III OSK 2851/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-07-01
NSAinneŚredniansa
szkolnictwo wyższestudia doktoranckierekrutacjawymogi formalneprawo o szkolnictwie wyższymautonomia uczelniNSAskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną R.S. od wyroku WSA w Kielcach, potwierdzając odmowę przyjęcia na studia doktoranckie z powodu niespełnienia wymogów formalnych dotyczących wykształcenia i dokumentów.

Sprawa dotyczy skargi kasacyjnej R.S. od wyroku WSA w Kielcach, który oddalił jego skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu odmawiającą przyjęcia na studia doktoranckie. Głównym powodem odmowy było niespełnienie przez kandydata wymogów formalnych, w tym braku wymaganego tytułu magistra z określonych dyscyplin oraz nieprzedłożenie certyfikatu językowego. NSA uznał, że uczelnia, korzystając z autonomii, mogła doprecyzować wymogi rekrutacyjne, a kandydat nie spełnił tych określonych przez Senat Uniwersytetu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który utrzymał w mocy decyzję Rektora Uniwersytetu odmawiającą przyjęcia kandydata na studia doktoranckie. Podstawą odmowy było niespełnienie przez R.S. wymogów formalnych określonych w zasadach rekrutacji, w tym brak wymaganego tytułu magistra lub równorzędnego z określonych dyscyplin oraz brak certyfikatu językowego na poziomie B2. WSA w Kielcach uznał, że uczelnia, korzystając z autonomii przyznanej przez ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, mogła doprecyzować wymogi rekrutacyjne, a kandydat nie przedstawił wymaganych dokumentów. R.S. w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 133 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy i brak analizy podstaw prawnych działania organu, a także naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących uzasadnienia decyzji. Zarzucił również naruszenie prawa materialnego, tj. art. 200 ust. 1 ustawy, poprzez błędną wykładnię, która nie uwzględniała tytułu magistra inżyniera. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że przepisy p.p.s.a. dotyczące orzekania na podstawie akt sprawy i rozstrzygania w granicach sprawy nie zostały naruszone. Uzasadnienie wyroku WSA spełniało wymogi formalne, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. były chybione, gdyż istotne okoliczności sprawy zostały wyjaśnione. NSA potwierdził, że art. 200 ust. 1 ustawy stanowi klauzulę generalną, która może być doprecyzowana przez senat uczelni, a kandydat nie spełnił dodatkowych kryteriów określonych w zasadach rekrutacji, co uzasadniało odmowę przyjęcia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, uczelnia wyższa, korzystając z autonomii zagwarantowanej przez Konstytucję RP i ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, może określić zasady konkursu rekrutacyjnego, w tym doprecyzować wymogi dotyczące wykształcenia kandydatów, pod warunkiem, że nie narusza to ogólnych kryteriów ustawowych.

Uzasadnienie

Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce stanowi klauzulę generalną, która może być doprecyzowana przez senat uczelni w zasadach rekrutacji. Uczelnia ma prawo określić, jakie konkretne tytuły zawodowe lub kierunki studiów są wymagane do przyjęcia na studia doktoranckie, realizując w ten sposób swoją autonomię.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p.s.w.n. art. 200 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Przepis stanowi klauzulę generalną, która może być doprecyzowana przez senat uczelni w zasadach rekrutacji, określając konkretne wymogi dotyczące wykształcenia.

u.p.s.w.n. art. 200 § ust. 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 107 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania (art. 133 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a.) poprzez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy i brak analizy podstaw prawnych. Naruszenie przepisów k.p.a. (art. 107 § 1 pkt 4 i 6, § 3, art. 8 § 1, art. 11) poprzez zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji naruszeń przez organ. Naruszenie prawa materialnego (art. 200 ust. 1 ustawy) poprzez błędną wykładnię, polegającą na niezasadnym pominięciu w procesie rekrutacji tytułu magistra inżyniera.

Godne uwagi sformułowania

Przepis ten stanowi klauzulę generalną, która może podlegać doprecyzowaniu w zasadach przeprowadzenia konkursu określonych przez senat uczelni. Informacje ustne na temat zasad konkursu do Szkoły Doktorskiej nie stanowią prawa i nie są wiążące ani dla kandydata, ani dla władz Uczelni przeprowadzającej konkurs. Weryfikacja prawdziwości uzyskanych ustnie informacji z treścią tej uchwały leży w dobrze pojętym interesie każdego kandydata.

