III OSK 2862/24

Naczelny Sąd Administracyjny2026-03-24
NSAAdministracyjneWysokansa
straż granicznafunkcjonariuszdelegowanieświadczenianależnościprawo pracypostępowanie administracyjnesłużba wojskowakoszty postępowania

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną Komendanta Głównego Straży Granicznej, uznając, że funkcjonariuszowi przysługuje świadczenie z tytułu delegowania do czasowego pełnienia służby w innej miejscowości, nawet bez formalnego rozkazu personalnego.

Sprawa dotyczyła odmowy wypłaty świadczenia z tytułu delegowania do czasowego pełnienia służby funkcjonariuszowi Straży Granicznej. WSA uchylił decyzję organu, uznając, że faktyczne wykonywanie służby w innej miejscowości, nawet bez formalnego rozkazu personalnego, uzasadnia przyznanie świadczeń. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że wydanie rozkazu dziennego i faktyczne wykonywanie służby w nowym miejscu, mimo braku rozkazu personalnego, może stanowić podstawę do przyznania należności z tytułu delegowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej odmawiającą wypłaty świadczenia z tytułu delegowania do czasowego pełnienia służby funkcjonariuszowi K.T. Sąd uznał, że faktyczna zmiana miejsca pełnienia służby, nawet bez formalnego rozkazu personalnego, powinna być kwalifikowana jako delegowanie, co rodzi uprawnienia do świadczeń. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA. NSA podkreślił, że rozkaz dzienny kierujący funkcjonariusza do innej miejscowości oraz faktyczne wykonywanie tam służby przez okres około półtora roku, mimo braku rozkazu personalnego, mogą uzasadniać przyznanie należności z tytułu delegowania na podstawie art. 117 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej. Sąd uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego były niezasadne, a uzasadnienie wyroku WSA spełniało wymogi formalne.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, faktyczne wykonywanie służby w innej miejscowości, potwierdzone rozkazem dziennym i rzeczywistym pełnieniem obowiązków, może stanowić podstawę do przyznania świadczeń z tytułu delegowania, nawet jeśli nie wydano formalnego rozkazu personalnego.

Uzasadnienie

NSA uznał, że rozkaz dzienny kierujący funkcjonariusza do innej miejscowości oraz faktyczne wykonywanie tam służby przez dłuższy okres (ponad półtora roku) mogą uzasadniać przyznanie należności z tytułu delegowania, zgodnie z art. 117 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, niezależnie od braku formalnego rozkazu personalnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.s.g. art. 117 § ust. 2

Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.s.g. art. 40 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej

u.s.g. art. 36

Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej

rozp. MSWiA z 2006 r. art. 20

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 grudnia 2006 r. w sprawie należności funkcjonariuszy Straży Granicznej za podróże służbowe, przeniesienia lub delegowania

rozp. MSWiA z 2006 r. art. 21

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 grudnia 2006 r. w sprawie należności funkcjonariuszy Straży Granicznej za podróże służbowe, przeniesienia lub delegowania

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie właściwych organów i jednostek organizacyjnych Straży Granicznej w sprawach wynikających ze stosunku służbowego funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz trybu postępowania w tych sprawach art. 5 § ust. 3

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie właściwych organów i jednostek organizacyjnych Straży Granicznej w sprawach wynikających ze stosunku służbowego funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz trybu postępowania w tych sprawach art. 5 § ust. 1 i ust. 2

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie właściwych organów i jednostek organizacyjnych Straży Granicznej w sprawach wynikających ze stosunku służbowego funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz trybu postępowania w tych sprawach art. 4 § ust. 2 pkt 4

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktyczne wykonywanie służby w innej miejscowości, potwierdzone rozkazem dziennym i rzeczywistym pełnieniem obowiązków, może stanowić podstawę do przyznania świadczeń z tytułu delegowania, nawet jeśli nie wydano formalnego rozkazu personalnego.

Odrzucone argumenty

Uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe i nie spełniało wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a. Niewłaściwa wykładnia art. 117 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej przez WSA, polegająca na przyjęciu, że do delegowania wystarcza sam fakt wykonywania czynności służbowej w innej miejscowości, bez znaczenia pozostaje brak rozkazu personalnego.

Godne uwagi sformułowania

nie można było zaakceptować koncepcji, że funkcjonariusz może stale pełnić obowiązki poza miejscem wskazanym w akcie mianowania, a uzyskanie świadczeń jest warunkowane zachowaniem odpowiedniej formy delegowania (wydanie rozkazu personalnego) nie zapewniał gwarancji ochrony przyznanych ustawowo funkcjonariuszom danej służby mundurowej uprawnień nie mogło mieć decydującego znaczenia, że skarżący [...] wskazywał jako miejsce pełnienia służby miejscowość [...]. Potwierdza to tylko, iż w danym miejscu w istocie realizował obowiązki rozstrzygnięcie w przedmiocie delegowania funkcjonariusza jest aktem władczym o charakterze wewnętrznym, wynikającym z podległości służbowej funkcjonariusza.

Skład orzekający

Mirosław Wincenciak

przewodniczący sprawozdawca

Artur Kuś

sędzia

Kazimierz Bandarzewski

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących delegowania funkcjonariuszy służb mundurowych i przyznawania świadczeń z tego tytułu, zwłaszcza w kontekście braku formalnych rozkazów personalnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Straży Granicznej i przepisów wewnętrznych, ale może być pomocne w analogicznych sprawach innych służb.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznych aspektów uprawnień funkcjonariuszy służb mundurowych i interpretacji przepisów dotyczących delegowania, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i administracyjnym.

Delegowanie bez rozkazu? Funkcjonariusz Straży Granicznej wygrał świadczenia mimo braku formalności.

Dane finansowe

WPS: 240 PLN

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III OSK 2862/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś
Kazimierz Bandarzewski
Mirosław Wincenciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne
Straż graniczna
Sygn. powiązane
II SA/Wa 333/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-08-30
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 1990 nr 78 poz 462
art. 117 ust. 2
Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Artur Kuś sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Straży Granicznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 333/24 w sprawie ze skargi K.T. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 21 grudnia 2023 r. nr 31/Fi/23 w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia z tytułu delegowania do czasowego pełnienia służby 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Komendanta Głównego Straży Granicznej na rzecz K.T. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 333/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K.T. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 21 grudnia 2023 r. nr 31/Fi/23 w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia z tytułu delegowania do czasowego pełnienia służby, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Służby Granicznej z dnia 6 października 2023 r. nr Bi-ZS-RP.440.1.2023 (pkt 1); zasądził od Komendanta Głównego Straży Granicznej na rzecz K.T. kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2).
U podstaw rozstrzygnięcia Sądu I instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.
Wnioskiem z 5 września 2023 r. skarżący wystąpił do Komendanta [...] Oddziału Służby Granicznej, dalej jako: "KBOSG", o wypłatę świadczeń z tytułu delegowania do czasowego pełnienia służby od 18 września 2020 r. do 14 marca 2022 r. W motywach tego żądania skarżący wskazał, iż w związku ze zmianą miejsca, w którym wykonywał swoje obowiązki służbowe, utracił prawo do zwrotu kosztów dojazdu, ponieważ zmianie uległa odległość między faktycznym miejscem pełnienia służby a miejscem zamieszkania, które nie było już miejscowością pobliską.
Organ pierwszej instancji decyzją z 6 października 2023 r. odmownie załatwił
ten wniosek, argumentując, że wyznaczenie nowego miejsca pełnienia służby nie stanowiło delegowania do czasowego miejsca pełnienia służby, gdyż wraz z wyznaczeniem nowego miejsca nie doszło do zmiany podległości służbowej lub
zmiany obowiązków służbowych funkcjonariusza, a nadto w tym czasie skarżącemu
był wypłacany równoważnik za brak lokalu mieszkalnego.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Komendant Główny Straży Granicznej, dalej "KGSG", decyzją z dnia 21 grudnia 2023 r. nr 31/Fi/23, na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 5 oraz art. 117 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 915 ze zm.; zw. dalej "ustawa"); § 20 i § 21 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 grudnia 2006 r. w sprawie należności funkcjonariuszy Straży Granicznej za podróże służbowe, przeniesienia lub delegowania (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 493; zw. dalej: "rozp. MSWiA z 2006 r.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; zw. dalej "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podał, że skarżący
pełnił służbę w [...] Oddziale Straży Granicznej na stanowisku [...]. Rozkazem personalnym KBOSG z 20 stycznia 2023 r. nr 205 skarżący został zwolniony z zajmowanego stanowiska z dniem 24 lutego 2023 r. Wcześniej, w okresie od 18 września 2020 r. do 14 marca 2022 r., skarżący - rozkazem dziennym organu pierwszej instancji z 15 września 2020 r. nr 180 - miał wyznaczone miejsce służby w oparciu o obiekty Drogowego Przejścia Granicznego w [...], zw. dalej "obiekty DPG w [...]", z przyczyn modernizacyjnych, a zaistniała sytuacja, jak wskazał organ drugiej instancji, miała charakter przejściowy. Dalej KGSG podniósł, iż w czasie pełnienia służby skarżący otrzymywał zwrot kosztów dojazdu za okres od listopada 2010 r. do września 2020 r. i od marca 2022 r. do lutego 2023 r. Jednocześnie nie wnioskował o zwrot kosztów dojazdu za okres od października 2020 r. do lutego 2022 r. Za ww. okres skarżący otrzymywał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, ze względu na brak lokalu w miejscowości, w której pełnił służbę lub w miejscowości pobliskiej - w odniesieniu do miejscowości [...], w której wykonywał obowiązki służbowe (posiadany przez skarżącego dom w miejscowości [...] był usytuowany w miejscowości pobliskiej w stosunku do miejscowości [...]). Wprawdzie skarżący utracił prawo do zwrotu kosztów dojazdu, ale za to zyskał i zrealizował prawo do równoważnika za brak lokalu w miejscowości pobliskiej. Zatem, zdaniem organu odwoławczego, nie poniósł negatywnych konsekwencji finansowych czasowego wykonywania swoich obowiązków w miejscowości [...].
Decyzja KGSG z 21 grudnia 2023 r. stała się przedmiotem skargi skarżącego
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 117 ust. 2 ustawy.
W motywach powołanego na wstępie wyroku WSA wskazał, że trafna jest argumentacja skarżącego, według której jeżeli nastąpi faktyczna zmiana miejsca pełnienia służby, tj. miejscowości systematycznego realizowania obowiązków służbowych, względem tej podanej w akcie mianowania, to - o ile nie jest to działanie samowolne - musi być kwalifikowane jako przeniesienie albo delegowanie. Następstwem takiego działania jest powstanie po stronie funkcjonariusza SG określonych uprawnień do świadczeń. Odmienna koncepcja - oparta na założeniu, że funkcjonariusz może stale pełnić obowiązki poza miejscem wskazanym w akcie mianowania, zaś uzyskanie świadczeń jest warunkowane zachowaniem odpowiedniej formy delegowania (wydanie rozkazu personalnego) - jest nie do zaakceptowania. Nie zapewnia bowiem gwarancji ochrony przyznanych ustawowo funkcjonariuszom danej służby mundurowej uprawnień. W realiach rozpoznawanej sprawy bezsporne jest długotrwałe pełnienie przez skarżącego obowiązków w nowym miejscu, wyznaczonym na mocy rozkazu KBOSG z dnia 15 września 2020 r. nr 180. Z tytułu realizacji zadań
w obiektach [...] w [...] skarżącemu przyznano uprawnienie do równoważnika pieniężnego za brak kwatery w miejscu spełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Jednocześnie pierwotnym miejscem pełnienia służby była placówka w [...] - tam skarżący uprzednio wykonywał swoje zadania. W takiej sytuacji - wbrew wywodom organów SG nie mogło mieć decydującego znaczenia, że skarżący, wnosząc o wypłatę równoważnika z tytułu braku lokalu mieszkalnego, wskazywał jako miejsce pełnienia służby miejscowość [...]. Potwierdza to tylko, iż w danym miejscu w istocie realizował obowiązki w okresie, za który domagał się wypłaty równoważnika.
Skargę kasacyjną od powołanego wyroku wywiódł Komendant Główny Straży Granicznej zaskarżając ten wyrok w całości. Wyrokowi zarzucił:
I) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść wyroku, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a., poprzez niezasadne uchylenie prawidłowej decyzji nr 31/F1/23 z dnia 21 grudnia 2023 r. w oparciu o błędną tezę, iż doszło do naruszenia ww. przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego polegającego na niewyjaśnieniu okoliczności faktycznych w sprawie i niewłaściwym sporządzeniu uzasadnienia ww. decyzji, odnoszących się do pominięcia przez organ okoliczności, iż mimo niewydania rozkazu personalnego w przedmiocie delegowania funkcjonariusza Straży Granicznej do czasowego pełnienia służby w innej miejscowości należało ustalić, że delegowanie to miało miejsce, co w efekcie doprowadziło Sąd I instancji do błędnej konkluzji, że doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 117 ust. 2 ustawy, mimo że stan faktyczny nie wymagał dodatkowego wyjaśnienia, a Sąd I instancji pod pozorem wytknięcia organowi uchybień formalnych dokonał własnej interpretacji ww. przepisu prawa materialnego, co przy stwierdzonych uchybieniach formalnych było przedwczesne;
2) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez jednoczesne uchylenie decyzji nr 33/Fi/23 z dnia 23 grudnia 2023 r. wobec rzekomego naruszenia przepisów postępowania, tj. art. art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a. i naruszenia przepisów prawa materialnego, w sytuacji, gdy jest to niedopuszczalne, bowiem w przypadku uchylenia kontrolowanego aktu władzy publicznej na podstawie stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania jednoczesne uchylanie tegoż w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. jest przedwczesne, a przedstawiona w uzasadnieniu wyroku uchylającego wykładnia przepisów prawa materialnego w sposób nieuprawniony wiąże organ, co może stanowić znaczące utrudnienie wykonaniu wyroku w sytuacji, gdy organ prawidłowo ustali stan faktyczny.
II) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 117 ust. 2 ustawy poprzez nieprawidłową wykładnię ww. przepisu polegającą na przyjęciu, iż dla uznania, że doszło do delegowania funkcjonariusza Straży Granicznej w rozumieniu art. 117 ust.
2 ustawy o Straży Granicznej wystarcza sam fakt wykonywania czynności służbowej
w innej miejscowości, a bez znaczenia pozostaje okoliczność, że wobec ww. nie wydano rozkazu personalnego na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy, co świetle treści §
4 ust. 2 pkt 4 w zw. z § 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie właściwości organów i jednostek organizacyjnych Straży Granicznej w sprawach wynikających ze stosunku służbowego funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz trybu postępowania w tych sprawach, w konsekwencji przełożyło się na fakt, że zdaniem Sądu funkcjonariuszowi
skierowanemu do pełnienia służby na podstawie polecenia określonego w § 20 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 grudnia 2006
r. w sprawie należności funkcjonariuszy Straży Granicznej za podróże służbowe, przeniesienia i delegowania przysługiwały należności określone w tymże rozporządzeniu.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz oświadczył, że zrzeka się prawa do rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Skarga kasacyjna zawiera uzasadnienie zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną K.T. wniósł o jej oddalenie. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz oświadczył, że zrzeka się prawa do rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a
upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Ze względu na sposób skonstruowania skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, należy
przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W pierwszej zatem kolejności rozpoznaniu podlegał najdalej idący zarzut naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, tj. zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jest normą o charakterze wynikowym i określa wyłącznie sposób rozstrzygnięcia danej sprawy przez sąd pierwszej instancji.
Z kolei zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Przepis ten określa zatem niezbędne elementy uzasadnienia, których zamieszczenie pozwala odtworzyć sposób rozumowania sądu, który doprowadził do takiego właśnie rozstrzygnięcia. Wskazuje on na trzy elementy, które muszą się znaleźć w uzasadnieniu wyroku. Są nimi:
1) opis historyczny sprawy, zawierający prezentację jej okoliczności faktycznych, przebiegu i stanowisk stron do momentu podjęcia ostatecznego rozstrzygnięcia (decyzji, postanowienia bądź innego aktu administracyjnego) zaskarżonego do sądu administracyjnego;
2) prezentacja stanowisk stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym obejmująca w pierwszym rzędzie zarzuty skargi oraz argumenty strony przeciwnej zawarte w odpowiedzi na nią, uzupełnione ewentualnie o stanowiska innych uczestników postępowania oraz
3) stanowisko sądu obejmujące wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia wraz z
jej wyjaśnieniem.
Uzasadnienie wyroku winno zatem odzwierciedlać proces badania przez sąd zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia organu. W związku z tym powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone
orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem lub uznał, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłości postępowania. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej przede wszystkim wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi
kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia (zob. np. wyroki NSA z: 12 października 2010 r., II OSK 1620/10; z 17 stycznia 2023 r., III OSK 1804/21; z 25 stycznia 2023 r., III FSK 1558/21; z 25 stycznia 2023 r., II GSK 908/22; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. wymaga zatem, aby sąd pierwszej instancji wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tej regulacji, dlaczego wydał określone rozstrzygnięcie. Wywody sądu nie mogą być przy tym wewnętrznie sprzeczne, niespójne i niekonsekwentne, gdyż uniemożliwia to jednoznaczne odczytanie intencji sądu, które przemawiały za podjęciem określonego rozstrzygnięcia (zob. np. wyrok NSA z dnia 2 marca 2023 r., II OSK 1708/20).
Uzasadnienie wyroku Sądu I instancji spełnia wskazane wymogi. Postępowanie administracyjne w rozpatrywanej sprawie było prowadzone w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenie z tytułu delegowania do czasowego pełnienia służby. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 117 ust. 2 w zw. z art. 40 ust. 1 ustawy. Podkreślić należy, iż przedmiot postępowania w sprawie wyznacza norma prawa materialnego rekonstruowana z przywołanych przepisów, w relacji do której, normy procesowe mają wyłącznie instrumentalny charakter. Wskazana norma materialnoprawna wyznacza więc ramy oraz zakres postępowania wyjaśniającego w rozpatrywanej sprawie oraz koniecznych do przeprowadzenia w tym postępowaniu ustaleń. Skoro zatem WSA w Warszawie zakwestionował wykładnię wskazanych przepisów zaprezentowaną przez organ w zaskarżonej decyzji i przedstawił odmienną ich interpretację, to konsekwencją tego było uznanie, iż dotychczasowy zakres postępowania wyjaśniającego nie jest wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Uwzględniając powyższe uwagi co do kierunku wykładni i konsekwencji obowiązywania art. 141 § 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjnie niezasadnie zarzuca, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia, określonych tym przepisem, wymogów. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na przyjęcie, że objęło ono wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w powołanym przepisie, a przedstawiony w nim wywód prawny w toku kontroli instancyjnej pozwala na ocenę, jakie znaczenie Sąd I instancji nadał zastosowanym normom prawnym i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w sentencji. Podniesiony zarzut nie zasługuje zatem na uwzględnienie.
Chybiony okazał się także zarzut naruszenia art. 117 ust. 2 ustawy poprzez niewłaściwą wykładnię tego przepisu polegającą na przyjęciu, że doszło do delegowania funkcjonariusza Straży Granicznej w rozumieniu art. 117 ust. 2 tej ustawy i przyjęcie, że wystarcza sam fakt wykonywania czynności służbowej w innej miejscowości, a bez znaczenia pozostaje okoliczność, że wobec funkcjonariusza nie wydano rozkazu personalnego na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy. Odnosząc się do tak skonstruowanego zarzutu skargi kasacyjnej, wskazać należy, iż stosownie do art. 40 ust. 1 ustawy funkcjonariusz może być przeniesiony do pełnienia służby albo delegowany do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej Straży Granicznej lub innej miejscowości z urzędu lub na własną prośbę. W myśl natomiast art. 117 ust. 2ustawy: "W razie przeniesienia do pełnienia służby do innej miejscowości albo delegowania do czasowego pełnienia służby, funkcjonariuszowi przysługują należności z tytułu przeniesienia lub delegowania". Na tle przepisu art. 40 ust. 1 ustawy, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że rozkaz personalny w przedmiocie przeniesienia do pełnienia służby jest decyzją administracyjną, w związku z czym pozostaje pod kontrolą sądu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 lutego 2012 r., II SA/Wa 1704/11, LEX nr 1213338).
W literaturze wskazuje się, że odmienny charakter należy przypisać delegowaniu funkcjonariusza do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej Straży Granicznej lub innej miejscowości. W przeciwieństwie do przeniesienia rozkaz w przedmiocie delegowania funkcjonariusza nie jest decyzją administracyjną. Rozstrzygnięcie w przedmiocie delegowania funkcjonariusza jest aktem władczym o charakterze wewnętrznym, wynikającym z podległości służbowej funkcjonariusza. Powyższe potwierdza treść przepisu art. 36 ustawy, który wskazuje, że decyzje wydawane są jedynie w sprawach dot. mianowania, przenoszenia oraz zwolnienia z zajmowanego stanowiska. Ponadto stosownie do treści przepisu § 5 ust.
3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca
2002 r. w sprawie właściwych organów i jednostek organizacyjnych Straży Granicznej w sprawach wynikających ze stosunku służbowego funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz trybu postępowania w tych sprawach (Dz.U. z 2016 r. poz. 1470) postępowania
w sprawach nawiązania, zmiany i rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku służbowego stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a contrario przepisy te nie mają zastosowania w sprawach dotyczących delegacji. (por. Marta Derlatka (red.), Służba w Straży Granicznej. Komentarz do art. 31-147b ustawy o Straży Granicznej, opublikowano Lex/el 2018, Komentarz do art. 40, teza 8 i 9).
Przyjęcie przez orzekające w sprawie organy, że skarżący funkcjonariusz nie został skutecznie przeniesiony do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej Straży Granicznej lub innej miejscowości, jako że w sprawie nie został wydany wobec tego funkcjonariusza rozkaz personalny przenoszący go do czasowego pełnienia służby mający charakter decyzji administracyjnej, jak trafnie przyjął Sąd I instancji, było wadliwe. Zasadnie w tym zakresie WSA w Warszawie powołał się na wydany w dniu
15 września 2020 r. rozkaz dzienny nr 180 Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, z którego wynika, że skarżący od dnia 18 września 2020 r. został skierowany do dalszego odbycia służby w obiektach drogowego przejścia granicznego w [...], a także powołał się na fakt wykonania tego rozkazu. Powodem zmiany miejsca odbywania służby z Placówki Straży Granicznej w [...] na ww. przejście graniczne w [...] było modernizacja strażnicy SG w [...]. Wskazane okoliczności faktyczne, tj. fakt wydania ww. rozkazu dziennego nr 180 oraz fakt jego wykonania winny stanowić podstawę faktyczną decyzji w przedmiocie wypłaty świadczenia z tytułu delegowania do czasowego pełnienia służby w innej miejscowości wydanej w oparciu o przepis art. 117 ust. 2 ustawy. Zaprezentowana w zaskarżonym wyroku wykładnia tego przepisu jest prawidłowa. Okoliczności sprawy, takie jak wydanie rozkazu dziennego nr 180 oraz fakt rzeczywistego wykonywania służby w [...], mogą uzasadniać stanowisko, że doszło do delegowania skarżącego do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej Straży Granicznej lub innej miejscowości. Znaczenie dla sprawy ma okoliczność, że skarżący pełnił służbę w [...] w [...] od 15 września 2020 r. do marca 2022 r., czyli niespełna półtora roku. Biorąc pod uwagę powyższe, podniesiony zarzut błędnej wykładni art. 117 ust. 2 ustawy, nie mógł odnieść zamierzonego skutku.
W konsekwencji chybiony okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. A i c i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a. Popełniony przez organy błąd wykładni prawa materialnego mógł przełożyć się na wadliwie ukierunkowany zakres postępowania administracyjnego.
Skoro więc podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co z kolei skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.
Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był art. 182 § 2 i 3 in fine p.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę