III OSK 2863/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że naruszenie obowiązków najemcy nie może być samodzielną podstawą odmowy przyznania pomocy mieszkaniowej.
Skarżący zostali odmówieni pomocy mieszkaniowej przez Zarząd Dzielnicy z powodu zaległości czynszowych i zajmowania lokalu bez tytułu prawnego. WSA oddalił ich skargę, uznając uchwałę Rady Miasta za zgodną z prawem. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że naruszenie obowiązków najemcy nie jest samodzielną przesłanką odmowy pomocy mieszkaniowej, a jedynie okolicznością uwzględnianą przy ocenie wniosku.
Sprawa dotyczyła odmowy zakwalifikowania skarżących do udzielenia pomocy mieszkaniowej przez Zarząd Dzielnicy m.st. Warszawy. Podstawą odmowy było niewywiązywanie się przez skarżących z obowiązków najemcy, w tym zaległości czynszowe (łącznie ponad 57 000 zł) oraz zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że uchwała Rady Miasta w sprawie zasad wynajmowania lokali dopuszcza takie przesłanki negatywne. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, stwierdzając, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni przepisów uchwały Rady Miasta. NSA uznał, że § 32 ust. 1 pkt 2 i 3 uchwały, wskazujący na sposób korzystania z lokalu i wywiązywanie się z obowiązków najemcy, nie stanowi samodzielnej podstawy do odmowy przyznania pomocy mieszkaniowej. Mogą one być jedynie uwzględniane przy ocenie wniosku, a nie stanowić samoistne kryterium dyskwalifikujące. NSA podkreślił, że gmina ma obowiązek zaspokajać potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach, a kwestia dochodów jest kluczowym kryterium. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie obowiązków najemcy nie stanowi samodzielnej podstawy do odmowy przyznania pomocy mieszkaniowej, a jedynie okoliczność uwzględnianą przy ocenie wniosku.
Uzasadnienie
Przepisy uchwały Rady Miasta określające sposób korzystania z lokalu i wywiązywanie się z obowiązków najemcy nie są samodzielnymi przesłankami odmowy, lecz elementami analizy wniosku. Kluczowe dla przyznania pomocy są kryteria dochodowe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
uchwała Rady m.st Warszawy art. 32 § 1
Uchwała Nr XXIII/669/2019 Rady m.st Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy
Przepisy § 32 ust. 1 pkt 2 i 3 nie stanowią samodzielnej podstawy do odmowy przyznania pomocy mieszkaniowej, a jedynie okoliczności uwzględniane przy ocenie wniosku.
Pomocnicze
u.o.p.l. art. 4 § 1
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Gmina ma zadanie własne polegające na tworzeniu warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej.
u.o.p.l. art. 4 § 2
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Gmina zapewnia lokale w ramach najmu socjalnego i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach.
u.o.p.l. art. 21 § 3
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Określa podstawowe zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy.
uchwała Rady m.st Warszawy art. 32 § 8
Uchwała Nr XXIII/669/2019 Rady m.st Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy
Podstawa odmowy zakwalifikowania wniosku do udzielenia pomocy mieszkaniowej może być potwierdzenie nieprawdy w oświadczeniach lub dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy.
P.p.s.a. art. 174 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.
P.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
P.p.s.a. art. 203 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia przez Sąd pierwszej instancji przepisów uchwały Rady Miasta dotyczących przesłanek odmowy przyznania pomocy mieszkaniowej, w szczególności § 32 ust. 1 pkt 2 i 3, które nie stanowią samodzielnej podstawy do odmowy.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 21 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów poprzez jego błędną wykładnię (nieprecyzyjnie sformułowany zarzut).
Godne uwagi sformułowania
Przesłanki wymienione w § 32 ust. 1 pkt 2 i 3 uchwały Rady m.st. Warszawy mogą mieć znaczenie dla ustalenia kolejności zakwalifikowania danego wniosku do przyznania pomocy mieszkaniowej, ale nie jej odmówienia na podstawie tych przepisów.
Skład orzekający
Artur Kuś
sędzia
Kazimierz Bandarzewski
sprawozdawca
Mirosław Wincenciak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania pomocy mieszkaniowej z zasobu komunalnego, w szczególności w kontekście naruszenia obowiązków najemcy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy, ale zasady interpretacji mogą być stosowane analogicznie do innych aktów prawa miejscowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu pomocy mieszkaniowej i pokazuje, jak sądy interpretują przepisy prawa miejscowego w kontekście ustawy. Pokazuje, że nawet poważne naruszenia obowiązków najemcy nie zawsze oznaczają definitywną odmowę pomocy.
“Zalegasz z czynszem? To nie koniec drogi do mieszkania komunalnego – NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 2863/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2026-03-24 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-12-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Artur Kuś Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/ Mirosław Wincenciak /przewodniczący/ Symbol z opisem 6219 Inne o symbolu podstawowym 621 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane II SA/Wa 237/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-08-22 Skarżony organ Zarząd Dzielnicy Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 725 art. 4 ust. 1, art. 21 ust. 3 Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia NSA Artur Kuś sędzia delegowany WSA Kazimierz Bandarzewski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. C. i M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 237/24 w sprawie ze skargi M. C. i M. C. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m. st. Warszawy z dnia 19 grudnia 2023 r. nr 3652/2023 w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Miasta Stołecznego Warszawy na rzecz M. C. i M. C. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 237/24 oddalił skargę M. C. i M. C. (dalej skarżący) na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m. st. Warszawy (dalej Zarząd Dzielnicy lub organ) z dnia 19 grudnia 2023 r. nr 3652/2023 w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Sąd pierwszej instancji wskazał, że rozstrzygnięcie w sprawie zostało podjęte na podstawie § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 1, § 7 ust. 2 pkt 7, § 32 ust. 1 pkt 2 i 3 w związku z ust. 8 uchwały Nr XXI11/669/2019 Rady m.st Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836 oraz z 2022 r. poz. 3530 i poz. 4666) – dalej w skrócie uchwała Rady m.st Warszawy. W świetle ww. przepisów pomoc mieszkaniowa jest kierowana do osób zamieszkujących na terenie Warszawy, które spełniają zarówno kryterium powierzchniowe, jak i dochodowe, o ile nie zachodzą inne przesłanki wynikające z zapisów uchwały, mające wpływ na rozstrzygnięcie wniosku. O rodzaju udzielonej pomocy (najem socjalny, najem lokalu na czas nieoznaczony) decyduje osiągany dochód. Informacje uzyskane w toku analizy mogą stanowić podstawę do odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Sąd pierwszej instancji podniósł, że w niniejszej sprawie, wbrew zarzutom skargi, organ nie odmówił zakwalifikowania skarżących do udzielenia pomocy mieszkaniowej z uwagi na niespełnienie kryterium metrażowego, lecz z uwagi na niewywiązywanie się z obowiązków najemcy i zamieszkiwania w lokalu bez zgody właściciela - § 32 ust. 1 pkt 2 i 3, w zw. z § 32 ust. 8 uchwały Rady m.st Warszawy. W sprawie zostało ustalone, że skarżący obecnie zajmują lokal bez tytułu prawnego oraz nie wywiązują się ze swych obowiązków, gdyż nie opłacają regularnie czynszu najmu, ani opłat za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego. Obecnie zadłużenie skarżącej wynosi 16.500 zł, a dług z poprzedniej umowy najmu - 41.000 zł. Skarżący również nie uiszcza opłat za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego. Skoro skarżący nie uiszczają opłat za korzystanie z mieszkania, wypełnili tym samym negatywną przesłankę z § 32 ust. 1 pkt 2 uchwały Rady m.st Warszawy, z powodu której pomoc mieszkaniowa nie mogła zostać im przyznana. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wobec zaktualizowania się przesłanek negatywnych zakwalifikowania skarżących do pomocy mieszkaniowej, nie mają istotnego znaczenia w sprawie przedkładane materiały dowodowe na okoliczność ich zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Odnosząc się do argumentacji skarżących, dotyczącej ustawowych warunków przyznawania lokali socjalnych. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 725) – dalej zwana "ustawą o ochronie praw lokatorów", po zmianach wprowadzonych do niej ustawą z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy o finansowym wsparciu tworzenia lokali socjalnych, mieszkań chronionych, noclegowni i domów dla bezdomnych, ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 756), nie posługuje się obecnie pojęciem takim jak "lokale socjalne" i nie przewiduje wydzielania takiej kategorii lokali z mieszkaniowego zasobu gminy. Sąd zatem nie podzielił zarzutu naruszenia art. 23 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, ponieważ przedmiotem zaskarżonej uchwały była sprawa z wniosku skarżących o przyznanie pomocy mieszkaniowej. To Miasto Stołeczne Warszawa, na podstawie aktu prawa miejscowego wydanego w oparciu o podstawę prawną z art. 21 ustawy o ochronie praw lokatorów, decyduje o szczegółowych kryteriach wyboru osób, z którymi gmina zawrze umowy najmu mieszkań komunalnych. Zatem dopiero po spełnieniu określonych w ww. uchwale kryteriów, o formie udzielenia pomocy mieszkaniowej decyduje średni miesięczny dochód w gospodarstwie domowym określony w tej uchwale. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli skarżący, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucili na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "P.p.s.a." naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 4 ust. 1, 2 i art. 21 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów poprzez ich błędną wykładnię, w konsekwencji uznanie, że § 32 ust. 1 pkt 2 i 3 uchwały Rady m. st. Warszawy jest zgodny z art. 4 ust. 1, 2 i art. 21 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów i stanowi podstawę do odmowy zakwalifikowania skarżących do udzielenia pomocy mieszkaniowej i nieuzasadnione oddalenie ich skargi. W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie wniosku skarżących o udzielenie im pomocy mieszkaniowej we wnioskowanym zakresie, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; o zasądzenie kosztów postępowania od organu administracyjnego na rzecz skarżących według norm przepisanych, w tym zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego – pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż te ani w całości ani w części nie zostały uiszczone na rzecz pełnomocnika skarżących – w odniesieniu do każdego skarżącego. Ponadto skarżący oświadczyli, iż zrzekają się rozprawy (art. 176 § 2 P.p.s.a.). W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od skarżących na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w przedmiotowej sprawie nie zaistniała. Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia. Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Skarga kasacyjna jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty zasługują na uwzględnienie. W skardze kasacyjnej strona skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie jedynie przepisów prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 4 ust. 1, 2 i art. 21 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów i w związku z tym uznanie, że § 32 ust. 1 pkt 2 i 3 uchwały Rady m. st. Warszawy jest zgodny z ww. art. 4 ust. 1, 2 i art. 21 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów i stanowi podstawę do odmowy zakwalifikowania skarżących do udzielenia pomocy mieszkaniowej i nieuzasadnione oddalenie ich skargi. Ne podniesiono zarzutu naruszenia art. 151 P.p.s.a., co stanowi wadę w sporządzeniu tego środka zaskarżenia. Tym niemniej wskazany brak nie uzasadnia stwierdzenia, że skarga kasacyjna nie spełnia ustawowych wymogów określonych w art. 176 P.p.s.a. i podlega odrzuceniu (por. wyrok NSA z 11 maja 2006 r. sygn. akt II FSK 684/05). Nawet bowiem wadliwe przyporządkowanie zarzutu do właściwej podstawy kasacyjnej nie uzasadnia nie objęcia rozpoznaniem zarzutu, jeżeli sposób jego sformułowania pozwala na jego ocenę w ramach prawidłowej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z 2 września 2010 r. sygn. akt II FSK 636/09; wyrok NSA z 11 lipca 2012 r. sygn. akt II FSK 2670/10). Jeżeli bowiem Naczelny Sąd Administracyjny może, na podstawie analizy uzasadnienia skargi kasacyjnej, samodzielnie zidentyfikować zarzut naruszenia prawa przez Sąd pierwszej instancji, to wówczas taka skarga kasacyjna podlega rozpoznaniu. Istnieje zatem możliwość rozpoznania skargi kasacyjnej, która nie wskazuje wyraźnie podstaw i zarzutów kierowanych pod adresem skarżonego wyroku, jeżeli na podstawie uzasadnienia tej skargi daje się jednoznacznie ustalić, jakie naruszenia podnosi autor skargi kasacyjnej. Taka wykładnia ma także charakter prokonstytucyjny ponieważ pozwala, stosownie do treści art. 45 § 1 Konstytucji RP, na realizację prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy sąd. Mimo więc wadliwości w samej konstrukcji skargi kasacyjnej, istotą zarzutu strony skarżącej kasacyjnie jest naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni ww. przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów oraz wyraźnie wskazanych przepisów uchwały Rady m.st. Warszawy. Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie zarzutów skargi kasacyjnej należy wskazać, że nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 21 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów poprzez dokonanie jego błędnej wykładni. Przepis ten określa podstawowe zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, określone w szczególności w punktach 1-6b tego ustępu. Ani zarzut skargi kasacyjnej, ani też jej uzasadnienie nie określa, który to punkt z art. 21 ust. 3 ww. ustawy został poddany przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni. Tym samym poprzez brak prawidłowego określenia w tym zakresie przepisu prawa materialnego, który pozwalałby w tym zakresie na kontrolę zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny nie może przeprowadzić kontroli co do zgodności z prawem zaskarżonego wyroku w zakresie dokonania błędnej wykładni art. 21 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów poprzez uznanie, że § 32 ust. 1 pkt 2 i 3 uchwały Rady m. st. Warszawy jest zgodny z tym przepisem. Ewentualne przeprowadzenie w tym zakresie kontroli sądowej wymagałoby zmiany tego zarzutu poprzez jego doprecyzowanie, co jednak wykracza poza rolę Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. Nie budzi wątpliwości w okolicznościach tej sprawy, że Rada Miasta Stołecznego Warszawy uchwałą nr XXIII/669/2019 z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy określiła zasady zaspokajania potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty samorządowej Miasta Stołecznego Warszawy. Uchwała ta określa warunki do zaspokajania tych potrzeb mieszkaniowych i z treści § 32 ust. 1 pkt 2 i 3 uchwały Rady m.st. Warszawy nie wynika, aby został naruszony art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, lub też aby zadanie to nie było wykonywane jako zadanie własne samorządu gminnego. Tym samym także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 4 ust. 1 ww. ustawy poprzez dokonanie jej błędnej wykładni nie jest zasadny. Natomiast jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji § 32 ust. 1 pkt 2 i 3 uchwały Rady m.st. Warszawy. Z tego przepisu wynika, że wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy oraz zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela. Z treści § 32 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. uchwały nie wynika, aby dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu, wywiązywanie się z obowiązków najemcy lub zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela stanowiły samodzielne przesłanki odmowy zakwalifikowania takiej osoby do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Powyższy przepis określa jedynie, jakie okoliczności są uwzględniane w toku rozpoznawania wniosków w zakresie udzielenia pomocy mieszkaniowej. Także z § 32 ust. 8 uchwały Rady m.st. Warszawy nie wynika, aby zaistnienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w ust. 1 pkt 2 i 3 tego przepisu stanowiło podstawę odmowy przyznania pomocy mieszkaniowej. Jak stanowi powołany już § 32 ust. 8 ww. uchwały podstawą odmowy zakwalifikowania wniosku do udzielenia pomocy mieszkaniowej może być potwierdzenie nieprawdy w złożonych oświadczeniach i dokumentach, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 1 tego przepisu oraz niezłożenie dokumentów i oświadczeń w wyznaczonym terminie określonym na podstawie § 31 ust. 1a