III OSK 2848/21

III OSK 2848/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6198 Inspekcja pracy
Sygn. powiązane
II SA/Sz 1027/19 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2020-03-12
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zakładu U. Sp. z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 1027/19 w sprawie ze skargi Zakładu U. Sp. z o.o. w S. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Szczecinie z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu inspektora pracy I. oddala skargę kasacyjną; II. zasądza od Zakładu U. Sp. z o.o. w S. na rzecz Okręgowego Inspektora Pracy w Szczecinie kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 12 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 1027/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi Zakładu U. Sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej: "Spółka") na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Szczecinie (dalej: "OIP") z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu inspektora pracy – oddalił skargę.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy (dalej: "Inspektor Pracy") nakazem nr [...] z [...] lipca 2019 r. nakazał Spółce: zapewnić na 5 stanowiskach zsypowych, na hali wyładunku odpadów, zabezpieczenia eliminujące możliwość upadku osób z wysokości do bunkra odpadów podczas prac porządkowych na tych stanowiskach (pkt 1 nakazu); osłonić lub zaopatrzyć w inne skuteczne urządzenia ochronne ruchome elementy i części maszyn, stwarzające zagrożenia, będące częścią przenośników taśmowych PT 6 (w miejscu przesypu z jednego podajnika na drugi) i PT 7 (w miejscu nabiegania taśmy na wał napędowy podajnika) w hali waloryzacji żużla (pkt 2 nakazu). Decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm. - dalej: "k.p.a."), ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego.
Uzasadniając pkt 1 nakazu Inspektor PIP podał, że na hali wyładunku odpadów zorganizowano 5 stanowisk zasypowych do bunkra odpadów. Po wyładowaniu z pojazdów odpady spadają do zagłębionego bunkra. Pracownik wykonuje prace bezpośrednio przy niezabezpieczonej krawędzi, gdzie występuje ryzyko upadku osób z wysokości do bunkra z wyładowanymi odpadami.
Spółka wniosła odwołanie od powyższego nakazu w zakresie punktu 1.
OIP po rozpoznaniu odwołania, decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] utrzymał zaskarżony nakaz w mocy.
W uzasadnieniu decyzji OIP wskazał, że w trakcie kontroli przeprowadzonej przez Inspektora Pracy, w dniu [...] lipca 2019 r. został wydany nakaz zawierający dwie decyzje z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Ustalenia z kontroli, w wyniku której Inspektor Pracy wydał nakaz, zostały udokumentowane w protokole kontroli nr rej. [...]. Protokół został odebrany przez Spółkę [...] lipca 2019 r., a podpisany [...] sierpnia 2019 r. Z treści protokołu wynika, że na hali wyładunku odpadów, gdzie prace wykonuje placowy, zorganizowano 5 stanowisk wyładowczych odpadów. Odpady wysypywane są poprzez otwory konstrukcyjne do zagłębionego bunkra. Po opróżnieniu skrzyń załadowczych pojazdów na hali pozostają rozsypane odpady, które należy uprzątnąć i wrzucić do bunkra. Prace te wykonują zarówno kierowcy (po wysypaniu odpadów) jak i placowi, co najmniej na zakończenie zmiany i okresowo w razie potrzeb. Prace porządkowe na hali wykonywane są bezpośrednio przy niezabezpieczonej krawędzi, gdzie występuje ryzyko upadku osób z wysokości do bunkra z odpadami. Na poparcie ustaleń protokołu sporządzono dokumentację fotograficzną, stanowiącą załącznik nr 4 do protokołu. W dniu [...] lipca 2019 r. Spółka wniosła zastrzeżenia do protokołu nieobejmujące zakresem ustaleń faktycznych, na których oparta została zaskarżona decyzja. Zawiadomieniem z [...] sierpnia 2019 r. Spółka została poinformowana o zgromadzeniu materiału dowodowego w sprawie i pouczona o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Pismem z [...] sierpnia 2019 r. Spółka powiadomiła o wykonaniu obu punktów nakazu, wskazując na istnienie bram żaluzyjnych na każdym z 5 stanowisk rozładowczych oraz o wprowadzeniu instrukcji BHP dla pracowników wykonujących prace w hali wyładunkowej. Zgodnie z oświadczeniem Spółki instrukcja ta została przekazana pracownikom. Do oświadczenia dołączona została dokumentacja fotograficzna przedstawiająca zamknięte bramy żaluzyjne znajdujące się na stanowiskach rozładowczych oraz kopia instrukcji postępowania.
OIP wyjaśnił, że definicja legalna pracy na wysokości została zawarta w § 105 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t. j. Dz. U. z 2003 r., Nr 169, poz. 1650 z późn zm. - dalej: "rozporządzenie"). Pracą na wysokości w rozumieniu rozporządzenia jest praca wykonywana na powierzchni znajdującej się na wysokości co najmniej 1,0 m nad poziomem podłogi lub ziemi. Według § 105 ust. 2, do pracy na wysokości nie zalicza się pracy na powierzchni, niezależnie od wysokości, na jakiej się znajduje, jeżeli powierzchnia ta:
1) osłonięta jest ze wszystkich stron do wysokości co najmniej 1,5 m pełnymi ścianami lub ścianami z oknami oszklonymi;
2) wyposażona jest w inne stałe konstrukcje lub urządzenia chroniące pracownika przed upadkiem z wysokości.
OIP wskazał, że celem przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy jest zapewnienie pracy w warunkach niezagrażających zdrowiu i życiu, dlatego też poziom podłogi lub ziemi w niniejszej sprawie wyznacza dno bunkra, gdyż jest to miejsce, w którym dochodzi do upadku. Praca na wysokości charakteryzuje się znaczną różnicą poziomu, na którym pracownik wykonuje pracę względem podłoża stanowiącego potencjalne miejsce upadku. Utrata równowagi przy krawędzi bramy może wiązać się z poważnymi urazami albo śmiercią pracownika. Z fotografii dołączonych do protokołu kontroli oraz schematu procesu przekształcania odpadów w energię wynika, że pracownik wykonuje pracę na wysokości zdecydowanie przekraczającej 1,0 m nad poziom podłogi. Z dokumentacji pokontrolnej wynika również, że powierzchnia, na której wykonywana jest praca, nie jest osłonięta żadnymi ścianami ani nie jest wyposażona w inne stałe konstrukcje lub urządzenia chroniące pracownika przed upadkiem z wysokości. Bramy żaluzyjne są ruchome i nie stanowią samoistnego, dostatecznego zabezpieczenia przed upadkiem. Z dokumentacji kontrolnej wynika, że pracodawca nie stosował ich w celu zapewnienia bezpieczeństwa pracownikom wykonującym prace porządkowe. W ocenie OIP, występowanie zagrożenia zdrowia i życia w stwierdzonym stanie faktycznym jest oczywiste, co potwierdziła także Spółka w odwołaniu od decyzji wskazując, że przy niezachowaniu ostrożności istnieje możliwość upadku do bunkra. Potknięcie o próg bramy, niekontrolowane cofanie pojazdu, czy też sama czynność wrzucania odpadów do bunkra może wywołać u pracownika utratę równowagi, a w konsekwencji upadek, dlatego też zasadnym było nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu OIP zaznaczył, że Inspektor Pracy nie zobligował strony do montażu balustrad, lecz do zapewnienia zabezpieczeń eliminujących możliwość upadku osób z wysokości do bunkra odpadów, a z uwagi na rodzaj i warunki wykonywania prac, pozostawił pracodawcy dowolność w zakresie wyboru zabezpieczeń. Organ uwzględnił specyfikę stanowisk oraz ich technologiczne przeznaczenie, dzięki czemu, wbrew twierdzeniom Spółki, zabezpieczenia nie uniemożliwią zachowania prawidłowej organizacji, funkcjonowania i płynności wykorzystania bram. Stanowiska zajęte przez Spółkę oraz Inspektora Pracy są zgodne - zastosowanie balustrad w znaczący sposób utrudniałoby funkcjonowanie przedsiębiorstwa, ponieważ uniemożliwiałyby wysyp odpadów z pojazdów, a także sprawne uporządkowanie pozostałych odpadów przez pracowników. Wobec powyższego zastosowanie § 106 ust. 2 należy uznać za uzasadnione, a decyzję za wykonalną.
Ponadto, zdaniem OIP, nie jest trafny zarzut niezastosowania § 106 ust. 3 rozporządzenia. Dokumentacja fotograficzna oraz schemat procesu przekształcania odpadów w energię zamieszczony na str. 3 protokołu ukazują, że na bramie zrzutowej nie znajdują się żadne konstrukcje niwelujące różnice poziomów. Wyjątek przewidziany w § 106 ust. 3 rozporządzenia mógłby znaleźć zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy organ orzekałby na podstawie ust. 1 omawianego przepisu.
OIP podkreślił, że Inspektor Pracy w decyzji nie nakazał dokonania zmian w budowie hali, lecz zapewnienie innych skutecznych środków ochrony pracowników przed upadkiem z wysokości, wobec czego nie zakwestionował rozwiązań zastosowanych w projekcie.
Na koniec OIP wyjaśnił, że Inspektor Pracy nie przytoczył dokładnej podstawy prawnej przepisu zawierającego delegację ustawową do wydania rozporządzenia, gdyż nie powołał jej z dokładnością do paragrafu. Jednakże z uwagi na podanie w postawie prawnej odpowiedniego przepisu rozporządzenia, błąd ten nie jest istotny i pozostaje bez wpływu na moc prawną decyzji. Inspektor błędnie powołał także "§ 106 § 2" rozporządzenia, gdyż przepis ten nie jest podzielony na paragrafy, a na ustępy. Również ta omyłka dotycząca oznaczenia jednostki redakcyjnej nie stanowi przesłanki do uchylenia decyzji.
W skardze do WSA na powyższą decyzję Spółka zarzuciła:
a) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na stwierdzeniu, że na hali wyładunku odpadów nie są stosowane zabezpieczenia eliminujące możliwość upadku osób z wysokości do bunkra,
b) naruszenie § 105 ust. 2 rozporządzenia poprzez jego zastosowanie, w przypadku gdzie praca na hali wyładunku odpadów nie jest pracą na wysokości, ewentualnie naruszenie § 106 ust. 2 rozporządzenia poprzez przyjęcie, że w ZTUO nie są stosowane inne skuteczne środki ochrony pracowników przed upadkiem z wysokości,
c) naruszenie art. 11 ust. 1 ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 623 z późn. zm.) poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie istniały uchybienia w zakresie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
d) naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie całości stanu faktycznego przejawiające się nieustaleniem, że w zakładzie pracy istnieją zabezpieczenia eliminujące możliwość upadku osób z wysokości do bunkra.
W odpowiedzi na skargę OIP podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku WSA stwierdził, że ustalony w ramach kontroli zakładu stan faktyczny stanowił wystarczającą podstawę do wydania kwestionowanego nakazu. Z dokonanych przez Organ ustaleń i zebranych dokumentów, w tym zdjęć oraz przedłożonych przez stronę opisów technologicznych (Program Funkcjonalno-Użytkowy; Obiekt A2 hala rozładunkowa) wynika, że na hali rozładunkowej odpadów, zamkniętej przestrzeni z bramami wjazdowymi i wyjazdowymi, rozlokowane są stanowiska do zrzutu z samochodów do bunkra odpadów z wykorzystaniem zsuwni umiejscowionej w posadzce hali, przy czym każdy otwór wyładowczy wyposażony jest w bramę rolowaną, zamykaną po zakończeniu cyklu wyładowania. Stanowisko to jest zabezpieczone progiem żelbetonowym wzmocnionym, aby zapobiec przypadkowym przechyleniom samochodów wyładowującym odpady do bunkra (vide: Część III opisowa ww. dokumentu pkt 7.1.3 pt. Stanowiska rozładunkowe w hali wyładunkowej i ich liczba). Na zdjęciach z [...] lipca 2019 r. (załącznik do protokołu z kontroli) widoczny jest taki kilkucentymetrowy, poniżej kolan pracującego, próg. W momencie gdy brama rolowana oddzielającą przestrzeń hali od światła bunkra jest podniesiona, widać wolną przestrzeń o znacznych rozmiarach, bez żadnych zabezpieczeń dla stojącego na krawędzi, przy wspomnianym progu, pracownika. W ocenie WSA, praca na tych stanowiskach ma charakter pracy na wysokości, a zamontowane bramy rolowane nie są przeznaczone do ochrony pracownika przed upadkiem i takiej ich funkcji nie stwierdzono podczas kontroli zakładu.
WSA stwierdził, że Organ trafnie zauważył, że hala wyładunku odpadów nie jest powierzchnią osłoniętą ze wszystkich stron do wysokości 1,5 m, ani nie jest wyposażona w inne stałe konstrukcje lub urządzenia chroniące pracownika przez upadkiem z wysokości, a zatem wyłączenie z definicji "pracy na wysokości", ujęte w § 105 ust. 2 rozporządzenia, nie znajduje w tej sprawie zastosowania. W szczególności do takich urządzeń lub konstrukcji nie można zaliczyć rolowanych bram, odcinających halę wyładunkową odpadów od bunkra odpadów po zakończeniu prac wyładunkowych i porządkowych na hali rozładunku. Ich funkcja jest inna niż zabezpieczanie przed przypadkowym upadkiem pracownika do bunkra podczas wykonywania pracy na hali. Z projektu wykonawczego wynika jednoznacznie, że bramy rolowane mają stanowić zamknięcie otworów stanowisk rozładowczych do bunkra i służyć odcinaniu bunkra magazynowania odpadów oraz zsuwni śmieci do bunkra od hali rozładunku odpadów. Nie wynika więc z tego dokumentu żadne inne, dodatkowe ich przeznaczenie, które organ pominął przy kontroli i następnie wydając nakaz.
WSA podzielił stanowisko Organu, że za poziom podłogi w tym przypadku należy uznać dno bunkra (ewentualne miejsce upadku), a przestrzeń hali na której jest stanowisko pracy, za powierzchnię na wysokości, powyżej 1 m, ze względu na różnicę poziomu tych miejsc. W związku z tym praca na wskazanych stanowiskach przy otworze bunkra jest pracą na wysokości, a zatem znajdują tu zastosowanie przepisy dotyczące ochrony pracowników przed upadkiem z wysokości.
Poza sporem pozostaje, że ze względu na charakter i technologię pracy przy zrzucie odpadów z samochodu zamontowanie stałej balustrady może być elementem utrudniającym rozładunek, zatem może nie być możliwe. WSA zwrócił jednak uwagę, że Inspektor Pracy w wydanym nakazie nie wskazał Spółce, jakich konkretnie zabezpieczeń ma dokonać, co pozwala jej wybrać z możliwych technicznie rozwiązań odpowiednich do warunków i rodzaju wykonywanych w tym miejscu czynności związanych z rozładunkiem odpadów. Tak skonstruowany nakaz jest dla Spółki mniej uciążliwy.
WSA wskazał, że wykorzystanie aluminiowych rolet jako zabezpieczenia przed upadkiem pracownika do bunkru, przy opuszczeniu ich na wysokość 50 cm nad poziom podłogi, może być przedmiotem oceny wykonania obowiązku z nakazu inspektorskiego. W trakcie kontroli bramy te (rolety) takiej funkcji nie pełniły, zatem Inspektor Pracy nie miał podstaw do uznania ich jako właściwych zabezpieczeń w celu ochrony pracownika przed upadkiem do bunkra. W związku z tym, w świetle dokonanych ustaleń i możliwego zagrożenia dla życia i zdrowia pracownika, koniecznym stało się wydanie nakazu w zakresie zapewnienia ochrony pracującemu na wysokości, przy zsuwni odpadów z hali do bunkra. Podobnie sytuacja wygląda z wprowadzeniem przez Prezesa Zarządu Spółki Instrukcji BPH z 13 sierpnia 2019 r. Jest to dokument utworzony już po wydaniu nakazu i ocena, czy jest to wystarczające dla zapewnienia bezpieczeństwa na spornych stanowiskach pracy w tej części zakładu i czy stanowi wykonanie obowiązku z nakazu, może mieć miejsce przy kontroli wykonania nakazu. WSA zauważył nadto, że w projekcie wykonawczym zakładu, obok bram rolowanych i ochrony przeciwpożarowej, przewidziano tzw. bariery obrotowe, które miały pełnić wyłącznie funkcję zabezpieczenia otworów zasypowych, w celu uniknięcia ryzyka wpadnięcia ludzi do zsuwni bunkra przy otwartych bramach rolowanych. Z akt sprawy nie wynika aby takie bariery zostały zamontowane. Dla weryfikacji zasadności nakazu Inspektora z punktu widzenia prawa pracy i zapewnienia właściwych warunków bezpieczeństwa pracy nie ma znaczenia kwestia zatwierdzenia projektu budowlanego i wydanie pozwolenia na użytkowanie zakładu. WSA dodał, że art. 56 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego dotyczący opinii Inspekcji Pracy w zakresie pozwolenia na użytkowanie, na który powołuje się Spółka, został uchylony [...] sierpnia 2011 r.
Spółka wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku – zaskarżając to orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
I. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 – dalej: "p.p.s.a."), naruszenie prawa materialnego, które miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy to jest:
a) poprzez zastosowanie § 105 ust. 1 rozporządzenia i uznanie, iż praca na stanowiskach zsypowych ZUO nie posiada stosownych zabezpieczeń pracownika przed upadkiem do bunkra, w sytuacji gdy zastosowanie winien znaleźć przepis § 105 ust. 2 rozporządzenia;
b) poprzez błędną wykładnię § 105 ust. 1 rozporządzenia i nietrafne przyjęcie, iż przepis ten stanowi, iż wysokość co najmniej 1,0 m nad poziomem podłogi lub ziemi winien być liczony od dna bunkra, zaś przestrzeń hali na której jest stanowisko pracy, za powierzchnię na wysokości powyżej 1 m, w sytuacji gdy zdaniem Spółki taka interpretacja nie wynika ze wskazanej w danym przepisie normy prawnej.
II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenie art. 151 p.p.s.a. wobec oddalenia skargi pomimo wystąpienia w skarżonej decyzji istotnych naruszeń prawa materialnego oraz procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Wobec powyższego Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka przedstawiła argumentację na poparcie postawionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną OIP wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
I. Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. nie mógł zostać uwzględniony, albowiem już
w założeniu został skonstruowany w sposób wadliwy. Powołany przepis ma charakter procesowy i określa formułę rozstrzygnięcia sądowego w razie braku podstaw do uwzględnienia skargi. Jest to więc przepisy wynikowy, którego zastosowanie uzależnione jest od sformułowania przez sąd oceny o braku podstaw do czynienia organowi, którego działanie podlegało kontroli, zarzutu naruszenia przepisów prawa. Skuteczność zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. uzależniona jest więc od wykazania, że Sąd oddalając skargę na jego podstawie, wadliwie przyjął, że organ nie naruszył konkretnych przepisów postępowania lub prawa materialnego. Powołując się na zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. należy więc wskazać związkowo konkretne przepisy prawa, które naruszył sąd pierwszej instancji i wyjaśnić, na czym owo naruszenie polegało. Zarzut kasacyjny oparty wyłącznie na naruszeniu
art. 151 p.p.s.a. jest niekompletny i przez to a limine nieskuteczny.
II. Nie można również podzielić zarzutu błędnej wykładni § 105 ust. 1 rozporządzenia. Skarżąca kasacyjnie spółka wywodzi, że Sąd pierwszej instancji wadliwie odtworzył normę prawną z przywołanego przepisu, albowiem przyjął, że poziomem podłogi, od której należy liczyć powierzchnię, na której wykonywana jest praca, jest poziom bunkra na odpady.
Zgodnie z treścią § 105 ust. 1 rozporządzenia "[p]racą na wysokości
w rozumieniu rozporządzenia jest praca wykonywana na powierzchni znajdującej się na wysokości co najmniej 1,0 m nad poziomem podłogi lub ziemi." Funkcją tego przepisu jest wyznaczenie warunków, w których pracownik podlega ochronie z uwagi na fakt, że powierzchnia, na której wykonuje pracę jest podniesiona o co najmniej 1 metr względem powierzchni bezpośrednio sąsiedniej, co stwarza niebezpieczeństwo upadku z wysokości. Krawędzie powierzchni, na której wykonywana jest praca, muszą być wówczas zabezpieczone w sposób, który wyłączy zagrożenie upadku pracownika. Sąd pierwszej instancji słusznie przyjął, że w zakres stosowania § 105 ust. 1 rozporządzenia wchodzą te wszystkie układy faktyczne, w których powierzchnia, na której wykonywana jest praca znajduje się minimum 1 metr wyżej względem powierzchni bezpośrednio z nią sąsiadującej. W tym kontekście użyte
w treści § 105 ust. 1 rozporządzenia słowa "podłoga" oraz "ziemia" mają charakter wyłącznie umowny, niezwiązany ściśle z ich znaczeniem słownikowym. Odnoszą się zawsze do powierzchni bezpośrednio niższej względem powierzchni, na której wykonywana jest praca. Odmienne, promowane w skardze kasacyjnej rozumienie
§ 105 ust. 1 rozporządzenia wyłączałoby z zakresu jego stosowania układy faktyczne analogiczne do tego, jaki podlegał ocenie organów na gruncie niniejszej sprawy,
gdy praca wykonywana jest bezpośrednio przy krawędzi dołu, otworu, silosu, itp.,
a więc na styku z przestrzenią znajdującą się nad powierzchnią położoną niżej
o minimum 1 metr od powierzchni, na której wykonywana jest praca. Podstaw do takiego zawężającego rozumienia § 105 ust. 1 rozporządzenia nie ma.
III. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu błędnego zastosowania § 105 ust. 1 rozporządzenia. Uzasadniając przedmiotowy zarzut Skarżąca kasacyjnie spółka podnosi, że praca na stanowiskach zsypowych posiada stosowne zabezpieczenia pracownika przed upadkiem do bunkra, a zatem w sprawie powinien mieć zastosowanie § 105 ust. 2 rozporządzenia.
Stosownie do treści § 105 ust 2 rozporządzenia do pracy na wysokości nie zalicza się pracy na powierzchni, niezależnie od wysokości, na jakiej się znajduje, jeżeli powierzchnia ta:
1) osłonięta jest ze wszystkich stron do wysokości co najmniej 1,5 m pełnymi ścianami lub ścianami z oknami oszklonymi;
2) wyposażona jest w inne stałe konstrukcje lub urządzenia chroniące pracownika przed upadkiem z wysokości.
Postanowienia § 105 ust. 2 rozporządzenia nie określają zabezpieczeń,
w jakie powinno zostać wyposażone miejsce pracy na wysokości, lecz skonfigurowania faktyczne, w których w ogóle nie można przyjąć, że praca na wysokości jest wykonywana. Analizowany przepis wskazuje więc przesłanki, których wystąpienie nie pozwala przyjąć, że praca jest wykonywana na wysokości
w rozumieniu § 105 ust. 1 rozporządzenia. W analizowanej sprawie nie ma sporu co do tego, że stanowiska zsypowe na hali wyładunku odpadów nie są osłonięte ze wszystkich stron do wysokości co najmniej 1,5 m pełnymi ścianami lub ścianami
z oknami oszklonymi - § 105 ust. 2 pkt 1 rozporządzania. Skarżąca kasacyjnie twierdzi natomiast, że zamontowane rolety aluminiowe stanowią "inne stałe konstrukcje lub urządzenia chroniące pracownika przed upadkiem z wysokości". Jak trafnie ocenił Sąd pierwszej zamontowane żaluzje aluminiowe nie są konstrukcjami lub urządzeniami o charakterze stałym. Z założenia mają charakter ruchomy,
zabezpieczają pracownika przez upadkiem nie trwale, lecz czasowo. Podstaw do zastosowania § 105 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia zatem nie ma.
Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że zamontowane żaluzje aluminiowe oraz wprowadzona przez Skarżącą kasacyjnie spółkę "Instrukcja postępowania BHP podczas prac wykonywanych w hali wyładunkowej Zakładu U. w S." z [...] sierpnia 2019 roku, mogą być oceniane w ramach realizacji nakazu nałożonego na Spółkę zaskarżoną decyzją, nie są to natomiast okoliczności faktyczne mające wpływ na zasadność wydania tej decyzji. Podstawą wydania kwestionowanej skargą decyzji były ustalenia poczynione podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2019 r., a ujęte w protokole kontroli z dnia [...] lipca 2019 roku (s. 11 i 13 protokołu kontroli). Jak z nich wynika, prace na hali wyładunku odpadów przy otworach konstrukcyjnych, za którymi znajduje się zagłębienie bunkra, wykonywane były bezpośrednio przy niezabezpieczonej krawędzi. Podczas kontroli rolety aluminiowe w ogóle nie były opuszczone i nie obowiązywała "Instrukcja postępowania BHP podczas prac wykonywanych w hali wyładunkowej", albowiem wprowadzono ją dopiero w sierpniu 2019 roku.
Podane oceny prawne przesądzają o bezzasadności skargi kasacyjnej, co obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do jej oddalenia, na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2023 r. poz. 1935.).