III OSK 2852/21

III OSK 2852/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Jezielska
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący/
Zbigniew Ślusarczyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III SAB/Gl 272/19 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2019-11-05
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 45 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2019 poz 1429
art. 6 ust. 1 pkt 4 lit a tiret trzeci , art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f i pkt 5 lit. a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędzia del. WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 listopada 2019 r. sygn. akt III SAB/Gl 272/19 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w L. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej w przedmiocie informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej na rzecz Stowarzyszenia [...] w L. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 5 listopada 2019r. sygn. akt III SAB/Gl 272/19, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) dalej "p.p.s.a." oddalił skargę Stowarzyszenia [...] w L. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej w przedmiocie informacji publicznej.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z 29 lipca 2019 r. skarżące Stowarzyszenie wystąpiło do organu o udostępnienie informacji dotyczących A. J. - wpisanego na listę biegłych sądowych przy Sądach Okręgowych w Częstochowie, Bielsku Białej, Gliwicach oraz Katowicach: kopii wszystkich postanowień Sądu o przyznaniu biegłemu A. J. wynagrodzenia lub innych należności w latach: 2015, 2016, 2017, 2018; alternatywnie kopii innych wiarygodnych dokumentów, z których będzie jasno wynikało w jakich sprawach w/w biegły opiniował oraz jakie wynagrodzenie, czy też inne należności otrzymał.
W odpowiedzi na wniosek, pismem z 14 sierpnia 2019 r. o nr Prez.008/144/19 organ poinformował Stowarzyszenie, że wnioskowane dokumenty nie stanowią informacji publicznej. Jako podstawę prawną wskazał art. 1 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 poz. 1429) zwanej dalej "u.d.i.p." oraz art. 61 Konstytucji RP. Podkreślił, że zasady udostępniania akt sądowych lub dokumentów w nich się znajdujących regulowane są przez przepisy Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 18 czerwca 2019 roku Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 1141) zwany dalej "Regulaminem". Zgodnie z § 129 ust. 1 i § 123 - § 125 Regulaminu podmiotom, które nie posiadają uprawnień procesowych w danym postępowaniu, nie przyznano prawa do żądania informacji dostępu do poszczególnych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy cywilnej i dokonywania z nich wypisów, kserokopii. Zasady te nie mogą zostać naruszone przez korzystanie z uprawnień wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W takim stanie rzeczy Stowarzyszenie [...] w L. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, domagając się zobowiązania organu do załatwienia wniosku bądź wydania aktu w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, wymierzenia organowi grzywny w wysokości 300 zł oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej wniósł o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu wskazanego na wstępie wyroku Sąd pierwszej instancji uznał, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej. Sąd podzielił argumentację organu odnośnie do kwalifikacji danych dotyczących postanowień sądu o przyznaniu biegłemu wynagrodzenia lub innych należności za sporządzane opinie. Skoro dostęp stron i uczestników postępowań do dokumentów procesowych został określony przepisami stosownych procedur, to tym bardziej takiego samego, a nawet dalej idącego dostępu do takich dokumentów, nie mogą mieć osoby trzecie, bez względu na treść innych regulacji prawnych, w tym zawartych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Dodał, że skoro celem powołania biegłego w postępowaniu sądowym jest sporządzenie opinii, który ma charakter materiału opiniodawczego, to powyższe nie uzasadnia oceny żądanych danych jako spełniających kategorię informacji publicznej.
Skargę kasacyjną złożyło Stowarzyszenie [...] w L., zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzuciło naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 6 ust. 1 EKPCz w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez naruszenie fundamentalnej zasady prawa do sądu oraz wywodzącej się z niego prawa do rzetelnego procesu sądowego, przez wydanie orzeczenia przez WSA w Gliwicach w sposób odmienny od ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych oraz podejmowanie odmiennych orzeczeń w tożsamych stanach faktycznych przez tenże sąd, co stanowi naruszenie dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.,
2. art. 10 ust. 1 EKPC w zw. z art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1 w zw. z art 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret trzeci u.d.i.p. przez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że kopie postanowień sądu o przyznaniu biegłemu wynagrodzenia bądź innych należności nie stanowią informacji publicznej, co stanowi naruszenie dyspozycji art 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.,
3. art. 10 ust. 2 EKPCz w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 3 Konstytucji RP przez ich niezastosowanie i przyjęcie, że w sprawie dostęp do informacji publicznej mają zastosowanie przepisy § 123-125 i § 129 ust 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 18 marca 2019 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. z 2019 poz. 1141), co stanowi naruszenie dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.,
4. art. 1 ust 2 u.d.i.p. w zw. z § 123-125 i § 129 ust. 1 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych przez niewłaściwe ich zastosowanie i przyjęcie, że ww. rozporządzenie jest aktem, który reguluje odrębnie dostęp do informacji publicznej, co stanowi naruszenie dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a.,
5. art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 156 § 1 k.p.k. przez niewłaściwe ich zastosowanie i przyjęcie, że dostęp do akt postępowania został uregulowany w przepisach procedury karnej, które na mocy art. 38 § 1 k.p.s.w. mają zastosowanie w sprawach o wykroczenia, co stanowi naruszenie dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.,
6. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. przez niewłaściwą ich wykładnię i przyjęcie, że biegły sądowy w zakresie opiniowania konkretnej sprawy nie jest osobą pełniącą funkcję publiczną w rozumieniu tego przepisu, co stanowi naruszenie dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.
Ponadto Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, tj.:
7. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1 i art. 1 ust. 2 u.d.i.p., mających wpływ na wynik sprawy, w zakresie jakim uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia jest wewnętrznie sprzeczne, tj. z jednej strony sąd dowodzi, że wnioskowana informacja nie jest informacją publiczną, a z drugiej strony uznaje, iż do udostępnienia wnioskowanej informacji mają zastosowanie przepisy innych ustaw, co stanowi naruszenie dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.,
8. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p. mających wpływ na wynik sprawy, przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy sąd powinien był stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności, bowiem wniosek dotyczył udostępnienia informacji publicznej, co stanowi naruszenie dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty Stowarzyszenie [...] w L. wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Ponadto wniosło o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów za sporządzenie i wniesienie przez pełnomocnika będącego adwokatem odpowiedzi na skargę kasacyjną według norm przepisanych.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z 29 sierpnia 2022 r. w związku z brakiem zgody wszystkich stron na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 295 ze zm.) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1090). Zgodnie z ww. regulacją "[w] okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy (...)", w okresie tym "wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu". Stosownie do ustępu 3 ww. artykułu "[p]rzewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznanie sprawy było konieczne z uwagi na długość toczącego się postępowania sądowego. W tej szczególnej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym było w ocenie NSA rozsądnym kompromisem pomiędzy prawem stron do jawnego rozpoznania sprawy, a prawem do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 Konstytucji RP) oraz zasadą proporcjonalności, z której wynika możliwość ograniczenia konstytucyjnych praw z uwagi na konieczność ochrony zdrowia. Strony uprzedzono o takim trybie rozpoznania sprawy i umożliwiono im zajęcie ostatecznego stanowiska w sprawie pisemnie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. podniesione w punktach 1-8 skargi kasacyjnej. Przedmiotem niniejszej sprawy jest bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd I instancji stosuje regulację zawartą w art. 149 p.p.s.a. Natomiast art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. sąd administracyjny stosuje gdy uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Dlatego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. nie mógł być i nie był stosowany przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie a tym samym nie mógł być przez ten Sąd naruszony.
Nie był zasadny zarzut nr 1, naruszenia "art. 6 ust. 1 EKPCz" zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, ponieważ Sąd I instancji nie naruszył zasady prawa do sądu oraz wywodzącej się z niego prawa do rzetelnego procesu sądowego. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie Stowarzyszenia o naruszeniu powyższych zasad nie świadczy to, że Sąd I instancji orzekł w sposób odmienny od dominującej linii orzeczniczej sądów administracyjnych i odmiennie od orzeczeń podejmowanych przez ten Sąd w podobnych stanach faktycznych. Jak to trafnie wskazano w odpowiedzi na skargę kasacyjną nie można mylić prawa do sądu i prawa do rzetelnego procesu sądowego z subiektywnym oczekiwaniem strony do uzyskania orzeczenia o określonej treści. Prawo do sądu składa się z prawa dostępu do Sądu tj. prawa uruchomienia procedury przed sądem, prawa do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności oraz prawa do orzeczenia sądowego, czyli do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia swojej sprawy. Wszystkie te elementy wymagają, by sąd był niezależny, sędziowie niezawiśli, aby zagwarantowane było bezstronne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach, który w sposób sprawny przeprowadził postępowanie i wydał orzeczenie na podstawie wykładni obowiązujących przepisów prawa, zaś powoływana przez skarżące Stowarzyszenie na uzasadnienie postawionego zarzutu odmienność zaskarżonego wyroku od przeważającej linii orzeczniczej nie może stanowić podstawy uwzględnienia zarzutu naruszenia prawa do sądu i prawa do rzetelnego procesu, gdyż sąd pozostaje niezawisły w zakresie wydanych orzeczeń. Analiza wykładni przepisów prawa zastosowana przez Sąd w zaskarżonym wyroku, nie wskazuje na jakąkolwiek arbitralność Sądu. Sąd I instancji nie orzekł w sposób jaskrawo odmienny od orzeczeń wydanych w podobnych sprawach. Orzecznictwo w podobnych sprawach nie jest jednolite. Sąd I instancji na poparcie swojego stanowiska powołał się na to orzecznictwo sądowe i przytoczył własną argumentację. Wadliwość tego stanowiska nie stanowi o zasadności omawianego zarzutu.
Oczywiście niezasadny był zarzut nr 4, naruszenia art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z § 123-125 i § 129 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 18 marca 2019 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych. Naruszenia tych przepisów autor skargi kasacyjnej upatruje w ich niezastosowaniu i przyjęciu, że rozporządzenie jest aktem, który reguluje odrębnie dostęp do informacji publicznej. Tymczasem Sąd I instancji nie tylko nie zastosował przepisów art. 1 ust. 2 u.d.i.p. oraz § 123-125 i § 129 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 18 marca 2019 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych ale nawet ich nie przytoczył w uzasadnieniu swojego stanowiska, ponieważ stwierdził, że żądana informacja nie jest informacją publiczną.
Z podobnych przyczyn za nietrafny należało uznać kolejny zarzut nr 5, naruszenia art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z "art. 156 § 1 k.p.k.", przez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że dostęp do akt postępowania został uregulowany w przepisach procedury karnej, które na mocy "art. 38 § 1 k.p.s.w." mają zastosowanie w sprawach o wykroczenia. Sąd I instancji nie przyjął takiego stanowiska i nie zastosował tych przepisów a nawet ich nie przywołał.
Analogicznie z tych samych względów nie jest zasadny zarzut nr 6, naruszenia art. 5 ust. 2 u.d.i.p. przez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że biegły sądowy w zakresie opiniowania konkretnej sprawy nie jest osobą pełniącą funkcje publiczne w rozumieniu tego przepisu. Sąd I instancji nie wypowiedział się co do tego czy biegły sądowy jest osobą pełniącą funkcje publiczną i nie dokonywał wykładni art. 5 ust. 2 u.d.i.p. ani go nie stosował.
Za chybiony należało również uznać zarzut nr 7, naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1 i art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w zakresie jakim uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest wewnętrznie sprzeczne. Rzeczywiście Sąd I instancji uznał, że żądana informacja nie jest informacją publiczną. Wskazał też, że "dostęp stron i uczestników postępowań (ich przedstawicieli i pełnomocników) do dokumentów procesowych (a zatem także do treści postanowień sądu) jest ściśle określony przepisami stosownych procedur sądowych, to tym bardziej takiego samego, a nawet dalej idącego dostępu do takich dokumentów, nie mogą mieć osoby trzecie, bez względu na treść innych regulacji prawnych, w tym zawartych w ustawie o dostępie do informacji publicznej". Sąd I instancji nie przytoczył jakichkolwiek przepisów regulujących dostęp do tych dokumentów. Takie stanowisko Sądu choć błędne nie stanowi o wewnętrznej jego sprzeczności. Dodatkowo wyjaśnić należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Kwestia błędnej wykładni prawa materialnego, która doprowadziła Sąd do przekonania o niemożliwości uznania informacji za publiczną, nie mogła odnieść skutku w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., skoro uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie ustawowo wymagane elementy i poddaje się kontroli instancyjnej, tj. pozwala w wystarczającym stopniu na ustalenie sposobu rozumowania przez Sąd I instancji i jego ocenę. Z wywodów Sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku. To, że stanowisko to okazało się nietrafne w granicach zakreślonych innymi zarzutami skargi kasacyjnej nie przesadza automatycznie skuteczności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Trafny okazał się natomiast zarzut nr 2, naruszenia art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzeci u.d.i.p., ponieważ Sąd I instancji dokonał błędnej ich wykładni i błędnie przyjął, że żądane kopie postanowień sądu o przyznaniu biegłemu wynagrodzenia bądź innych należności nie stanowią informacji publicznej.
Prawo do informacji zostało zagwarantowane w art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zaś obejmuje ono między innymi dostęp do dokumentów. Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w odrębnych ustawach przesłanki dotyczące ochrony wolności i praw innych osób oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji). W myśl art. 61 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, tryb udzielania informacji, o których mowa w tym artykule określają ustawy i realizację powyższego przepisu stanowi właśnie ustawa o dostępie do informacji publicznej. Pojęcie informacji publicznej określa ustawodawca w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i art. 6 u.d.i.p. Zgodnie z art. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie, jednak przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu wykonującego władzę publiczną lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne. Informacją publiczną będą nie tylko dokumenty bezpośrednio zredagowane i technicznie wytworzone przez taki podmiot, ale także te, których podmiot zobowiązany używa do zrealizowania powierzonych prawem zadań. Bez znaczenia jest również i to w jaki sposób znalazły się one w posiadaniu organu i jakiej sprawy dotyczą. Ważne natomiast jest to, by dokumenty takie służyły realizowaniu zadań publicznych przez dany podmiot i odnosiły się do niego bezpośrednio. Innymi słowy, dokumenty takie muszą wiązać się ze sferą faktów zaistniałych po stronie podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej. Informacją publiczną są zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części ich dotyczą), nawet gdy nie pochodzą wprost od nich. Informacja publiczna odnosi się zatem do sfery faktów, które to pojęcie należy rozumieć szeroko. Analiza art. 6 u.d.i.p. wykazuje, że wnioskiem w świetle tej ustawy może być objęte pytanie o określone fakty lub o stan określonych zjawisk. Faktem jest każdą czynność i każde zachowanie organu wykonującego zadania publiczne podjęte w zakresie wykonywania takiego zadania. Jak wyraził to trafnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 października 2002 r., sygn. akt II SA 1956/02, pub. w LEX nr 78062), informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne a także inne podmioty, które tę władzę realizują w zakresie tych kompetencji. Prawo do informacji publicznej jest więc zasadą, a wyjątki od niej powinny być interpretowane ściśle (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 marca 2003 r., sygn. akt II SA 3572/02, pub. w LEX nr 144641).
Biorąc pod uwagę powyższe, nie budzi żadnych wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że żądane dokumenty wytworzone przez Sąd Rejonowy dotyczące jego działalności orzeczniczej i gospodarowania środkami publicznymi są informacją publiczną. Stanowisko to, co do orzeczeń Sądów, bez względu na ich przedmiot, potwierdziła nowelizacja ustawy o dostępie do informacji publicznej wprowadzona ustawą o zmianie ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz niektórych innych ustaw z dnia 16 września 2011 r. (Dz.U. Nr 204, poz. 1195), którą w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzeci wyraźnie za informację publiczną uznano treść orzeczeń sądów powszechnych. Nowelizacji tej dokonano celem zapobieżenia dotychczasowym rozbieżnościom co do kwalifikacji orzeczeń sądowych jako informacji publicznej.
Odnosząc się do orzecznictwa sądów administracyjnych na które powołuje się Prezes Sądu Rejonowego i Sąd I instancji wskazać trzeba, że nie mają one zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ albo zostały wydane przed zasygnalizowaną wyżej nowelizacją u.d.i.p., albo zostały uchylone przez NSA. Przy czym należy podkreślić, że żadne z przytoczonych orzeczeń wydanych po wskazanej nowelizacji u.d.i.p., nie dotyczyło żądania udostępnienia orzeczeń sądowych, ponieważ dotyczyły żądania udostępnienia pozwów lub skarg.
Nie budzi wątpliwości również to, że informację publiczną stanowią też żądane alternatywnie dokumenty, z których wynika w jakich sprawach biegły wydawał opinie oraz jakie wynagrodzenie lub inne należności otrzymał. Informacje te dotyczą gospodarowania majątkiem publicznym przez Sąd Rejonowy. Taka kwalifikacja tej informacji znajduje potwierdzenie w treści art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f i pkt 5 lit. a u.d.i.p.
Odnosząc się do argumentacji Sądu I instancji jakoby przemawiającej za tym, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej, należy wyjaśnić, że okoliczność, iż stosowne procedury sądowe regulują dostęp stron i ich uczestników do dokumentów procesowych, nie ma wpływu na kwalifikację informacji jako informacji publicznej, bowiem wskazuje jedynie na odrębne niż przewidziane w ustawie o dostępie do informacji publicznej zasady i tryb udostępniania tych informacji publicznych. Ponadto, dostęp do orzeczeń sądowych dla stron postępowania jest całkowity, natomiast prawo dostępu do tych orzeczeń w trybie u.d.i.p. co do zasady podlega ograniczeniu ze względu na podstawy wskazane w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (anonimizacja orzeczeń). Odnosząc się natomiast do wskazanego przez Sąd celu i przeznaczenia żądanego dokumentu, to należy zauważyć, że przedmiotem wniosku nie były opinie biegłego lecz orzeczenia sądowe, ewentualnie dokumenty finansowe sądu, które niewątpliwie dotyczą spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Przy tym błędne jest stanowisko Sądu I instancji, że to strony ponoszą koszty wydania opinii przez biegłych sądowych. Biegli sądowi wykonują swoje obowiązki na zlecenie sądów i te sądy wypłacają im wynagrodzenie ze swoich środków, którymi tylko w niektórych przypadkach są obciążane strony postępowania. Ta ostatnia okoliczność nie świadczy jednak o tym, że wynagrodzenie za wykonane opinie są wypłacane przez strony.
Z przedstawionych względów należy uznać, że Sąd I instancji powinien przyjąć, że żądana informacja jest informacją publiczną w rozumieniu art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f, pkt 4 lit. a tiret trzeci i pkt 5 lit. a u.d.i.p.
Z uwagi na to, że Sąd I instancji błędnie uznał, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, przedwczesnym byłoby odnoszenie się do zarzutu nr 3, tj. naruszenia "art. 10 ust. 2 EKPCz" w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 3 Konstytucji RP, którego autor skargi kasacyjnej dopatruje w ich niezastosowaniu i przyjęciu, że w sprawie dostępu do informacji publicznej mają zastosowanie przepisy art. 123-125 i § 129 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 18 marca 2019 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych. Z podobnych względów przedwczesnym byłoby również odnoszenie się do zarzutu nr 8, tj. naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p., ponieważ ustalenie czy organ był w bezczynności uzależnione jest od zajęcia dodatkowego stanowiska przez Sąd I instancji w zakresie określonym poniżej.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwiona podstawę, dlatego na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.
Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę, będąc związany na podstawie art. 190 p.p.s.a. wskazanym wyżej stanowiskiem Sądu kasacyjnego co do kwalifikacji żądanej informacji, ustali przede wszystkim czy przepisy innych ustaw określają odmienne zasady i tryb dostępu do tych informacji w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli tak to je wskaże i określi w jakim zakresie. Jeżeli stanowisko Sądu w tej kwestii będzie negatywne, to orzeknie o żądaniach skarżącego Stowarzyszenia zawartych w skardze, biorąc pod uwagę treść art. 149 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd uzasadni swoje stanowisko.
Koszty postępowania kasacyjnego od Prezesa Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej na rzecz Stowarzyszenia, na które składają się opłata od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i wpis od skargi kasacyjnej, zasądzono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.