uchwały Rady m.st. Warszawy. Sąd pierwszej instancji wskazał na zgodność z prawem zaskarżonej uchwały opierając się na treści § 32 ust. 1 pkt 2 i 3 uchwały Rady m.st. Warszawy w związku z jej § 32 ust. 8, a jego wykładnia normy prawnej zawartej w § 32 ust. 1 pkt 2 i § 32 ust. 1 pkt 3 w związku z § 32 ust. 8 ww. uchwały pozwalała na uznanie, że kryterium odmowy przyznania jakiejkolwiek pomocy jest albo dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu, wywiązywanie się z obowiązków najemcy, albo też zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela. Taka wykładnia nie jest prawidłowa. Przesłanki wymienione w § 32 ust. 1 pkt 2 i 3 uchwały Rady m.st. Warszawy mogą mieć znaczenie dla ustalenia kolejności zakwalifikowania danego wniosku do przyznania pomocy mieszkaniowej, ale nie jej odmówienia na podstawie tych przepisów. Ewentualne dodatkowe informacje otrzymane w toku analizy przeprowadzonej stosownie do treści art. 32 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy mogą dotyczyć ujawnienia okoliczności stanowiących podstawę do odmowy przyznania pomocy mieszkaniowej, a takimi w rozumieniu § 32 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. uchwały nie są same tam wymienione przesłanki. W zakresie tak sformułowanego zarzutu nie jest wadliwe także wskazanie na dokonanie przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni art. 4 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów. Zgodnie z tym przepisem gmina, na zasadach i w przypadkach określonych w ustawie, zapewnia lokale w ramach najmu socjalnego i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. Zarzut błędnej wykładni art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie praw lokatorów w zakresie zastosowania w tej sprawie § 32 ust. 1 pkt 2 i 3 uchwały Rady m.st. Warszawy jest zasadny z tego powodu, że § 32 tejże uchwały nie obejmuje zagadnień regulowanych w art. 4 ust. 1 lub ust. 2 ww. ustawy. Trafnie podnosi strona skarżąca kasacyjnie, że skoro gmina na mocy art. 4 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów ma za zadanie zaspokajać potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach, to kwestia dochodów stanowi kryterium przyznawania takiej pomocy. Zaprezentowany w tej sprawie pogląd znajduje potwierdzenie we wcześniejszych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którymi przesłanki objęte § 32 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy nie stanowią samodzielnej podstawy do odmowy przyznania pomocy mieszkaniowej (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2025 r. sygn. akt III OSK 736/24; wyrok NSA 5 grudnia 2025 r. sygn. akt III OSK 17/23). Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że skoro Sąd pierwszej instancji nie dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonej uchwały w tym zakresie, że poprzestał na wadliwej wykładni § 32 ust. 1 pkt 2 i 3 uchwały Rady m.st. Warszawy polegającej na przyjęciu, że przesłanki zawarte w ww. przepisie stanowią samodzielną podstawę do odmowy przyznania jakiejkolwiek pomocy mieszkaniowej i zarazem Sąd ten nie ocenił, czy spełnione zostały inne przesłanki mające znaczenie dla przyznania lub odmowy przyznania tej formy pomocy, to zaskarżony wyrok podlega uchyleniu w całości na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., a sprawa zostaje przekazana temu Sądowi do ponownego rozpoznania (punkt 1 sentencji wyroku). W ponownie prowadzonym postępowaniu Sąd pierwszej instancji winien dokonać kontroli zaskarżonej uchwały uwzględniając wykładnię § 32 ust. 1 pkt 2 i 3 uchwały Rady m.st. Warszawy przyjętą w tym wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. Koszty te obejmują zwrot kwoty uiszczonej tytułem wpisu od skargi kasacyjnej oraz zwrot opłaty za sporządzenie pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku. W odniesieniu do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu należy wyjaśnić, że o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu rozstrzyga zawsze wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu uregulowanym w art. 250 i następnych Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 254 § 1 P.p.s.a. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Stąd w postępowaniu kasacyjnym wniosek ten nie podlegał rozpoznaniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI