III OSK 2866/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-11-04
NSAochrona środowiskaWysokansa
ochrona środowiskaNatura 2000rezerwat przyrodyocena oddziaływania na środowiskobudownictwo mieszkanioweplanowanie przestrzenneprawo administracyjnezagrożenie przyrodniczeskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy zgody na realizację przedsięwzięcia budowlanego w sąsiedztwie rezerwatu przyrody, uznając negatywny wpływ na środowisko.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej P.G. od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił skargę na decyzję odmawiającą zgody na budowę piętnastu budynków mieszkalnych w pobliżu rezerwatu przyrody "Białodrzew Kopicki" i obszaru Natura 2000. Organy administracji oraz Sąd I instancji uznały, że planowane przedsięwzięcie, ze względu na bliskość rezerwatu i potencjalny negatywny wpływ na jego walory przyrodnicze oraz obszar Natura 2000, nie może zostać zrealizowane. Sąd II instancji utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, oddalając skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie. Decyzja ta utrzymywała w mocy postanowienie Burmistrza Stepnicy odmawiające zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie piętnastu wolnostojących budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z infrastrukturą techniczną. Głównym powodem odmowy była potencjalna negatywna ingerencja przedsięwzięcia w obszar rezerwatu przyrody "Białodrzew Kopicki" oraz obszar Natura 2000 "Ujście Odry i Zalew Szczeciński". Organy administracji, w tym Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska, wskazały na brak wystarczającego bufora ochronnego (15 m zamiast wymaganego 200 m) oraz ryzyko osuszenia terenu, eutrofizacji, wprowadzenia gatunków synantropijnych i zwiększonej penetracji terenu przez ludzi. Sąd I instancji uznał te argumenty za zasadne. Skarżący zarzucał naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym brak dopuszczenia dowodu z opinii biegłego oraz nierówne traktowanie w porównaniu do innej inwestycji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy prawidłowo oceniły negatywny wpływ planowanego przedsięwzięcia, zwłaszcza w kontekście skumulowanego oddziaływania z inną planowaną inwestycją tego samego inwestora. Sąd podkreślił, że zasada równości nie oznacza identycznego traktowania podmiotów znajdujących się w odmiennej sytuacji faktycznej i prawnej, a ocena skumulowanego oddziaływania jest niezbędna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy odmowy uzgodnienia, jednakże ocena negatywnego wpływu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, oparta na analizie raportu i wiedzy specjalistycznej, jest wystarczająca do odmowy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że choć § 7 rozporządzenia nr 58/2007 odnosi się do planów zagospodarowania, to ocena negatywnego wpływu na środowisko, dokonana przez organ odwoławczy na podstawie analizy raportu i wiedzy specjalistycznej, jest kluczowa dla odmowy uzgodnienia. Wskazano na niewystarczającą odległość buforową i potencjalny negatywny wpływ skumulowany.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.ś.o. art. 81 § ust. 2

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Podstawa do odmowy zgody na realizację przedsięwzięcia, gdy jego realizacja mogłaby negatywnie oddziaływać na środowisko.

Pomocnicze

rozp.środ. art. 3 § ust. 1 pkt 53 lit. b) tiret pierwsze

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko

Określa, że budowa budynków mieszkalnych jednorodzinnych może być przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

plan ochrony rezerwatu art. 7 § pkt 2 i 5

Rozporządzenie nr 58/2007 Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 12 października 2007 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody "Białodrzew Kopicki"

Określa zasady lokalizowania przedsięwzięć w sąsiedztwie rezerwatu, wskazując na konieczność zachowania pasa ochronnego o szerokości 200 m dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uwzględnienia skargi do WSA w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Zasada równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne.

k.p.a. art. 8 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7b

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 79a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.p. art. 34

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

Warunek realizacji przedsięwzięcia w sąsiedztwie rezerwatu, gdy nie jest podyktowane wymogami nadrzędnego interesu publicznego.

p.o.ś. art. 5

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Zasada kompleksowości ochrony środowiska.

u.ś.o. art. 62 § ust. 2

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Podstawa do oceny skumulowanego oddziaływania przedsięwzięć.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Planowane przedsięwzięcie, ze względu na bliskość rezerwatu przyrody i obszaru Natura 2000, będzie miało znaczący negatywny wpływ na środowisko. Odległość 15 m od granic rezerwatu jest niewystarczająca jako bufor ochronny. Konieczność oceny skumulowanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia z inną, równolegle procedowaną inwestycją tego samego inwestora.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędne oparcie postanowienia RDOŚ o § 7 pkt 2 rozporządzenia nr 58/2007. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 lit c) p.p.s.a. przez brak dopuszczenia dowodu z opinii biegłego. Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i art. 8 § 2 K.p.a. przez nierówne traktowanie. Zarzuty naruszenia art. 7, 7b, 8, 9, 11, 79a, 80 K.p.a.

Godne uwagi sformułowania

każde przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko realizowane w odległości do 200 m od granic rezerwatu przyrody "Białodrzew Kopicki", będzie miało negatywny wpływ na cele jego ochrony. pas o szerokości 15 m od granic rezerwatu, wobec charakteru zagrożeń, nie spełni funkcji ochronnej. nie można przecież pominąć zagrożenia dla zmiany stosunków wodnych, osuszenia czy zamiany lasów łęgowych w pastwiska, wycinania drzewostanu oraz prac regulacyjnych lub melioracyjnych. oceny wpływu planowanego przedsięwzięcia należało dokonać w ujęciu skumulowanym, jako budowę osiedla obejmującego łącznie dwadzieścia domów jednorodzinnych i całkowitej powierzchni inwestycji 2,65 ha. nie wynika możliwość przeprowadzenia przez wojewódzki sąd administracyjny dowodu z opinii biegłego.

Skład orzekający

Piotr Korzeniowski

przewodniczący

Jerzy Stelmasiak

sprawozdawca

Sławomir Pauter

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięć w sąsiedztwie obszarów chronionych (rezerwaty, Natura 2000), znaczenie skumulowanego oddziaływania, ograniczenia dowodowe w postępowaniu sądowoadministracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji planowania zabudowy w bezpośrednim sąsiedztwie obszarów chronionych, z uwzględnieniem przepisów ustawy środowiskowej i rozporządzeń wykonawczych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy konfliktu między rozwojem budownictwa mieszkaniowego a ochroną cennych przyrodniczo obszarów, co jest tematem aktualnym i budzącym zainteresowanie.

Budowa domów wstrzymana przez rezerwat przyrody – sąd wyjaśnia, gdzie przebiega granica między rozwojem a ochroną.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2866/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Sławomir Pauter
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II SA/Sz 98/22 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2022-07-28
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2081
art. 81 ust. 2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) sędzia del. WSA Sławomir Pauter protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 98/22 w sprawie ze skargi P.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 17 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zgody na realizację przedsięwzięcia 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od P.G. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 28 lipca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę P.G. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z 17 grudnia 2021 r. w przedmiocie odmowy zgody na realizację przedsięwzięcia.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z 31 maja 2021 r. Burmistrz Stepnicy odmówił skarżącemu zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie piętnastu wolnostojących budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na działce nr [...], obręb geodezyjny [...], gm. [...]. Jako podstawę decyzji organ powołał art. 81 ust. 2 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r., poz. 247 ze zm.).
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący.
Decyzją z 17 grudnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Szczecinie postanowieniem z 21 stycznia 2021 r. odmówił uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia. Działka, na której planowane jest przedsięwzięcie jest położona na obszarze Natura 2000: obszarze specjalnej ochrony ptaków Łąki Skoszewskie PLB320007 oraz obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty Ujście Odry i Zalew Szczeciński PLH320018. Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 53 lit. b) tiret pierwsze rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r., poz. 71 ze zm.), jest to przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. W opinii z 16 maja 2019 r. i w piśmie z 11 lipca 2019 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Goleniowie stwierdził, że realizacja i eksploatacja przedmiotowego przedsięwzięcia, zgodna z założeniami przyjętymi w raporcie i przy spełnieniu podanych w nim warunków, nie powinna oddziaływać negatywnie na zdrowie ludzi. Postanowieniem z 5 lipca 2019 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie uzgodnił realizację przedmiotowego przedsięwzięcia i określił warunki jego realizacji w pięciu punktach. Natomiast powołanym wyżej postanowieniem z 21 stycznia 2021 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Szczecinie odmówił uzgodnienia warunków realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. W uzasadnieniu organ współdziałający wskazał, że przedsięwzięcie zlokalizowane będzie w odległości około 15 m od granic rezerwatu przyrody "Białodrzew Kopicki", którego celem ochrony jest zachowanie wodnej strefy litoralu, aluwialnej terasy z rzadką roślinnością wodną, szuwarową i zarostową oraz fragmentu lasu łęgowego. Dla przedmiotowego rezerwatu ustanowiono plan ochrony rozporządzeniem nr 58/2007 Wojewody Zachodniopomorskiego z 12 października 2007 r., w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody "Białodrzew Kopicki" (Dz. Urz. Woj. Zachodniopom. z 2007 r., nr 106, poz. 1828). Zgodnie z dokumentacją do rozporządzenia nr 58/2007, na terenie rezerwatu przyrody występują rzadko spotykane na terenie kraju lęgowe lasy topoli białej, przywiązane do dolin rzecznych. Sąsiedztwo wsi [...] stanowi potencjalny problem dla ochrony rezerwatu z uwagi na dostępność i penetrację tego terenu przez mieszkańców. Realizacja planowanego przedsięwzięcia będzie się przyczyniać do narastania tego problemu. W ocenie organu współdziałającego, możliwość realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia wyklucza § 7 pkt 2 i 5 rozporządzenia nr 58/2007. Pozostawienie rolniczego użytkowania terenów pomiędzy rezerwatem a wsią gwarantuje bezpieczeństwo cennych elementów przyrody rezerwatu. Ponadto organ współdziałający podkreślił, że każde działanie wskazane do eliminacji lub ograniczenia określone w planie ochrony zostało uznane za mające negatywny wpływ na walory przyrodnicze, dla ochrony których ustanowiono rezerwat. Uwzględniając brzmienie § 7 pkt 2 rozporządzenia, każde przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko realizowane w odległości do 200 m od granic rezerwatu przyrody "Białodrzew Kopicki", będzie miało negatywny wpływ na cele jego ochrony. Na etapie tworzenia materiału wyjściowego do ustanowienia planu ochrony w Gminie Stepnica, trwały jednocześnie procedury zmierzające do uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stepnica. Projekt studium przewidywał przeznaczenie terenu na wschód od granic rezerwatu pod zabudowę. Celem zapobieżenia zagospodarowywania działek sąsiadujących z rezerwatem autorka projektu planu ochrony skierowała pismo do władz gminy o korektę dokumentu planistycznego, do czego jednak nie doszło. Uchwałą Nr XXXVI/313/06 z 23 czerwca 2006 r. przyjęto studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stepnica. Natomiast w 2007 r. wszedł w życie planu ochrony rezerwatu przyrody, który wyklucza realizację przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w pasie 200 m od granic rezerwatu.
Rezerwat przyrody obejmuje fragment Zalewu Szczecińskiego z wybrzeżem o powierzchni 10,56 ha. Przedmiotowe siedlisko jest również przedmiotem ochrony na obszarze Natura 2000 Ujście Odry i Zalew Szczeciński PLH320018. Jak wynika z wskazanego rozporządzenia nr 58/2007, przyrodniczymi i społecznymi uwarunkowaniami realizacji celu ochrony jest m. in. położenie rezerwatu na terenie objętym ochroną w ramach Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000. W związku z powyższym m. in. w celu zachowania tego fragmentu lasu łęgowego (stanowiącego przedmiot ochrony na obszarze siedliskowym Natura 2000), obszar ten objęto ochroną w postaci rezerwatu przyrody. Negatywny wpływ na rezerwat należy traktować również jako negatywny wpływ na obszar Natura 2000 PLH320018. Siedlisko o kodzie 91E0 (łęg wierzbowy, topolowy, olszowy i jesionowy), stanowiące przedmiot ochrony obszaru Natura 2000 ma charakter priorytetowy. Głównym zagrożeniem dla tego typu siedliska jest zmiana stosunków wodnych, osuszanie, zamiany lasów łęgowych na pastwiska, wycinanie drzewostanów, prace regulacyjne, a także melioracyjne. Ponadto zagrożeniem jest wprowadzenie do siedliska gatunków synantropijnych i inwazyjnych. Zgodnie z projektem planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000, wskazaniem do zmian w studium uwarunkowań gminy jest ograniczenie powstawania nowej zabudowy i infrastruktury turystyczno-rekreacyjnej. Projekt dokumentu jednoznacznie określa teren, co do którego należy zastosować to ograniczenie. Wśród wymienionych działek jest również działka stanowiąca przedmiot tego postępowania. Już na etapie tworzenia planu ochrony rezerwatu wskazano, że teren ten jest wydeptywany, zaśmiecany, a ponadto niszczone są pojedyncze drzewa. Penetracja przez ludzi stanowi zagrożenie utrzymania siedliska w dobrym stanie. Organ współdziałający zaznaczył, że zmiana granic rezerwatu w 2005 r. spowodowana była rozbudową rekreacyjną osiedla i przystani [...]. Już na tamtym etapie zaznaczano, że penetracja tego terenu stanowi zagrożenie dla siedliska i rezerwatu, wobec czego ustalono nowe granice, które zostały oddalone od terenów zurbanizowanych, przy jednoczesnym możliwie jak największym zachowaniu przedmiotu ochrony rezerwatu. Mimo wiedzy na temat przyczyn zmiany granic rezerwatu, sporządzając studium, wskazano na możliwość rozbudowy wsi w kierunku rezerwatu. Wobec czego problem bliskości rezerwatu i siedliska, a tym samym możliwości większej penetracji powrócił. Mając na uwadze ograniczoną pojemność środowiska oraz wąski dostęp do wód Zalewu, po realizacji zabudowy mieszkaniowej na działce nr ewid. [...] oraz sąsiedniej nr ewid. [...], co do której równolegle toczy się tożsama procedura administracyjna, należy się liczyć ze wzrostem penetracji brzegu na tym odcinku i ingerencji w rezerwat i siedlisko przyrodnicze. Autorzy raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko sami definiują zagrożenia, tj. możliwość osuszenia terenu związanego z bliskością zabudowy jednorodzinnej, eutrofizację części rezerwatu związaną z bliskością zabudowy, wpływ gatunków obcych siedliskowo dla tego rezerwatu, wpływ hałasu i oświetlenia na faunę oraz wydeptywanie rezerwatu przez turystów i mieszkańców wywołane bliskością zabudowy. Jako argument przemawiający za brakiem oddziaływań ze strony przedsięwzięcia wskazano w raporcie położenie działki inwestycyjnej w odległości 15 m od granic rezerwatu, co zdaniem autorów stanowi skuteczny bufor. Według organu współdziającego, pas o szerokości 15 m od granic rezerwatu, wobec charakteru zagrożeń, nie spełni funkcji ochronnej. Jako bufor realnie chroniący siedlisko i rezerwat wskazano w planie ochrony rezerwatu pas szerokości 200 m. Zaproponowane przez skarżącego rozwiązanie stanowi zatem 7,5 % odległości, która miałaby zapewnić bezpieczeństwo dla siedliska oraz rezerwatu. Autorzy raportu nie poparli żadną analizą wniosków o braku wpływu przedsięwzięcia na siedlisko oraz rezerwat. Organ współdziałający zaznaczył, że realizacja przedsięwzięcia nie jest podyktowana wymogami nadrzędnego interesu publicznego, w tym o charakterze społecznym lub gospodarczym, co oznacza, że nie został spełniony warunek z art. 34 ustawy z 16 kwietnia 2004 r o ochronie przyrody (Dz. U. z 2021 r., poz. 1098 ze zm., dalej: u.o.p.).
Organ odwoławczy przedstawił ponadto ustalenia złożonego przez skarżącego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Na podstawie analizy tego dokumentu oraz stanowiska organu współdziałającego, organ odwoławczy doszedł do przekonania, że planowane przedsięwzięcie (ze względu na jego rodzaj i skalę, usytuowanie oraz związaną z jego realizacją antropogenizacją dotychczas nieprzekształconego terenu), będzie miało znaczący negatywny wpływ na obszar Natura 2000.
Skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący.
Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem rozpoznania nie jest uchwała w sprawie studium, jednak "już w tym akcie daje się zauważyć nie respektowanie postanowień rozporządzenia w sprawie planu ochrony". W ocenie Sądu I instancji, prawidłowe są "obawy" organu współdziałającego, że skoro na "terenie inwestycyjnym nie obowiązuje plan miejscowy", który zastępują decyzje o warunkach zabudowy, to ustalenia wynikające z planu ochrony rezerwatu mogłyby nie być respektowane. Z tego powodu organ współdziałający prawidłowo zwrócił uwagę na konieczność uwzględnienia wszystkich ustaleń wynikających z planu ochrony rezerwatu i wskazał, że negatywny wpływ na rezerwat należy traktować jako negatywny wpływ na obszar Natura 2000. W związku z tym organ odwoławczy prawidłowo podkreślił "ponadprzeciętne bogactwo fauny i flory związanej z rezerwatem".
Z planu ochrony rezerwatu wynika, że przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko mogą być realizowane w odległości 200 metrów od rezerwatu, jednak określenie odległości dla przedsięwzięć potencjalnie znacząco oddziałujących na środowisko na 15 metrów od granic rezerwatu jest niewystarczające dla zachowania jego substancji w stanie niepogorszonym, na wpływ na retencję wód i funkcjonowanie korytarzy ekologicznych sieci hydrograficznej. Proponowana w raporcie odległość od granic rezerwatu do granicy działki jest również niewystarczająca do ochrony walorów przyrodniczych chronionego terenu. Nie można przecież pominąć zagrożenia dla zmiany stosunków wodnych, osuszania czy zamiany lasów łęgowych w pastwiska, wycinania drzewostanu oraz prac regulacyjnych lub melioracyjnych. Na zagrożenie osuszania terenu związane z sąsiedztwem zabudowy jednorodzinnej, wpływ gatunków obcych siedliskowo zwrócili również uwagę autorzy raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Ze względu na powierzchnię siedliska (0,85 ha), skala zabudowy proponowana przez skarżącego, uwzględniając indywidualne zagospodarowanie powierzchni biologicznie czynnej poszczególnych działek, spowoduje przeniknięcie gatunków synantropijnych na teren rezerwatu i siedliska.
W ocenie Sądu I instancji, argumenty zaprezentowane w zaskarżonej decyzji oraz w postanowieniu organu współdziałającego są przekonujące i znajdują oparcie zarówno w przepisach ustawy środowiskowej, jak również w przepisach rozporządzenia nr 58/2007. Brak uzgodnienia był dla organu w tej sprawie wiążący, chociaż organ, nie podszedł do postanowienia organu współdziałającego bezkrytycznie.
Ponadto, położenie rezerwatu opisane w § 2 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia nr 58/2007 wskazuje, że lokalizacja jakichkolwiek przedsięwzięć w jego bezpośrednim sąsiedztwie wymaga pogłębionej analizy przyrodniczej i środowiskowej. Przepis § 7 rozporządzenia nr 58/2007 wytycza zasadnicze kierunki lokalizowania przedsięwzięć w sąsiedztwie rezerwatu i zasad tych nie można pomijać przy ocenie lokalizacji przedsięwzięć w odległości 15 metrów od granic rezerwatu, nawet jeśli plany lokalnego prawodawcy zawarte w studium są z tymi założeniami rozbieżne.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący.
W pierwszej kolejności skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędne oparcie postanowienia wydanego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie z 21 stycznia 2021 r. o § 7 pkt 2 rozporządzenia nr 58/2007, wnioskując, że "daje ono podstaw do uznania braku jakichkolwiek możliwości uzyskania warunków zabudowy dla przedmiotowej nieruchomości, co za tym idzie braku konieczności wykonania oceny oddziaływania na środowisko".
Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania.
Po pierwsze, "Art. 145 § 1 lit c," ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przez brak dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Ponadto, w ramach postępowania dowodowego skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność, czy przedsięwzięcie polegająca na budowie piętnastu wolnostojących budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną będzie znacząco oddziaływać na środowisko, "ewentualnie wskazać, jakie warunki ma spełnić i jakie środki przedsięwziąć inwestor, by oddziaływanie na środowisko nie było znaczne."
Po drugie, art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi wobec braku dostrzeżenia uchybień dokonanych przez organy, tj. naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.) przez jego niezastosowanie, w sytuacji, kiedy każdy podmiot w tej samej sytuacji prawnej i faktycznej powinien być tak samo traktowany przez władze publiczne. Wyrazem tego powinna być "taka sama ocena inwestycji skarżącego, jak w przypadku decyzji wydanej przez organ w sprawie 72/08 w której ustalono warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie czterech budynków mieszkalnych, jednorodzinnych, wolnostojących z użytkowym poddaszem oraz garażem na działce o numerze ewidencyjnym [...]/1, obręb geodezyjne [...], Gmina [...], a co za tym idzie naruszanie art. 8 § 2 K.p.a."
Ponadto Sąd I instancji nie dostrzegł naruszenia następujących przepisów postępowania przez organy obu instancji:
1. "7 K.p.a. poprzez działanie wbrew słusznym interesom obywatela, nie działając w celu dążenia do ujawnienia prawdy obiektywnej, a z góry powziętym kierunkowym zamiarem przypisania określonych okoliczności pod przyjętą tezę, braku możliwości przeprowadzenia inwestycji, pomimo przedłożenia dowodów na obiektywną możliwość jej wykonania."
2. "7b,8,9 oraz 11 K.p.a. poprzez brak należytej współpracy organów, celem dostatecznego wyjaśnienia sprawy, a tym samym należytego poinformowania strony, a co za tym idzie wystarczającego przekonania strony do argumentów wskazanych przez organ."
3. Art. 79a k.p.a. przez brak wskazania przesłanek do wydania decyzji "zgodnej ze zdaniem strony takich jak: konieczne do spełnienia warunki ochrony środowiska, powiększenie pasa buforowego, spełnienie innych koniecznych warunków technicznych do ochrony poziomu wód gruntowych itd."
4. Art. 80 k.p.a. przez przekroczenie swobodnej oceny dowodów przez organ, oparcie się na własnym przekonaniu, wbrew opinii przedstawionej przez skarżącego, a bez wykonania "specjalistycznej opinii oddziaływania na środowisko rzeczonej inwestycji".
Skarżący wniósł "o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie 15 wolnostojących budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na działce nr [...], obręb geodezyjny [...], gm. [...]". Ponadto skarżący wniósł "o zasądzenie kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przepisanych. Ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrócenie sprawy do ponownego rozpoznania". Jednocześnie skarżący wniósł o rozpoznanie skargi na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, z wyodrębnieniem w sentencji lub uzasadnieniu orzeczenia kosztów zastępstwa procesowego należnych pełnomocnikowi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie.
Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut podnoszący naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędne oparcie postanowienia wydanego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie z 21 stycznia 2021 r. o § 7 pkt 2 rozporządzenia nr 58/2007. W ocenie skarżącego, nieprawidłowe jest stanowisko, że "daje ono podstaw do uznania braku jakichkolwiek możliwości uzyskania warunków zabudowy dla przedmiotowej nieruchomości, co za tym idzie braku konieczności wykonania oceny oddziaływania na środowisko". Natomiast w lakonicznym uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący zarzuca pominięcie przez Sąd I instancji, że "w początkowych rozstrzygnięciach organ odmawiał zgody na inwestycję, wobec wskazania RDOŚ, iż przepisy powszechnie obowiązujące wprowadzają zakaz jakichkolwiek inwestycji. Dopiero po kolejnym orzeczeniu SKO, organ opiniodawczy - RDOŚ odniósł się w sposób merytoryczny wydając opinię". Na podstawie tak sformułowanego zarzutu kasacyjnego nie można precyzyjnie odtworzyć argumentacji skarżącego, a zatem zarzut ten jest nieskuteczny. Nie ulega wątpliwości, że w ocenie organu odwoławczego (który w granicach swoich kompetencji nie podzielił w tym zakresie stanowiska Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie, będącego organem dokonującym uzgodnienia, a nie opiniowania), przepis § 7 pkt 2 rozporządzenia nr 58/2007 nie może stanowić samodzielnej podstawy odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Zawarte § 7 rozporządzenia nr 58/2007 ustalenia odnoszą się do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stepnica, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz planu zagospodarowania przestrzennego województwa zachodniopomorskiego. Okoliczność, że ustalenia określone w planie ochrony rezerwatu nie zostały uwzględnione w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Stepnica, może stanowić podstawę do zakwestionowania uchwały w sprawie studium i jego kolejnych zmian, nie jest jednak przesądzająca przy wydawaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Natomiast w ocenie organu odwoławczego, organ współdziałający dokonał analizy oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w kontekście posiadanej wiedzy specjalistycznej i ustaleń sporządzonego raportu, przedstawiając argumentację przemawiającą za uznaniem, że planowane przedsięwzięcie negatywnie wpłynie na obszar Natura 2000. Z raportu wynika natomiast, że jedynym rozwiązaniem mającym uchronić przed wskazywanymi w raporcie zagrożeniami dla rezerwatu jest zachowanie niezabudowanego pasa o szerokości 15 m od granic rezerwatu. W ocenie organu odwoławczego, taka odległość pomiędzy zabudową a rezerwatem jest niewystarczająca. Ponadto, osuszenie terenu nie pozostanie bez wpływu na nawodnienie obszaru pobliskiego rezerwatu. Z kolei tak bliska lokalizacja osiedla i stała bytność człowieka spowodują ekspansję gatunków synantropijnych i stanowić będą zagrożenie dla stanu chronionego siedliska. Dodatkowo, na sąsiedniej działce nr ewid. [...], przez tego samego inwestora planowane jest przedsięwzięcie polegające na budowie pięciu domów jednorodzinnych. Tym samym oceny wpływu planowanego przedsięwzięcia należało dokonać w ujęciu skumulowanym, jako budowę osiedla obejmującego łącznie dwadzieścia domów jednorodzinnych i całkowitej powierzchni inwestycji 2,65 ha (art. 62 ust. 2 ustawy środowiskowej). Tego rodzaju stanowisko, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, stanowi prawidłową, opartą na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, oceną negatywnego wpływu planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Jedynie ubocznie zauważyć należy, że w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego skarżący nie wskazał normy prawnej stanowiącej podstawę wydania zaskarżonej decyzji tj. art. 81 ust. 2 ustawy środowiskowej, który miał zasadnicze znaczenie w tej sprawie, określając przesłanki wydania decyzji o odmowie zgody na realizację przedsięwzięcia.
Na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Zarzut naruszenia "Art. 145 § 1 lit c," p.p.s.a. został błędnie sformułowany, ponieważ art. 145 § 1 p.p.s.a. dzieli się na ustępy, a dopiero następnie na punkty. Norma z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. stanowi z kolei podstawę uwzględnienia skargi wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w przypadku wydania zaskarżonej decyzji lub postanowienia z naruszeniem przepisów postępowania (innych niż uzasadniających wznowienie postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), jeżeli to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast z żadnego przepisu ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w tym z art. 106 § 3 - 5 p.p.s.a dotyczącego postępowania dowodowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, nie wynika możliwość przeprowadzenia przez wojewódzki sąd administracyjny dowodu z opinii biegłego. W postępowaniu sądowoadministracyjnym dopuszczalne jest co do zasady (i to w ograniczonym zakresie) wyłącznie postępowanie dowodowe z dokumentów.
Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP nie zasługiwał na uwzględnienie. Z tego ostatniego przepisu wynika, że wszyscy są wobec prawa równi i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Określona w tym przepisie zasada równości nie oznacza jednak, że strona wnosząca o ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia może oczekiwać wydania decyzji ustalającej te uwarunkowania tylko z tego powodu, że na pobliskiej lub nawet sąsiedniej nieruchomości, inny inwestor uzyskał tego rodzaju decyzję. Zasada równości dotyczy podmiotów prawa będących w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej. Podmiot legitymujący się decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia nie jest w tej samej sytuacji prawnej i faktycznej, jak podmiot występujący o wydanie tego rodzaju decyzji dla nieruchomości sąsiedniej, ponieważ w tym drugim przypadku konieczne jest ustalenie oddziaływania skumulowanego obu planowanych przedsięwzięć, co wynika nie tylko z przepisów ustawy środowiskowej, ale przede wszystkim z zasady kompleksowości, o której stanowi art. 5 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2021 r., poz. 1973 ze zm.). W konsekwencji może dojść do sytuacji (tak jak w sprawie niniejszej), że kolejny podmiot występujący o ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia nie uzyska tego rodzaju rozstrzygnięcia, ponieważ skumulowane oddziaływanie przedsięwzięć osiągnie poziom, który może zostać oceniony jako znaczące negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000. Tym samym nie doszło także do naruszenia wynikającej z art. 8 § 2 k.p.a. zasady utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw, która również dotyczy spraw o tym samym stanie faktycznym i prawnym.
Nie doszło również do naruszenia art. 7 k.p.a. (nieprawidłowo powołanego jako "7 K.p.a.). Uzasadnienie tego zarzutu sprowadza się do stwierdzenia, że organy z góry założyły brak możliwości udzielenia zgody na realizację przedsięwzięcia, co nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Nie można również mówić o naruszeniu "7b,8,9 oraz 11 K.p.a.", szczególnie mając na uwadze lakoniczne i niejasne uzasadnienie tego zarzutu. Z kolei zarzut naruszenia art. 79a k.p.a. nie mógł odnieść zamierzonego skutku. To na skarżącym, a nie na organie, ciążył w tej sprawie obowiązek takiego sformułowania wniosku o wydanie decyzji środowiskowej oraz takie określenie uwarunkowań realizacji planowanego przedsięwzięcia w raporcie, żeby możliwe było uzyskanie decyzji pozytywnej. Organ nie mógł w tym zakresie niejako zastępować skarżącego. Brak było również podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 80 k.p.a. Organy opierały się w postępowaniu na ocenie sformułowanej przez wyspecjalizowany organ (Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie), mającej przecież charakter odmowy uzgodnienia, a także na własnej ocenie raportu. Brak jest przesłanek do przeprowadzenia w takiej sytuacji przez organ dowodu z opinii biegłego lub, jak wskazuje skarżący, wykonania "specjalistycznej opinii oddziaływania na środowisko rzeczonej inwestycji".
Jedynie ubocznie wskazać należy, że nieprawidłowo zostały również sformułowane wnioski kasacyjne. Skarżący wniósł bowiem "o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach". Pomijając nawet brak wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku, oczywiście niedopuszczalne jest wydanie przez sąd administracyjny (zarówno wojewódzki sąd administracyjny, jak i Naczelny Sąd Administracyjny), decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI