III OSK 2869/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-07-23
NSAAdministracyjneŚredniansa
dostęp do informacji publicznejpola elektromagnetycznepomiarybezczynność organurażące naruszenie prawaprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjneNSAzdrowie publiczne

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie o dostęp do informacji publicznej dotyczącej pomiarów pól elektromagnetycznych, uznając, że opóźnienie organu nie było rażącym naruszeniem prawa.

Skarżący M.Z. domagał się dostępu do informacji publicznej dotyczącej możliwości i metod wykonywania pomiarów pól elektromagnetycznych przez Inspektora Sanitarnego. Po bezczynności organu, WSA umorzył postępowanie w części, stwierdził bezczynność niebędącą rażącym naruszeniem prawa i oddalił skargę w pozostałej części. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że opóźnienie organu w udzieleniu odpowiedzi nie było rażącym naruszeniem prawa, a sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił brak podstaw do wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej.

Sprawa dotyczyła skargi M.Z. na bezczynność Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (MPWIS) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej pomiarów pól elektromagnetycznych. Skarżący skierował szczegółowy wniosek, na który organ odpowiedział z opóźnieniem. WSA w Krakowie, rozpoznając skargę, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania aktu, stwierdził bezczynność organu, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, i oddalił skargę w pozostałej części, zasądzając koszty. M.Z. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym błędne uznanie, że bezczynność nie była rażącym naruszeniem prawa, pominięcie wagi informacji związanej ze zdrowiem publicznym oraz konstytucyjnym prawem do badań naukowych, a także oddalenie żądania wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że rażące naruszenie prawa wymaga szczególnego ciężaru gatunkowego i nie jest nim samo przekroczenie terminu, jeśli nie jest ono znaczne, niezaprzeczalne i pozbawione racjonalnego uzasadnienia. W ocenie NSA, opóźnienie organu nie było wynikiem złej woli ani lekceważenia. Sąd uznał również, że uprawnienie do wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny i nie było podstaw do jego zastosowania. NSA potwierdził, że organ ostatecznie udzielił wyczerpującej odpowiedzi na wniosek, co skutkowało brakiem podstaw do zobowiązania organu do załatwienia wniosku i prawidłowym zastosowaniem art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd oddalił również wniosek organu o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, wskazując na brak podstaw prawnych w sytuacji oddalenia skargi kasacyjnej wniesionej przez stronę, która wygrała sprawę przed sądem pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, samo przekroczenie terminu do załatwienia sprawy nie jest wystarczające do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Wymaga to szczególnego ciężaru gatunkowego, np. oczywistego lekceważenia wniosków strony lub braku chęci załatwienia sprawy.

Uzasadnienie

Rażące naruszenie prawa musi być ewidentne, bezdyskusyjne i drastyczne. Opóźnienie organu w tej sprawie nie miało cech złej woli ani lekceważenia, a jedynie wynikało z konieczności dokładnego przygotowania odpowiedzi na złożony wniosek.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 61 § 1 i 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 1 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § 1 pkt 2 i 4

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 10 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 161 § 1 pkt 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 154 § 6

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § 2 i 3 in fine

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Klimatu w sprawie sposobów sprawdzenia dotrzymania dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku

Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku

Konstytucja RP art. 61 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 73

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opóźnienie organu w udzieleniu odpowiedzi na wniosek o informację publiczną nie było rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie miało cech złej woli ani lekceważenia. Brak było podstaw do wymierzenia organowi grzywny lub przyznania skarżącemu sumy pieniężnej, ponieważ środki te mają charakter fakultatywny i nie zachodziły okoliczności uzasadniające ich zastosowanie. Organ ostatecznie udzielił wyczerpującej odpowiedzi na wniosek, co skutkowało bezprzedmiotowością postępowania w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności.

Odrzucone argumenty

Bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ze względu na wagę żądanej informacji (zdrowie publiczne, wolność badań naukowych) oraz brak podjęcia jakiejkolwiek czynności w ustawowym terminie. Sąd pierwszej instancji powinien był wymierzyć organowi grzywnę lub przyznać skarżącemu sumę pieniężną. Postępowanie w zakresie udostępnienia informacji publicznej było nadal aktualne i nie było bezprzedmiotowe.

Godne uwagi sformułowania

rażącym naruszeniem prawa jest taka wadliwość, którą cechuje szczególnie duży ciężar gatunkowy brak jest oczywistego podejmowania czynności w sprawie lub gdy dochodzi do oczywistego lekceważenia wniosków strony kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy uprawnienie sądu administracyjnego ma charakter fakultatywny grzywna jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach

Skład orzekający

Jerzy Stelmasiak

przewodniczący

Mirosław Wincenciak

sprawozdawca

Paweł Mierzejewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście bezczynności organu w sprawach o dostęp do informacji publicznej oraz fakultatywność stosowania środków dyscyplinujących (grzywna, suma pieniężna)."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z dostępem do informacji publicznej dotyczącej pomiarów pól elektromagnetycznych. Ocena 'rażącego naruszenia prawa' jest zawsze indywidualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego prawa obywatelskiego – dostępu do informacji publicznej, a także kwestii technicznych związanych z pomiarami pól elektromagnetycznych. Interpretacja 'rażącego naruszenia prawa' jest kluczowa dla praktyki administracyjnej.

Czy opóźnienie urzędnika to 'rażące naruszenie prawa'? NSA wyjaśnia granice cierpliwości.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2869/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-07-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Mirosław Wincenciak /sprawozdawca/
Paweł Mierzejewski
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Kr 56/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-05-31
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 149 par 1a, art. 149 par 2 w zw. z art. 149 par 1 pkt 3 oraz art. 161 par 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 23 lipca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 maja 2023 r. sygn. akt II SAB/Kr 56/23 w sprawie ze skargi M.Z. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1) oddala skargę kasacyjną; 2) oddala wniosek Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 31 maja 2023 r. sygn. akt II SAB/Kr 56/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.Z. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie w przedmiocie dostępu do informacji publicznej, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie do wydania aktu lub dokonania czynności (pkt I); stwierdził, że Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Krakowie dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II); w pozostałej części skargę oddalił (pkt III); zasądził od Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie na rzecz M.Z. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt IV).
U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.
Pismem z dnia 17 stycznia 2023 r. M.Z. (dalej w skrócie: "wnioskodawca" lub "skarżący"), reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego – A.Z., na podstawie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 2 i 4 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej w skrócie: "u.d.i.p."), skierował do Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie (dalej w skrócie: "MPWIS") wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Krakowie, poprzez podanie:
1) czy tutejsza Stacja może wykonać pomiary pola elektromagnetycznego wysokich częstotliwości pochodzącego od stacji bazowych telefonii komórkowej 2G, 3G, 4G, 5G, a także od sieci Wi-Fi i telefonów komórkowych oraz inteligentnych liczników (np. prądu), jak też radarów (np. wojskowych), a jeśli tak, to jakimi miernikami i z jakimi sondami pomiarowymi może być to wykonane;
2) czy tutejsza Stacja może wykonać pomiary pola elektrycznego i pola magnetycznego niskich częstotliwości pochodzących od instalacji elektrycznej, linii wysokiego napięcia i innych linii energetycznych, a jeśli tak, to jakimi miernikami i z jakimi sondami pomiarowymi może być to wykonane;
3) dokładnej metodyki przeprowadzania pomiarów wymienionych w pkt 1 i 2 wniosku, ze wskazaniem, jakie wartości są brane pod uwagę podczas pomiaru (np. szczytowe bądź skuteczne albo średnie) oraz czy wyniki pomiaru są uśredniane lub zaniżane jakkolwiek, a także, czy jako ostateczny wynik pomiaru w danym punkcie pomiarowym brana jest najwyższa odnotowana wartość podczas całego pomiaru w tym punkcie;
4) jak długo są wykonywane pomiary wymienione w pkt 1 i 2 w jednym punkcie pomiarowym;
5) od czego zależy ilość wyznaczonych punktów pomiarowych oraz jakie są kryteria przy ich wyznaczaniu;
6) czy tutejsza Stacja pomiary wymienione w pkt 1 i 2 może wykonać zarówno w przestrzeni publicznej (np. chodnik przed blokiem mieszkalnym), jak i w przestrzeni prywatnej (np. w budynku prywatnym);
7) możliwych mierzonych zakresów częstotliwości podczas pomiarów wymienionych w pkt. 1 i 2 (np. PEM w, cz. od 600 MHz do 6 GHz);
8) możliwych zakresów mierzonych podczas pomiarów wymienionych w pkt. 1 i 2 (np. PEM w. cz. od 0,2 V/m do 650 V/m).
Pismem z dnia 15 lutego 2023 r. MPWIS wskazał, że Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie wykonuje pomiary w zakresie środowiska ogólnego w mieszkaniach oraz budynkach użyteczności publicznej na pisemny wniosek strony niebędącej użytkownikiem źródła pola elektromagnetycznego, po uprzednim rozpatrzeniu jego zasadności. Sposób postępowania w trakcie wykonywania sprawdzenia dotrzymania poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku na potrzeby ochrony ludności w mieszkaniach, na terenach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową oraz budynkach użyteczności publicznej określony jest w rozporządzeniu Ministra Klimatu w sprawie sposobów sprawdzenia dotrzymania dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku z dnia 17 lutego 2020 r. (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2630). Pomiary poziomu pola elektromagnetycznego w środowisku wykonane są wyposażeniem, dla którego spójność pomiarowa jest zapewniona poprzez okresowe wzorcowanie w zakresie od 4Hz do 18GHz w laboratorium wzorcującym uznanym przez Polskie Centrum Akredytacji. Powyższe pomiary mają na celu sprawdzenie dotrzymania poziomów pola elektromagnetycznego w odniesieniu do wymagań prawnych zawartych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2019 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku (Dz. U. z 2019 r., poz. 2448).
Pismem z dnia 17 lutego 2023 r. wnioskodawca poinformował MPWIS, że w dalszym ciągu nie została udzielona należyta odpowiedź na jego wniosek z dnia 17 stycznia 2023 r. Organ odpowiedział bowiem jedynie częściowo na pkt 6 wniosku, natomiast na pozostałe punkty nie udzielił żadnej odpowiedzi.
Pismem z dnia 23 lutego 2023 r. MPWIS udzielił wnioskodawcy odpowiedzi na pkt 1-8 wniosku z dnia 17 stycznia 2023 r.
W dniu 24 lutego 2023 r. M.Z., reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego – A.Z., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez MPWIS. Skarżący podniósł, że organ nie udostępnił wszystkich żądanych we wniosku z dnia 17 stycznia 2023 r. informacji w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W związku z tym skarżący wniósł o zobowiązanie MPWIS do udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej w ramach pkt 1, 2, 3, 4, 5 i 7 wniosku oraz o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania MPWIS do rozpatrzenia pkt 6 i 8 wniosku. Ponadto wniósł o stwierdzenie, że bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia pkt 1, 2, 3, 4, 5 i 7 wniosku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w zakresie rozpatrzenia pkt 6 i 8 wniosku miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo wniósł o przyznanie od MPWIS sumy pieniężnej w wysokości przynajmniej 700 zł, ewentualnie o wymierzenie grzywny w wysokości przynajmniej 700 zł. Wniósł także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę MPWIS wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Wyjaśnił, że organ udzielił skarżącemu odpowiedzi w piśmie z dnia 15 lutego 2023 r. Odpowiedź ta nie satysfakcjonowała skarżącego, dlatego organ w piśmie z dnia 23 lutego 2023 r. udzielił mu kolejnej odpowiedzi na wniosek z dnia 17 stycznia 2023 r. W ocenie MPWIS, udzielił on skarżącemu odpowiedzi na wszystkie zadane pytania. . Nawet jeżeli uznać, że organ uchybił terminowi określonemu w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., to nie został przekroczony termin określony w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Trudno zatem w takich okolicznościach twierdzić, że MPWIS pozostawał w bezczynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy organ dopuścił się bezczynności z powodu niezachowania terminu do udostępnienia skarżącemu informacji publicznej. Podkreślił, że bezczynność stanowi większe uchybienie względem przewlekłości, stąd niejako ją obejmuje. W sprawie nie było kwestionowane, że MPWIS jest zobowiązany do udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej oraz że żądanie skarżącego takiej informacji dotyczy. W ocenie Sądu pierwszej instancji, organ udostępnił informacje, o które wnosił skarżący, gdyż na wszystkie pytania zawarte we wniosku z dnia 17 stycznia 2023 r. udzielił wyczerpującej odpowiedzi w piśmie z dnia 23 lutego 2023 r. (w tym na kwestionowane w skardze pytania nr 1, 2, 3, 4, 5 i 7). W odpowiedzi na pytanie nr 1 wskazał, iż pomiary wykonywane są szerokopasmowym miernikiem pola elektromagnetycznego z sondami oraz że nie są wykonywane pomiary pola elektromagnetycznego pochodzącego od radarów. Odnośnie do pytania nr 2 podał, iż pomiary pola elektromagnetycznego niskiej częstotliwości wykonywane są szerokopasmowym miernikiem pola elektromagnetycznego z sondą pomiarową o zakresie pomiarowym od 10 Hz do 400 kHz. Co do pytań nr 3-5 wyjaśnił, że zapisy w załącznikach do rozporządzenia podają wytyczne oraz sposób wykonania pomiarów pola elektromagnetycznego, które wykonujący pomiary biorą pod uwagę każdorazowo indywidulanie podchodząc do zlecenia. W odpowiedzi na pytanie nr 7 organ stwierdził, że posiada dwie sondy, jedną do jednego zakresu częstotliwości, drugą do drugiego. WSA w Krakowie wskazał jednak, iż w/w odpowiedzi zostały udzielone już po terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Skoro MPWIS nie udostępnił żądanej informacji publicznej w wymaganym 14-dniowym terminie, to nie ulegało wątpliwości, iż pozostawał w bezczynności. Również sam organ potwierdził kiedy udzielił skarżącemu pełnej informacji oraz podał powody, które doprowadziły do tego opóźnienia (m.in. powołał się na fakt kierowania przez skarżącego wielu wniosków o podobnej treści). Przedmiotowe opóźnienie w realizacji wniosku skarżącego nie miało jednak charakteru celowego i nie można przypisać takiemu działaniu organu rażącego naruszania prawa. Ponadto zauważyć należy, iż opóźnienie w udostępnieniu informacji publicznej było niewielkie i nie spowodowało dla skarżącego żadnych istotnych skutków prawnych czy faktycznych. Ze wskazanych względów nie zachodzą także podstawy do nałożenia na organ grzywny. Z kolei wobec ostatecznego udzielenia skarżącemu żądanej informacji postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania określonego aktu lub dokonania stosownej czynności stało się bezprzedmiotowe, co skutkowało umorzeniem postępowania sądowego. Skargę oddalono natomiast w zakresie, w jakim przedstawia ona pozostałe żądania, w tym co do zasądzenia od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, gdyż skarżący w żaden obiektywny sposób nie wykazał, że zaistniała bezczynność miały wymierny negatywny wpływ na jego sytuację prawną, co wymagałoby rekompensaty pieniężnej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł M.Z., reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego – A.Z. Zaskarżając wyrok w części dotyczącej jego pkt I, II i III, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") zarzucił naruszenie:
1) art. 141 § 4 w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegające na uznaniu, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, poprzez:
a) pominięcie wagi żądanej informacji związanej z doniosłym konstytucyjnie pojęciem "zdrowia publicznego" – prawidłowa kwalifikacja informacji przez organ jako informacji publicznej usprawiedliwia w dalszej perspektywie naruszenie prawa proceduralnego normującego terminy załatwienia sprawy, co jest błędną przesłanką w wyjaśnieniu stanowiska przez Sąd pierwszej instancji co do stwierdzenia, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;
b) pominięcie, że w ustawowym terminie 14 dni organ nie podjął żadnej czynności, a po jego upływie, na skutek interwencji skarżącego, organ jedynie pozorował działania, sporządzając nieadekwatną do żądań informacyjnych odpowiedź z dnia 15 lutego 2023 r.;
c) pominięcie "sprzężenia" konstytucyjnego prawa do udostępnienia informacji z wolnością badań naukowych i publikowaniem ich wyników (art. 73 Konstytucji RP), a w konsekwencji wagi naruszenia Konstytucji RP jako prawa hierarchicznie najwyższego;
2) art. 149 § 2 w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., poprzez oddalenie żądania wymierzenia organowi grzywny lub przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, w sytuacji, gdy zaistniał "przypadek, o którym mowa w § 1";
3) art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że postępowanie o udostępnienie informacji publicznej w zakresie pkt 1, 2, 3, 4, 5 i 7 jest bezprzedmiotowe i że nie istnieje stan bezczynności organu.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części, tj. co do pkt I, II i III i przekazanie sprawy w tym zakresie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto oświadczył, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Odnosząc się do zarzutu nr 1 skargi kasacyjnej, wskazać należy, że zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności wymaga również dokonania oceny i rozstrzygnięcia, czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślenia wymaga, że rażącym naruszeniem prawa jest taka wadliwość, którą cechuje szczególnie duży ciężar gatunkowy. Ma ona miejsce wtedy, gdy brak jest oczywistego podejmowania czynności w sprawie lub gdy dochodzi do oczywistego lekceważenia wniosków strony. Taka sytuacja występuje też, gdy organ jawnie wykazuje brak chęci załatwienia sprawy lub gdy ewidentnie nie stosuje się do stosownych przepisów. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażącym naruszeniem prawa będzie zatem stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Może być to więc tylko taki stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Wbrew argumentacji skargi kasacyjnej, dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, a przy tym stanowić rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach, w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że niezałatwienie wniosku skarżącego kasacyjnie z dnia 17 stycznia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej w ustawowym terminie nie było wynikiem złej woli organu, czy też jego lekceważącego podejścia do obowiązków informacyjnych wynikających z przepisów u.d.i.p. Zarzut naruszenia art. 149 § 1a p.p.s.a. należało zatem uznać za chybiony. Jednocześnie wyjaśnić należy, iż powołany w omawianym zarzucie przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy uzasadnienia wyroku i za pomocą zarzutu naruszenia tego przepisu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd meriti stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji trafności rozstrzygnięcia.
Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 149 § 2 w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z w/w przepisami, sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 (uwzględniając skargę poprzez stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania), może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Podkreślenia wymaga, iż powyższe uprawnienie sądu administracyjnego ma charakter fakultatywny. Grzywna jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach, wskazujących na to, że bez tej dodatkowej sankcji (dolegliwości finansowej) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. nie precyzuje natomiast charakteru przyznawanej stronie skarżącej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Przyjąć jednak należy, że kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma przede wszystkim znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, iż ma być ona swego rodzaju rekompensatą i zadośćuczynieniem za krzywdę moralną spowodowaną bezczynnością organu i za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakie strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Jak już wyżej wykazano, w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodziła potrzeba zdyscyplinowania organu przedmiotowymi środkami prawnymi. Ponadto zauważyć należy, iż skoro rozstrzygnięcie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny oraz przyznania sumy pieniężnej jest fakultatywne, a więc oparte na instytucji uznania sędziowskiego, to ewentualna ingerencja sądu drugiej instancji w tę sferę dyskrecjonalnej władzy sędziowskiej powinna być ograniczona do przypadków oczywistego i niebudzącego wątpliwości przekroczenia granic takiego uznania. W realiach niniejszej sprawy – wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie – z taką sytuacją nie mamy do czynienia.
Oczekiwanego przez skarżącego kasacyjnie skutku nie mógł odnieść także zarzut naruszenia art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał bowiem, że MPWIS rozpoznał wniosek M.Z. z dnia 17 stycznia 2023 r. w całości, ponieważ w piśmie z dnia 23 lutego 2023 r. organ ostatecznie odpowiedział na wszystkie pytania zawarte w w/w wniosku, udzielając wyczerpującej odpowiedzi w tym zakresie. W konsekwencji – na skutek braku możliwości zastosowania w sprawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – brak było podstaw do zobowiązania MPWIS do załatwienia przedmiotowego wniosku. W takiej sytuacji WSA w Krakowie prawidłowo zastosował zatem art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny w pkt 2 sentencji wyroku oddalił wniosek organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, bowiem zgodnie z art. 204 p.p.s.a., w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez: 1) organ – jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę; 2) skarżącego – jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. Przepis ten nie przewiduje zatem możliwości zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz organu w sytuacji, gdy to skarżący zaskarża wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający jego skargę. W obowiązujących przepisach prawa brak jest w tym zakresie stosownej regulacji.
Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był art. 182 § 2 i 3 in fine p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI