III OSK 2842/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Poznaniu, uznając, że przedstawiony przez inwestora wariant alternatywny przedsięwzięcia nie spełniał wymogów racjonalności i nie stanowił realnej alternatywy dla wariantu inwestycyjnego.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. K. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia inwestycyjnego. Kluczowym zagadnieniem była ocena racjonalności i realności przedstawionego przez inwestora wariantu alternatywnego przedsięwzięcia. Sąd administracyjny uznał, że wariant alternatywny był niekorzystny ekonomicznie, środowiskowo i dla ludzi, przez co nie spełniał wymogów ustawy. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą środowiskowych uwarunkowań dla budowy budynku inwentarskiego. Sprawa koncentrowała się na ocenie raportu o oddziaływaniu na środowisko, a w szczególności na tym, czy przedstawiony wariant alternatywny przedsięwzięcia był racjonalny. Sąd pierwszej instancji oraz organ odwoławczy uznali, że zaproponowany wariant alternatywny nie stanowił realnej alternatywy dla wariantu inwestycyjnego, ponieważ był mniej korzystny ekonomicznie, środowiskowo i dla ludzi, a także wiązał się z dodatkowymi kosztami i uciążliwościami. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując zarzuty skargi kasacyjnej, stwierdził, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani proceduralnego. Sąd podkreślił, że skarżący kasacyjnie nie wykazał naruszenia przepisów K.p.a. regulujących gromadzenie i ocenę dowodów, co uniemożliwiło weryfikację oceny stanu faktycznego przez WSA. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. również okazał się bezzasadny, gdyż uzasadnienie wyroku WSA spełniało wymogi formalne. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną, podtrzymując stanowisko o braku racjonalności przedstawionego wariantu alternatywnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, przedstawiony wariant alternatywny nie spełnia wymogów racjonalności, ponieważ jest mniej korzystny ekonomicznie, środowiskowo i dla ludzi, a także wiąże się z dodatkowymi kosztami i uciążliwościami, co czyni go pozornym i nieadekwatnym do realizacji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wariant alternatywny, mimo że różni się lokalizacją, nie stanowi realnej alternatywy, gdyż jego realizacja wiązałaby się z większymi nakładami finansowymi, zwiększoną emisją odorantów i amoniaku, a także gorszym wpływem na estetykę terenu. Ustawa wymaga, aby warianty różniły się sposobem oddziaływania na środowisko i pozwalały na ochronę środowiska w jak najpełniejszym wymiarze, czego zaproponowany wariant nie spełniał.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (8)
Główne
u.o.ś. art. 66 § ust. 1 pkt 5 lit. a
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 106 § § 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wariant alternatywny przedsięwzięcia nie spełnia wymogów racjonalności określonych w ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku. Raport o oddziaływaniu na środowisko nie zawierał racjonalnego wariantu alternatywnego, który byłby realną opcją realizacji przedsięwzięcia. Uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi formalne i merytoryczne. Nie doszło do naruszenia przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego (art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a u.o.ś.) przez błędną wykładnię i zastosowanie. Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 106 § 5 P.p.s.a.) poprzez nieprawidłowe rozpoznanie zarzutów dotyczących oceny dowodów i braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału. Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez sporządzenie lakonicznego uzasadnienia wyroku.
Godne uwagi sformułowania
wariant alternatywny ma charakter pozorny i w praktyce inwestor nigdy nie był zainteresowany jego realizacją nie ma on cechy racjonalności nie wiąże się jednoznacznie z tym, iż musi on być w każdej sytuacji korzystniejszy dla środowiska, niż wariant proponowany przez inwestora przepisy, na których oparto przedmiotowy zarzut nie normują tej aktywności procesowej, której wadliwość wytyka się w skardze kasacyjnej Wadliwość zastosowania art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. ma charakter wynikowy, albowiem z założenia jest następstwem naruszenia innych przepisów postępowania
Skład orzekający
Ewa Kwiecińska
przewodniczący
Maciej Kobak
sprawozdawca
Mirosław Wincenciak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów dotyczących racjonalności wariantów alternatywnych w raportach o oddziaływaniu na środowisko oraz zasady formułowania zarzutów skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji oceny wariantu alternatywnego w kontekście budowy obiektu inwentarskiego. Zasady dotyczące skargi kasacyjnej są ogólne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa ochrony środowiska – oceny wariantów przedsięwzięcia. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i środowiskowym, ale mniej dla szerokiej publiczności.
“Czy alternatywny wariant budowy obory musi być lepszy dla środowiska? NSA wyjaśnia wymogi racjonalności.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 2842/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-05-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-10-24 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Ewa Kwiecińska /przewodniczący/ Maciej Kobak /sprawozdawca/ Mirosław Wincenciak Symbol z opisem 6139 Inne o symbolu podstawowym 613 Hasła tematyczne Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia Sygn. powiązane II SA/Po 127/23 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2023-06-30 Skarżony organ Minister Pracy i Polityki Społecznej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 141, 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 106 § 5 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2022 poz 2000 art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2022 poz 1029 art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Po 127/23 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia 9 stycznia 2023 r. nr SKO-ZP-4160/146,147,148/2022 w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Po 127/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. K. (dalej: "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) (dalej: "organ") z dnia 9 stycznia 2023 r., nr SKO-ZP-4160/146,147,148/2022 w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań. Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. W dniu 29 listopada 2018 r. do Urzędu Gminy (...) wpłynął wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia inwestycyjnego polegającego na: Budowie budynku inwentarskiego - obora 177,6 DJP, przeznaczonego do chowu krów wraz z obiektami towarzyszącymi i niezbędną infrastrukturą techniczną w gospodarstwie rolnym o docelowej obsadzie 274,85 DJP. Wójt Gminy (...) (dalej: "organ I instancji") dwukrotnie wydał decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach (12 grudnia 2019 r. i 4 marca 2021 r.), które były uchylane przez organ (decyzje z dnia 7 lutego 2020 r. i 23.04.2021 r.). Powodem uchylenia były wątpliwości co do faktycznej wariantowości zaproponowanych przez inwestora rozwiązań. Uzupełniając Raport oddziaływania na środowisko skarżący wskazał, że pod rozwagę organu poddaje dwa warianty- inwestycyjny i alternatywny. Organ I instancji decyzją z 7 czerwca 2022 r. nr RGW.6220.16.2018, ustalił środowiskowe uwarunkowania przedsięwzięcia oraz określił szczegółowe warunki jego realizacji. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli G. R., M.R. oraz G. R.1. Pismem z 4 października 2022 r. pełnomocnik inwestora wskazał, że brak jest technicznych możliwości zrealizowania inwestycji w innej lokalizacji niż dotychczas proponowana (w obu wariantach), natomiast skarżący jest skłonny do realizacji inwestycji w każdym z wariantów i dostosuje się do stanowiska organu. Organ decyzją z dnia 9 stycznia 2023 r. nr SKO-ZP-4160/146,147,148/2022 umorzył postępowanie odwoławcze wszczęte na skutek odwołania wniesionego przez Panią M. R. oraz uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia inwestycyjnego. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na opisaną decyzję zaskarżając ją w części uchylającej decyzję organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Poznaniu oddalił skargę. W przedmiotowej sprawie choć wnioskodawca uzupełnił raport na wezwanie organu odwoławczego, to i tak merytoryczna zawartość przedstawionych w raporcie informacji w ocenie Sądu pierwszej instancji nie była wystarczająca do wydania pozytywnej decyzji, ponieważ raport nie przedstawiał rzeczywiście rożnych wariantów realizacji przedsięwzięcia – w szczególności racjonalnego wariantu alternatywnego. WSA zwrócił uwagę, że inwestor przedstawił w sprawie tylko dwa warianty przedsięwzięcia. Wariant inwestorski przewidywał budowę nowego (nowoczesnego) budynku inwentarskiego wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Z kolei wariant alternatywny zakładał wybudowanie budynku inwentarskiego w innej lokalizacji niż w wariancie inwestycyjnym tj. w odległości ok. 300 m od obecnie istniejącego budynku (hali udojowej). Sąd zgodził się z organem, iż zaproponowany przez skarżącego wariant alternatywny w istocie nie stanowi realnego względem wariantu inwestycyjnego wyboru. Powyższa konkluzja płynie przede wszystkim z dokumentów przedłożonych przez skarżącego. Przede wszystkim sam skarżący wskazywał, że zmiana lokalizacji budynku inwentarskiego w wariancie alternatywnym jest rozwiązaniem niekorzystnym. Z raportu i aneksu wynika, że ten wariant powodować będzie nie tylko konieczność wybudowania nowej 200-metrowej drogi, co wymagałoby dodatkowych nakładów finansowych, lecz doprowadzi także do zwiększenia ilości obornika i gnojówki, powstałych zarówno z użytkowania budynków inwentarskich, jak i wybiegu dla zwierząt. Z aneksu do raportu wynika, że wariant alternatywny sumarycznie wpłynie na jakość środowiska w sposób pogarszający (str. 20 Aneksu). Powyższe wynikać będzie z konieczności przebywania zwierząt na wybiegu (drodze), przyczyniając się do zwiększenia uciążliwości zapachowych - odorantów. Wskazano, że emisja amoniaku i siarkowodoru jest znacznie większa niż w wariancie inwestycyjnym (str. 25 Aneksu). Zwrócono uwagę również na to, iż istnieje ryzyko zwiększenia się uciążliwości akustycznych w wariancie alternatywnym z uwagi na sprzątanie mechaniczne drogi. Wariant alternatywny jest mniej korzystny pod względem estetycznym zagospodarowania działki inwestora. W konkluzji Aneksu wskazano, że inwestycja jest możliwa w obydwu wariantach, natomiast zdecydowanie korzystniejszy dla środowiska i mniej uciążliwy dla ludzi, a także korzystniejszy ekonomicznie jest wariant inwestycyjny (str. 25 Aneksu). W świetle tak zaprezentowanego przez inwestora wariantu alternatywnego nie ma on cechy racjonalności, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 r. poz. 1029, dalej: "ustawa"). Mówiąc wprost - wariant ten z uwagi na szereg wad ekonomicznej opłacalności, uciążliwości dla środowiska i otoczenia nie jest wariantem, który byłby wybrany przez racjonalnego inwestora do realizacji. Warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, na co słusznie zwrócił uwagę organ, skarżący mimo wezwań nie przedstawił racjonalnego wariantu alternatywnego, a zaproponowany wariant alternatywny ma charakter pozorny i w praktyce inwestor nigdy nie był zainteresowany jego realizacją. Tego rodzaju uchybienie raportu jak brak wskazania racjonalnego wariantu alternatywnego oraz brak wskazania argumentacji pozwalającej na uznanie danego wariantu za najkorzystniejszy dla środowiska każdorazowo będzie musiało być uznane za wadę pozbawiającą tego rodzaju dowód przydatności dla postępowania, a w konsekwencji odmowę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W ocenie Sądu przedstawione przez inwestora warianty powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu w jaki wnioskowane przedsięwzięcie będzie oddziaływać na środowisko w związku z rożnymi sposobami jego realizacji. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że raport nie zawiera kompletnych ustaleń dotyczących wszystkich substancji emitowanych do środowiska przez planowaną inwestycję. Obowiązkiem organów orzekających w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko jest poczynienie wszechstronnych ustaleń na temat spodziewanego oddziaływania przedsięwzięcia na szeroko rozumiane środowisko, w tym na ludzi (art. 62 ust. 1 pkt 1 ustawy). W uzasadnieniu wyroku zaznaczono, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego nie ma w świetle ustawy charakteru obligatoryjnego, a założeniem ustawodawcy było, by to organy wydające decyzje, opierając się na przedłożonym raporcie były w stanie ocenić czy dla danej inwestycji możliwe jest ustalenie środowiskowych uwarunkowań. W rozpoznawanej sprawie organ dopatrzył się braków w raporcie i aneksie, więc przeprowadzanie dowodu z opinii biegłego w tym kontekście jawiło się jako zbędne. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie znajduje również uzasadnienia zarzut braku rzeczywistego wezwania inwestora do uzupełnienia raportu, gdyż skarżący był czterokrotnie wzywany do przedstawienia racjonalnego wariantu alternatywnego. Nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 10 § 1 i 81 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej: "K.p.a."), gdyż w aktach organu II instancji znajduje się obwieszczenie z 15 listopada 2022 r. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i możliwości składania uwag i wniosków. Nie znaleziono również podstaw do uwzględnienia pozostałych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Przeprowadzone postępowanie spełnia wymogi art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., zaś obszerne uzasadnienie decyzji nie narusza art. 107 § 3 K.p.a. Powyższy wyrok zaskarżył w całości skarżący, zarzucając mu naruszenie: 1) prawa materialnego, tj.: art. 66 ust. 1 pkt 5 lit a ustawy przez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię polegające na bezpodstawnym stwierdzeniu, że przedłożony przez skarżącego raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (w jego obecnie obowiązującej wersji) nie spełnia wymogów określonych w tym przepisie, a to z uwagi na to, iż w niczym nie uargumentowanej ocenie Sądu I instancji raport ten nie zawiera racjonalnego wariantu alternatywnego, który to w ocenie Sądu I instancji winien być zawsze korzystniejszy dla środowiska niż wariant proponowany przez inwestora, w sytuacji gdy w raporcie przedłożonym przez skarżącego przedstawiono w istocie racjonalny, rzeczywisty i możliwy do zrealizowania wariant alternatywny (tj. wariant rożny pod względem kryteriów przestrzennych) wraz z określeniem przewidywanego oddziaływania tego wariantu na środowisko, przy czym racjonalny wariant alternatywny nie wiąże się jednoznacznie z tym, iż musi on być w każdej sytuacji korzystniejszy dla środowiska, niż wariant proponowany przez inwestora; 2) przepisów postępowania, tj.: a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: "P.p.s.a.") w zw. z art. 106 § 5 P.p.s.a. poprzez nieprawidłowe i niepełne rozpoznanie podniesionego w skardze z dnia 06.02.2023 r. zarzutu naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów oraz braku wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego oraz jego finalnej oceny, a nadto błędy w ocenie całokształtu sprawy, co przejawiało się w: - zaniechaniu należytego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy i przeprowadzenie samodzielnych, nieobiektywnych i nie popartych żadną wiedzą specjalistyczną ustaleń faktycznych, a także dokonanie na ich podstawie ponownej nieobiektywnej oceny aktualnego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przedłożonego przez skarżącego, m.in. poprzez zaniechanie zwrócenia się do biegłego o wydanie stosownej opinii w sprawie oceny oddziaływania na środowisko przedstawionego w raporcie alternatywnego wariantu przedsięwzięcia i wariantu proponowanego przez inwestora, jak również zaniechanie ustalenia poprzez stosowną opinię biegłego, czy w aktualnym stanie faktycznym i prawym na przedmiotowej nieruchomości byłaby możliwość wskazania innego racjonalnego wariantu alternatywnego, niż ten który to aktualnie wskazuje skarżący; - nie wyjaśnieniu dlaczego rzekomo ten wariant alternatywny wskazywany aktualnie przez skarżącego nie stanowi racjonalnego wariantu inwestorskiego w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy i co skłoniło organ II instancji do takich wniosków; - wydaniu decyzji bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, z pominięciem istotnych dla sprawy okoliczności, w szczególności: - dokonanie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w tym oceny alternatywnego wariantu przedsięwzięcia wyłącznie na podstawie własnych rozważań organu II instancji bez opinii biegłego, a to mimo wątpliwości i zarzutów podnoszonych przez organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do rzekomo o wiele gorszego wpływu wariantu alternatywnego na środowisko oraz pomimo, że w sprawie wymagane były wiadomości specjalne, co stanowi naruszenie art. 84 K.p.a.; - przyjęcie, iż rzekomo przedłożony raport ma wady poprzez nie zawarcie w nim innych wyliczeń odnośnie odorów, niż te które odnoszą się do amoniaku i siarkowodoru, mimo że analiza rozprzestrzeniania się odorantów typu tiole, sulfidy, aminy alifatyczne i inne substancje jest niemożliwa do wykonania i do oceny, albowiem substancje te są nienormowane, nie ma metodyki wykonania analizy rozprzestrzeniania się tych substancji, jak również nie ma wiążących regulacji prawnych w tym zakresie; - błędu w ustaleniach faktycznych polegającym zaniechaniu przez organ II instancji poczynienia ustaleń w zakresie rzeczywistej zabudowy i zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości uniemożliwiających inne zlokalizowanie planowanej inwestycji niż w sposób zaprezentowany w wariancie inwestorskim i wariancie alternatywnym; - poprzez brak rzeczywistego wezwania inwestora do uzupełnienia raportu o przedstawienie wariantów alternatywnych (ze wskazaniem rzekomych zastrzeżeń organu, o których to mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji) lub wykazania, iż nie możliwe są do realizacji inne warianty alternatywne, niż ten który został zaprezentowany w raporcie, co naruszyło zasadę budzenia zaufania stron postępowania do organów postępowanie prowadzących; b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a., wobec sporządzenia uzasadnienia wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sposób nieodpowiadający wymogom określonym w powołanym przepisie art. 141 § 4 P.p.s.a.; uzasadnienie zaskarżonego kasacyjnie wyroku jest lakoniczne, stanowi w znacznej części powtórzenie argumentacji przedstawionej przez organ II instancji. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pismem z 14 września 2023 r. skarżący kasacyjnie zrzekł się rozpoznania skargi na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyznaczającym granice kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Na podmiocie wnoszącym skargę kasacyjną spoczywa obowiązek wyznaczenia jej granic poprzez prawidłowe sformułowanie podstaw zaskarżenia - zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zaskarżone skargą kasacyjną orzeczenie sądu pierwszej instancji przez pryzmat podniesionych w niej naruszeń prawa. Możliwość przeprowadzenia tej kontroli uzależniona jest od identyfikowalności tych naruszeń. Innymi słowy, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę orzeczenia Sądu pierwszej instancji, jeżeli w skardze kasacyjnej powołano konkretne przepisy prawa, które w ocenie wnoszącego ten środek zaskarżenia zostały naruszone. Dokonując kontroli wyroku Sądu pierwszej instancji przez pryzmat podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, nie stwierdzono wytkniętych w nich naruszeń prawa. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty oparto na obu podstawach kasacyjnych dopuszczonych postanowieniami art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., a więc tak na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, jak i na zarzucie naruszenia prawa materialnego. W ramach zarzutu opartego na przepisach art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 106 § 5 P.p.s.a. skarżący kasacyjnie eksponuje naruszenie "zasady swobodnej oceny dowodów oraz braku wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego oraz jego finalnej oceny, a nadto błędy w ocenie całokształtu sprawy". Należy zwrócić uwagę, że przepisy, na których oparto przedmiotowy zarzut nie normują tej aktywności procesowej, której wadliwość wytyka się w skardze kasacyjnej. Artykuł 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. jest przepisem wynikowym, określającym formułę rozstrzygnięcia sądu administracyjnego w razie stwierdzenia, że kwestionowana skargą decyzja (postanowienie) narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zastosowanie tego przepisu przez sąd administracyjny musi więc poprzedzać ocena prawna pozwalająca zidentyfikować konkretne przepisy proceduralne, których naruszenia dopuścił się organ przy wydaniu decyzji administracyjnej. Stąd też podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut oparty na art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. dla swej skuteczności wymaga związkowego powołania konkretnych przepisów postępowania, których naruszenie uzasadniało uwzględnienie skargi. Wadliwość zastosowania art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. ma charakter wynikowy, albowiem z założenia jest następstwem naruszenia innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść kwestionowanej skargą decyzji. Analizowany zarzut, poza art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a., wytyka naruszenie art. 106 § 5 P.p.s.a., który stanowi, że "[d]o postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego." Artykuł 106 § 5 P.p.s.a. jest przepisem odsyłającym, a zatem zarzucając jego naruszenie konieczne jest wskazanie przepisów, które w związku z zawartym w jego treści odesłaniem należało zastosować. Skarżący kasacyjnie takich przepisów nie podaje. Intencją skarżącego kasacyjnie było podważenie sformułowanej przez WSA oceny prawnej aprobującej ustalenia faktyczne poczynione przez organ w zaskarżonej decyzji. Skarżący kasacyjnie wadliwie przyjął, iż normatywną podstawą takiego zarzutu może być art. 106 § 5 P.p.s.a. Powołany przepis nie mógł być stosowany przez organy administracji publicznej, albowiem jest on elementem postępowania sądowoadministracyjnego, regulującym pewien wąski zakres prowadzonego przez sąd administracyjny uzupełniającego postępowania dowodowego. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie prowadził postępowania dowodowego w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a., a zatem nie mógł naruszyć art. 106 § 5 P.p.s.a. Zmierzając do zakwestionowania przyjętego przez WSA stanu sprawy, a więc pewnego zaaprobowanego przez ten sąd układu rzeczywistości, który stanowił podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, skarżący kasacyjnie powinien powołać te przepisy procesowe, które regulują zasady oraz tryb gromadzenia i oceny dowodów przez organ administracji publicznej, a więc przede wszystkim art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Skarżący kasacyjnie przedmiotowych przepisów w podniesionych zarzutach nie powołał, kształtując tym samym granice wniesionego środka zaskarżenia w sposób, który nie pozwolił Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na weryfikację przyjętego przez WSA stanu sprawy. Konsekwencją bezskuteczności zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest negatywna weryfikacja zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 5 lit a ustawy. Skarżący kasacyjnie wytyka, iż WSA błędnie podzielił oceny prawne organu co do tego, że w raporcie oddziaływania na środowisko nie przedstawiono racjonalnego wariantu alternatywnego. Podważa sformułowaną przez organ i WSA ocenę, że przedstawiony w raporcie wariant alternatywny w istocie nie przedstawia innej racjonalnej opcji realizacji planowanego przedsięwzięcia. Nie kwestionuje samych faktów, a więc treści która znajduje się w raporcie, lecz jej ocenę, ergo sformułowany na podstawie tej treści wniosek, że podany opcjonalny sposób realizacji inwestycji nie stanowi racjonalnego wariantu alternatywnego w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy. Mówić wprost, skarżący kasacyjnie neguje sposób rozważenia i oceny zebranego materiału dowodowego, a konkretnie przedłożonego przez niego raportu oddziaływania na środowisko. Z tej przyczyny, aby skutecznie podważać prawidłowość zastosowania prawa materialnego, in casu art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy, konieczne było podniesienie zarzutu naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., który określa reguły rozważenia i oceny zebranych dowodów. Takich zarzutów jednak, jak wyżej wykazano, nie podniesiono. W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, że na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną, a ewentualna wadliwość argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu nie stanowi o naruszeniu przez sąd art. 141 § 4 P.p.s.a. Podzielając powyższe stanowisko należy stwierdzić, że skoro zaskarżony wyrok zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 141 § 4 P.p.s.a. i nie można stwierdzić niespójności w jego uzasadnieniu, to sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia tego przepisu nie może zostać uznany za zasadny. Fakt, że strona nie zgadza się z oceną stanu faktycznego i prawnego dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, nie oznacza, że doszło do naruszenia ww. przepisu. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą dopiero uznanie, że uzasadnienie zostało sporządzone przez Sąd pierwszej instancji zgodnie z wymogami art. 141 § 4 P.p.s.a. umożliwia Sądowi kasacyjnemu ocenę zaskarżonego wyroku w kontekście postawionych przez stronę skarżącą zarzutów (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2016 r., sygn. akt II GSK 2/15). Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Zatem naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera wskazanych w tym przepisie elementów, a także wówczas, gdy uzasadnienie nie zawiera stanowiska odnośnie do przyjętego stanu faktycznego, a także gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 18 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1096/13; 27 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 584/13, 12 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 200/15; 3 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 56/14; 11 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 810/14, 27 sierpnia 2021 r., sygn. akt II GSK 1417/18). Powyższe oznacza, że sąd administracyjny ma nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia (wypowiedzenia się w przedmiocie zgodności z prawem skarżonego aktu administracyjnego), ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne. Uwzględniając powyższe uwagi co do kierunku wykładni i konsekwencji obowiązywania art. 141 § 4 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżąca kasacyjnie niezasadnie zarzuca, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia, określonych tym przepisem, wymogów. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na przyjęcie, że objęło ono wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w powołanym przepisie, a przedstawiony w nim wywód prawny w toku kontroli instancyjnej pozwala na ocenę, jakie znaczenie Sąd pierwszej instancji nadał zastosowanym normom prawnym i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w sentencji. Uzasadnienie składa się z 23 stron, przy czym 15 stron poświęcono na przedstawienie stanu sprawy oraz stanowisk stron, a 8 stron na przedstawienie podstawy prawnej wyroku i jej wyjaśnienie. Sąd pierwszej instancji podał, że przedstawiony w raporcie wariant alternatywny nie stanowi racjonalnej opcji innego sposoby realizacji przedsięwzięcia w rozumieniu art. 66 ust 1 pkt 5 lit a ustawy. Przedmiotową ocenę potwierdza jej autor podając, iż jest on mniej opłacalny ekonomicznie, wpływa pogarszająco na środowisko i jest bardziej uciążliwy dla ludzi. W istocie więc skarżący kasacyjnie nie przedstawił racjonalnej, a więc w miarę równoważnej w zakresie oddziaływania, alternatywy realizacji przedsięwzięcia w stosunku do wariantu, który wybrał. WSA szeroko i precyzyjnie zestawia stan sprawy z przepisami, w oparciu o które zbudowano podstawę prawną wyroku. Prawidłowość podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia WSA nie może być kwestionowana w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. i z tych względów NSA nie ma możliwości poddać jej instancyjnej weryfikacji. Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI