III OSK 983/25

III OSK 983/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś
Sławomir Pauter
Tamara Dziełakowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
IV SAB/Po 192/24 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2025-03-05
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1, art. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 par 1, art. 149 ar 1a, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz 1 art. 5 ust. 1 lit. a,b,c
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z  przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Artur Kuś Sędzia del. WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 29 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Okręgowej Rady Adwokackiej w Poznaniu od punktów 1, 2 i 4 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 marca 2025 r. sygn. akt IV SAB/Po 192/24 w sprawie ze skargi M. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Okręgową Radę Adwokacką w Poznaniu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek M. W. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 5 marca 2025 r. (sygn. akt IV SAB/Po 192/24) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 149 § 1 i 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") w pkt 1 zobowiązał Okręgową Radę Adwokacką w Poznaniu do rozpatrzenia wniosku M. W. z 30 października 2024 r. w zakresie punktów 1,2 oraz 4-15, w terminie 14 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; w pkt 2 stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; w pkt 3 oddalił skargę w pozostałej części oraz w pkt 4 w oparciu o art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 209 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym sprawy.
Wnioskiem z 30 października 2024 r. M. W. wystąpił do Okręgowej Rady Adwokackiej w Poznaniu (ORA) o udostępnienie informacji publicznej przez udzielenie informacji na temat adwokata G. S. w następującym zakresie:
1. W którym roku Adwokat ukończył wyższe studia prawnicze?
2. Na jakiej uczelni Adwokat odbywał ww. studia?
3. Z jaką oceną Adwokat ukończył ww. studia?
4. W jakich latach Adwokat odbywał aplikację adwokacką?
5. Kiedy Adwokat złożył egzamin adwokacki?
6. Z jakim wynikiem Adwokat złożył egzamin adwokacki?
7. Czy wobec Adwokata począwszy od 30.07.2011 r. do 30.10.2024 r. toczyły się lub toczą obecnie postępowania dyscyplinarne?
8. Czy wobec Adwokata począwszy od 30.07.2011 r. do 30.10.2024 r. orzeczono kary dyscyplinarne?
9. W przypadku udzielenia odpowiedzi pozytywnej na pytania 7 i 8 proszę o nadesłanie orzeczeń kończących postępowanie dyscyplinarne.
10. Czy począwszy od 30.07.2005 r. do 30.10.2024 r. wobec Adwokata stosowano upomnienie dziekańskie?
11. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie 10 proszę o wskazanie ile razy stosowano upomnienie dziekańskie wobec Adwokata, kiedy je stosowano oraz za jaki czyn/czyny je stosowano.
12. Czy Adwokat posiada adres poczty elektronicznej oraz numer telefonu do kontaktu z Klientami/potencjalnymi Klientami?
13. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie numer 12 proszę o podanie adresu poczty elektronicznej oraz numeru telefonu, których używa Adwokat do kontaktu z Klientami/potencjalnymi Klientami.
14. Czy, kiedy i ewentualnie jakie funkcje pełnił Adwokat od 30.07.2011 r. do 30.10.2024 r. w samorządzie tutejszej Rady?
15. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie numer 14 proszę o wskazanie czy z racji pełnionych funkcji Adwokat pobierał jakiekolwiek wynagrodzenie oraz ile ono wynosiło z rozbiciem na poszczególne okresy rozliczeniowe.
W odpowiedzi na złożony wniosek, pismem z 13 listopada 2024 r. koordynator ds. dostępu do informacji publicznej i ochrony danych osobowych, powołany uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z 1 kwietnia 2021 r., nr 3/2021 odmówił udostępnienia wnioskowanych informacji, stwierdzając że nie stanowią one informacji publicznej i jednocześnie wskazując, że rodzina W. nęka różne Izby Adwokackie tymi samymi pytaniami, dotyczącymi losowo wybranych adwokatów, o czym świadczyć miały te same zapytania z tej samej daty wystosowane do ORA w Kielcach i ORA we Wrocławiu, czego celem jest tworzenie baz danych adwokatów zawierających dane osobowe tychże osób. Udzielenie zaś odpowiedzi na złożony wniosek stanowiłoby naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych, zwłaszcza, że adwokat o którego dane zawnioskowane nie wyraził zgody na ich udostępnienie.
W tej materii powołano się na wyrok NSA z 11 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2777/16 oraz orzecznictwo i stanowisko doktryny w nim wskazane. Autor stwierdził, że informacje publiczne tracą walor takiej informacji, gdy prima facie nie są pozyskiwane w celu ochrony interesu publicznego, a jedynie w interesie prywatnym, który to argument zdaniem organu podzielił WSA w Kielcach w wyroku z 13 września 2023 r., sygn. akt II SAB/Ke 76/23. W piśmie tym zwrócono również uwagę na kwestię nadużycia prawa związanego z licznie składanymi przez wnioskodawcę analogicznymi wnioskami o dostęp do informacji publicznej, składanymi do różnych Okręgowych Rad Adwokackich oraz kwestię uzyskania osobistej korzyści majątkowej.
Skarżący pismem z 27 listopada 2024 r. ponaglił ORA do udostępnienia żądanej informacji z uwagi na bezczynność/przewlekłość, żądając jej bezzwłocznego udostępnienia.
Koordynator działający w imieniu organu udzielając odpowiedzi w piśmie z 3 grudnia 2024 r. podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie.
30 grudnia 2024 r. (data wpływu) skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na "bezczynność i przewlekłość Okręgowej Rady Adwokackiej w Kielcach w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 30.10.2024 r.".
Wskazanym na wstępie wyrokiem WSA w części uwzględnił złożoną skargę, podzielając poglądy zawarte w uzasadnieniach tegoż Sądu z wyroków z 18 września 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 98/24; z 7 listopada 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 123/24;
z 4 grudnia 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 148/24 i z 15 stycznia 2025 r., sygn. akt IV SAB/Po 176/24 oraz orzeczeniami Naczelnego Sądu Administracyjnego wydawanymi
w analogicznych sprawach pod sygn. akt III OSK 2750/24, III OSK 2465/24, III OSK 2858/24 czy III OSK 2859/24, w tym także stanowiskiem wyrażonym przez NSA
w wyroku z 26 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 2697/21 odnośnie charakteru informacji dotyczących wykonywania zawodu przez konkretnego adwokata. Bezspornym
w sprawie było to, że Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu, jako organ samorządu zawodowego adwokatów realizuje zadania publiczne i z tego tytułu był zobligowany do udostępnienia wnioskowanej przez skarżącego informacji publicznej w myśl przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.; dalej także: "u.d.i.p."). Sąd zwrócił uwagę, że odpowiedź na wniosek skarżącego nie została złożona przez organ, a koordynatora, natomiast w piśmie tym nie przedłożono pełnomocnictwa umocowującego do działania w jego imieniu.
Istoty sporu Sąd meriti upatruje w ustaleniu czy wnioskowane informacje stanowią informację publiczną, a w następnej kolejności czy żądanie udzielenia informacji stanowiło nadużycie prawa.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji dane, których udostępnienia domaga się skarżący, za wyjątkiem dotyczącym oceny z jaką adwokat ukończył studia, stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 u.d.i.p., a zatem pytania o nr 1,2 i 4-15 dotyczą informacji publicznej do udostępnienia której organ był zobligowany.
W kwestii nadużycia prawa, Sąd a quo podzielił argumentację organu kiedy stan taki zachodzi, stwierdzając, że tego typu sytuacja nie miała miejsca w analizowanym przypadku. Dowodem nadużycia prawa nie może być bowiem to, że organ nie wie w jaki sposób uzyskane dane mają wpłynąć na dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów. Za nadużyciem prawa nie przemawia także ilość składanych przez skarżącego i członków jego rodziny wniosków dostępowych oraz kierowanie się chęcią uzyskania korzyści majątkowej. Brak jest także podstaw do uznania, że wskutek złożonego wniosku dojdzie do paraliżu funkcjonowania ORA, okoliczność ta bowiem odnosi się do informacji przetworzonej. Sąd zwrócił uwagę, że nadużycie prawa nie pozbawia waloru publicznego charakteru wnioskowanej informacji, a jedynie stanowi podstawę do wydania decyzji odmawiającej jej udostępnienia. Sąd nie stwierdził również podstaw do udzielenia odpowiedzi na pytania odnoszące się do kwestii przetwarzania przez skarżącego danych osobowych z naruszeniem przepisów RODO, bowiem organ nie wykazał takiego działania skarżącego i nie ma ono żadnego związku z przedmiotem rozpatrywanej sprawy, który sprowadza się do wydania rozstrzygnięcia w jej granicach podmiotowych i przedmiotowych związanych z bezczynnością i przewlekłością ORA.
W konsekwencji WSA uznał, że organ pozostawał w bezczynności, a bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Wyrok ten stał się przedmiotem skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której organ zaskarżając go w części, tj. co do pkt 1 w całości, pkt 2 co do sformułowania: "[...] stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności [...]" i pkt 4 w całości, zarzucił następujące naruszenia:
1. naruszenie przepisu postępowania, któremu uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a to art. 134 § 1 p.p.s.a. przez nierozpoznanie sprawy w granicach sprawy, w ten sposób, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie rozważył, czy rzeczywiście żądanie przez skarżącego informacji osobistych o jednym adwokacie, jest żądaniem w interesie publicznym w sytuacji, gdy jest to kolejne tożsame w treści żądanie, a w każdej sprawie skarżący domaga się korzyści majątkowej - przyznania mu od organu sumy pieniężnej oraz nie rozważył, czy tworzenie przez skarżącego i członków jego rodziny bazy danych o adwokatach jest dopuszczalne w świetle RODO.
2. W konsekwencji naruszenie:
- art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 u.d.i.p. przez błędną ich wykładnię (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) przez przyjęcie, że wniosek skarżącego stanowi realizację prawa dostępu do informacji publicznej, mimo że działanie skarżącego należało ocenić jako nadużycie prawa w zakresie dostępu do informacji publicznej (na co wskazywała metodologia działania skarżącego ukierunkowana nie na uzyskanie informacji w celach istotnych dla ogółu społeczeństwa lecz w celu nękania organu i uzyskania z tego tytułu korzyści majątkowej) i w konsekwencji uznać, że działanie organu nie stanowiło bezczynności,
- art. 5 ust. 1 lit. a, b i c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych)(dalej także: "RODO") przez jego niezastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.)
w ten sposób, że "Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu" [Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu – przyp. NSA] zaskarżonym wyrokiem uprawnił "J. W." [M. W. – przyp. NSA] do przetwarzania danych osobowych "adwokat M. D. O." [adwokata G. S. – przy. NSA] mimo, że powołany przepis przetwarzania takiego zabrania.
Z uwagi na powyższe naruszenia organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, w zaskarżonej części i ponowne rozpoznanie sprawy, a w przypadku gdy WSA w Poznaniu nie rozpozna skargi kasacyjnej w trybie art. 179a p.p.s.a. – uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Ponadto złożono wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Uzasadniając swoje stanowisko ORA wskazała, że przed różnymi sądami administracyjnymi toczą się sprawy dotyczące udostępnienia informacji publicznej w których skarżącymi są członkowie rodziny W. w zakresie tych samych piętnastu pytań odnoszących się do losowo wybranych adwokatów z różnych Izb Adwokackich. Dotychczas NSA oddalał wszystkie składane przez Okręgowe Rady Adwokacie skargi kasacyjne, jednakże zdaniem organu od ostatniego takiego wyroku zmianie uległ stan faktyczny, ponieważ w toku jest kolejnych kilkanaście tożsamych spraw, co ma uwiarygadniać twierdzenie o działaniu rodziny W. wyłącznie z pobudek i w interesie prywatnym. Stąd też, zdaniem ORA Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał sprawy w jej granicach i naruszył dodatkowo przepis art. 1 i 2 u.d.i.p. bowiem przyjął, że skarżący domaga się uzyskania informacji publicznej działając w trosce o dobro publiczne, nie wyjaśniając w jaki sposób cel ten jest realizowany. Ponownie podkreślono kwestię nadużywania prawa w zakresie dostępu do informacji publicznej, domagając się od Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawienia poszerzonemu składowi zagadnień opisanych w treści skargi kasacyjnej, a w dalece idącej perspektywie także i przekazania zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia pełnemu składowi Izby NSA. Organ zwrócił także uwagę na fakt tworzenia za przyzwoleniem sądów administracyjnych bazy danych adwokatów z całej Polski, z oczywistym naruszeniem przepisów RODO, powołując się przy tym na pogląd jednego z przedstawicieli doktryny.
Odpowiadając na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, według norm przepisanych. Ponadto zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Jak wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach wytyczonych zarzutami zreferowanymi w treści skargi kasacyjnej, co do zasady biorąc pod rozwagę z urzędu wyłącznie nieważność postępowania. Rozpoznawana sprawa nie nasuwa takich wątpliwości, które skutkować mogłyby nieważnością postępowania, a wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., rozważanych przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Powyższe wskazuje na to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku określają zakres kontroli dokonywanej przez NSA, który w odróżnieniu od Sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Strona wnosząca skargę kasacyjną zobligowana jest przy tym do takiego jej zredagowania, aby zarówno podstawy kasacyjne, jak też i treść uzasadnienia nie budziły jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych, albowiem Sąd rozpoznający sprawę nie jest władny do konkretyzacji stawianych zarzutów, czy ich uściślania lub też odczytywania woli autora skargi kasacyjnej, jak i samodzielnego poszukiwania takiej podstawy kasacyjnej, która byłaby najbardziej skuteczna i adekwatna do zamysłu strony, o czym wielokrotnie przesądzał już NSA w treści wydawanych judykatów.
Przy czym, należy zaznaczyć, że nawet wadliwe sformułowanie zarzutów kasacyjnych nie stoi na przeszkodzie rozpoznaniu złożonego środka zaskarżenia, jak wynika z uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., wydanej w sprawie o sygn. akt: I OPS 10/09 (to i inne orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.cbois.nsa.gov.pl.).
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. z uwagi na oświadczenie wnoszącego skargę kasacyjną organu o zrzeczeniu się przeprowadzenia rozprawy i braku takiego żądania przez skarżącego.
Organ w treści skargi kasacyjnej podniósł zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych, tj. w obrębie zarówno prawa procesowego, jak też i prawa materialnego, dlatego też w pierwszej kolejności zasadnym jest rozpoznanie zarzutów ukierunkowanych na naruszenie przepisów prawa procesowego, albowiem dopiero prawidłowość ustalenia przebiegu stanu faktycznego sprawy lub brak jego skutecznego podważenia umożliwia przejście do rozważań związanych z naruszeniami przepisów prawa materialnego.
Złożona skarga kasacyjna, w granicach podniesionych w jej treści zarzutów nie odnajduje usprawiedliwionych podstaw.
Pozostając w duchu powyższych wywodów, jako nieskuteczny należało ocenić zarzut wyartykułowany w pkt II ppkt 1 skargi kasacyjnej, w zakresie naruszenia dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a. Organ niesłusznie postawił tezę o nierozpoznaniu sprawy przez Sąd meriti. Wbrew bowiem takiemu stanowisku, Naczelny Sąd Administracyjny wyraża zapatrywania, iż przedmiotowa sprawa została oceniona poprawnie, w zgodzie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że pierwotnym przedmiotem oceny jest kwestia bezczynności organu, co wynika wprost z treści złożonej przez skarżącego skargi inicjującej postępowanie sądowo-administracyjne, a nie zaś jak oczekiwałaby tego ORA kwestia związana z prawidłowością gromadzenia i przetwarzania danych o adwokatach oraz tworzenia na tej podstawie sugerowanej bazy danych, co miałoby być niezgodne w ocenie organu z przepisami RODO. Zagadnienie to podniesione zostało wyłącznie zresztą w treści zarzutów skargi kasacyjnej i nie znalazło swego rozwinięcia w uzasadnieniu, tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie ma możliwości pełnego odczytania intencji autora środka zaskarżenia, co także poczytywać należy jako wadliwość konstrukcyjną stawianego zarzutu. Rolą sądu w niniejszej sprawie było ocenić, czy żądane informacje stanowią informację publiczną i czy organ popadł w bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w następstwie rozpoznania wniosku o ich udostępnienie. Powoływane przez skarżącego kwestie dotyczące przetwarzania danych i ich gromadzenia pozostają zatem całkowicie irrelewantne z punktu widzenia przedmiotu niniejszej sprawy, a tym samym wyłączone są z zakresu kontroli realizowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Kwestia przetwarzania danych osobowych w wyniku ewentualnego tworzenia zbioru danych osobowych przez wnioskodawcę, może podlegać ocenie w postępowaniu przed Prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
W opozycji także do argumentacji organu, należy w pełni zaaprobować i podzielić stanowisko Sądu a quo odnośnie charakteru wnioskowanej przez skarżącego informacji, w zakresie pytań nr 1,2 oraz 4-15 wniosku, jako informacji publicznej do udostępnienia, której zobligowany był organ, a także braku takiego przymiotu względem pytania nr 3 wniosku odnośnie oceny końcowej ukończenia studiów przez danego adwokata, jako pytania pozostającego bez związku z wykonywaniem zawodu adwokata, albowiem warunkiem wpisu adwokata na listę jest "ukończenie" wyższych studiów prawniczych, natomiast uzyskana ocena, jeśli studia te zostały ukończone pozostaje bez wpływu na wypełnienie warunków wynikających z art. 65 ustawy z 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2022 r. poz. 1184 ze zm.).
Idąc dalej, warto odnotować, że normatywne źródło obywatelskiego prawa dostępu do informacji publicznej wyraża przepis art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz przepisy stanowiące konkretyzację tej konstytucyjnej normy wyrażone w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Ogólną więc zasadą płynącą z sygnalizowanego przepisu konstytucyjnego jest udostępnianie informacji publicznej, zaś gwarancje płynące z tej normy nie mogą być ograniczane celem wykorzystania informacji publicznych. Ograniczenia te muszą wynikać wprost albo z Konstytucji RP (vide: art. 61 ust. 3 Konstytucji RP) lub też przepisów ustawy (zob.: art. 5 ust. 1-2b u.d.i.p.). Co do zasady każdy ma zatem prawo dostępu do informacji publicznej niezależnie od tego jakimi motywami lub pobudkami się kieruje, z uwzględnieniem sygnalizowanych ograniczeń. Stanowisko takie odczytać można również choćby z normy art. 2 ust. 2 u.d.i.p., wskazującej, że nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej. Sposób wykorzystania żądanej informacji publicznej po jej uzyskaniu jak też i zgodność takich działań z prawem nie wynika natomiast z przepisów regulujących materię dostępu. Kwestia ta mogłaby podlegać ocenie, gdyby wnioskodawca domagał się od organu udostępnienia informacji przetworzonej i jako taka zostałaby ona przez organ zakwalifikowana na co zwrócił zresztą uwagę Sąd pierwszej instancji. Wówczas, w zgodzie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. ORA uprawniona byłaby do żądania wykazania przez skarżącego szczególnej istotności dla interesu publicznego w zakresie wnioskowanych informacji. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszym przypadku, bowiem jak wyjaśniono wnioskowane dane stanowiły informację publiczną prostą.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego adwokat, jako osoba wykonująca zawód zaufania publicznego i korzystająca w związku z jego wykonywaniem z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym, realizuje funkcje i zadania publiczne. W konsekwencji nie jest także możliwe powoływanie się przez adwokata na ograniczenia dostępu do informacji publicznych, które go dotyczą, ze wskazaniem na prywatność osoby fizycznej na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (zob. postanowienie NSA z 13.01.2016 r., I OSK 2932/15 oraz wyrok NSA z 26.04.2019 r., I OSK 1826/17). Stąd nawet w sytuacji niewyrażenia zgody na udostępnienie tych konkretnie określonych we wniosku skarżącego danych przez adwokata, nie może ono odnieść zamierzonego rezultatu, wyłączając z tego kręgu uzyskanie informacji zawartej w pytaniu nr 3 wniosku, jako informacji nie stanowiącej informacji publicznej.
Ostatecznie nie sposób także podzielić zapatrywań organu, jakoby skarżący swoim działaniem ukierunkowany był na osiągnięcie jakiejkolwiek korzyści majątkowej. Zagadnienie to częściowo wyjaśnione zostało przez Sąd pierwszej instancji w treści uzasadnienia skarżonego wyroku. Stanowisko w tej materii prezentuje także sam skarżący w ramach złożonej odpowiedzi na skargę kasacyjną, uznając je za bezpodstawne. Z argumentacją obu tych podmiotów zgadza się Naczelny Sąd Administracyjny. Uzupełniająco dodać trzeba, że przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. przyznaje sądowi możliwość z urzędu albo na wniosek strony wymierzenia organowi grzywny lub też zasądzenia od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Konstrukcja tego przepisu jednoznacznie wskazuje zatem, że decyzja w tej materii pozostawiona jest tzw. uznaniu sędziowskiemu, a nie stanowi obligatoryjnego obowiązku zastosowania tych środków o charakterze represyjno-prewencyjnym i uzależniona jest od wielu czynników, w tym przede wszystkim okoliczności danej, konkretnej sprawy, a także ewentualnego wykazania dolegliwości jakiej doznał skarżący wskutek bezczynności lub przewlekłości organu, jeśli miałaby zostać zasądzona jakakolwiek suma pieniężna. Skoro zatem WSA uznał, że wprawdzie ORA dopuściła się bezczynności, ale bezczynność ta nie miała charakteru rażącego, nie odnaleziono podstaw do zastosowania jeszcze dalej idących środków o charakterze represyjnym i prewencyjnym w postaci czy to grzywny czy też zasądzenia sumy pieniężnej. Bezczynność organu wynikała bowiem z odmiennej oceny stanu faktycznego sprawy w powiązaniu z odmienną wykładnią przepisów u.d.i.p., a nie niechęcią, złą wolą czy lekceważącym stosunkiem do przepisów, zważywszy że ostatecznie organ udzielił odpowiedzi skarżącemu na wniosek. Ponadto wedle posiadanych przez Naczelny Sąd Administracyjny informacji z urzędu w żadnej ze spraw z udziałem skarżącego i członków jego rodziny odnoszących się do udostępnienia informacji publicznej na temat poszczególnych adwokatów, jak dotychczas sądy administracyjne nie orzekały grzywny lub świadczenia pieniężnego, których podstawę stanowi art. 149 § 2 p.p.s.a., co także wypacza słuszność argumentacji ORA odnośnie materialnych pobudek działania skarżącego.
Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia, jako bezzasadne należało ocenić także zarzuty związane z naruszeniem przepisów prawa materialnego zawarty w pkt II ppkt 2 skargi kasacyjnej, a to art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 u.d.i.p., jak też art. 5 ust. 1 lit. a, b i c RODO.
Odnosząc się do pierwszego z powołanych zarzutów prawa materialnego zaznaczyć należy, że zagadnienie nadużycia prawa do informacji publicznej wymyka się poza kognicję sądu rozpoznającego sprawę mającą za przedmiot bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej. Przede wszystkim, jeżeli ORA upatruje w działaniu skarżącego i członków jego rodziny nadużycia prawa w zakresie dostępu do informacji publicznej to powinna zaprezentować nie budzącą wątpliwości argumentację przemawiającą za słusznością takiego stanowiska. Tymczasem rola organu w tej kwestii ograniczona została do stwierdzenia, iż skarżący i członkowie jego rodziny składają do różnych Izb Adwokackich tożsame wnioski dostępowe w zakresie różnych adwokatów, organ nie wie w jakim celu dane te zostają następnie wykorzystane i jaki ma to związek z dobrem ogółu sugerując, iż tworzone są z nich bazy danych, a także że działanie to nosi cechy nękania organu i uzyskania z tego tytułu korzyści materialnej przez wnioskodawcę. Skoro zatem okoliczności te w ocenie ORA przemawiały za uznaniem, iż w zakresie złożonego wniosku doszło do nadużycia prawa, zgodnie z przepisem art. 16 ust. 1 u.d.i.p. i utrwalonym w tym względzie stanowiskiem judykatury winna zostać wydana decyzja odmawiająca udostępnienia skarżącemu wnioskowanych informacji, a nie pismo informacyjne, jak miało to miejsce (zob. w tej materii m.in. wyroki NSA z: 22.03.2024 r., III OSK 320/22; z 24.03.2023 r., III OSK 7440/21; z 29.09.2023 r., III OSK 5517/21 oraz z 17.10.2023 r., III OSK 2285/22).
Co istotne, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie dopatrzył się podstaw do tego, aby uznać, że skarżący nadużył prawa do uzyskania informacji publicznej i ocenę taką podziela również Naczelny Sąd Administracyjny. Jak już wyjaśniono za takim stanowiskiem nie mógł przemawiać fakt, że skarżący lub członkowie jego rodziny ponawiają wnioski dostępowe o wybranych adwokatach do różnych samorządów adwokackich czy chęć uzyskania korzyści majątkowej, co nie zostało w żadnej mierze zresztą wykazane. Podobnie słusznie WSA ocenił argumentację związaną z zakłócaniem pracy organu wywołaną liczbą składanych wniosków i koniecznością zwiększonej pracy osób zatrudnionych w organie, co wiązać należy wyłącznie z żądaniem dostępu do informacji o charakterze przetworzonym, a takiego pozbawione zostały pytania objęte wnioskiem dostępowym.
Analogicznie nie mógł zostać uznany za słuszny również i zarzut dotyczący niezastosowania art. 5 ust. 1 lit. a, b i c RODO, skoro przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie, jak zaznaczono jest bezczynność lub przewlekłość organu w zakresie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a nie legalność przetwarzania czy sposobu i zakresu gromadzenia danych. Tego typu ocena mogłaby zostać dokonana w ramach innego postępowania przed właściwym organem. Wbrew także zapatrywaniom skarżącego Sąd meriti nie "uprawnił" skarżącego do przetwarzania danych osobowych adwokata, którego wniosek dotyczył, albowiem jak wyraźnie wynika to z treści uzasadnienia, organ został wyłącznie zobowiązany do rozpatrzenia pytań oznaczonych pkt 1,2 oraz 4-15 wniosku skarżącego, czego nie należy mylić z obowiązkiem udostępnienia informacji publicznej. Innymi słowy organ został zobligowany do podjęcia czynności zgodnych i wynikających z przepisów u.d.i.p., tj. nie podjął czynności przewidzianych w art. 13, art. 14, art. 15 ust. 2 lub art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
Poza tym, jak wynika z art. 86 RODO "[d]ane osobowe zawarte w dokumentach urzędowych, które posiada organ lub podmiot publiczny lub podmiot prywatny w celu wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym, mogą zostać przez ten organ lub podmiot ujawnione zgodnie z prawem Unii lub prawem państwa członkowskiego, któremu podlegają ten organ lub podmiot, dla pogodzenia publicznego dostępu do dokumentów urzędowych z prawem do ochrony danych osobowych na mocy niniejszego rozporządzenia". Cytowany przepis potwierdza zatem, że stanowiące informację publiczną dane osobowe mogą być udostępnione w ramach realizacji prawa dostępu do informacji publicznej, a ich udostępnienie i przechowywanie przez podmiot, który o nie wystąpił odbywa się w zgodzie z przepisami RODO.
Ostatecznie, należy także odnieść się do wniosku ORA o rozważenie możliwości przedstawienia poszerzonemu składowi siedmiu sędziów NSA zagadnień opisanych w skardze kasacyjnej, bądź też przedstawienia takiego zagadnienia do rozstrzygnięcia pełnemu składowi Izby. Oba te wnioski uznać należy za chybione i nie odnajdujące jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia. Aby bowiem skład orzekający mógł przedstawić do rozstrzygnięcia poszerzonemu składowi NSA dane zagadnienie prawne koniecznym warunkiem jest by budziło ono poważne wątpliwości, jak wskazuje zresztą art. 187 § 1 p.p.s.a. Co więcej, obowiązek wykazania tej okoliczności spoczywa na składzie zwykłym NSA rozpoznającym sprawę w tym to, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty i wnioski uzasadniały przedstawienie takiego zagadnienia prawnego (por. wyrok NSA z 9.05.2024 r., III OSK 4358/21). Takie poważne wątpliwości zachodzą, gdy kwestie prawne jakie pojawią się w sprawie nastręczają znaczne trudności, głównie ze względu na możliwość dokonania różnej interpretacji przepisów prawnych. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę nie dopatrzył się takiego zagadnienia, zwłaszcza, że jak w dotychczas wydawanych orzeczeniach NSA względem skarżącego i członków jego rodziny, odnośnie tożsamych pytań dotyczących różnych adwokatów, prezentowane stanowisko było jednolite i nie nastręczało najmniejszych problemów interpretacyjnych w zakresie analizowanych przepisów prawnych. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji odkodował, że wnioskowane przez skarżącego pytania wniosku o nr 1,2 i 4-15 stanowią informację publiczną, bowiem odnoszą się do pragmatyki wykonywania zawodu adwokata – warunków uzyskania wpisu na listę, odpowiedzialności dyscyplinarnej, możliwości kontaktu z adwokatem, działalności w samorządzie adwokackim, bądź też jak w przypadku pytania nr 15 wiedzy na temat majątku jakim dysponuje samorząd zawodowy, a tym samym podlegają udostępnieniu w trybie wnioskowym.
Wobec poczynionej wyżej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny nie odnalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, tym samym ją oddalił o czym orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. w pkt 1 sentencji.
Nie mógł zasługiwać na uwzględnienie wniosek skarżącego o zasądzenie na jego rzecz od ORA kosztów postępowania kasacyjnego, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w pkt 2 wyroku, albowiem nie zostało wykazane, że koszty takie zostały poniesione. Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył osobiście skarżący, bez udziału profesjonalnego pełnomocnika, zaś zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12 przepisy art. 204 p.p.s.a. i art. 205 § 2 – 4 w zw. z art. 207 § 1 p.p.s.a., stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów jedynie za wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną sporządzoną właśnie przez profesjonalnego pełnomocnika.