III OSK 284/22

III OSK 284/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący sprawozdawca/
Mariusz Kotulski
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Gd 372/21 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2021-11-10
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 4a tiret 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Mariusz Kotulski protokolant asystent sędziego Marita Sikora po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 372/21 w sprawie ze skargi D. C. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 19 stycznia 2021 r., nr Adm.105.5.2021 w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 10 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 372/21 po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. C. (zwanego dalej skarżącym) na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku (zwanego dalej organem lub Prezesem Sądu) z dnia 19 stycznia 2021 r. nr Adm.105.5.2021, utrzymującej w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Toruniu (zwanego dalej organem I instancji) z dnia 26 listopada 2020 r. nr A-065-161/20 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, oddalił skargę.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że pismem z dnia 5 października 2020 r. skarżący zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o przesłanie informacji publicznej w postaci odpisów orzeczeń Sądu Okręgowego w Toruniu o sygn. akt I C 100/13 i I C 110/13 wraz z uzasadnieniem i po ich anonimizacji.
Pismem z dnia 26 października 2020 r. organ I instancji poinformował skarżącego, że orzeczenia o podanych sygnaturach zostały wydane w sprawach o rozwód. Jednocześnie wskazał na ograniczenie dostępu do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej, powołując się na art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 z późn. zm.) - zwanej dalej u.d.i.p.
W piśmie z dnia 16 listopada 2020 r. skarżący stwierdził, że anonimizacja orzeczenia w wystarczający sposób zapewni prywatność osoby fizycznej i z tego względu strony spraw o rozwód nie są osobami, o których mowa w art. 5 ust. 2 zd. 2 u.d.i.p.
Wobec powyższego, decyzją z dnia 26 listopada 2020 r. organ I instancji odmówił udzielenia informacji publicznej polegającej na udostępnieniu treści orzeczeń Sądu Okręgowego w Toruniu w sprawach o sygnaturach akt I C 100/13 i I C 110/13, poza danymi dotyczącymi sygnatury akt, daty wydania orzeczenia, składu sądu oraz przedmiotu sprawy.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od ww. decyzji, decyzją z dnia 19 stycznia 2021 r. Prezes Sądu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 26 listopada 2020 r. w całości. Prezes Sądu wyjaśnił, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4a tiret 3 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść: orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych. Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu. Prezes Sądu wyjaśnił nadto, że dostęp do informacji o sprawach publicznych, jakkolwiek bardzo szeroko unormowany w przepisach ww. ustawy, nie jest nieograniczony. Przepis art. 5 ust. 2 u.d.i.p. wyraźnie wskazuje, że prawo dostępu do informacji publicznej podlega ograniczeniu z uwagi na ochronę prawa do prywatności osoby fizycznej. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Ochrona prywatności w ramach realizacji prawa dostępu do informacji publicznej może przybierać formę anonimizacji udostępnianych informacji, czyli częściowego wyłączenia jawności dokumentów, bądź wydania decyzji odmownej.
Prezes Sądu przyjął, że wnioskowanie o udostępnienie orzeczenia o konkretnej sygnaturze akt sprawy o rozwód wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo, że skarżącego interesuje rozstrzygnięcie sądu wobec konkretnych osób. Tym samym uznano, że zmierza on do uzyskania informacji o sposobie zakończenia postępowania sądowego w sprawie tych osób, a nie o funkcjonowaniu Sądu w ramach sprawowanego wymiaru sprawiedliwości.
Powołując się na treść art. 47 Konstytucji RP Prezes Sądu stwierdził, że informacja obejmująca wynik postępowania sądowego w sprawie o rozwód stanowi jednocześnie informację o życiu prywatnym i rodzinnym osoby fizycznej, a jej udostępnienie może naruszyć prywatność ww. osób. Prezes Sądu wskazał też, że prawo do prywatności należy do dóbr osobistych, których otwarty katalog, ustalony w art. 23 kodeksu cywilnego, obejmuje także dobra osobiste związane ze sferą życia prywatnego. Do prywatnej sfery życia zalicza się przede wszystkim zdarzenia i okoliczności tworzące sferę życia osobistego i rodzinnego, a szczególny charakter tej dziedziny życia człowieka uzasadnia udzielenie jej silnej ochrony prawnej. Częścią prawa do ochrony prywatności jest prawo do ochrony danych osobowych.
Zdaniem Prezesa Sądu, w przedmiotowej sprawie nie można wykluczyć możliwości zidentyfikowania przez skarżącego uczestników postępowania sądowego wskazanego we wniosku. Z kolei informacja w zakresie rozwiązania małżeństwa przez rozwód zawiera w sobie dane osobowe stron postępowania, które podlegają ochronie prawnej. Przepisy ustawy o dostępie do informacji, publicznej realizują obowiązek ww. ochrony poprzez ograniczenie wskazane w art. 5 ust. 2 tej ustawy.
Mając na uwadze powyższe uregulowania Prezes Sądu uznał, że informacje dotyczące sfery życia prywatnego, takie jak to czy doszło do rozwiązania małżeństwa stron czy nie, a jeśli tak, to na jakich zasadach, nie podlegają udostępnieniu w przedmiotowej sprawie z uwagi na ochronę prawa do prywatności osób, których wnioskowane orzeczenia dotyczą.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję z dnia 19 stycznia 2021 r. skarżący wskazał jedynie, że nie zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Natomiast pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 18 sierpnia 2021 r. wskazał, że literalna wykładnia art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. nie prowadzi do wniosku by orzeczenia w sprawach rozwodowych miały generalnie nie podlegać udostępnieniu zgodnie z art. 6 tej ustawy.
Oddalając skargę, w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 372/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyjął, że w sprawie bezsporne jest, że sąd jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), zaś żądana w niniejszej sprawie informacja ma charakter informacji publicznej (art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p.)
W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd I instancji stwierdził nadto, że biorąc pod uwagę szczególny charakter sprawy cywilnej, jaką jest sprawa rozwodowa, w której ocenie sądu podlega badanie sfery osobistych i często intymnych kwestii decydujących o zupełności i trwałości rozkładu pożycia między małżonkami, kwestii pieczy nad wspólnymi dziećmi, sposobu sprawowania nad nimi władzy rodzicielskiej, sposobu partycypacji rodziców w kosztach utrzymania dziecka, nie sposób zaaprobować poglądu, że orzeczenia w takich sprawach powinny być udostępnione na podstawie u.d.i.p. każdemu, kto tego zażąda. Tym bardziej, że nawet anonimizacja danych osobowych rozwodzących się osób nie stanowi dostatecznej gwarancji, że dane te nie zostaną odkodowane na podstawie innych informacji zawartych w takim wyroku. Sąd I instancji podniósł nadto, że sytuacja w przedmiotowej sprawie jest o tyle specyficzna, że skarżący wskazał dwie konkretne sygnatury spraw, w których domagał się udostępnienia treści wydanych rozstrzygnięć. Słusznie zatem orzekające organy wysnuły przypuszczenie, że skarżący może znać dane osób, których te wyroki dotyczyły, a w konsekwencji organy zasadnie zastosowały podstawę wyłączającą możliwość udostępnienia zakresu wnioskowanej informacji publicznej w postaci zapewnienia osobom, których wyroki w sprawach I C 100/13 i I C 110/13 dotyczyły, prawa do prywatności. Nie wzbudziło wątpliwości Sądu I instancji, że dane objęte rozstrzygnięciem w wyroku wydanym w sprawie o rozwód bez względu na zakres tego rozstrzygnięcia odnosi się zawsze do dóbr osobistych przysługujących osobom fizycznym i ujawnienie tych danych naruszyłoby prawnie chronioną sferę prywatności. Natomiast ze względu na okoliczność, że skarżący zwrócił się o udostępnienie mu wyroków w konkretnych sprawach, powstała uzasadniona wątpliwość, że anonimizacja danych osobowych tych wyroków może nie zapewnić osobom, których te rozstrzygnięcia dotyczą, pełnej ochrony ich prywatności, zatem zasadna stała się w ocenie Sądu I instancji odmowa udostępnia treści przedmiotowych orzeczeń poza podaniem sygnatury, daty wydania, składu orzekającego oraz przedmiotu sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, zarzucając:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez jego niezastosowanie, tj. naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 4a tiret 3 u.d.i.p., poprzez uznanie, jakoby w sposób prawidłowy odmówiono skarżącemu udostępnienia informacji publicznej w zakresie treści określonych we wniosku sygnaturami orzeczeń, poza danymi dotyczącymi sygnatury akt, daty wydania orzeczenia, składu sądu oraz przedmiotu sprawy, w sytuacji, gdy treść ww. przepisu jasno wskazuje, że udostępnieniu podlegają również orzeczenia sądów powszechnych, nie wyłączając orzeczeń w sprawach o rozwód,
2. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. naruszenie art. 5 ust. 2 zd. 2 u.d.i.p., poprzez uznanie, jakoby zanonimizowanie żądanych orzeczeń w sposób (obiektywnie) uniemożliwiający rozpoznanie personaliów stron było w niniejszej sprawie niewystarczające dla ochrony prywatności osoby fizycznej, w sytuacji, gdy dokonanie anonimizacji w odpowiednim zakresie, tj. przez usunięcie imion, nazwisk, dat urodzenia oraz zawarcia małżeństwa, miejscowości, było (obiektywnie) wystarczającym ograniczeniem dla zapewnienia ochrony prywatności osób fizycznych.
Podnosząc ww. zarzuty skarżący wniósł:
1. w pierwszej kolejności - na zasadzie art. 106 § 3 P.p.s.a., o wyznaczenie w sprawie rozprawy i przeprowadzenie jej również pod nieobecność skarżącego oraz przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów na fakty udostępniania skarżącemu przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu orzeczeń w sprawach rozwodowych,
2. na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżony wyrok, tj. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku,
3. o przyznanie na rzecz pełnomocnika ustanowionego w ramach przyznanego skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, ze Skarbu Państwa, kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w ramach postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, powiększonych o należny podatek VAT, oświadczając jednocześnie, że koszty te nie zostały uiszczone w całości, czy w części, a także, iż pełnomocnik prawo pomocy wykonuje w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, skarżący zgodził się, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej w postaci prawomocnego wyroku podlega ograniczonemu dostępowi ze względu na prywatność osoby fizycznej. Dodał jednak, że nie można zignorować faktu, że wnosił o udostępnienie zanonimizowanego orzeczenia. W jego ocenie, udostępnienie przez prezesa danego sądu orzeczenia, które zostało w odpowiedni sposób poddane anonimizacji, w zasadzie wyłącza możliwość naruszenia w ten sposób wymogów ochrony prywatności osób fizycznych uczestniczących w postępowaniu, w którym orzeczenie to zapadło. Skarżący uznał zatem za nietrafny pogląd, że udostępnienie zanonimizowanego orzeczenia zapadłego w sprawie rozwodowej naruszyłoby prywatność stron tego postępowania. Zdaniem skarżącego zbyt szerokie z kolei jest ograniczenie, poprzez anonimizację, udzielonej informacji wyłącznie do danych takich, jak sygnatura akt, data wydania orzeczenia, skład sądu oraz przedmiot sprawy. Skarżący nie zgodził się zatem z tym, by anonimizacja w takim zakresie była niezbędna dla zachowania prywatności stron postępowań, w których wnosił o udostępnienie orzeczeń.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała, z tego też względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a. I tak przepis art. 174 pkt 1 P.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie: dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach co naruszenie prawa materialnego, przy czym w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący kasacyjnie powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca wyrokowi Sądu I instancji wyłącznie naruszenie przepisów prawa materialnego, jednak zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty te nie są trafne.
Pierwszy zarzut wskazujący na naruszenie prawa materialnego przez jego niezastosowanie, tj. naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 4a tiret 3 u.d.i.p., poprzez uznanie, jakoby w sposób prawidłowy odmówiono skarżącemu udostępnienia informacji publicznej w zakresie treści dwóch podanych przez skarżącego orzeczeń, poza danymi dotyczącymi sygnatury akt, daty wydania orzeczenia, składu sądu oraz przedmiotu sprawy, w sytuacji, gdy treść ww. przepisu jasno wskazuje, że udostępnieniu podlegają również orzeczenia sądów powszechnych, nie wyłączając orzeczeń w sprawach o rozwód, jest niezrozumiały. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie negował bowiem uznania orzeczeń sądów za informację publiczną, zwrócił jednak uwagę na kolizję pomiędzy prawem do informacji publicznej a ochroną prawa do prywatności. Nadto rozważania Sądu I instancji dotyczyły wyłącznie sprawy z wniosku skarżącego, w którym zażądał przecież udostępnienia orzeczeń o konkretnych sygnaturach, co potwierdza z kolei założenie organów orzekających w sprawie oraz Sądu I instancji, że mógł znać osoby wymienione w podanych przez niego sprawach. W konsekwencji przyjąć należy, że wniosek nie dotyczył udostępnienia orzeczeń sądu powszechnego jako informacji publicznej, ale udostępnienia informacji o sytuacji konkretnych osób – osób fizycznych, które nie są osobami pełniącymi funkcje publiczne, nie mają związku z pełnieniem tych funkcji, a więc informacja publiczna w tym zakresie podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej, o czym stanowi wprost art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 z późn. zm.) – zwanej dalej u.d.i.p. Zgodnie z art. 154 § 2 k.p.c. ogłoszenie wyroku odbywa się publicznie. Nie oznacza to jednak, że przy uwzględnieniu gwarantowanego przez Konstytucję RP prawa każdego do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym (art. 47 Konstytucji RP), obywatel nie ma prawa oczekiwać od Państwa ochrony przed dalszym ujawnieniem tak ważnej wartości, jaką jest jego prywatność (intymność). W myśl art. 57 § 1 i § 2, art. 58 § 1, § 1a, § 1b, § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w wyroku rozwodowym Sąd orzeka czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia, rozstrzyga też o władzy rodzicielskiej, alimentach, sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i mieszkaniu małżonków. Już z treści przywołanych tu przepisów wynika, że każdy wyrok z powództwa o rozwód może dotykać i zwykle dotyka sytuacji osobistej stron, w których interesie pozostaje zachowanie jej w tajemnicy. Z tych względów w tej kategorii spraw należy przyznać pierwszeństwo prawu do prywatności nad prawem dostępu do informacji publicznej. Żądanie udostępnienia tylko dwóch wyroków o konkretnie wskazanych sygnaturach wywołuje poważne wątpliwości co do intencji wnioskodawcy (czy chodzi mu o pozyskanie informacji o działalności Sądu we wskazanych sprawach, czy też o uzyskanie dostępu do innych interesujących go informacji, które mogą wynikać z wyroku np. tego, kto jest winien rozkładowi małżeństwa).
Powyższe stanowi, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dodatkowe uzasadnienie dla przyznania ochrony informacjom wynikającym z wyroków, o które wnioskował skarżący.
Ze wskazanych wyżej względów, nie ma też uzasadnionych podstaw drugi zarzut skargi kasacyjnej, wskazujący na naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. naruszenie art. 5 ust. 2 zd. 2 u.d.i.p., poprzez uznanie, że zanonimizowanie żądanych orzeczeń w sposób (obiektywnie) uniemożliwiający rozpoznanie personaliów stron było w niniejszej sprawie niewystarczające dla ochrony prywatności osoby fizycznej.
Zgodnie z treścią art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Oznacza to, że w przypadku kolizji praw konstytucyjnie i ustawowo chronionych (prawa do prywatności i prawa dostępu do informacji publicznej) niezbędne jest ich wyważenie, które nie może prowadzić do generalnego wyłączenia prawa do informacji publicznej w określonej kategorii spraw. W przypadku potrzeby zapewnienia ochrony prywatności osób fizycznych podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej winny, co do zasady, poprzestać na takim zanonimizowaniu danych wrażliwych, aby nie istniała obiektywna możliwość poznania ich po zaznajomieniu się z informacją publiczną. Skoro tożsamość osoby fizycznej można określić bezpośrednio lub pośrednio, w szczególności przez powołanie się na jeden lub kilka specyficznych czynników określających cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne tej osoby, to odmowa ujawnienia owych czynników choćby poprzez ich anonimizację winna być najczęściej uznana za wystarczający sposób ochrony tożsamości, a przez to prywatności osoby fizycznej. Rzeczą podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji jest bowiem dokonanie takiej anonimizacji, która uniemożliwi identyfikację osób objętych żądaniem udostępnienia informacji publicznej (por. np. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 5 czerwca 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 23/13 i WSA w Łodzi z dnia 25 września 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 699/14). Dopiero w razie uznania i wykazania, że istnieje potrzeba ochrony prywatności określonej osoby lub osób, a celu tego w dostateczny sposób nie spełni anonimizacja danych wrażliwych osób uczestniczących w takim postępowaniu, organ, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej, winien - w oparciu o art. 16 u.d.i.p. - wydać decyzję administracyjną odmawiającą udostępnienia konkretnej informacji publicznej, powołując się na ograniczenia zawarte w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Należy zaznaczyć, że dokonanie prawidłowej anonimizacji sentencji wyroków, który mają charakter opisowy, spowodowałoby, że utracony zostałby sens prawny i merytoryczny tych orzeczeń. Stałyby się one nieczytelne i pozbawione waloru informacyjnego. Podobna ocena dotyczy uzasadnienia do wyroku: dokonanie prawidłowej anonimizacji pozbawiłoby uzasadnienia waloru informacyjnego, stanowiłoby ono wówczas jedynie mało czytelny zapis. Powyższe wynika z opisowego charakteru omawianych spraw, relacji osobistych i prywatnych stron postępowania, jak również małoletnich dzieci.
Wymaga podkreślenia, że celem dostępu do informacji publicznej jest zagwarantowanie transparentności działalności organów władzy publicznej. Cel ten spełniony będzie także wówczas, gdy chroniąc sferę prywatności, informacja publiczna będzie pomijać dane osobowe osób fizycznych. W orzecznictwie wskazuje się, że w razie kolizji między zasadą jawności informacji publicznych a ochroną prywatności i danych osobowych osób fizycznych, dopuszczalny będzie jedynie taki sposób udostępnienia informacji publicznej, który nie narusza wskazanych dóbr chronionych (np. anonimizacja danych wrażliwych). Nie w każdym przypadku, gdy organ odmawia udostępnienia informacji z uwagi na występującą w jego ocenie tajemnicę przedsiębiorcy czy ochronę prywatności osoby fizycznej, jest konieczne wydanie decyzji odmownej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. (zob. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 3149/18). Wydanie decyzji odmownej na podstawie przepisu art. 16 u.d.i.p. jest konieczne tylko w przypadku, gdyby istota żądanej informacji dotyczyła żądania ujawnienia chronionych prawem danych wskazanych osób lub danych wrażliwych innych podmiotów. Ocenę należy zatem przeprowadzać przez pryzmat złożonego w sprawie wniosku i wskazanego w nim wyraźnie zakresu żądanych informacji (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1928/15; wyrok NSA z dnia 12 października 2017 r. sygn. akt I OSK 537/17).
Reasumując, przy kolizji wskazanych dwóch norm prawnych, prymat należało przyznać ochronie prawa do prywatności. Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie NSA (np. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 4728/21), że w razie kolizji między zasadą jawności informacji publicznej a ochroną prywatności i danych osobowych osób fizycznych, dopuszczalny będzie jedynie taki sposób udostępniania informacji publicznej, który nie naruszy dóbr chronionych, czyli anonimizacja danych, przede wszystkim danych wrażliwych. Jeżeli nie ma takiej możliwości, a anonimizacja nie zapewnia pełnej ochrony w zakresie poszanowania prawa do życia prywatnego, winna zostać wydana decyzja odmowna (jak w niniejszej sprawie).
Nie bez znaczenia dla potwierdzenia zasady prymatu ochrony prawa do prywatności nad prawem dostępu do informacji publicznej są uregulowania ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568) – zwanej dale K.p.c., określające sposób odbywania posiedzeń. Zasadą w sprawach małżeńskich jest odbywanie posiedzeń sądowych przy drzwiach zamkniętych (art. 427 K.p.c.) W rozprawie uczestniczą zatem strony i ich pełnomocnicy, przedstawiciele ustawowi, świadkowie – w czasie składania przez nich zeznań (po ich zakończeniu zobowiązani są opuścić salę) oraz maksymalnie po dwie osoby zaufania (art. 154 K.p.c.) dla każdej ze stron, a ponadto osoby powołane do kierowania działalnością administracyjną sądów i nadzoru nad nimi (art. 37 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sadów powszechnych, Dz. U. z 2024 r. poz. 334). Tylko wyjątkowo, tj. na skutek zgodnego żądania obu stron postępowania, posiedzenia mogą mieć charakter otwarty (sąd wydaje w tym przedmiocie postanowienie), o ile w ocenie sądu jawność rozprawy nie zagraża moralności. Przepis ten jest o tyle istotny, że przedmiotem spraw rozpoznawanych w omawianym trybie są kwestie odnoszące się do spraw stosunkowo intymnych – zeznania i wyjaśnienia obejmują kwestie pożycia, wierności lub jej braku, uczuć i emocji, w konsekwencji zawierają więc dane wrażliwe.
Publikacja wyroku następuje zawsze jawnie (art. 154 § 2 K.p.c., art. 45 ust. 2 zdanie drugie Konstytucji RP), jednak sąd może i z reguły powinien ograniczyć się w takim wypadku do ogłoszenia sentencji, nie podając ustnych motywów wyroku (art. 326 § 3 zdanie drugie K.p.c.). Należy dodać, że publiczne rozpowszechnianie wiadomości z rozprawy sądowej prowadzonej z wyłączeniem jawności jest przestępstwem zagrożonym karą grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do 2 lat (art. 241 § 2 w zw. z § 1 K.k.) (por. J. Parafianowicz w O. M. Piaskowska (red.) Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 1-505, tom I, WKP 2024 r.).
Odnosząc się do wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów na fakt udostępnienia skarżącemu przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu orzeczeń w sprawach rozwodowych wyjaśnić należy, że jest to odrębna sprawa, która nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Jedynym łączącym ww. sprawy elementem jest skarżący, natomiast pozostałe elementy, czyli treść wniosku oraz organ, do którego został skierowany, są już inne, indywidualnie oznaczone i nie mają znaczenia dla ustalenia stanu faktycznego w rozpoznawanej sprawie. Podkreślenia wymaga nadto, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest konkretnie wskazana decyzja określonego organu, zatem działania innego organu zmierzające do rozstrzygnięcia wniosku nawet tożsamego treściowo, nie determinują rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, ponieważ wynagrodzenie pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną z urzędu należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.