasady podpisywania uchwał, co ma zabezpieczyć prawidłowy tok postępowania i nie sposób jest czynnością cywilnoprawną w postać udzielenia pełnomocnictwa wyłączyć dyspozycji powszechnie obowiązującego przepisu prawa jakim jest właśnie art. 189 ust. 1b Przepisów wprowadzających. Przepis ten stanowi, że uchwały podjęte w trakcie posiedzenia prowadzonego w sposób, o którym mowa w ust. 1a podpisuje przewodniczący Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, a w przypadku jego nieobecności - sekretarz Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów (obecnie: Rada Doskonałości Naukowej). Określenie "w przypadku jego nieobecności" zawarte w przepisie art. 189 ust. 1b Przepisów wprowadzających ustawodawca pozostawił bez dalszego dookreślenia, co na gruncie wykładni językowej oznacza, że określenie to odnosi się bezpośrednio do poprzedniej części tego przepisu, tj. posiedzenia prowadzonego za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. W takich okolicznościach uchwałę (decyzję) mógł podpisać wyłącznie Przewodniczący Komisji, a jej sekretarz tylko w sytuacji, gdyby Przewodniczący Komisji nie był obecny na posiedzeniu.
Dalej skarżący podał, że Uniwersytet [...], ani inny podmiot publiczny nie poniosły z tytułu postępowania habilitacyjnego prowadzonego w sprawie skarżącego żadnych kosztów, co znajduje potwierdzenie w przedstawionych w sprawie dowodach, z których wyraźnie wynika, że skarżący sfinansował całe postępowanie habilitacyjne. Skoro zatem habilitant jest dysponentem postępowania habilitacyjnego, może on w każdym momencie cofnąć wniosek. W takiej sytuacji postępowanie nie może się toczyć z uwagi na bezprzedmiotowość. Czynność w postaci cofnięcia wniosku oparta na art. 105 § 1 k.p.a. nie podlega ocenie organu administracji, jeżeli w postępowaniu nie ma już wniosku, to nie może ono w przedmiocie jego rozpoznania się toczyć. Takie postępowanie winno zatem zostać umorzone jako bezprzedmiotowe.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wskazał, że nie sposób się zgodzić ze skarżącym kasacyjnie, że organ nie może wyznaczyć pełnomocnika do podpisywania w jego imieniu stosownych uchwał czy decyzji. Na mocy odrębnego pełnomocnictwa Przewodniczący upoważnił Sekretarza do działania w jego imieniu. Niniejsze postępowanie jest dla organów administracyjnych działających w określonej strukturze administracyjnej i wydających na mocy stosownych przepisów ustawowych dziennie wiele dokumentów, w tym określonych decyzji/ uchwał zjawiskiem powszechnym. Organ całkowicie nie zgadza się ze skarżącym jakoby ten przepis był jakimś szczególnym przepisem wyłączającym zastosowanie ogólnych reguł wynikających z kodeksu cywilnego, czy też kodeksu postępowania administracyjnego polegających na jednostronnym powierzeniu kompetencji przez organ administracji pracownikowi aparatu pomocniczego tego organu. Zgodnie z art. 268a. k.p.a. organ administracji publicznej może upoważniać, na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej, pracowników obsługujących ten organ do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień, zaświadczeń, a także do poświadczania za zgodność odpisów dokumentów przedstawionych przez stronę na potrzeby prowadzonych postępowań z oryginałem. Zgodne z art. 268a k.p.a. upoważnienie Sekretarza do podpisu ww. uchwały było prawidłowe. Nie sposób się zgodzić z twierdzeniami skarżącego kasacyjnie, gdyż w wyniku takiej interpretacji przepisów de facto organ zmuszony od podpisywania samodzielnie w sprawie wszelkich dokumentów bez możliwości powierzenia tych kompetencji pracownikom pomocniczym.
Ponadto zdaniem organu nie sposób też stwierdzić, że przepis mówi o konieczności obecności Przewodniczącego na danym posiedzeniu, w którym dochodzi do podjęcia uchwały. Zdaniem organu art. 189 ust. 1b ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym stanowi również o upoważnieniu Sekretarza na mocy samej ustawy do podpisywania za Przewodniczącego niniejszych uchwał, kiedy dana uchwała zostaje dopiero sporządzona. Rzeczą naturalną, jest, że uchwały organu kolegialnego podpisywane są dopiero po ich sporządzeniu w późniejszym terminie i w takiej sytuacji zgodnie z ustawą przy nieobecności Przewodniczącego może je podpisać Sekretarz.
Ustosunkowując się do wniosku skarżącego kasacyjnie o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci Protokołu nr 4/2019 z posiedzenia Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia 10 kwietnia 2019 roku oraz Uchwały nr [...] Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a, zdaniem organu wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi, iż nie jest istotny dla wyjaśnienia w niniejszej sprawie jakichkolwiek wątpliwości. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. może mieć miejsce wyjątkowo, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Przywołany przepis wyraźnie stanowi o przeprowadzeniu dowodu, a nie o prowadzeniu postępowania dowodowego. W ocenie organu przedstawiony przez skarżącego kasacyjnie dowód nie spełnia wymogu wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Trudno też ustosunkować się organowi do tego dokumentu, który był wydany w innej sprawie, na podstawie innych okoliczności faktycznych oraz nie był przedmiotem analizy i rozpoznania w sprawie prowadzonej przez Radę Doskonałości Naukowej.
Organ wskazał nadto że w jego ocenie nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 106 § 5 k.p.a. w zw. z art. 233 w zw. z art. 227 k.p.c. Po pierwsze, z uwagi na wskazaną przez stronę skarżącą podstawę prawną. Po drugie ze względu na to, że aspekt finansowy ma jedynie charakter poboczny przy uzasadnieniu przez sąd oraz organy sprzeczności z interesem publicznym umorzenia postępowania w niniejszej sprawie. Sąd pierwszej instancji należycie uzasadnił, iż umorzenie postępowania habilitacyjnego skarżącego byłoby sprzeczne z interesem społecznym i szkodziłoby prawidłowej realizacji polityki naukowej w Polsce. Szerokie i wystarczające uzasadnienie sprzeczności z interesem społecznym umorzenia postępowania, o które wniósł zainteresowany, zawarte jest zarówno w zaskarżonej uchwałach organów jak i w zaskarżonym wyroku oraz odpowiedzi na skargę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, choć nie wszystkie zarzuty w niej podniesione zasługiwały na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. Nie zachodzi również żadna z przesłanek odrzucenia skargi albo umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli wyroku zaskarżonego skargą kasacyjną.
Przed przystąpieniem do oceny zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej odnotować należy, że zgodnie z treścią art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się bowiem do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Zarzut przedstawiony w punkcie pierwszym petitum skargi kasacyjnej zasadniczo eksponuje błąd subsumpcji przepisu art. 189 ust. 1b ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, odnoszący się do elementu procedury administracyjnej tj. podpisania decyzji (uchwały) przez sekretarza w przypadku nieobecności przewodniczącego Rady Doskonałości Naukowej. Istota problemu sprowadza się do wykładni i w konsekwencji zastosowania postanowień art. 189 ust. 1b ww. ustawy. Zgodnie z art. 189 ust. 1a tej ustawy posiedzenia Prezydium Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów (od 1 stycznia 2021 r. – Rady Doskonałości Naukowej; zob. art. 179 ust. 10 ww. ustawy) i jej sekcji mogą być przeprowadzane przy użyciu środków komunikacji elektronicznej, zapewniających w szczególności:
1) transmisję posiedzenia w czasie rzeczywistym między jego uczestnikami,
2) wielostronną komunikację w czasie rzeczywistym, w ramach której uczestnicy posiedzenia mogą wypowiadać się w jego toku - z zachowaniem niezbędnych zasad bezpieczeństwa.
Natomiast art. 189 ust. 1b zasadniczo wymaga, aby uchwały podjęte w trakcie posiedzenia przeprowadzonego w sposób, o którym mowa w ust. 1a, podpisał przewodniczący Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów (od 1 stycznia 2021 r. – Rady Doskonałości Naukowej; zob. ww. art. 179 ust. 10 ww. ustawy), a w przypadku jego nieobecności - sekretarz Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów (sekretarz Rady). Zaznaczyć przy tym należy, że przepis art. 189 ust. 1b został dodany przez art. 67 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19 (Dz. U. 2020, poz. 1086), zmieniającej ustawę - Przepisy wprowadzające z dniem 24 czerwca 2020 r. Nowelizacja ustawy - Przepisy wprowadzające w zakresie działalności Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów miała zatem miejsce w szczególnym okresie funkcjonowania Państwa tj. w czasie stanu epidemii.
Naczelny Sąd Administracyjny ma na uwadze, że normę prawną rekonstruuje się zawsze z całokształtu obowiązujących przepisów prawnych. Konieczne jest więc w tym przypadku sięgnięcie do zasad wykładni, zgodnie z którymi znaczenie przepisu zależy nie tylko od jego językowego sformułowania (kontekst językowy), lecz także od treści innych przepisów (kontekst systemowy) oraz całego szeregu wyznaczników pozajęzykowych, m.in. takich jak cele, funkcje regulacji prawnej. W procesie wykładni prawa interpretatorowi nie wolno ignorować wykładni systemowej i celowościowej przez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy skonfrontujemy go z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej (por. L. Morawski, Wykładnia w orzecznictwie sądów. Komentarz, Toruń 2002, s. 77).
Na gruncie wykładni systemowej przepisy prawne należy interpretować biorąc pod uwagę ich miejsce w systematyce wewnętrznej aktu prawnego (argumentum a rubrica). Oznacza to, że art. 189 ust. 1b ustawy - Przepisy wprowadzające należy interpretować w ścisłym związku z art. 189 ust. 1a tej ustawy. Przepis ten stanowiący, że uchwały podjęte w trakcie posiedzenia przeprowadzonego w sposób, o którym mowa w ust. 1a, podpisuje przewodniczący Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, a w przypadku jego nieobecności - sekretarz Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, jest konsekwencją wprowadzonej w ustępie 1a art. 189 możliwości przeprowadzenia posiedzenia Prezydium przy użyciu środków komunikacji elektronicznej, jak i podjęcia uchwały w trakcie posiedzenia przeprowadzonego w opisany wyżej sposób. Przyjęty przez ustawodawcę sposób procedowania prezydium Centralnej Komisji w zakresie podpisywania uchwał, został dostosowany do zdalnego trybu głosowania. Skoro w trakcie odbywanego posiedzenia zdalnego wszyscy członkowie prezydium nie są obecni fizycznie w jednym miejscu, to tym samym nie mogą złożyć swoich podpisów pod podjętą uchwałą. Ustawodawca wprowadzając z dniem 24 czerwca 2020 r. wskazaną regulację nałożył obowiązek złożenia podpisu pod podjętą uchwałą na jedną osobę - przewodniczącego lub sekretarza. Przy czym uprawnienie sekretarza aktualizuje się wyłącznie - na co zasadnie zwrócił uwagę skarżący kasacyjnie - w razie nieobecności przewodniczącego. W związku z tym szczególnym przypadkiem określonym ustawowo wyłączona została możliwość podpisania decyzji przez sekretarza działającego z upoważnienia przewodniczącego (w realiach sprawy - na podstawie upoważnienia udzielonego w dniu 2 stycznia 2020 r.).
Niewątpliwie relewantną przesłanką decydującą o tym, kto podpisuje uchwałę podjętą w trakcie posiedzenia przeprowadzonego przy użyciu środków komunikacji elektronicznej, jest: "nieobecność" przewodniczącego. Literalna jak i celowościowa wykładnia przepisu art. 189 ust. 1b ww. ustawy prowadzi do wniosku, że chodzi o nieobecność przewodniczącego na posiedzeniu prezydium, na którym podjęto daną uchwałę. Nie bez znaczenia jest również to, że prezydium Rady, jako organ kolegialny, podejmuje decyzję w formie uchwały. Jest zatem oczywiste, że norma zawarta w art. 189 ust. 1b ww. ustawy odnosi się do uchwały podejmowanej przez ten organ Centralnej Komisji. Jeśli zatem w posiedzeniu i w głosowaniu nad uchwałą brał udział przewodniczący Rady, to nie można przyjąć, na gruncie powołanego przepisu, że uprawnionym do podpisania uchwały (decyzji) był sekretarz Rady (zob. w tej materii: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 października 2023 r., sygn. akt III OSK 839/22, z dnia 28 listopada 2023 r.; sygn. akt III OSK 1017/22 oraz z dnia 27 maja 2025 r.; sygn. akt III OSK 1016/22).
W świetle powyższego nie jest trafne jest stanowisko Rady Doskonałości Naukowej przyjmujące, że uprawnienie sekretarza do złożenia podpisu, nie odnosiło się do nieobecności przewodniczącego w trakcie posiedzenia prezydium, ale chwili podpisywania uchwały. Brzmienie art. 189 ust. 1b ustawy - Przepisy wprowadzające wskazuje bowiem, że zawsze w przypadku obecności przewodniczącego na posiedzeniu prezydium, ma on obowiązek podpisać podjęte na tym posiedzeniu uchwały. Natomiast uprawnienie sekretarza, stanowiące wyjątek od reguły, aktualizuje się tylko i wyłącznie w razie nieobecności przewodniczącego na posiedzeniu. Sąd pierwszej instancji uznał zatem nieprawidłowo, że w realiach sprawy sekretarz był uprawniony do podpisania decyzji z dnia [...] maja 2021 r., niezależnie od tego, że w tym dniu na posiedzeniu obecny był przewodniczący.
Odnosząc się w dalszej kolejności łącznie do zarzutów skargi kasacyjnej przedstawionych w pkt II.1 i II.2 petitum skargi kasacyjnej wskazać należy, że postępowanie w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego na gruncie u.s.n. nie jest typowym postępowaniem administracyjnym, albowiem przepisy k.p.a. znajdują w nim zastosowanie jedynie odpowiednio i to wyłącznie w zakresie w tej ustawie nieuregulowanym, zgodnie z art. 29 ust. 1 u.s.n.
W literaturze przedmiotu powszechnie przyjmuje się, że "odpowiednie zastosowanie przepisów" oznacza, że przy rozważaniu, które przepisy regulujące postępowanie administracyjne będą miały zastosowanie wprost, które z odpowiednimi modyfikacjami, a które w ogóle nie będą miały zastosowania, należy wziąć pod uwagę cechy charakterystyczne postępowań w sprawach stopni naukowych i tytułu naukowego. Odpowiednie stosowanie k.p.a. w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego nie może jednak w żaden sposób zmienić charakteru tych postępowań, ponieważ przy odpowiednim stosowaniu wszelkich przepisów prawa modyfikacji mogą podlegać jedynie przepisy odpowiednio stosowane, a nie przepisy, które mają być przez nie uzupełniane (zob. J. Nowacki, Analogia legis, Warszawa 1966, s. 146; B. Adamiak, J. Borkowski, Zakład administracyjny w postępowaniu administracyjnym, "Studia Iuridica" 1996, nr 32, s. 23). "Odpowiednie" stosowanie k.p.a. w sprawach o nadanie stopnia naukowego albo tytułu naukowego ma zatem ścisły związek ze specyfiką postępowań poprzedzających podejmowanie przez właściwe jednostki organizacyjne uchwał w tych sprawach. Wyrażoną w art. 29 ust. 1 u.s.n. regułę należy rozumieć w ten sposób, że w omawianych sprawach przepisy k.p.a. mają zastosowanie tylko w kwestiach nieuregulowanych w ustawie i jest to tylko zastosowanie odpowiednie. Odpowiedniość stosowania k.p.a. oznacza, że jedne przepisy Kodeksu będą stosowane wprost, bez żadnych modyfikacji, inne z dostosowaniem do charakteru rozpatrywanej sprawy, a niektóre w ogóle nie będą miały zastosowania. Przepisy ustawy o stopniach naukowych nie regulują zarówno instytucji umorzenia postępowania, jak i jego zawieszenia, stąd też w tym zakresie odpowiednie zastosowanie znajdą właściwe przepisy k.p.a. Stosownie do postanowień art. 105 § 1 k.p.a. w razie bezprzedmiotowości postępowania, niezależnie od przyczyn, organ je prowadzący zobowiązany jest wydać decyzję o jego umorzeniu. Z kolei zgodnie z art. 105 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym.
Należy podzielić systemowe zapatrywanie, że w klasycznym postępowaniu administracyjnym, w którym przepisy k.p.a. znajdują zastosowanie wprost, na skutek wycofania wniosku o wszczęcie postępowania przestaje istnieć element warunkujący nawiązanie stosunku materialnego, a organ prowadzący postępowanie pozbawiony wniosku strony nie może orzekać w sposób merytoryczny o żądaniu nieistniejącym. W przeciwnym razie zaistniałby przypadek, gdzie dalsze prowadzenie postępowania byłoby działaniem z urzędu, które w postępowaniach określanych jako wnioskowe, jest wyraźnie zakazane w art. 61 § 2 k.p.a. (zob. w tej materii m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2007 r.; sygn. akt II OSK 377/06 oraz z dnia 4 sierpnia 2011 r.; sygn. akt I OSK 1397/10). Zgodnie z argumentacją wspierającą to stanowisko, jeżeli przepisy administracyjnego prawa materialnego stanowią, że w danej sprawie postępowanie administracyjne może zostać wszczęte wyłącznie na żądanie strony (zasada skargowości), to wówczas taki wniosek strony zakreśla ramy podmiotowe i przedmiotowe tego postępowania. Wnioskodawca domaga się bowiem od organu w określonej sytuacji faktycznej konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej jego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa materialnego. W przypadku, gdy postępowanie administracyjne może być wszczęte tylko na wniosek strony, cofnięcie wniosku przez jedynego wnioskodawcę lub wszystkich wnioskodawców oznacza, że przestaje istnieć przedmiot postępowania administracyjnego, ponieważ brak jest żądania uprawnionego podmiotu konkretyzacji jego praw lub obowiązków w określonych okolicznościach faktycznych. W takiej sytuacji organ administracji publicznej traci kompetencje do dalszego prowadzenia postępowania i wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty wbrew woli wnioskodawcy, powinien więc umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Należy zgodzić się z poglądem, że art. 105 § 2 k.p.a. ma zastosowanie wyłącznie do postępowań administracyjnych, które mogą być prowadzone także z urzędu, a w przypadku postępowań prowadzonych tylko na wniosek wyłącznie wówczas, gdy wniosek o wszczęcie postępowanie złożony został przez więcej niż jeden podmiot, a sprzeciw pochodzi od jednego z pozostałych wnioskodawców.
Odnotować jednak należy, że na gruncie analizowanej sprawy, w której przepisy k.p.a. stosuje się odpowiednio, przyjęte przez skarżącego kasacyjnie rozumienie art. 105 § 2 k.p.a. jest nieadekwatne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w tej kwestii stanowisko Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe. Sąd podziela bowiem tezę, że postępowanie o nadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego wszczynane jest wyłącznie na wniosek, i że jedyną jego stroną jest wnioskujący – art. 18a ust. 1 u.s.n. Należy również przyjąć, że co do zasady wnioskujący o nadanie stopnia doktora habilitowanego jest wyłącznym dysponentem toczącego się w tym zakresie postępowania. Układ ten ulega jednak zmianie, jeżeli wszystkie recenzje osiągnięć naukowych habilitanta są negatywne. W takim skonfigurowaniu habilitant ma właściwie pewność, że odpowiednia jednostka uczelni podejmie uchwałę o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego. Odmienność postępowania o nadanie stopnia doktora habilitowanego od typowego postępowania administracyjnego sprowadza się do tego, że negatywne rozpatrzenie wniosku inicjującego takie postępowanie zmienia sytuację prawną habilitanta. W klasycznym postępowaniu administracyjnym, w którym organ wydaje negatywną decyzję administracyjną, nieuwzględniającą wniosku inicjującego postępowanie, sytuacja prawna wnioskującego nie ulega zmianie. Postępowanie o nadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego cechuje w tym zakresie swoistość, wynikająca z postanowień art. 21 ust. 3 u.s.n. Adekwatnie do treści powołanego przepisu uostatecznienie się uchwały o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego ma ten skutek, że osoba ubiegająca się o jego nadanie może ponownie wystąpić z wnioskiem o wszczęcie postępowania habilitacyjnego po upływie co najmniej trzech lat. Okres ten może zostać skrócony do 12 miesięcy w przypadku znacznego zwiększenia dorobku naukowego lub artystycznego. Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 grudnia 2022 r.; sygn. akt III OSK 1790/21 uchwała o odmowie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego wprowadza sui generis czasową niedopuszczalność ponownego wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. Systemowo należy więc przyjąć, że zmianę sytuacji prawnej podmiotu ubiegającego się o nadanie stopnia doktora habilitowanego determinuje samo zainicjowanie postępowania w tym przedmiocie, jego wynik ma jedynie wpływ na charakter tej zmiany. Przedstawiona specyfika postępowania o nadanie stopnia doktora habilitowanego skutkuje tym, że art. 105 § 2 k.p.a. powinien w nim znaleźć odpowiednie zastosowanie mutatis mutandis, a więc z uwzględnieniem cechujących to postępowanie odmienności. W takim skadrowaniu należy podzielić stanowisko, że cofnięcie wniosku o nadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego, w sytuacji gdy wszystkie recenzje osiągnięć naukowych habilitanta są negatywne i habilitant miał możliwość zapoznania się z ich treścią, jest sprzeczne interesem społecznym. Zaakceptowanie stanowiska przeciwnego prowadziłoby do tego, że habilitant mógłby "uciec" od negatywnych skutków, przewidzianych przez ustawodawcę jako następstwo odmowy nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego, ilekroć zdążyłby złożyć oświadczenie o cofnięciu wniosku inicjującego postępowanie, przed podjęciem przez radę jednostki organizacyjnej uchwały w tym przedmiocie. Konsekwencją tego byłaby z kolei możliwość niezwłocznego inicjowania postępowania habilitacyjnego w oparciu o ten sam - uprzednio negatywnie zweryfikowany - dorobek naukowy, na innej uczelni. Zapobieżenie takiej "turystyce naukowej" stanowi ratio reżimu przewidzianego treścią art. 21 ust. 3 ustawy o stopniach naukowych (szerzej na ten temat zob. M. Sienić, Cofnięcie wniosku w sprawie nadania stopnia naukowego a klauzula interesu społecznego w świetle ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, ZNSA 2014, z. 6, s. 73-86). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu cytowanego wyżej wyroku skonstatował więc zasadnie, że należy stanąć na stanowisku, że osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora habilitowanego może dokonać cofnięcia wniosku, co jest równoznaczne z żądaniem umorzenia postępowania habilitacyjnego. Jednak właściwa rada jednostki organizacyjnej nie jest związana stanowiskiem wnioskodawcy i na zasadzie uznania może umorzyć prowadzone postępowanie lub je kontynuować w celu zakończenia podjęciem stosownej uchwały. Negatywna ocena osiągnięć naukowych habilitanta przez wszystkich recenzentów powoduje, że w interesie społecznym jest podjęcie przez radę jednostki organizacyjnej uchwały o odmowie nadania mu stopnia doktora habilitowanego i tym samym wywołanie skutków przewidzianych w art. 21 ust. 3 ustawy o stopniach naukowych. Reasumując powyższe rozważania uznać należy, że przyjęty przez Sąd pierwszej instancji sposób rozumienia art. 105 § 2 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 u.s.n. jest prawidłowy.
Za niezasadny uznać należało również zarzut opisany w pkt II.3 petitum skargi kasacyjnej, w tym z uwagi na jego wadliwość konstrukcyjną. W warstwie opisowej tego zarzutu zarzucono naruszenie art. "144 § 4 P.p.s.a." pomimo tego, że takiego przepisu nie zawierają w ogóle regulacje P.p.s.a. Intencją autora skargi kasacyjnej, jak wynika z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej, było jednak zarzucenie Sądowi pierwszej instancji naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. określającego elementy konstrukcyjne uzasadnienia wyroku. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wskazać należy, że obowiązki sądu płynące z tej regulacji są niezwykle istotne. Choć uzasadnienie wyroku jest w istocie rzeczy instytucją wtórną w stosunku do postępowania przeprowadzonego przed sądem administracyjnym - sprowadza się ono bowiem do rekapitulacji jego przebiegu i prezentacji stanowiska sądu - art. 141 § 4 P.p.s.a. tworzy po stronie sądu obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi zapoznanie się z tokiem rozumowania, który doprowadził sąd do określonego rozstrzygnięcia sprawy. Zarówno strony postępowania - jak i inne zainteresowane osoby i podmioty - powinny być w stanie na podstawie uzasadnienia jednoznacznie zrekonstruować podstawę rozstrzygnięcia, a także przyczyny zajęcia danego stanowiska przez sąd. Z treści uzasadnienia wyroku powinno nadto wynikać, że sąd przeanalizował wszystkie zarzuty zamieszczone w skardze, konfrontując je z ustaleniami poczynionymi przez organy i z materiałem dowodowym sprawy. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie daje jakichkolwiek podstaw do uznania, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a.
Zarzut opisany w pkt II.4 petitum skargi kasacyjnej również nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzut dotyczący naruszenia art. 106 § 5 P.p.s.a. (w skardze kasacyjnej błędnie wskazano "art. 106 § 5 k.p.a. – uwaga Naczelnego Sądu Administracyjnego) w zw. z art. 227 i art. 233 k.p.c. może być skutecznie podnoszony jeżeli strona skarżąca wykazała, że zastosowane przez sąd pierwszej instancji kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne. W realiach rozpatrywanej sprawy taka sytuacja nie miała jednakże miejsca.
Z kolei Sąd pierwszej instancji nie mógł w ogóle naruszyć art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. (zarzut opisany w pkt II.5 petitum skargi kasacyjnej), gdyż tych przepisów nie stosował.
Finalnie nawiązując do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przeprowadzenie dowodów należy wyjaśnić, że zgodnie z przepisami P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, co wynika z faktu związania tego sądu granicami skargi kasacyjnej. W postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny ocenia wyłącznie prawidłowość działania sądu administracyjnego pierwszej instancji w granicach podstaw kasacyjnych. Wprawdzie przepis art. 106 § 3 P.p.s.a. przewiduje możliwość uzupełnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym materiału dowodowego przez dopuszczenie dowodu z dokumentów, lecz ta instytucja może nastąpić wyłącznie w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a., a zatem dotyczy dowodów uzupełniających z dokumentów i wyznacza ścisłe granice wykorzystania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nowych dowodów. Z regulacji tej wynika, że nie każdy dowód może być dopuszczony w tym postępowaniu, lecz jedynie dowód z konkretnie oznaczonych dokumentów, przy czym ma to być dowód uzupełniający, a więc taki, który nie był przedstawiony i oceniony w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją. Z przepisu tego wynika także, że dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. W orzecznictwie prezentowano również stanowisko, że przepis ten ma zastosowanie wyłącznie przed sądem pierwszej instancji (zob. w tej materii wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2016 r.; sygn. akt II OSK 847/16 oraz z dnia 6 lutego 2019 r.; sygn. akt II GSK 5434/16).
Wskazane wyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny motywy i przyjęte oceny w zakresie odnoszącym się do pierwszego z zarzutów kasacyjnych stanowią wystarczającą podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej organu i uchylenia zaskarżonego wyroku. Ponieważ sama istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, to działając na podstawie art. 188 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę. W związku z powyższym w punkcie pierwszym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uchylił na podstawie art. 188 P.p.s.a. zaskarżony wyrok w całości i stosując art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 193 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję organu.
W punkcie drugim wydanego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o kosztach postępowania sądowego na podstawie art. 200 w zw. z art. 203 pkt 1 P.p.s.a., Zgodnie z pierwszym ze wskazanych przepisów w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z kolei zgodnie z drugim ze wskazanych przepisów w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej stronie, która wniosła tę skargę należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od organu, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. W związku z tym w tej sprawie należało zasądzić od organu na rzecz skarżącego kasacyjnie kwotę 1.240 zł złotych stanowiącą zwrot kosztów postępowania pierwszoinstancyjnego (780 zł) oraz postępowania kasacyjnego (460 zł). Koszty te obejmują sumę wpisów od skargi i skargi kasacyjnej (300 zł), opłatę kancelaryjną za sporządzenie uzasadnienia wyroku przez Sąd pierwszej instancji (100 zł) oraz wynagrodzenie radcy prawnego będącego pełnomocnikiem strony skarżącej kasacyjnie za obydwie instancje (840 zł), obliczone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).