Skład orzekający

Mirosław Wincenciak

przewodniczący sprawozdawca

Przemysław Szustakiewicz

sędzia

Kazimierz Bandarzewski

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących autonomii uczelni w zakresie rekrutacji na studia doktoranckie oraz obowiązków kandydata w zakresie weryfikacji zasad rekrutacji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych zasad rekrutacji na studia doktoranckie w konkretnej uczelni i w konkretnym roku akademickim.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu autonomii uczelni wyższych i praw kandydatów na studia doktoranckie, co jest istotne dla środowiska akademickiego i prawników zajmujących się prawem oświatowym.

Autonomia uczelni kontra prawa kandydata: NSA rozstrzyga spór o rekrutację na studia doktoranckie.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2851/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Mirosław Wincenciak /przewodniczący sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
II SA/Ke 226/23 - Wyrok WSA w Kielcach z 2023-06-27
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 133 § 1 art. 134 § 1 i art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 574
art. 200 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 27 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Ke 226/23 w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 8 lutego 2023 r. nr Nd.4303.2.2023 w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 27 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Ke 226/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R.S. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 8 lutego 2023 r. nr Nd.4303.2.2023 w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia, oddalił skargę (pkt I); przyznał od Skarbu Państwa na rzecz adwokata [...] kwotę 442,80 zł, w tym VAT w kwocie 82,80 zł, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (pkt II).
U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.
Decyzją z dnia 1 grudnia 2022 r. nr 4303.24.2022 Rektor Uniwersytetu [...] (dalej w skrócie: "Rektor [...]") odmówił przyjęcia R.S. (dalej w skrócie: "strona" lub "skarżący") na I rok kształcenia w Szkole Doktorskiej Uniwersytetu [...] w dyscyplinie [...] w roku akademickim 2022/2023.
W wyniku wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, Rektor [...] decyzją z dnia 8 lutego 2023 r. nr Nd.4303.2.2023 utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 1 grudnia 2022 r. W ocenie organu skarżący nie spełnił wymogów formalnych obowiązujących kandydatów do Szkoły Doktorskiej [...] w [...] w roku akad. 2022/2023 w dyscyplinie [...], tj.:
1) nie dostarczył kompletu dokumentów, o których mowa w § 3 ust. 1 Zasad rekrutacji kandydatów do Szkoły Doktorskiej Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2022/2023, stanowiących załącznik nr 1 do uchwały Senatu Uniwersytetu [...] z dnia 31 marca 2022 r. nr 25/2022 w sprawie zasad rekrutacji kandydatów do Szkoły Doktorskiej Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2022/2023 (dalej w skrócie: "Zasady rekrutacji");
2) nie spełnił podstawowego wymogu określonego w § 1 ust. 7 Zasad Rekrutacji:
a) nie posiada tytułu magistra lub równorzędnego z dyscyplin: [...] lub [...] (jaki jest wymagany zgodnie z załącznikiem nr 2 do Zasad rekrutacji w punkcie 11)
b) nie posiada wybitnych osiągnięć, o których mowa załączniku nr 1 do Zasad rekrutacji, zaś osiągnięcia jakie wykazał nie mieszczą się w okresie wskazanym w § 4 ust. 6 pkt 2 Zasad rekrutacji.
Powyższa decyzja Rektora [...] stała się przedmiotem skargi R.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W motywach powołanego na wstępie wyroku wskazał, że co prawda w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 574 ze zm., dalej w skrócie: "ustawa") mowa jest o tym, że do szkoły doktorskiej może być przyjęta osoba, która posiada m.in. tytuł zawodowy magistra, bez wskazania kierunku studiów jaki ukończyła, jednak przepis ten stanowi klauzulę generalną, która może podlegać doprecyzowaniu w zasadach przeprowadzenia konkursu określonych przez senat uczelni. Klauzula ta oznacza, że określając zasady konkursu, o jakich mowa w art. 200 ust. 2 ustawy, senat nie może dopuścić do postępowania konkursowego osoby niespełniającej kryterium wykształcenia przewidzianego w art. 200 ust. 1 ustawy. Powierzając senatowi albo radzie naukowej uprawnienie do kształtowania zasad konkursu, wedle których odbywa się rekrutacja do szkoły doktorskiej (art. 200 ust. 2 ustawy), ustawodawca uwzględnił zasadę autonomii szkół wyższych gwarantowaną przez Konstytucję RP w art. 70 ust. 5, który stanowi, że szkołom wyższym zapewnia się autonomię na zasadach określonych w ustawie. Wyrazem tej autonomii jest m.in. samodzielność przy kształtowaniu procesu rekrutacyjnego, w tym określenie, że na wskazane przez senat uczelni kierunki kształcenia w szkole doktorskiej może zostać przyjęta osoba posiadająca wykształcenie wymagane w art. 200 ust. 1 ustawy, uzyskane w wybranych dziedzinach. W niniejszej sprawie zasady, o jakich mowa w art. 200 ust. 2 ustawy, zostały określone uchwałą nr 25/2022, stanowiąc do niej załączniki. Wynika z nich, że w przypadku ubiegania się o przyjęcie do Szkoły Doktorskiej [...] na kierunek studiów [...], kandydat zobowiązany jest przedłożyć dokumenty potwierdzające posiadanie tytułu zawodowego magistra lub tytułu równorzędnego z dyscyplin: [...] lub [...] (załącznik nr 2 – "Wykaz dokumentów wymaganych w trakcie rekrutacji do Szkoły Doktorskiej").
WSA w [...] podzielił ocenę organu, że skarżący nie spełnił wymogów złożenia stosownych dokumentów. Przede wszystkim nie złożył dokumentów wskazujących na posiadanie tytułu magistra lub tytułu równorzędnego z dyscyplin: [...] lub [...]. Z akt sprawy wynika jednocześnie, że skarżący wykształcenia wymaganego przez Senat [...] nie ma, gdyż odbył studia wyższe magisterskie uzupełniające na [...] na kierunku [...] i uzyskał w dniu 27 czerwca 2002 r. tytuł magistra inżyniera. Na takie też wykształcenie wskazuje złożony przez skarżącego dokument Curriculum Vitae, a on sam przyznaje, że nie ukończył studiów na kierunkach: [...] lub [...]. Podobnie rzecz się ma z wymogiem złożenia certyfikatu lub dyplomu (część B – suplement) potwierdzającego znajomość nowożytnego języka obcego co najmniej na poziomie B2 lub dyplomu poświadczającego ukończenie studiów z zakresu filologii obcej (I lub II stopnia). Skarżący sam przyznał, że nie posiada takiego certyfikatu lub dyplomu nie tylko z języka angielskiego, lecz także z jakiegokolwiek nowożytnego języka obcego. Takie same zasady w tym zakresie obowiązywały w roku akademickim 2021/2022 oraz w roku 2022/2023, przy czym deklarowana przez R.S. chęć zdobycia i dostarczenia wymaganego certyfikatu (dyplomu) w trakcie kształcenia w Szkole Doktorskiej nie ma wpływu na wynik rekrutacji, gdyż po pierwsze, skarżący nie ma wymaganego wykształcenia kierunkowego, a po drugie, dokument ten należało złożyć po dokonaniu rejestracji elektronicznej w systemie, a nie w trakcie studiów doktorskich. Cała dokumentacja podlega ocenie formalnej przez Komisję Rekrutacyjną. Brak jakiegokolwiek wymaganego dokumentu jest przy tym równoznaczny z niedopuszczeniem kandydata do kolejnego etapu postępowania rekrutacyjnego (§ 3 ust. 4 i 5 Zasad Rekrutacji), co miało miejsce w okolicznościach tej sprawy.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wobec treści § 2 ust. 4 Zasad Rekrutacji, nakładającego na kandydata obowiązek bieżącego odczytywania informacji przekazywanych za pośrednictwem indywidualnego konta oraz strony internetowej Szkoły Doktorskiej, dla prawidłowości zaskarżonej decyzji nie mogą mieć znaczenia podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z informacjami ustnymi uzyskanymi od pracowników Uczelni, którzy przyjmowali składane dokumenty. Niezależnie od tego, że twierdzenia strony co do wadliwości tych informacji są aktualnie nieweryfikowalne i nie można na ich podstawie czynić ustaleń, podkreślić trzeba, że nawet przy przyjęciu za skarżącym, że został wprowadzony w błąd co do języka, z którego certyfikat kandydat winien posiadać, bądź co do niedostrzeżenia przez pracownika przyjmującego dokumenty braku wymaganego wykształcenia kierunkowego, omawiane zarzuty skargi nie mogą skutkować jej uwzględnieniem. Informacje ustne na temat zasad konkursu do Szkoły Doktorskiej nie stanowią prawa i nie są wiążące ani dla kandydata, ani dla władz Uczelni przeprowadzającej konkurs. Zasady te określa uchwała Senatu podjęta na podstawie art. 200 ust. 2 ustawy. Weryfikacja prawdziwości uzyskanych ustnie informacji z treścią tej uchwały leży w dobrze pojętym interesie każdego kandydata, gdyż od rzetelności tego rodzaju informacji może zależeć wynik konkursu. Kwestionując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji skarżący nie może więc skutecznie powoływać się na to, że został wprowadzony w błąd, skoro bezspornym jest, że wymogów określonych przez Senat [...] nie spełniał i to zarówno wedle zasad obowiązujących w roku akademickim 2022/2023, jak i w roku 2001/2022, z którymi się zapoznał i które – jak twierdzi – jako jedyne były dostępne na stronie internetowej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiódł R.S. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") zarzucił:
I) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy i uchylenie się od dokonania szczegółowej analizy podstaw prawnych działania organu administracji i ich wpływu na ocenę wydanych decyzji oraz pominięcie istotnej części akt sprawy, tj. zarzutów strony w zakresie, w jakim wskazuje wadliwość wykładni dokonanej przez autora skarżonej decyzji wymogów i przesłanek, jakie winien spełnić ubiegający się o przyjęcie na studia doktoranckie;
2) art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez fragmentaryczne rozpoznanie sprawy administracyjnej oraz brak wskazania i omówienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej i przyczyn uznania poszczególnych zarzutów skarżącego za nieuzasadnione, czym doprowadzono do sytuacji, w której zaskarżony wyrok wymyka się kontroli kasacyjnej;
3) art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 4 i 6 oraz § 3 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej w skrócie "k.p.a."), poprzez zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji dopuszczalności naruszenia przez organ w procesie decyzyjnym stosowania tych przepisów prawa w postaci zaniechania właściwego przedstawienia w decyzji uzasadnienia faktycznego (brak wskazania, odniesienia się do kwestii zasad rekrutacji, ich komunikowania oraz publikowania), które to naruszenia doprowadziły do niewyjaśnionej przyczyny wydania negatywnej decyzji uznaniowej, niewskazującej sposobu wyważenia interesu skarżącego, w wyniku czego decyzja ta jest wadliwa i narusza zasadę pogłębiania zaufania obywatela do organów administracji oraz zasadę przekonywania co do prawidłowości rozstrzygnięcia, co nadto pozwala na uznanie, że decyzja jest dowolna;
4) art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 4 i 6 oraz § 3 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez nierozważenie zarzutów skargi i niedokonanie czynności wnioskowanych przez skarżącego, a w konsekwencji poczynienie ustaleń faktycznych jedynie w oparciu o stanowisko organu, co w stopniu rażącym narusza zasadę zaufania obywatela do organów administracji i potwierdza zarzut skargi kasacyjnej, iż Sąd pierwszej instancji dokonał jedynie iluzorycznej orzeczenia organu, bez rozważenia oraz weryfikacji zarzutów i dowodów podnoszonych przez skarżącego w treści skargi;
II) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 200 ust. 1 ustawy, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na niezasadnym pominięciu w procesie rekrutacji tytułu (łącznego) magistra i inżyniera, co powoduje, iż proces rekrutacji jest sprzeczny z w/w przepisem.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w [...] do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia bierze pod uwagę jedynie okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jego wydania. Naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy mogłoby stanowić skuteczną podstawę kasacyjną na przykład w sytuacji oddalenia skargi, mimo niekompletnych akt sprawy, pominięcia istotnej części tych akt, czy też oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. Należy zatem odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy – od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, tylko z przyjęciem odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach. Powyższe sprowadza się do stwierdzenia, że zasadniczo art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego. Przepis ten nie służy również zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone przez sąd z materiału dowodowego sprawy. W rozpoznawanej sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., bowiem ocena prawna Sądu pierwszej instancji odnosiła się do materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy.
Z kolei według art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozstrzyganie "w granicach danej sprawy", o którym mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a., oznacza, iż sąd administracyjny nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy, sąd jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest kwestionowany konkretny akt lub czynność. Określenie podstaw zaskarżenia ma zasadnicze znaczenie dla wyznaczenia zakresu kontroli sądu, gdyż stawiają one granicę maksymalnego zakresu kontroli, poza który sąd wyjść nie może. Również i ten przepis nie został naruszony, bowiem przedmiotem zaskarżenia była decyzja o odmowie przyjęcia na studia doktoranckie i tenże zakres był przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji.
Chybiony okazał się także zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. powiązany z powołanymi wyżej przepisami p.p.s.a. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy uzasadnienia wyroku. Stanowi, że powinno ono zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na przyjęcie, że objęło ono wszystkie niezbędne wymogi, o których mowa w powołanym przepisie, a przedstawiony w nim wywód prawny w toku kontroli instancyjnej pozwala na ocenę, jakie znaczenie Sąd pierwszej instancji nadał zastosowanym normom prawnym i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w sentencji. Zauważyć należy, iż za pomocą zarzutu naruszenia tego przepisu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd meriti stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji trafności rozstrzygnięcia. W judykaturze przyjmuje się, że orzeczenie sądu pierwszej instancji uchyla się spod kontroli instancyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. m.in. wyroki NSA z dnia: 15 czerwca 2010 r., sygn. II OSK 986/09; 12 marca 2015 r., sygn. I OSK 2338/13, publ. CBOSA). Przy czym tylko wówczas, gdy konstrukcja uzasadnienia nie pozwala na odtworzenie toku myślowego sądu pierwszej instancji, można mówić o skutkującym ewentualnym wzruszeniem orzeczenia uchybieniu art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. m.in. wyrok NSA z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2259/11, LEX nr 1299453). W niniejszej sprawie takich okoliczności nie dostrzeżono. Prezentowane w tych ramach wytyki odnoszą się raczej do aspektu materialnoprawnego wyroku i błędu wykładni zastosowanych przepisów. Jednocześnie podkreślić należy, iż sporządzone prawidłowo uzasadnienie orzeczenia sądu administracyjnego pierwszej instancji nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez ten sąd do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego orzeczenia. W judykaturze przyjmuje się, że z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie można wywodzić, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z dnia 31 października 2017 r., sygn. akt I GSK 2343/15).
Nietrafnie także skarga kasacyjna podnosi naruszenie wskazanych przepisów postępowania administracyjnego. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi istotę postępowania wyjaśniającego. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy – inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym. Zatem to przedmiot sprawy determinuje zakres postępowania wyjaśniającego. W rozpoznawanej sprawie wszystkie istotne okoliczności z punktu widzenia przedmiotu postępowania zostały wyjaśnione. Ustalono bowiem, że skarżący kasacyjnie nie spełnia warunków formalnych przyjęcia na studia doktoranckie.
Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 200 ust. 1 ustawy. Przepis ten stanowi, że o przyjęcie do szkoły doktorskiej może się ubiegać osoba, która posiada tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera albo równorzędny, albo osoba, o której mowa w art. 186 ust. 2. Z art. 186 ust. 2 ustawy wynika natomiast, że w wyjątkowych przypadkach, uzasadnionych najwyższą jakością osiągnięć naukowych, stopień doktora można nadać osobie niespełniającej wymagań określonych w ust. 1 pkt 1, będącej absolwentem studiów pierwszego stopnia lub studentem, który ukończył trzeci rok jednolitych studiów magisterskich. Z kolei art. 200 ust. 2 ustawy stanowi, że rekrutacja do szkoły doktorskiej odbywa się w drodze konkursu na zasadach określonych przez senat albo radę naukową. Zasady, o których mowa w ust. 2, oraz program kształcenia, o którym mowa w art. 201 ust. 3, podmiot prowadzący szkołę doktorską udostępnia nie później niż 5 miesięcy przed rozpoczęciem rekrutacji (art. 200 ust. 3 ustawy). Przekazanie senatowi lub radzie naukowej kompetencji do określenia zasad przeprowadzenia konkursu z jednej strony stanowi realizację zasady autonomii uczelni wyższych, z drugiej natomiast zakłada, że kandydaci powinni zostać wyłonieni w transparentnej procedurze konkursowej, która doprowadzi do przyjęcia do szkoły doktorskiej najlepszych kandydatów. Stąd, oprócz przewidzianych w art. 200 ust. 1 ustawy warunków granicznych dla kandydatów, zasady rekrutacji do szkoły doktorskiej mogą określać dodatkowe kryteria oceny kandydatów. Trafnie zatem w tej sprawie przyjęto, że tylko legitymowanie się tytułami zawodowymi określonymi w prawie zakładowym Uniwersytetu [...] mogło stanowić podstawę przyjęcia skarżącego na studia doktoranckie.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.
Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 in fine p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI