III OSK 2848/24

III OSK 2848/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś
Paweł Mierzejewski /sprawozdawca/
Teresa Zyglewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
I SAB/Op 61/24 - Wyrok WSA w Opolu z 2024-09-05
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 3 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184, art. 204 pkt 2 w zw z art. 205 par. 2 i art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie: Sędzia NSA Artur Kuś Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 września 2024 r. sygn. akt I SAB/Op 61/24 w sprawie ze skargi P. Ł. na bezczynność [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na rzecz P. Ł. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu (dalej: "WSA w Opolu" albo "Sąd pierwszej instancji") wyrokiem z dnia 5 września 2024 r., sygn. akt I SAB/Op 61/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. Ł. (dalej także jako "wnioskodawca" albo "skarżący") na bezczynność [...] Sp. z o.o. w [...] (dalej także jako "[...]", "spółka" albo "skarżąca kasacyjnie spółka") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej:
1) zobowiązał [...] Sp. z o.o. w [...] do załatwienia wniosku skarżącego P. Ł. z dnia [...] listopada 2022 r. o udzielenie informacji publicznej w części dotyczącej punktu II. podpunktu 1. tego wniosku, to jest w zakresie wskazania kiedy i pod jakim linkiem artykuł w [...] pod tytułem: "[...]" został opublikowany na stronie [...] oraz w części dotyczącej punktu IV. tego wniosku, to jest w zakresie wskazania pod jakim linkiem był w dniu [...] maja 2022 r. umieszczony artykuł pod tytułem: "[...]", w terminie 14 dni od dnia otrzymania akt;
2) stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;
3) oddalił skargę w pozostałym zakresie.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Wnioskiem z dnia [...] listopada 2022 r. P. Ł. zwrócił się do [...] Sp. z o.o. z żądaniem:
I) udostępnienia wersji elektronicznej:
1) artykułu w [...] z dnia [...] maja 2022 r. pt. "[...]";
2) [...] nr [...] – [...] w wersji z dnia [...] maja 2022 r., tj. bez usuniętych artykułów na mocy postanowienia SO w [...] (m.in. s. [...]);
II) informacji:
1) kiedy artykuł w [...] pt. "[...]" został opublikowany na stronie [...], pod jakim linkiem i kiedy został usunięty;
III) udostępnienie artykułu, który na stronie [...] był zamieszczony;
IV) wskazanie pod jakim linkiem artykuł "[...]" był w dniu [...] maja 2022 roku zamieszczony.
Jednocześnie wnioskodawca wniósł o udostępnienie wyżej wymienionych informacji i dokumentów w wersji elektronicznej.
[...] w odpowiedzi z dnia [...] grudnia 2022 r. na wniosek dostępowy mającej formę wiadomości e-mail wskazał, "[...] informujemy, że nie potwierdzamy istnienia materiałów, o które Pan wnioskuje. Jeśli uważa Pan, że takowe były opublikowane na stronach internetowych, to były to treści ogólnie i publicznie dostępne, każdy miał do nich dostęp bez wniosku. Część treści dotyczących tzw. "[...]" została usunięta na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 2022 r. w sprawie o sygnaturze akt [...] – zarówno w wersji papierowej jak i elektronicznej, nie mogą więc być rozpowszechniane. Treści, które stanowią zapiski, notatki, szkice dziennikarskie nie podlegają dostępowi do informacji publicznej."
P. Ł. pismem datowanym na dzień 9 grudnia 2022 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność [...] Sp. z o.o. w [...] w sprawie udostępnienia informacji publicznej, wnosząc o:
1) nakazanie organowi udostępnienia wnioskowanej przez skarżącego informacji publicznej;
2) stwierdzenie, że organ, wskutek braku rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa;
3) wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej "P.p.s.a.", lub przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 tej ustawy;
4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz kwoty 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że wzmiankowany materiał prasowy nie jest obecnie dostępny publicznie, a organ do dnia złożenia skargi nie udostępnił żądanej informacji publicznej. W ocenie skarżącego [...] jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, lecz pomimo tego nie wykonał obowiązku udzielenia odpowiedzi na powyższy wniosek w zakreślonym prawem terminie i pozostaje w bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący domagał się wymierzenia organowi grzywny w maksymalnej wysokości, ponieważ z okoliczności sprawy wynika, że zwłoka była celowa i mogła wpłynąć na postępowanie przed sądem powszechnym, a co najmniej mogła wprowadzić ten sąd w błąd.
W odpowiedzi na skargę [...] wniósł o jej odrzucenie ze względu na okoliczność, iż wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej dotyczył jego indywidualnego interesu, ewentualnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi organ wyjaśnił, że skarżący złożył opisany wyżej wniosek, a [...] odpowiedział na niego [...] grudnia 2022 r. w wiadomości o treści "[...] informujemy, że nie potwierdzamy istnienia materiałów, o które Pan wnioskuje. Jeśli uważa Pan, że takowe były opublikowane na stronach internetowych, to były to treści ogólnie i publicznie dostępne, każdy miał do nich dostęp bez wniosku. Część treści dotyczących tzw. "[...]" została usunięta na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 2022 r. w sprawie o sygnaturze akt [...] – zarówno w wersji papierowej jak i elektronicznej, nie mogą więc być rozpowszechniane. Treści, które stanowią zapiski, notatki, szkice dziennikarskie nie podlegają dostępowi do informacji publicznej." W ocenie organu zarzut bezczynności jest chybiony i nie znajduje potwierdzenia w stanie faktycznym. [...] jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, jednak nie wszystkie posiadane przez organ informacje mają walor publiczny. Żądane przez skarżącego informacje nie stanowiły informacji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902), dalej "u.d.i.p.". Co więcej, informacja, której udostępnienia domagał się skarżący, w rzeczywistości miała służyć jego indywidualnemu interesowi. Organ zaznaczył, że w dniu złożenia przez skarżącego wniosku o udostępnienie informacji publicznej materiały objęte wnioskiem już nie istniały. [...] nie pozostawał w bezczynności, ponieważ odpowiedział na wniosek skarżącego. Zdaniem organu nie zostały też spełnione przesłanki wymierzenia [...] grzywny z art. 154 § P.p.s.a.
W piśmie procesowym, stanowiącym replikę do odpowiedzi na skargę skarżący wskazał, że nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, iż informacje, których udostępnienia domagał się skarżący nie zostały wytworzone w zakresie gospodarowania przez spółkę [...], ponieważ [...] stanowi [...] wydawane przez [...] i jest finansowane w całości z [...]. Ponadto podmiot, który twierdzi, że nie posiada informacji wskazanej we wniosku o udostępnienie informacji publicznej, powinien to twierdzenie uwiarygodnić. W ocenie skarżącego w sprawie nie można mówić o nadużyciu prawa do informacji publicznej, na co wskazywał organ. Natomiast spółka udzieliła skarżącemu odpowiedzi z naruszeniem ustawowego terminu, a ponadto nie odpowiedziała na żadne z zadanych pytań. Skarżący wskazał nadto, że w sprawie spełnione są przesłanki wymierzenia organowi grzywny. Do pisma procesowego skarżący załączył "zrzut ekranu" w celu potwierdzenia, że żądany artykuł prasowy był opublikowany na stronie internetowej [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 9 marca 2023 r., sygn. akt II SAB/Op 3/23:
1) zobowiązał [...] Sp. z o.o. w [...] do załatwienia wniosku skarżącego P. Ł. z [...] listopada 2022 r. o udzielenie informacji publicznej w części pkt II ppkt 1 w zakresie dotyczącym informacji, kiedy został usunięty artykuł pt.: "[...]" w terminie 14 dni od dnia otrzymania akt;
2) stwierdził, że bezczynność organu w załatwieniu wniosku z dnia [...] listopada 2022 r. o udzielenie informacji publicznej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;
3) oddalił skargę w pozostałym zakresie;
4) zasądził od [...] Sp. z o.o. w [...] na rzecz skarżącego P. Ł. kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd meriti stwierdził, że żądane przez skarżącego dane są informacją publiczną. W ocenie Sądu meriti skarżący nie uzyskał pełnej odpowiedzi na złożony wniosek. Ponieważ organ zareagował na wniosek skarżącego, jednak niewłaściwie, Sąd zobowiązał organ do jego załatwienia w części orzeczonej w pkt 1 wyroku, uznając przy tym, że bezczynność organu w załatwieniu wniosku, w kontekście okoliczności sprawy, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, zgodnie z pkt 2 wyroku.
Od powyższego wyroku WSA w Opolu zostały wniesione dwie skargi kasacyjne. Pierwszą skargę kasacyjną wniósł [...], zaskarżając wyrok w części, to jest w zakresie punktów 1 i 4. Drugą skargę kasacyjną wniósł P. Ł., zaskarżając wyrok w części, to jest w zakresie punktów 2 i 3.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 1125/23:
1) uchylił pkt 2 i 3 zaskarżonego wyroku i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu;
2) oddalił skargę kasacyjną [...];
3) zasądził od [...] na rzecz P. Ł. kwotę 477 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na uwzględnienie zasługiwała skarga kasacyjna P. Ł., chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty były zasadne. NSA wyjaśnił, że jako zasadny ocenić należy zarzut naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej "k.p.a.". Postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym i uproszczonym, w którym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie dopiero na etapie wydania decyzji w trybie art. 16 u.d.i.p. Artykuł 10 u.d.i.p. nie określa żadnej formy ani też ram wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Nie oznacza to jednak, że do postępowania dotyczącego informacji publicznej nie stosuje się pewnych ogólnych zasad odnoszących się do postępowań administracyjnych. Mają one charakter uniwersalny i należy je odnosić do każdego działania władzy publicznej. Pozwalają adresatowi wniosku na jego zgodne z prawem rozpoznanie, zapewniają ponadto należytą ochronę praw przysługujących wnioskodawcy. Podmiot, do którego wniosek został skierowany, nie jest upoważniony do jego modyfikacji, powinien zatem móc prawidłowo rozpoznać intencje strony. Gdy uruchamiany jest tryb wnioskowy dostępu do informacji publicznej, konieczne staje się podjęcie działań postępowania jurysdykcyjnego po to i w taki sposób, aby realizowane w ten sposób prawo dostępu do informacji publicznej z jednej strony następowało z poszanowaniem niezbędnych gwarancji procesowych podmiotu tego prawa, a z drugiej strony skutki prawne wystąpienia z określonym roszczeniem nadawały się do zrealizowania. W katalogu zasad ogólnych k.p.a. mieszczą się i takie, które mają znaczenie dla całego prawa administracyjnego, pełniąc funkcję jego części ogólnej. Do zasad takich należy zaliczyć między innymi te, które zostały sformułowane w art. 7 k.p.a. Właśnie ze względu na taki ich uniwersalny charakter swoją wagą i treścią wykraczają poza ramy k.p.a. i przez to mają zastosowanie i do innych postępowań niż te, które zostały uregulowane w k.p.a., a także do prawa materialnego oraz ustroju administracji. Powołanie się na zasady zakodowane w art. 7 k.p.a. nie oznacza zatem stosowania proceduralnych przepisów k.p.a. do postępowania zainicjowanego wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, które nie kończy się wydaniem decyzji, lecz jest stosowaniem ogólnych norm-zasad całego prawa administracyjnego wysłowionych formalnie między innymi w art. 7 k.p.a. Potrzebę taką akcentuje się na przykład w stosunku do sposobu oceny wniosków o udostępnienie informacji publicznej, czego nie regulują unormowania u.d.i.p, a co jest niezbędne dla przeprowadzenia postępowania inicjowanego takim wnioskiem. W tym kontekście jako nieuzasadniony NSA ocenił jednak, na płaszczyźnie skargi na bezczynność, zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.
Dalej NSA stwierdził, że Sąd pierwszej instancji przyjął, że żądania zawarte we wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2022 r. dotyczą informacji publicznych obejmujących informacje niejako o zasadach funkcjonowania podmiotów związanych ze sferą publiczną oraz o danych publicznych, to jest informacji, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 i 4 u.d.i.p. Wnioskiem z dnia [...] listopada 2022 r. skarżący domagał się bowiem zarówno udostępnienia konkretnej publikacji, danych pozwalających na jej odtworzenie, jak i oznaczonego numeru, czyli nr [...] tytułu "[...]", we wskazanych wersjach, ale i – co istotne – nie tylko podania daty, kiedy artykuł w "[...]" pod tytułem "[...]" został opublikowany na stronie [...]/, pod jakim linkiem, ale także, kiedy został usunięty. Jedynie w zakresie daty usunięcia opublikowanego tekstu Sąd pierwszej instancji przyjął, że odpowiedź nie jest jasna, a tym samym organ pozostaje w bezczynności. Jednocześnie Sąd ten uznał, że zgodnie z odpowiedzią organu z [...] grudnia 2022 r., na dzień złożenia wniosku, to jest [...] listopada 2022 r., nie posiadał on wnioskowanych informacji, gdyż zostały one usunięte na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z [...] maja 2022 r., sygn. akt [...] – zarówno w wersji papierowej, jak i elektronicznej. NSA zgodził się ze skarżącym kasacyjnie, że nie sposób stwierdzić, na podstawie jakich faktów Sąd pierwszej instancji doszedł do takiej konkluzji. Nie wynika to przede wszystkim z udzielonej na złożony wniosek odpowiedzi z dnia [...] grudnia 2022 r., gdzie organ w sposób nader enigmatyczny poinformował, że "nie potwierdzamy istnienia materiałów, o które Pan wnioskuje. Jeżeli uważa Pan, że takowe były opublikowane na stronach internetowych, to były treści ogólnie i powszechnie dostępne, każdy miał do nich dostęp bez wniosku. Część treści dotyczących tzw. "[...]" została usunięta na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 2022 r. w sprawie o sygnaturze akt [...] [...], nie mogą więc być rozpowszechniane. Treści, które stanowią zapiski, notatki, szkice dziennikarskie nie podlegają dostępowi do informacji publicznej." Z odpowiedzi tej wynika jedynie, że po pierwsze jest w obrocie prawnym powołane wyżej postanowienie Sądu Okręgowego w [...], którego jednak brak jest w aktach sprawy, a więc nie sposób odnieść się do tego orzeczenia i wynikających z niego zakazów i ograniczeń (a nawet tego, czy dotyczy ono wnioskowanego artykułu), a po drugie, że zapiski, notatki, szkice dziennikarskie nie podlegają dostępowi do informacji publicznej – z czym należy się w pełni zgodzić, ale nie były one przedmiotem wniosku z dnia [...] listopada 2022 r. Czym innym jest jednak brak możliwości udostępnienia artykułu ze względu na zakaz wynikający z orzeczenia sądu, a czym innym brak żądanej informacji. Wymaga to dokładnego wyjaśnienia ze strony organu – co powinno mieć miejsce już w odpowiedzi na złożony wniosek, a nie dopiero w odpowiedzi na skargę. Jak słusznie wskazuje skarżący kasacyjnie, usunięcie artykułu prasowego ze strony internetowej nie jest samo w sobie równoznaczne z jego całkowitym "zniszczeniem", a jedynie z tak zwanym "zdjęciem" czy "ściągnięciem" ze strony internetowej, a sam artykuł może nadal pozostawać w bazie informatycznej organu. Niezbędne jest więc wyraźne wykazanie, na dzień wyrokowania, czy organ jest w posiadaniu artykułu w [...] z [...] maja 2022 r. pod tytułem "[...]", a jeżeli nie, to od kiedy i dlaczego, albo też wskazanie innych przyczyn uniemożliwiających jego udostępnienie. Niezrozumiałe, w ocenie NSA, jest stwierdzenie o braku informacji dotyczącej nr [...] [...] w wersji z dnia [...] maja 2022 r., to jest bez usuniętych artykułów na mocy postanowienia SO w [...] ([...]) skoro proste wyszukiwanie w Internecie pozwala znaleźć pod adresem [...] dostęp do żądanego numeru gazety w wersji elektronicznej bez usuniętych artykułów (strony [...] są zaczernione). Podobnie wyjaśnienia wymaga, dlaczego organ nie ma informacji, kiedy artykuł pt. "[...]" został opublikowany w [...], pod jakim linkiem i kiedy został usunięty.
NSA zaznaczył, nadto że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej powinien złożyć oświadczenie jednoznaczne w swej treści, tak aby wnioskodawca nie musiał jej domniemywać lub domyślać się tego, czy w udzielonej odpowiedzi nie jest ukryta jakaś informacja dająca możliwość swobodnej zmiany stanowiska co do posiadania przez ów podmiot wnioskowanych informacji publicznych. Adresat wniosku musi więc wprost i w jednoznaczny sposób wypowiedzieć się, że nie posiada żadnej z wnioskowanych informacji. Powiadomienie wnioskodawcy o nieposiadaniu żądanej informacji musi odbywać się z zachowaniem ogólnych, powszechnie akceptowanych standardów proceduralnych, wynikających chociażby z zasad "dobrej administracji". Stanowisko podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej powinno zatem zawierać takie informacje, które pozwolą na ocenę rzetelności twierdzenia o nieposiadaniu wnioskowanych dokumentów czy informacji. Podkreśla się w tym zakresie, że wnioskodawca nie może być pozbawiony należnej mu ochrony, a mogłoby to mieć miejsce, gdyby samo ogólnikowe twierdzenie podmiotu zobowiązanego o nieposiadaniu żądanych informacji zwalniało z zarzutu bezczynności w ich udostępnieniu. Powiadomienie wnioskodawcy o nieposiadaniu żądanych informacji powinno być nie tylko jasne i konkretne, ale także zawierać pewne wyjaśnienie, dlaczego organ nie posiada żądanych informacji, jeśli powinien je posiadać. Przedstawione informacje powinny być na takim poziomie szczegółowości, który pozwoli sądowi dokonać oceny, czy prawdopodobne jest, że podmiot zobowiązany rzeczywiście nie posiada żądanej informacji publicznej, mimo że powinien taką informację posiadać. Tylko przy zachowaniu powyższych zasad możliwe jest zapewnienie wnioskodawcy realnej ochrony sądowej przed arbitralnymi działaniami podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznych, który z różnych przyczyn może dążyć do niewykonania spoczywających na nim ustawowych obowiązków. Niestety z odpowiedzi organu z dnia [...] grudnia 2022 r. nie wynika dostatecznie szczegółowo, czy organ nie posiada żądanych informacji i dlaczego.
NSA ocenił jako zasadny zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w pozostałym zakresie, w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji ustalił, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana przez niego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., a jednocześnie organ w sposób niewystarczający nie wykazał, dlaczego nie udostępnił informacji publicznej. W konsekwencji, za zasadny NSA uznał zarzut naruszenia art. 149 § 1a P.p.s.a., gdyż dopiero poprawne ustalenia czy organ pozostaje w bezczynności, czy nie, w jakim zakresie oraz przez jaki okres ma to miejsce, mają bezpośredni wpływ na ocenę stopnia naruszenia prawa w związku z zaistniałą bezczynnością, to jest czy bezczynność ta miała lub nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. NSA stwierdził też, że wobec faktu, iż zarzuty naruszenia przepisów postępowania okazały się uzasadnione, co musi prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku, rozpoznanie zarzutów naruszenia prawa materialnego jest przedwczesne, gdyż zarzuty te mogą podlegać rozpoznaniu tylko na gruncie niewątpliwego stanu faktycznego sprawy.
NSA nakazał Sądowi pierwszej instancji ponownie rozpoznającemu sprawę zastosowanie się do powyższych wskazań i przede wszystkim dokonanie oceny treści odpowiedzi organu z dnia [...] grudnia 2022 r. pod kątem tego, czy wynika z niej fakt, iż organ nie posiada poszczególnych z żądanych informacji, a jeżeli tak, to dlaczego i od kiedy.
Mając powyższe na uwadze NSA uchylił punkty 2 i 3 zaskarżonego wyroku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Opolu (pkt 1 sentencji).
W dniu 3 września 2024 r. do akt sądowych sprawy I SAB/Op 61/24 został dołączy odpis z postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z [...] maja 2022 r., sygn. akt [...]. Z treści przedmiotowego postanowienia wynika, że Sąd Okręgowy w [...] ([...]) udzielił zabezpieczenia wnioskodawcy I. J., w ten sposób, że nakazał uczestnikom, to jest [...] i [...] "[...]" usunięcie artykułów umieszczonych na stronach internetowych ([...]) dotyczących tak zwanej "[...]" i zakazał ich rozpowszechniania w jakiejkolwiek formie do dnia uprawomocnienia się wyroku o ochronę dóbr osobistych, jaką wytoczy wnioskodawca I. J., a dotyczącą przedmiotowo treści tych artykułów, lub do dnia upadku zabezpieczenia. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2022 r., sygn. akt [...].
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wydał w dniu 5 września 2024 r. wyrok w sprawie o treści opisanej na wstępie niniejszego uzasadnienia (sygn. akt I SAB/Op 61/24).
W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie zaskarżeniu podlegała bezczynność związana z udostępnieniem informacji publicznej. Jak wynika z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym. Stosownie zaś do treści art. 2 ust. 1 u.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej, zwane "prawem do informacji publicznej". Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 2 tej ustawy). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. W myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Przepisy powołanej ustawy nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).
Z kolei na mocy art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Cytowany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić wykładni prawa dokonanej przez NSA w jego wcześniejszym orzeczeniu, gdyż są nimi związane. Pojęcie "wykładnia prawa" należy rozumieć jako ustalenie znaczenia przepisów prawa. Związanie wykładnią prawa dokonaną w danej sprawie przez NSA oznacza, że sąd pierwszej instancji, ponownie rozpoznając sprawę, nie może nie dostosować się do zapatrywania prawnego wyrażonego przez NSA. Z zakresu związania wykładnią można wykluczyć jedynie oceny i poglądy wyrażone w sposób niejednoznaczny, jak też oceny przybierające postać pośrednich wniosków, jakie można wywieść z podanych w uzasadnieniu orzeczenia rozważań. Związanie sądu pierwszej instancji wykładnią dokonaną przez NSA nie obejmuje kwestii będących jej przedmiotem, lecz wykraczających poza przesłanki pozytywnego lub negatywnego ustosunkowania się do podstaw kasacyjnych, poglądów prawnych wypowiedzianych na marginesie orzeczenia, a także ocen dotyczących stanu faktycznego sprawy. Wobec powyższego, w stanie sprawy, Sąd rozpatrujący skargę związany był wyrokiem NSA z dnia 19 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 1125/23, który ukierunkowuje i limituje dalsze rozważania.
Mając na uwadze powyższe regulacje Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w toku oceny zasadności skargi w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej sąd administracyjny zobowiązany jest do ustalenia, czy podmiot, do którego skierowano wniosek, był zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, czy dane, o które wnioskowała skarżący, miały charakter informacji publicznej oraz czy żądanie wnioskodawcy zostało rozpatrzone w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami tj. w formie i w terminie wynikających z regulacji ustawowej. W niniejszej sprawie zostało już prawomocnie przesądzone, że żądane informacje posiadają walor informacji publicznej, a organ był zobowiązany do ich udostępnienia, jednak pozostawał w bezczynności, ponieważ obowiązku tego w pełni nie wykonał. Ustalone również zostało to, że wniesienie skargi nie było ograniczone terminem, jak również nie musiało być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia, wobec czego była ona dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu. Wniesiona skarga odnosząca się do bezczynności spółki w sprawie z wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej została uwzględniona w zakresie określonym w prawomocnym punkcie 1. sentencji wyroku WSA w Opolu z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt II SAB/Op 3/23, zobowiązującym [...] do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2022 r. o udzielenie informacji publicznej w części punktu II. podpunktu 1., to jest w zakresie dotyczącym informacji, kiedy został usunięty artykuł pt.: "[...]", w terminie 14 dni od dnia otrzymania akt.
Przeprowadzona obecnie przez Sąd pierwszej instancji kontrola legalności wykazała, że wniesiona skarga odnosząca się do bezczynności spółki w sprawie z wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej zasługuje na uwzględnienie również w zakresie określonym we wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2022 r. o udzielenie informacji publicznej w części dotyczącej punktu II. podpunktu 1. tego wniosku, to jest w zakresie wskazania, kiedy i pod jakim linkiem artykuł w [...]: "[...]" został opublikowany na stronie [...] oraz w części dotyczącej punktu IV. tego wniosku, to jest w zakresie wskazania, pod jakim linkiem był w dniu [...] maja 2022 r. umieszczony artykuł pod tytułem: "[...]".
Zdaniem Sądu pierwszej instancji powyższe dane również należą do zakresu informacji publicznej, a spółka jest w ich posiadaniu i może je przekazać skarżącemu, w szczególności na podstawie tak zwanych "logów", czyli zapisów aktywności, a w tym zmian opublikowanych treści, na prowadzonej przez nią stronie internetowej "[...]". Zagadnienie sprawdzenia zapisów znajdujących się w "logach" to problem natury technicznej, a nie prawnej. Ponadto Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że spółka powinna odnieść się do wniosku skarżącego odpowiednio do tego, jak został on sformułowany. W przypadku wniosku o udostępnienie informacji publicznej organ nie ustala bowiem (z udziałem strony) i nie poddaje ocenie istoty żądania (co musiałoby zaistnieć w sprawie administracyjnej), lecz udziela odpowiedzi na wniosek w sposób adekwatny do tego, jak wniosek został zapisany i przedłożony organowi. Przekazanie tych informacji skarżącemu jest również istotne z punktu widzenia zaleceń wydanych przez NSA, a dotyczących precyzyjnego ustalenia okoliczności, w jakich organ wyzbył się żądanej informacji publicznej i wykazania, że danych tych, pierwotnie opublikowanych na stronie internetowej, organ obecnie już nie może przekazać wnioskodawcy, ponieważ zostały literalnie "skasowane", a nie tylko "ukryte" przed dostępem osób przeglądających [...]. Na podstawie powszechnie dostępnych informacji Sąd pierwszej instancji potwierdził, że skarżący słusznie wskazywał, iż istotny w sprawie artykuł nie jest udostępniony do przeczytania ani na stronie [...], ani za pomocą usługi "[...]" na stronie internetowej [...]. Podobna sytuacja dotyczy pełnego, czyli pierwotnie opublikowanego wydania numeru [...] "[...]" z [...] maja 2022 r. Organ nie może więc w uprawniony sposób twierdzić, że "były to treści ogólnie i publicznie dostępne, każdy miał do nich dostęp bez wniosku", ponieważ obecnie nie są to treści powszechnie dostępne.
Sąd pierwszej instancji będąc związany prawomocnym wyrokiem NSA (art. 190 P.p.s.a.) oraz w części prawomocnym wyrokiem WSA w Opolu (art. 170, art. 171 P.p.s.a) przypomniał, że oceniając czy organ dopuścił się w niniejszej sprawie bezczynności, Sąd uwzględnił, że bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie – pomimo istniejącego w tym zakresie ustawowego obowiązku, organ nie podjął w sprawie żadnych czynności lub wtedy, gdy wprawdzie prowadził wymagane postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem odpowiedniego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia to, z jakich powodów bezczynność zaistniała i czy była przez organ zawiniona. Konieczne jest natomiast ustalenie, że organ zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do podjęcia określonego działania, którego zaniechał. W przypadku skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej należy zatem zbadać, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów wskazanej ustawy, pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.
Mając na uwadze unormowanie ustanowione w 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., nie budzi wątpliwości to, że spółka [...] (w sprawie: [...]) jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie z tym przepisem obowiązane do udostępniania informacji publicznej są bowiem podmioty wykonujące zadania publiczne lub dysponujące majątkiem publicznym, a [...] niewątpliwie jest takim podmiotem. W świetle art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p., zdaniem Sądu pierwszej instancji nie ma również wątpliwości co do tego, że informacje wnioskowane przez skarżącego do udostępnienia, mieszczą się w zakresie informacji publicznej podlegającej udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Zgodnie z definicją sformułowaną w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną podlegającą udostępnieniu na zasadach i w trybie ustawy jest każda informacja o sprawach publicznych. Doprecyzowaniem tej definicji jest art. 6 u.d.i.p., który w formie przykładowego (tj. otwartego) katalogu wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym.
W ocenie Sądu pierwszej instancji [...], jako podmiot wykonujący zadania publiczne, zobowiązana jest do udostępniania informacji publicznej jej dotyczącej, jak i związanej z podejmowana przez nią działalnością, jednakowo na wniosek albo w Biuletynie Informacji Publicznej. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w przedmiotowej sprawie działalność podejmowana przez [...] związana z publikowaniem różnych treści w ramach strony internetowej [...] i tytułu "[...]" taki przymiot posiada. Dostrzeżenia wymaga także, że w judykaturze dominuje stanowisko, że informacją publiczną są treści wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, lecz wykonującego zadania publiczne. Stanowią ją zarówno dokumenty bezpośrednio przez te podmioty wytworzone, jak i te, do których odwołują się one przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od nich (przywołano wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Poznaniu z dnia 8 lipca 2004 r.; sygn. akt IV SA/Po 224/06 oraz w Warszawie z dnia 16 listopada 2004 r.; sygn. akt II SAB/Wa 238/04; nadto przywołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r.; sygn. akt I OSK 735/09). Należy ponadto zauważyć, że w świetle przepisu art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udostępniania informacji publicznej obowiązane są w szczególności organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), a także podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). Nie ulega wątpliwości, że [...] – jako podmiot wykonujący zadania publiczne – jest zobowiązany, na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., do udostępniania informacji publicznej. Warto przy tym zaznaczyć, że jest to spółka [...], która powołana została w celu wykonania zadania własnego Gminy [...] i której jest ona jedynym wspólnikiem. Jak wskazano wyżej zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną, w rozumieniu ww. ustawy i podlega udostępnieniu. Przepis art. 6 u.d.i.p. wymienia zaś kategorie informacji publicznej, które na mocy prawa podlegają udostępnieniu. Wyliczenie to ma jedynie charakter przykładowy, co prowadzi do wniosku, że – co do zasady – wszystko, co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., stanowi informację publiczną. W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej. Definiuje się ją jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Podkreśla się jednocześnie, że taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile dotyczy faktów i danych (przywołano wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2006 r.; sygn. akt I OSK 123/06 oraz z dnia 30 września 2015 r.; sygn. akt I OSK 2093/14). W orzecznictwie sądowym, które uwzględnia konstytucyjną konstrukcję prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej – i z którym utożsamia się skład orzekający w tej sprawie – podnosi się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które dotyczą sfery faktów związanych z działalnością organów władzy publicznej. O zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu na podstawie u.d.i.p., decyduje zatem treść i charakter żądanej informacji. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. b i d u.d.i.p. za informację publiczną uznać należy wszelkie dane publiczne o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o: trybie działania państwowych osób prawnych i osób prawnych samorządu terytorialnego w zakresie wykonywania zadań publicznych i ich działalności w ramach gospodarki budżetowej i pozabudżetowej, sposobach przyjmowania i załatwiania spraw, jak i danych publicznych, w tym treści i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treści aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.).
Informacją publiczną jest zatem, jak wskazano wyżej, m.in. treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej wykonującego zadania publiczne bądź funkcje publiczne. Są nią zarówno dokumenty bezpośrednio przez te podmioty wytworzone, jak i te, których używają one przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą bezpośrednio od nich. Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów w jakikolwiek sposób dotyczących organu, bez względu na to, co jest ich przedmiotem. Stosownie do treści wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2022 r. należy zatem w ocenie Sądu pierwszej instancji uznać, że żądane przez niego dane dotyczą informacji publicznych obejmujących informacje niejako o zasadach funkcjonowania podmiotów związanych ze sferą publiczną oraz o danych publicznych, tj. informacji, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 i 4 u.d.i.p. Wnioskiem z dnia [...] listopada 2022 r. skarżący domagał się bowiem udostępnienia konkretnej publikacji, jak i danych odnoszących się do jej zamieszczenia na stronie internetowej oraz usunięcia z tej strony. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący, na złożony wniosek, nie uzyskał odpowiedzi adekwatnej do przedłożonego żądania. Jedynym konkretnym i związanym z wnioskiem skarżącego stwierdzeniem organu było wskazanie, że spółka nie posiada już żądanego artykułu prasowego. Jednak również ta odpowiedź była niepełna, bo nie zawierała wyjaśnienia dotyczącego faktycznego sposobu i daty usunięcia żądanych danych z zasobów archiwalnych "[...]".
Mając powyższe na uwadze, wymaga podkreślenia, że adekwatnie do okoliczności faktycznych rozpoznanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej powinno polegać na:
a) udostępnieniu informacji publicznej będącej w dyspozycji organu – w drodze dokonania czynności materialno-technicznej,
b) odmowie jej udostępnienia w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. – w przypadku wystąpienia okoliczności określonych w art. 5 ust. 1-2b u.d.i.p. lub
c) wydaniu decyzji o umorzeniu postępowania – w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.
W sytuacji natomiast, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje albo żądana informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów ustawy, organ jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę, co w części w przedmiotowej sprawie uczynił, czego zresztą nie neguje też strona skarżąca. Kwestionuje ona de facto oświadczenie organu o nieposiadaniu tych informacji w kształcie przez nią oczekiwanym i pożądanym. Równocześnie wskazania wymaga, że mocą art. 13 ust. 1 u.d.i.p. odpowiednie czynności organ powinien podjąć w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku lub w terminie przedłużonym na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Ponieważ organ zareagował na wniosek skarżącego, jednakże uczynił to niewłaściwie, Sąd zobowiązał organ do jego załatwienia w części, uznając przy tym, że bezczynność organu w załatwieniu wniosku skarżącego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd pierwszej instancji dostrzegł, że spółka w udzielonej odpowiedzi powołała się na dwie okoliczności, pierwszą z nich jest brak żądanego artykułu w zasobach organu, a drugą postanowienie Sądu Okręgowego udzielające I. J. zabezpieczenia powództwa i zakazujące rozpowszechniania krytycznych wobec niego artykułów, które opisywały tak zwaną "[...]". Przy czym, jeżeli organ w istocie chciał powołać się na ochronę prywatności osoby fizycznej (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.), to powinien był wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), czego jednak nie uczynił, ponieważ stwierdził, że żądany artykuł nie jest informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p., jak również stwierdził, że żądanego tekstu już nie posiada. O ile jest przesądzone w sprawie, że artykuł prasowy wskazany we wniosku skarżącego jest informacją publiczną, a kwestia jego usunięcia wymaga przekazania skarżącemu dodatkowych informacji (o czym było wyżej), to problem ochrony prywatności osoby fizycznej nie został należycie wyjaśniony przez spółkę, jak również nie wydano decyzji w tym zakresie, ale – co bardzo istotne w sprawie – wydanie decyzji odmawiającej udostępnienia żądanych przez wnioskodawcę danych jest dopuszczalne dopiero wtedy, gdy wnioskowane dane organ posiada. W specyficznych realiach sprawy, o ile sąd może zobowiązać organ do udostępnienia informacji publicznej, którą organ dysponuje, czy też szerzej – do załatwienia wniosku, co do którego organ jest bezczynny (do wykonania czynności – art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), to jednak nie może zobowiązać organu do przekazania danych, których spółka (jak twierdzi) – już nie posiada albo do podjęcia czynności o charakterze negatywnym wobec wniosku skarżącego, takiej jak na przykład wydanie decyzji odmawiającej jej udostępnienia ze względu na ochronę prywatności osoby fizycznej, która następnie mogłaby podlegać ewentualnej ocenie sądu.
Sąd meriti wskazał dalej, że na mocy art. 5 ust. 2 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Niewątpliwie I. J. jest osobą fizyczną, której prywatność powinna być chroniona. Jednak wyjątkiem od tej reguły jest wyłączenie tego ograniczenia w odniesieniu do informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji. Cechą wyróżniającą osobę pełniącą funkcję publiczną jest posiadanie przez nią określonego zakresu uprawnień pozwalających na kształtowanie treści wykonywanych zadań w sferze publicznej (przywołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 dnia lipca 2024 r.; sygn. akt III OSK 63/23). Zdaniem Sądu pierwszej instancji, lakoniczna odpowiedź [...] udzielona skarżącemu, nie zawiera stanowiska organu w zakresie ustalenia, czy [...] spółki [...] w [...], jest osobą pełniącą funkcję publiczną, a tym samym jego prywatność podlega ograniczeniu. Sąd meriti podkreślił, że Sąd Okręgowy udzielił ochrony tymczasowej i zakazał rozpowszechniania artykułów opublikowanych w "[...]", a dotyczących "[...]" do dnia uprawomocnienia się wyroku w sprawie o ochronę dóbr osobistych, wyłączając tym samym – co jest istotne – jedynie przejściowo, możliwość stosowania w odniesieniu do tej osoby przepisów u.d.i.p. w zakresie obejmującym artykuły krytykujące zachowania I. J. – [...] Sp. z o.o. w [...]. Kwestia dostępu do informacji o działaniach i zaniechaniach I. J. jako [...], będzie jednak miała znaczenie w sprawie dopiero wtedy, gdy [...] nie zdoła należycie wykazać, że materiały prasowe zostały rzeczywiście usunięte (skasowane), a nie tylko przestały być dostępne dla czytelników, czego dotąd nie uczynił. Zatem Sąd pierwszej instancji zobowiązał organ do podjęcia działań w tym zakresie.
Sąd pierwszej instancji wskazał dalej, że stan bezczynności w sprawie załatwienia wniosku złożonego w przedmiocie informacji publicznej oznacza sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów, podmiot zobowiązany do udzielenia tej informacji nie podejmuje odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia żądanej informacji lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź o umorzeniu postępowania, ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że brak jest podstaw do rozpoznania wniosku w trybie ustawy. W rozpoznawanej sprawie organ nie udzielił odpowiedzi na wszystkie pytania z wniosku skarżącego w wymaganym terminie 14 dni, który rozpoczął bieg po wpłynięciu wniosku do organu – co miało miejsce w dniu [...] listopada 2022 r. W konsekwencji więc dopuścił się bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Za prawidłowe wywiązanie się z obowiązku rozpoznania wniosku w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. nie można uznać pisma organu z dnia [...] grudnia 2022 r., gdyż – jak wskazano powyżej – nie zawiera ono odpowiedzi na wszystkie zagadnienia przedstawione przez skarżącego. W ocenie Sądu meriti za załatwienie wniosku nie można uznać oświadczenia organu, iż treści dotyczące "[...]" zostały usunięte, w sytuacji, gdy brak jest informacji pozwalających na odtworzenie czy ustalenie faktów w zakresie "kiedy" i "w jaki sposób" nastąpiło rzeczywiste usunięcie tych treści, albo tylko – na co wskazuje skarżący – ich "wycofanie" ze strony internetowej (zaniechanie udostępniania).
Uwzględniając powyższe, a także nieterminowość działania organu podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Stosownie do art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje albo żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., to jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę. Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne, przyjąć trzeba, że o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności. Przy czym, na co także należy zwrócić uwagę, dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia to, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym zakresie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (przywołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2015 r.; sygn. akt I OSK 675/15). Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Sąd pierwszej instancji stwierdził na podstawie akt sprawy, że [...] uchybił ustawowemu terminowi do udostępnienia wnioskowanej przez skarżącego informacji w kształcie i zakresie wskazanym we wniosku z dnia [...] listopada 2022 r. Odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej została przekazana skarżącemu przez organ z naruszeniem terminu i była niepełna, co wynikało jednak z błędnej oceny tego wniosku.
W tym miejscu Sąd pierwszej instancji przypomniał, że NSA w wyroku z dnia 19 kwietnia 2024 r. (sygn. akt III OSK 1125/23) stwierdził, że bezzasadna jest argumentacja odnosząca się do faktu, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, gdyż wnioskodawca chce ją wykorzystać we własnej sprawie w toku postępowania prowadzonego przed Sądem Okręgowym w [...]. Otóż informacja o sprawach publicznych nie traci charakteru informacji publicznej ze względu na cel, dla którego jest uzyskiwana przez wnioskodawcę. Wbrew stanowisku organu kryterium rozróżnienia sprawy publicznej od niepublicznej, a tym samym informacji publicznej od innej informacji nie jest kryterium interesu wnioskodawcy w uzyskaniu informacji publicznej. Przeczyłoby to istocie prawa dostępu do informacji publicznej, które kwalifikowane jest jako konstytucyjne publiczne prawo podmiotowe. Wniosek "każdego" o udostępnienie informacji publicznej jest wnioskiem podmiotu publicznego prawa podmiotowego do udostępnienia informacji publicznej, a zatem z istoty swojej skierowany jest na realizację tego prawa, a więc i będącego jego istotnym elementem interesu prawnego, który – jako właśnie interes prawny – jest obiektywnym interesem indywidualnym. Tymczasem zgodnie z art. 2 ust. 2 u.d.i.p., od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. W ocenie NSA kryterium "sprawy własnej" jest w istocie dyskryminujące wnioskodawcę w stosunku do innych osób. Jego przyjęcie prowadzi bowiem do konkluzji, zgodnie z którą wbrew normatywnie określonemu zakresowi podmiotowemu publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, prawo to nie służy "każdemu", a kwalifikacja określonej informacji jako informacji publicznej będącej przedmiotem tego prawa zależy od tego, kto występuje z wnioskiem o tę informację, co z kolei oznacza, że ta sama informacja raz może mieć charakter informacji publicznej (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot spoza "sprawy własnej"), a innym razem nie (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot w "sprawie własnej"). Pogląd, zgodnie z którym nie można przy pomocy u.d.i.p. starać się o uzyskanie informacji w swojej własnej sprawie, prowadziłby do absurdalnego wniosku, że informacja o podejmowanej w takiej sprawie działalności bezpośrednio ukierunkowanej na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych byłaby dostępna dla "każdego" z wyjątkiem osoby, której ta działalność dotyczy. Kategoria "sprawy własnej" nie jest wyznacznikiem kwalifikowania określonych informacji jako informacji publicznych.
Mając z kolei na uwadze to, że w zakresie oceny całości wniosku bezczynność organu trwała w dacie wniesienia skargi oraz w dacie orzekania, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, oceniając na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. stopień naruszenia prawa w związku z zaistniałą bezczynnością Sąd meriti stwierdził, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wyjaśnić przy tym należy, że rażące naruszenie prawa związane jest z jego naruszeniem w sposób oczywisty. Jest to naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone zatem dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów (przywołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2019 r.; sygn. akt II FSK 877/19). Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, w tym terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy. Oznacza to, że orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się usprawiedliwić w żaden sposób.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, zważywszy na okoliczności, które wpłynęły na stan bezczynności, takie jak wadliwa ocena wniosku polegająca na przyjęciu, że żądanie jest kierowane do organu w prywatnym interesie wnioskodawcy, a wnioskowane dane nie stanowią informacji publicznej, uznać należy, że bezczynność ta nie miała charakteru rażącego. Oceniając tę kwestię, Sąd meriti wziął pod uwagę okoliczności sprawy, a przede wszystkim fakt, że działanie organu nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nałożonych przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie ulega wątpliwości, że organ zareagował na wniosek skarżącego, lecz z opóźnieniem. Organ nie odpowiedział też w sposób kompleksowy, przy czym trwająca bezczynność co do rozpoznania wniosku nie jest wynikiem oczywistego braku podjęcia przez organ czynności zmierzającej do rozpoznania wniosku skarżącego, lecz wynika z błędnej kwalifikacji treści żądania. Ponieważ organ nie zareagował na złożony wniosek w sposób wyznaczony prawem w terminie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., Sąd pierwszej instancji zobowiązał organ do załatwienia wniosku w części, w której nie udzielono odpowiedzi na wniosek skarżącego.
Sąd pierwszej instancji mając na uwadze treść art. 149 § 2 P.p.s.a. podniósł nadto, że w realiach sprawy szczególne okoliczności, wskazujące na konieczność nałożenia na organ grzywny czy też przyznania skarżącemu sumy pieniężnej nie zachodzą. Powodem zwłoki organu była błędna ocena otrzymanego wniosku. Nie sposób także nie dostrzec faktu, że [...] nie jest organem administracji publicznej załatwiającym administracyjne sprawy obywateli i zatrudniającym kadrę przygotowaną do tego rodzaju działań, lecz spółką realizującą na rzecz mieszkańców niektóre zadania Gminy [...]. W zaistniałej sytuacji brak zatem było, w ocenie Sądu, uzasadnionych podstaw do wymierzenia organowi grzywny. Sąd meriti uznał nadto, że brak jest również okoliczności przemawiających za przyznaniem skarżącemu sumy pieniężnej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3094/19, wyjaśnił, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej wskaże zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez skarżącego argumentacją. Skarżący w skardze nie podał żadnych konkretnych okoliczności wskazujących na fakt poniesienia przez nią uszczerbku, straty czy krzywdy, które były wynikiem bezczynności organu, a które wymagałyby zrekompensowania. Podnoszona w skardze okoliczność, że zwłoka organu była celowa i mogła wpłynąć na postępowanie przed sądem powszechnym, a co najmniej mogła wprowadzić w błąd sąd powszechny, nie zmienia powyższej oceny, ponieważ to do powoda należy wykazanie zasadności żądania pozwu. Ewentualne oddalenie powództwa w procesie cywilnym nie może uzasadniać nałożenia przez sąd administracyjny obowiązku spełnienia określonego świadczenia przez organ, który jest stroną postępowania sądowoadministracyjnego, a więc występuje w innym charakterze i w zupełnie innej sprawie.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd pierwszej instancji w zakresie stwierdzenia bezczynności organu uwzględnił skargę (art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), natomiast w zakresie żądania wymierzenia grzywny oraz przyznania sumy pieniężnej skargę oddalił jako bezzasadną (art. 151 P.p.s.a.). Jednocześnie Sąd meriti wskazał, że o kosztach postępowania orzekł prawomocnie w punkcie 4. wyroku z dnia 9 marca 2023 r., sygn. akt II SAB/Op 3/23. Wyrok w tym zakresie nie został uchylony przez NSA.
[...] zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 września 2024 r., sygn. akt: I SAB/Op 61/24, w części dotyczącej punktu 1 tego wyroku, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego:
1. art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne uwzględnienie skargi, pomimo iż:
a) WSA w Opolu w sposób wybiórczy dokonał interpretacji przedłożonych w sprawie dowodów, w tym treści wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej,
b) WSA w Opolu błędnie ustalił, że skarżący nie posiada informacji, o które wnioskuje, a [...] Sp. z o.o. jest w posiadaniu informacji publicznej (a nie dopiero może ją pozyskać), którą powinien udostępnić skarżącemu oraz zobowiązanie organu do przekazania konkretnej informacji bez ustalenia, czy organ jest w jej posiadaniu, a nie tylko załatwienia wniosku;
c) WSA w Opolu w sposób nieuprawniony przyjął stanowisko, zgodnie z którym informacje o tym kiedy został zamieszczony i usunięty artykuł prasowy oraz pod jakim linkiem, których ustalenie jest ewentualnie możliwe poprzez badanie systemu informatycznego, stanowi informację publiczną nieprzetworzoną, a zatem podlega udostępnieniu w trybie przewidzianym w ww. ustawie bez względu na wykazanie przez skarżącego szczególnie istotnego interesu publicznego w ich uzyskaniu i jednoznacznego ustalenia, że informacje, których udostępnienia domagał się skarżący we wniosku z dnia [...] listopada 2022 r., miały zostać przez niego wykorzystane w toku postępowania prowadzonego przed Sądem Okręgowym w [...] pod sygn. akt [...], w którym skarżący występował w roli powoda, który pozwał redakcję [...], gazety wydawanej przez [...] Sp. z o.o.
Mając powyższe na uwadze skarżąca kasacyjnie spółka wniosła o uchylenie w części wyroku WSA w Opolu z dnia 15 września 2024 r., sygn. akt I SAB/Op 61/24, tj. w zakresie pkt 1) sentencji ww. wyroku, rozpoznanie skargi P. Ł. na bezczynność [...] Sp. z o.o. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej i jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych.
Nadto skarżąca kasacyjnie spółka oświadczyła, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącej kasacyjnie spółki na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z zm.), dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. Nie zachodzi również żadna z przesłanek odrzucenia skargi albo umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli wyroku zaskarżonego skargą kasacyjną.
Zgodnie z treścią art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Co istotne, granice skargi kasacyjnej winny być wyznaczane przez stronę skarżącą kasacyjnie w sposób precyzyjny. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest bowiem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. w tej materii m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 1688/07). Ważne jest nadto zwrócenie uwagi, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 P.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, podjęta w pełnym składzie (publ.: ONSAiWSA z 2010 r. nr 1, poz. 1). Naczelny Sąd Administracyjny nie może jednak zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać, bądź w inny sposób ich korygować (zob. w tej materii wyrok Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2140/13), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1679/11).
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na pierwszej podstawie kasacyjnej. Przypomnieć w związku z tym należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada lub nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 717/12).
Treść zarzutu naruszenia prawa materialnego w warstwie opisowej jak i jego uzasadnienie determinuje uznanie, że na jego podstawie strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje w istocie ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy. Strona skarżąca kasacyjnie wytyka bowiem Sądowi pierwszej instancji niewłaściwe zastosowanie art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., poprzez m.in. nieuprawnione przyjęcie, że informacja o tym kiedy i pod jakim linkiem został zamieszczony artykuł prasowy stanowi informację publiczną nieprzetworzoną, a zatem podlega udostępnienia w trybie przewidzianym w u.d.i.p. bez względu na wykazanie przez skarżącego szczególnie istotnego interesu publicznego w ich uzyskaniu. W związku z tym, że strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła w ramach podstawy kasacyjnej niewłaściwe zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wyjaśnić należy, że skoro - jak wyżej wskazano - niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego oznacza błąd w zakresie subsumcji stanu faktycznego wobec treści stosowanej normy prawnej, to może być ono konsekwencją wcześniejszych błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, jak i błędnej wykładni prawa materialnego. Co istotne, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego może mieć również miejsce wtedy, gdy prawidłowe są ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego oraz wykładnia prawa materialnego, a wadliwość przejawia się wyłącznie w zestawieniu stanu faktycznego ze stanem prawnym sprawy.
W rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie zakwestionowano skutecznie ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy. Nie podważono w żaden sposób również prawidłowości wykładni prawa materialnego. Oznacza to, że w realiach niniejszej sprawy istotne jest zweryfikowanie, czy w podniesionym zarzucie niewłaściwego zastosowania prawa materialnego strona skarżąca kasacyjnie wykazała, że Sąd pierwszej instancji w przyjętym przez ten Sąd stanie faktycznym i prawnym sprawy dokonał ich wadliwego zestawienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść omawianego zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego nie daje jakichkolwiek podstaw do przyjęcia wypełnienia tego obowiązku przez stronę skarżącą kasacyjnie, a zatem zarzut ten uznać należy a limine za nieskuteczny.
Należy w tym miejscu podkreślić, co akcentował Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 kwietnia 2024 r. (sygn. akt III OSK 1125/23), że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może bowiem nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. tej materii m.in.. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2013 r.; sygn. akt I OSK 2747/12). Jeżeli skarżący uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może bowiem opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu. Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych (tak jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie), to zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi.
Niezależnie od powyższych zapatrywań podnieść należy, że prawidłowość zastosowania w realiach sprawy przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nie stanowiła przedmiotu oceny ze strony Sądu pierwszej instancji. W postępowaniu sądowoadministracyjnym nie zostało bowiem przesądzone jaki charakter ma przedmiotowa informacja, tj. czy stanowi informację prostą, czy przetworzoną. Taka ocena leży w gestii podmiotu będącego adresatem wniosku dostępowego, a jej wynik może warunkować dalsze czynności podejmowane przez ten podmiot. W związku z powyższą konstatacją również i z tego powodu zarzut odnoszący się w warstwie opisowej do naruszenia art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez "niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne uwzględnienie skargi" musiał być uznany za niezasadny.
Jak wskazano na wstępie, przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych we wniesionym środku odwoławczym. W realiach rozpatrywanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, o jej oddaleniu.
Wniosek skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego został uwzględniony na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. (orzeczenie jak w punkcie drugim sentencji wyroku).
Niniejsza sprawa zastała rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., bowiem skarżąca kasacyjnie spółka zrzekła się rozprawy, zaś skarżący nie zażądał jej przeprowadzenia.