III OSK 2816/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i rozkazy personalne o zwolnieniu policjanta ze służby, uznając, że samo postawienie zarzutów karnych nie jest wystarczającą podstawą do zwolnienia z uwagi na ważny interes służby bez dogłębnej analizy stanu faktycznego.
Policjant został zwolniony ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji z powodu postawienia mu zarzutów karnych. WSA utrzymał w mocy decyzję o zwolnieniu, uznając, że ważny interes służby uzasadnia takie działanie. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że organy nie zbadały wystarczająco stanu faktycznego i błędnie uznały, że samo postawienie zarzutów karnych jest wystarczającą przesłanką do zwolnienia bez analizy kontekstu interwencji i całokształtu materiału dowodowego.
Sprawa dotyczyła zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji (ważny interes służby) po postawieniu mu zarzutów karnych. Organy Policji i WSA uznały, że sam fakt postawienia zarzutów jest wystarczającą przesłanką do zwolnienia, nie badając szczegółowo okoliczności interwencji, podczas których miały zostać popełnione przestępstwa. Policjant kwestionował tę interpretację, wskazując na naruszenie zasady domniemania niewinności i potrzebę dogłębnego zbadania stanu faktycznego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i rozkazy personalne, stwierdzając, że organy nie zbadały rzetelnie materiału dowodowego i błędnie przyjęły, że postawienie zarzutów karnych automatycznie uzasadnia zwolnienie ze służby z uwagi na ważny interes służby. NSA podkreślił, że przepis ten wymaga wykazania kwalifikowanej formy interesu służby i uwzględnienia całokształtu okoliczności, a nie tylko samego faktu postawienia zarzutów, zwłaszcza gdy istnieją inne, bardziej specyficzne podstawy zwolnienia związane z popełnieniem przestępstwa, które nie pozbawiają funkcjonariusza możliwości powrotu do służby po uniewinnieniu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, samo postawienie zarzutów karnych nie jest wystarczającą przesłanką do zwolnienia ze służby z uwagi na ważny interes służby. Organ musi rzetelnie ustalić stan faktyczny i ocenić, czy ważny interes służby rzeczywiście wymaga zwolnienia, a nie może opierać się jedynie na fakcie postawienia zarzutów.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że organy Policji i WSA błędnie zinterpretowały art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, uznając, że samo postawienie zarzutów karnych jest wystarczające do zwolnienia. Podkreślono, że przepis ten wymaga wykazania kwalifikowanej formy interesu służby i uwzględnienia całokształtu okoliczności, a nie tylko faktu postawienia zarzutów. Organ powinien zbadać stan faktyczny, a nie tylko przyjąć, że zarzuty karne automatycznie dyskredytują funkcjonariusza.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
u.o.P. art. 41 § ust. 2 pkt 5
Ustawa o Policji
Przepis ten stanowi fakultatywną podstawę zwolnienia policjanta ze służby, gdy wymaga tego "ważny interes służby". Decyzja organu mieści się w granicach uznania administracyjnego, ale musi być uzasadniona i oparta na rzetelnie ustalonym stanie faktycznym.
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy kasacyjne w skardze kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje uchylenie zaskarżonego wyroku przez NSA i rozpoznanie skargi.
Pomocnicze
u.o.P. art. 25 § ust. 1
Ustawa o Policji
Określa wymóg posiadania przez policjanta przymiotu nieposzlakowanej opinii jako przesłanki podmiotowej warunkującej możliwość pozostawania w służbie.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Nakazuje organom prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, na podstawie prawdy obiektywnej i interesu społecznego.
k.p.a. art. 105
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy umorzenia postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego.
k.p.a. art. 108
Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
k.p.a. art. 138
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa zasady utrzymania w mocy, uchylenia lub zmiany decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.
k.p.a. art. 145
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa podstawy uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny.
k.p.a. art. 151
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa oddalenie skargi przez sąd administracyjny.
k.k. art. 231 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 157 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
Konstytucja RP art. 42 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy zasady domniemania niewinności.
EKPC art. 6
Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Dotyczy prawa do rzetelnego procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie zbadały rzetelnie stanu faktycznego i kontekstu interwencji, które stanowiły podstawę postawienia zarzutów karnych. Samo postawienie zarzutów karnych nie jest wystarczającą przesłanką do zwolnienia ze służby z uwagi na ważny interes służby. Naruszenie przepisów postępowania poprzez pominięcie istotnych wniosków dowodowych skarżącego. Błędna wykładnia art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
Odrzucone argumenty
Argumenty WSA dotyczące zgodności z prawem zwolnienia policjanta ze służby na podstawie samego faktu postawienia mu zarzutów karnych. Argumenty organów o tym, że postępowanie administracyjne jest odrębne od karnego i nie wymaga ustalania winy.
Godne uwagi sformułowania
"nie można karać dwukrotnie za to samo" "zasada domniemania niewinności" "ważny interes służby" "nieposzlakowana opinia" "nie każdy naruszony interes służby może prowadzić do zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 u.o.P., bowiem przepis ten wymaga, aby była to kwalifikowana forma interesu służby w postaci "ważnego interesu służby".
Skład orzekający
Tamara Dziełakowska
przewodniczący sprawozdawca
Olga Żurawska-Matusiak
sędzia
Kazimierz Bandarzewski
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie zwolnienia policjanta ze służby na podstawie \"ważnego interesu służby\" wymaga dogłębnego zbadania stanu faktycznego i nie może opierać się wyłącznie na fakcie postawienia zarzutów karnych. Podkreśla znaczenie rzetelnego postępowania dowodowego w sprawach administracyjnych dotyczących funkcjonariuszy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Interpretacja "ważnego interesu służby" może być różna w zależności od konkretnych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego praw funkcjonariuszy służb mundurowych w obliczu zarzutów karnych i ich wpływu na dalszą służbę. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące "ważnego interesu służby" i jak ważne jest rzetelne postępowanie dowodowe.
“Czy zarzuty karne automatycznie oznaczają koniec kariery w policji? NSA wyjaśnia, co naprawdę oznacza "ważny interes służby".”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 2816/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Olga Żurawska - Matusiak
Tamara Dziełakowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
II SA/Wa 2388/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-08-07
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz rozkaz personalny I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 171
art. 41 ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 2388/23 w sprawie ze skargi W. G. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 20 października 2023 r. nr 4177 w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 24 sierpnia 2023 r., 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz W. G. kwotę 720 zł (siedemset dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 7 sierpnia 2024 r. (II SA/Wa 2388/23) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej także "P.p.s.a.") oddalił skargę W.G. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z 20 października 2023 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby.
Orzeczenie to zapadło w następującym stanie faktycznym sprawy.
Wnioskiem z 6 czerwca 2023 r. Komendant Miejski Policji w Opolu (KMP) zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu (KWP, organ pierwszej instancji) o zwolnienie skarżącego – wówczas policjanta Ogniwa Patrolowo-Interwencyjnego Wydziału Prewencji Komisariatu II Policji w Opolu Komendy Miejskiej w Opolu ze służby w Policji, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2023 r., poz. 171 ze zm.; dalej także "u.o.P."). Podstawę wniosku stanowiło to, że 5 czerwca 2023 r. do Komendy Miejskiej Policji w Opolu wpłynęło postanowienie z Prokuratury Rejonowej w Opolu z 5 czerwca 2023 r., sygn. akt 4341-1.Ds.96.2023 o przedstawieniu skarżącemu zarzutów popełnienia przestępstw z art. 231 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Zdaniem przełożonego właściwego w sprawach osobowych przedstawienie zarzutów karnych rodzi negatywny wydźwięk społeczny i godzi w dobro służby, a także podważa zaufanie społeczne do całej formacji.
Rozkazem personalnym z 5 czerwca 2023 r. KMP, na podstawie art. 39 ust. 1 u.o.P. zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych od 6 czerwca 2023 r. do 5 sierpnia 2023 r., która to decyzja została utrzymana w mocy rozkazem personalnym KWP z 20 czerwca 2023 r.
Pismem z 9 czerwca 2023 r. organ poinformował skarżącego o wszczęciu wobec niego postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 u.o.P., jednocześnie pouczając o przysługujących prawach i obowiązkach, a także w trybie art. 43 ust. 4 u.o.P. wezwał do wskazania zakładowej organizacji związkowej do której przynależy skarżący w terminie 3 dni od dnia doręczenia wezwania, celem wydania opinii. Odpowiadając pismem z 14 czerwca 2023 r. skarżący wskazał Zarząd Wojewódzki NSZZ Policjantów w Opolu. Wiceprzewodniczący Sekretarz Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów w Opolu, na skutek uprzednio wystosowanego przez organ pisma, w piśmie z 21 czerwca 2023 r. wskazał, że zwolnienie skarżącego ze służby jest działaniem przedwczesnym, a przedstawione zarzuty "nie odzwierciedlają stanu faktycznego" przeprowadzonych przez niego interwencji.
W toku sprawy, na mocy postanowienia z 14 czerwca 2023 r. organ pierwszej instancji dopuścił określone w jego treści dowody z dokumentów, m.in. przekazanych przez KMP w Opolu, z akt osobowych skarżącego, a także wydruków z bazy Systemu Wspomagania Obsługi Policji – Kadra.
Następnie pismem z 16 czerwca 2023 r. skarżący wniósł o zawieszenie postępowania do chwili zakończenia postępowania przygotowawczego, powołując się na zasadę domniemania niewinności wynikającą z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, a także przeprowadzenie dowodów wskazanych w treści wniosku, jak również poinformował o ustanowieniu w sprawie pełnomocnika z wyboru.
Wnioskiem z 16 czerwca 2023 r. skarżący wniósł o wyłączenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu "od orzekania w mojej sprawie na podstawie fakultatywnej przesłanki związanej z uprzedzeniem do sprawy i mojej osoby". Zdaniem strony, świadczyły o tym "wszystkie dotychczasowe decyzje w ramach procedury odpowiedzialności zawodowej". Skarżący wyjaśnił, że wobec niego działa dyrektywa, w myśl której każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu.
Postanowieniem z 14 lipca 2023 r. Komendant Główny Policji (KGP, organ drugiej instancji, organ odwoławczy) odmówił wyłączenia KWP od udziału w postępowaniu.
22 czerwca 2023 r. do Komendy Wojewódzkiej Policji w Opolu wpłynęły m.in. postanowienia z Prokuratury Rejonowej w Opolu z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt 4341-l.Ds.96.2023 o przedstawieniu W.G. zarzutów popełnienia przestępstw: z art. 231 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz o zastosowaniu wobec skarżącego środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych funkcjonariusza Policji.
Postanowieniem z 25 lipca 2023 r. organ pierwszej instancji nie dopuścił wnioskowanych przez skarżącego w piśmie z 16 czerwca 2023 r. dowodów, jednocześnie wydając kolejne postanowienie dopuścił dowody z uwierzytelnionych kopii dokumentów z postępowania przygotowawczego, w postaci postanowienia o wszczęciu śledztwa z 3 lutego 2023 r., postanowienia o wszczęciu śledztwa z 23 lutego 2023 r., postanowienia o przedstawieniu zarzutów z 21 marca 2023 r., postanowienia o zastosowaniu środka zapobiegawczego z 5 czerwca 2023 r. oraz protokołu przesłuchania podejrzanego z 5 czerwca 2023 r.
Pismem z 27 lipca 2023 r. skarżący został poinformowany o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego pisma.
Rozkazem personalnym z 28 lipca 2023 r. Komendant Miejski Policji w Opolu, na podstawie art. 39 ust. 1 u.o.P., zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych od 6 sierpnia 2023 r. do 5 września 2023 r., a Komendant Wojewódzki Policji w Opolu, rozkazem personalnym z 28 sierpnia 2023 r. powyższą decyzję utrzymał w mocy.
W dniu 7 sierpnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego zapoznał się z aktami sprawy, wykonując jednocześnie kopie dokumentacji.
Pełnomocnik skarżącego w piśmie z 7 sierpnia 2023 r. wniósł o:
1. wyłączenie się Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z postępowania,
2. umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 k.p.a., gdyż "nie można karać dwukrotnie za to samo", a ponadto postępowanie narusza zasadę domniemania niewinności,
3. zawieszenie postępowania do chwili rozstrzygnięcia postępowań karnych z zawiadomień złożonych w opolskiej Prokuraturze Okręgowej 5 sierpnia 2023 r.,
4. przeprowadzenie wskazanych w tym piśmie dowodów z dokumentów, nagrań z kamer nasobnych, stenogramów oraz świadków, w tym wnioskowanych wcześniej przez skarżącego, a także przesłuchanie wymienionego w charakterze strony.
Rozkazem personalnym z 24 sierpnia 2023 r., działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 u.o.P., organ pierwszej instancji zwolnił skarżącego ze służby w Policji z 17 września 2023 r., a decyzji tej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności w trybie art. 108 § 1 k.p.a.
Na skutek wniesionego przez skarżącego odwołania, Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z 20 października 2023 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu.
W treści uzasadnienia po zreferowaniu dotychczasowego przebiegu sprawy i argumentacji organu pierwszej instancji, KGP szczegółowo odniósł się do zarzutu skarżącego w zakresie nierozpoznania wniosku o wyłączenie organu od rozpoznania sprawy. Zauważono, że był to kolejny już wniosek w tej materii. Pierwszy z nich został załatwiony odmownie postanowieniem z 14 lipca 2023 r. Do kolejnego wniosku KWP odniósł się natomiast w rozkazie personalnym z 24 sierpnia 2023 r., również uznając, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Mimo zatem, że wniosek o wyłączenie nie został formalnie rozpoznany to ostatecznie nie miało to wpływu na treść wydanego rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji. Powołując się na treść art. 24 i 25 k.p.a. organ wyjaśnił, że nie zostały spełnione przesłanki do wyłączenia. Skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia okoliczności mogących rzutować na bezstronność KWP. Zdaniem organu postępowanie administracyjne prowadzone było w sposób obiektywny w oparciu o wiarygodną dokumentację sporządzoną przede wszystkim przez prokuraturę. Organy nie dokonywały żadnych ustaleń w zakresie przebiegu interwencji z udziałem skarżącego. Bez znaczenia pozostawały także personalia osób biorących udział w tych interwencjach.
W dalszej części KGP podniósł, że materialnoprawną podstawę wszczętego postępowania stanowił art. 41 ust. 2 pkt 5 u.o.P., w którym fakultatywną przesłanką zwolnienia jest "ważny interes służby". Organ wyjaśnił zasady stosowania powołanego przepisu i sposób rozumienia wskazanej przesłanki uznając, że w tej sprawie zaszły podstawy do zwolnienia skarżącego z Policji. Bezspornym bowiem było, że skarżącemu postawiono zarzuty karne popełnienia przestępstw z art. 231 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., a także, że zastosowano wobec skarżącego środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych funkcjonariusza Policji. Prowadzący postępowanie prokurator w uzasadnieniu postanowienia o postawieniu zarzutów wyjaśnił, że materiał zgromadzony w toku dotychczasowego karnego postępowania przygotowawczego, w postaci zeznań świadków, zebranej dokumentacji z prowadzonych postępowań dyscyplinarnych, oględzin kamery nasobnej, opinii biegłego z zakresu medycyny sądowej, wskazują na duże prawdopodobieństwo popełnienia przez skarżącego zarzucanych mu czynów zabronionych.
Organ odwoławczy podkreślił, że przestępstwa, o popełnienie których skarżący jest podejrzany nie licują z honorem, godnością i dobrym imieniem służby, o których mowa w rocie ślubowania policjanta i dyskredytują go jako osobę o nieposzlakowanej opinii, wymaganej przez art. 25 ust. 1 u.o.P., co potwierdza przywołane przez organ stanowisko judykatury, ale też naraża na szwank dobre imię formacji zobowiązanej do ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Jednocześnie za pozostawieniem skarżącego w służbie nie przemawia jego krótki staż w Policji czy bohaterskie zachowanie związane z udzieleniem pomocy osobie poszkodowanej w wypadku drogowym 21 sierpnia 2023 r. na drodze krajowej nr 94.
KGP dodał, że przepis art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji nie uzależnia możliwości zwolnienia policjanta ze służby od wyniku postępowania karnego, a zwolnienie policjanta ze służby w oparciu o ten przepis pozostaje bez związku z prowadzonym przeciwko funkcjonariuszowi postępowaniem karnym. Oznacza to, że zwolnienie może nastąpić przed zakończeniem postępowania karnego, a rozstrzygnięcie w sprawie karnej pozostaje bez wpływu na decyzję w przedmiocie zwolnienia. Postępowanie administracyjne rządzi się własnymi zasadami i regułami wynikającymi z ustawy o Policji i Kodeksu postepowania administracyjnego.
Odnosząc się do kwestii dowodowej organ wyjaśnił, że w postępowaniu w sprawie zwolnienia ze służby w Policji, organ administracyjny, w przeciwieństwie do postępowania karnego, nie dąży do ustalenia, czy w istocie przestępstwo miało miejsce oraz nie dokonuje oceny prawnokarnej dowodów stanowiących podstawę wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutu popełnienia danego przestępstwa. Dokonywanie przez organy Policji w toku postępowania administracyjnego oceny zasadności przedstawionych skarżącemu zarzutów, czy też rozstrzyganie o jego winie lub niewinności, nie jest i nie byłoby uprawnione. Dla organu wiążący był fakt podejrzenia policjanta o popełnienie zarzucanych mu przestępstw. Przeprowadzenie wnioskowanych przez skarżącego dowodów nie spowodowałoby zmiany decyzji organu tym bardziej, że większość wniosków dotyczy ustalenia szczegółów przebiegu interwencji z udziałem skarżącego, a pełnomocnik żąda od organów, aby te dokonały ustaleń faktycznych istotnych z punktu odpowiedzialności karnej tak policjanta, jak i innych osób biorących w tych interwencjach udział. Zebrany materiał dowodowy był wystarczający do merytorycznego jej rozstrzygnięcia, dlatego też brak było podstaw do przesłuchania skarżącego, bowiem fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zwolnienia ze służby w Policji zostały ponad wszelką wątpliwość wyjaśnione, co podważało skuteczność zarzutu naruszenia art. 81a k.p.a. i art. 7 k.p.a.
W kontekście powyższego bez znaczenia dla sprawy pozostawały złożone przez skarżącego zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstw przez uczestników interwencji z 1 stycznia 2023 r. oraz 20 lutego 2023 r. Okoliczności te nie mogły stanowić podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego, o co wnosił pełnomocnik we wniosku z 7 sierpnia 2023 r. do chwili rozstrzygnięcia postępowań karnych z zawiadomień złożonych w opolskiej Prokuraturze Okręgowej 5 sierpnia 2023 r., czy też do czasu ukończenia toczącego się przeciwko skarżącemu postępowania karnego, o co wymieniony wnosił we wniosku z 16 czerwca 2023 r. W sprawie nie zaistniała żadna przesłanka z art. 97 § 1 k.p.a., a tym bardziej z art. 98 k.p.a.
Organ odwoławczy nadmienił również, że brak jest podstaw do umorzenia postepowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., albowiem postępowanie nie stało się w żadnym momencie bezprzedmiotowe. Orzeczenia dyscyplinarne, na które powołuje się pełnomocnik strony i sama strona, wydane w niezakończonym postępowaniu dyscyplinarnym nie mogą stanowić podstawy do uznania, że w omawianej sprawie nie zaistniała przesłanka uzasadniająca zwolnienie policjanta ze służby w Policji.
Słusznie także organ pierwszej instancji oparzył wydany rozkaz personalny rygorem natychmiastowej wykonalności, mając na uwadze ważny interes społeczny przejawiający się szczególnym statusem i zadaniami Policji, będącej formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Końcowo organ podał, że brak było podstaw do wstrzymania natychmiastowej wykonalności decyzji organu pierwszej instancji, bowiem w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z uzasadnionym przypadkiem, o jakim mowa w art. 135 k.p.a. Nie może tu być mowy ani o wadliwości decyzji nieostatecznej, ani o wywołaniu przez jej wykonanie nieodwracalnych skutków prawnych czy też zmianie okoliczności uzasadniających nadanie rygoru.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącego. Odwołując się do dyspozycji art. 41 ust. 2 pkt 5 u.o.P. Sąd meriti uznał, że w rozpoznawanej sprawie, przesłanka zwolnienia ze służby w Policji z uwagi na ważny interes służby została wystarczająco przez organy wykazana. Organy obu instancji w pisemnych motywach swoich decyzji wyjaśniły powody, dla których uznały, że w sprawie wystąpił ważny interes służby uzasadniający rozwiązanie ze skarżącym stosunku służbowego. Trafnie przy tym organy zwróciły uwagę na rodzaj i zakres zadań, które ustawodawca powierzył Policji.
Z uwagi na okoliczności sprawy, a w szczególności postawione skarżącemu zarzuty karne, uprawniona była (nie wykraczająca poza granice uznaniowości) ocena organu wystąpienia przesłanek stwierdzenia, że szybkie usunięcie funkcjonariusza z szeregów Policji - niezależnie od ostatecznego wyniku sprawy - jest w interesie służby. W odbiorze społecznym nie powinny bowiem być zatrudnione w Policji osoby, którym postawiono tego rodzaju poważne zarzuty. WSA podzielił zapatrywania organu, dodatkowo poparte stanowiskiem judykatury, że zwolnienie ze służby przez wzgląd na jej ważny interes, wobec postawienia określonych zarzutów, nie narusza zasady domniemanie niewinności. Samo zwolnienie pozostaje bowiem w związku z sytuacją, w jakiej znalazł się określony funkcjonariusz, wobec postawienia mu konkretnych zarzutów, nie zaś z ustaleniem popełnienia konkretnych przestępstw. Zasada domniemania niewinności nie może być bowiem rozumiana tak szeroko, by wykluczała wiązanie z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych, które w innych procedurach mogą oddziaływać na sytuację podejrzanego lub oskarżonego.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, organy Policji miały podstawy do przyjęcia, że skarżący utracił przymiot nieposzlakowanej opinii, a w konsekwencji, że rozwiązanie z nim stosunku służbowego z uwagi na ważny interes służby było uprawnione. W związku z tym interes skarżącego nie mógł zyskać przewagi nad dobrem Policji. Tym samym, za pozbawione racji należało uznać zarzuty sprowadzające się do naruszenia art. 42 ust. 2 pkt 5 u.o.P., a w szczególności do zastosowania tego przepisu z naruszeniem zasady domniemania niewinności. WSA podzielił także zapatrywania, że bohaterska postawa skarżącego, który ratował życie poszkodowanych w wypadku wprawdzie zasługiwała na pochwałę, ale nie miała decydującego znaczenia na treść zapadłego rozstrzygnięcia.
Zdaniem Sądu meriti również i wnioskowane przez skarżącego dowody pozostawały irrelewantne na poczet rozpoznania niniejszej sprawy. Poza tym zauważono, że żaden organ prowadzący postępowanie nie ma obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Nie może on pominąć jedynie wskazywanych środków dowodowych, gdy nie zostały wyjaśnione sporne fakty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tylko nieustalenie okoliczności mających takie znaczenie dla sprawy można uznawać za naruszenie reguł procedowania, które mogłyby mieć wpływ na treść ustaleń faktycznych, a w konsekwencji na treść orzeczenia kończącego postępowanie w danej sprawie.
Sam bowiem fakt postawienia skarżącemu zarzutów karnych przesądził o utracie przymiotu nieposzlakowanej opinii, wymaganej w szeregach Policji, a to w konsekwencji zaktualizowało przesłankę wyrażoną w art. 41 ust. 2 pkt 5 u.o.P.
WSA podzielił również pogląd organu odwoławczego w kwestii składanych przez skarżącego wniosków o wyłączenie KWP od prowadzenia sprawy, czy umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W szczególności prowadzenie postępowania dyscyplinarnego nie wyklucza, ani nie uniemożliwia prowadzenia i zakończenia postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby na podstawie art. 42 ust. 2 pkt 5 u.o.P. Uzasadnione także było zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, co powiązane zostało z ważnym interesem Policji jako formacji, jej statusem i nałożonymi zadaniami.
Postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało przeprowadzone w zgodzie z obowiązującymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także w zgodzie z art. 7, art. 8, art. 12, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniono właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.
Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego skarżącego, albowiem w sprawie nie było istotnych wątpliwości, które miałyby być wyjaśnione przy pomocy dowodu z wnioskowanych dokumentów.
Konkludując, WSA uznał, że zaskarżony rozkaz personalny odpowiada prawu. Organ zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy istotny dla podjęcia rozstrzygnięcia, prawidłowo rozważył interes społeczny (interes służby) względem słusznego interesu skarżącego oraz w sposób przekonujący wyjaśnił przesłanki podjętej decyzji. Organ kierował się przy tym dobrem służby i przez ten pryzmat dokonał oceny słusznego interesu skarżącego podejmując rozstrzygnięcie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 u.o.P.
W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając powyższy wyrok w całości, skarżący w ramach podstawy kasacyjnej o której mowa w:
I. art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:
1. art. 2, 7, 42 ust. 2 i 3 Konstytucji RP, przez ich niezastosowanie i uznanie, ze policjant nie zasługuje na konstytucyjną ochronę, znajduje się w gorszej sytuacji prawnej niż inne osoby nie wykonujące tego zawodu i nie chroni go zasada domniemania niewinności i in dubio pro reo;
2. art. 6 ust. 1-3 lit. b) i d) oraz art. 14 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. 1993, nr 61, poz. 284), przez pominięcie, zasady domniemania niewinności, prawa do obrony w każdym postępowaniu, pominięcie dowodu z zeznań strony przez uniemożliwienie ich złożenia, a także gorszego traktowania policjanta z uwagi na wykonywany zawód;
3. art. 27 ust. 1 i 41 ust. 2 pkt 5) i 8) oraz 132 ust. 1-2 u.o.P., w szczególności polegające na błędnej ich wykładni ("art. 27 ust. i 41 ust. 2 pkt 5") lub niezastosowaniu (art. 132 ust. 1-2), przez przyjęcie m.in., że policjanta można fakultatywnie zwolnić ze służby na podstawie samego zarzutu popełnienia czynu zabronionego, bez oczywistości popełnienia czynu, a odpowiedzialność dyscyplinarna może być pomijana w alternatywnym postępowaniu administracyjnym;
II. art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 106 ust. 3 p.p.s.a. przez pominięcie dowodów uzupełniających z dokumentów, które były niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a nie spowodowałoby to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie;
2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego oraz brak dostatecznego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej orzeczenia oraz
3. niezastosowanie art. 145 § 1 pkt lit. c p.p.s.a. (inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy) pomimo tego, że uchybienia organów wypaczyły stan faktyczny i uniemożliwiły jego prawidłowe ustalenie - wszystkie w sposób mający istotny wpływ na treść zaskarżonego, a szczegółowo opisane w uzasadnieniu.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy, wnosząc dodatkowo o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi kasacyjnej w postaci:
1) protokołu rozprawy z 19.03.2024 r. przed Sądem Rejonowym w Opolu ds. sygn. akt II K 1450/23;
2) protokołu rozprawy z 04.06.2024 r. przed Sądem Rejonowym w Opolu ds. sygn. akt II K 1450/23;
3) protokołu rozprawy z 24.09.2024 r. przed Sądem Rejonowym w Opolu ds. sygn. akt II K 1450/23
- na okoliczność prawdziwego przebiegu zdarzeń, które są podstawą zarzutów, niewinności skarżącego, jego nieposzlakowanej opinii, braków i błędów w postępowaniu dyscyplinarnym oraz karnym, a także administracyjnym mających wpływ na treść orzeczenia i wyroku, wskazując, że przeprowadzenie tych dowodów wcześniej nie było możliwe, ponieważ nie istniały, a ponadto konieczność ich powołania wynikła z uzasadnienia skarżonego wyroku, gdyż "naruszono zasadę prawdy materialnej i wyrokowanie odbywa się na niepełnych ustaleniach, a w postępowaniu administracyjnym pozbawiono stronę/skarżącego jego elementarnych uprawnień".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna w granicach podniesionych zarzutów częściowo jest zasadna.
Głównym problemem w sprawie jest ustalenie czy w świetle zaistniałych okoliczności faktycznych, organ pierwszej instancji zasadnie posiłkując się dyspozycją art. 41 ust. 2 pkt 5 u.o.P., wobec postawienia skarżącemu zarzutów karnych i skierowania do sądu aktu oskarżenia, zwolnił skarżącego ze służby w Policji, z uwagi na "ważny interes służby".
Udzielając odpowiedzi na powyższe pytanie zasadnym jest odwołanie się przepisów prawa regulujących materię związaną ze zwalnianiem ze służby funkcjonariuszy formacji jaką jest Policja, w powiązaniu z przebiegiem stanu faktycznego jaki miał miejsce w analizowanym przypadku.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanych przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięć organów stanowił art. 41 ust. 2 pkt 5 u.o.P. zgodnie z którym "[p]olicjanta można zwolnić ze służby w przypadkach: 5) gdy wymaga tego ważny interes służby". Zastosowany przez ustawodawcę zwrot "można zwolnić ze służby" wskazuje, że tego typu rozwiązanie ma charakter fakultatywny, a decyzja organu Policji mieści się w granicach tzw. uznania administracyjnego, na co zwróciły uwagę zarówno organy obu instancji, jak też i WSA. Powyższy przepis wprowadza w istocie jedno kryterium do wykazania którego zobligowany jest organ administracji prowadzący postępowanie na tej podstawie zwolnieniowej, sprowadzające się do "ważnego interesu służby".
Wyjaśnić też należy, że kontrola legalności aktów administracyjnych organów Policji w tego typu sytuacjach, co do zasady ma ograniczony zakres, sprowadza się bowiem do ustalenia przestrzegania przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym oraz prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych w świetle przesłanek wynikających z prawa materialnego. Kontrola wiąże się tym samym z dokonaniem oceny, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszono przepisy postępowania administracyjnego, a jeśli je naruszono, to czy w taki sposób lub w takim stopniu, że mogło mieć to istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie takiego stanu daje podstawę do uchylenia decyzji. Sąd nie dokonuje natomiast oceny wydanego rozstrzygnięcia z punktu widzenia słuszności, czy sprawiedliwości, lecz sprawdza tylko, czy organ w sposób prawidłowy przeprowadził proces wydania decyzji uznaniowej, czy uwzględnił wszystkie przepisy, czy materiał dowodowy został zebrany w całości, czy pojęcia nieostre zostały prawidłowo zinterpretowane, czy nie pominięto istotnych elementów przy ustalaniu stanu faktycznego oraz czy wybrał jedno z rozwiązań przewidzianych przepisem prawa materialnego.
W przypadkach fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza ze służby, rola sądów administracyjnych jest ograniczona do zbadania, czy decyzja o rozwiązaniu stosunku służbowego nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Sądy administracyjne pozbawione są natomiast kompetencji do wkraczania w uprawnienia organów odnośnie decydowania o pozostawieniu lub zwolnieniu danej osoby ze służby w formacji umundurowanej, jaką jest Policja.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe kryteria nie zostały w rozpoznawanej sprawie spełnione.
W analizowanym przypadku bezspornym jest to, że skarżącemu postawione zostały w Prokuraturze Rejonowej w Opolu zarzuty karne w zakresie przestępstw określonych w art. 231 § 1 k.k. i 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Okoliczność ta legła u podstaw złożenia przez Komendanta Miejskiego Policji w Opolu do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu wniosku o zwolnienie skarżącego ze służby. Istotne jednak jest to, iż w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, jak sam zauważył to organ pierwszej instancji, a następnie potwierdził organ odwoławczy, nie badał on czy skarżący dopuścił się zarzucanych mu przestępstw w powiązaniu z przebiegiem interwencji w których brał udział i w trakcie których miało dojść do ich popełnienia, czy też doszło do naruszenia nietykalności cielesnej funkcjonariusza, bądź ostatecznie weryfikowania zeznań świadków biorących udział w tychże interwencjach. Przedmiotem zainteresowania KWP było ustalenie czy skarżący w toku zaistniałego stanu faktycznego utracił przymiot "nieposzlakowanej opinii" o jakiej mowa w art. 25 ust. 1 u.o.P. bezwzględnie wymaganej, jako przesłanki podmiotowej warunkującej możliwość pozostawania w służbie w Policji, a w konsekwencji czy zwolnienie skarżącego było niezbędne z uwagi na "ważny interes służby". Organy obu instancji zaakcentowały, iż przyczyną zwolnienia skarżącego ze służby był sam fakt skierowania przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia, który pozbawiał go przymiotu "nieposzlakowanej opinii". Ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skupiona zatem była na kwestii wpływu do Komendy Miejskiej Policji w Opolu postanowienia Prokuratury Rejonowej w Opolu z 5 czerwca 2023 r. w przedmiocie postawienia skarżącemu zarzutów, co pociągnęło za sobą dalsze czynności związane z zawieszeniem skarżącego w czynnościach służbowych, a także zainicjowaniem postępowań dyscyplinarnych. Okoliczność ta nie zwalniała jednak organu od obowiązku rzetelnego ustalenia przebiegu stanu faktycznego sprawy, a później jego oceny w oparciu o kompletny materiał dowodowy. Tymczasem gromadzenie materiału dowodowego zakończyło się dopuszczeniem dowodów wyłącznie wskazanych przez organ w postanowieniach z 14 czerwca i 25 lipca 2023 r., ograniczających się do dokumentów przekazanych przez Komendanta Miejskiego Policji w Opolu w zakresie wszczętych postępowań dyscyplinarnych, teczki osobowej skarżącego, informacji z bazy Systemu Wspomagania Obsługi Policji – Kadra, a także postanowień o: wszczęciu śledztw, postawieniu zarzutów, zastosowaniu środka zapobiegawczego oraz protokołu przesłuchania podejrzanego. Organ konsekwentnie natomiast oddalił, pominął bez rozpoznania lub uznał za zbędne wszystkie wnioski dowodowe skarżącego zgłoszone w pismach z 16 czerwca 2023 r., 4 i 7 sierpnia 2023 r., a także odwołaniu z 14 września 2023 r., które mogły przyczynić się do ustalenia okoliczności powiązanych z przebiegiem stanu faktycznego sprawy, a zwłaszcza kontekstu interwencji z udziałem skarżącego podczas, których miał on dopuścić się zarzucanych mu przestępstw.
Warto odnotować zatem, że w toku całego postępowania przed organami obu instancji, jak również i sądem administracyjnym pierwszej instancji skarżący wykazywał się szeroko zakrojoną inicjatywą, przedstawiając obszerne wyjaśnienia oraz zgłaszając wnioski, w tym dowodowe na poparcie swoich racji. Wprawdzie większość z oferowanych dowodów dotyczyła ustalenia przebiegu stanu faktycznego związanego z interwencjami, które następnie legły u podstaw postawienia zarzutów, jednakże okoliczności związane z tymi zdarzeniami nie mogły pozostawać bez wpływu na postępowanie administracyjne dotyczące zwolnienia skarżącego ze służby w Policji. Przede wszystkim organ pierwszej instancji a priori przyjął, że wspomniane postawienie skarżącemu zarzutów karnych stanowi wystarczającą przesłankę umożliwiającą zastosowanie trybu zarezerwowanego przepisem art. 41 ust. 2 pkt 5 u.o.P.
Zgodzić się należy, w ślad za organami i Sądem meriti, że postępowanie administracyjne prowadzone w kierunku zwolnienia funkcjonariusza ze służby jest całkowicie odrębnym postępowaniem od postępowania karnego, co tym bardziej potwierdza konieczność szczegółowego i skrupulatnego zbadania konkretnego przypadku będącego przedmiotem oceny organów administracyjnych. Nie zawsze bowiem i nie w każdej sytuacji fakt postawienia funkcjonariuszowi zarzutów karnych automatycznie per se przesądzać musi o utracie przez Policjanta przymiotu "nieposzlakowanej opinii", determinującej możliwość wydalenia ze służby z uwagi na jej "ważny interes", podobnie jak i nie zawsze wszczęcie przeciwko funkcjonariuszowi postępowania dyscyplinarnego przesądzać będzie o utracie "nieposzlakowanej opinii", tym bardziej, iż w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, podlegającym ocenie, znajduje się orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z 21 sierpnia 2023 r., wydane na kilka dni przed rozkazem personalnym o zwolnieniu, uchylające orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w Opolu z 19 czerwca 2023 r. uznające skarżącego za winnego zarzucanych mu czynów dyscyplinarnych z wymierzeniem kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby, z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego, z uwagi na wątpliwości dotyczące przebiegu zdarzenia z 1 stycznia 2023 r. oraz niekompletność i niespójność materiału dowodowego.
Zaoferowany przez skarżącego materiał dowodowy uznany został natomiast przez organ za zbędny w kontekście zastosowanej podstawy rozwiązania stosunku służbowego. Z takim stanowiskiem KWP nie sposób się zgodzić, bowiem ocena dowodów o których przeprowadzenie wnioskował skarżący faktycznie rzutowała na ocenę zaistniałego stanu faktycznego pod kątem realizacji przesłanki "ważnego interesu służby" determinującej decyzję o zwolnieniu. Zgodzić się należy z argumentacją, że nie można żądać od organu oceny czy skarżący dopuścił się zarzucanych mu przestępstw, bowiem byłoby to nieuprawione i wykraczające poza jego kompetencje, jednakże nie pozostaje to w sprzeczności z oczekiwaniem prawidłowego i kompletnego ustalenia oraz oceny przebiegu stanu faktycznego zaistniałego przypadku. Rola organu motywowana ugruntowaną linią orzeczniczą ograniczona została wyłącznie do jednej kwestii powiązanej z postawieniem skarżącemu zarzutów karnych, uzasadniającej zwolnienie ze służby, jednocześnie bez krytycznego podejścia do tychże zarzutów i bez ustalenia pełnego stanu faktycznego.
Powyższa argumentacja nabiera także szczególnego znaczenia w sytuacjach, kiedy przeciwko funkcjonariuszowi formacji jaką jest Policja stawiane są zarzuty karne, w efekcie których w toku postępowania administracyjnego zostaje on wydalony ze służby, a następnie wskutek rozpoznania sprawy karnej Sąd karny uniewinnia takiego Policjanta od zarzucanych mu czynów lub też postępowanie jest umarzane ze względu na okoliczności określone w art. 17 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.k. W przypadku zwolnienia ze służby w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 8 u.o.P. możliwe jest domaganie się przywrócenia do służby na podstawie art. 42 ust. 7 pkt 2 u.o.P., której to możliwości pozbawiony jest funkcjonariusz zwolniony na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 u.o.P., jak ma to miejsce w analizowanym przypadku.
W konsekwencji nawet w sytuacji uniewinnienia skarżącego od zarzucanych mu czynów lub wspomnianego umorzenia postępowania ze względu na okoliczności określone w art. 17 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.k., poza sytuacją uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z powodu jej wadliwości (art. 42 ust. 1 u.o.P.), pozbawiony został możliwości powrotu do służby. Organ pierwszej instancji w swoich rozważaniach nie wyjaśnia przy tym jakimi czynnikami kierował się wszczynając przeciwko skarżącemu postępowanie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 u.o.P., pomijając pkt 8 tegoż przepisu, którego możliwość zastosowania sugerował wszakże przebieg stanu faktycznego sprawy, zapewniając jednocześnie skarżącemu gwarancję ewentualnego powrotu w szeregi służby po przychylnym zakończeniu postępowania karnego.
Częściowo kwestia ta wyjaśniona została przez organ odwoławczy, który w wydanym rozkazie personalnym stwierdził zdawkowo, że "każde postępowanie wszczęte na podstawie art. 41 ust. 1 lub 2 ustawy o Policji ma odrębny przedmiot w rozumieniu art. 1 Kpa. Wskazane postępowania są niezależne od siebie, a ich przedmiotem są właściwe (odrębne) podstawy umożliwiające zwolnienie funkcjonariusza ze służby". Nie zmienia to jednak poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego, że przepis art. 41 ust. 2 pkt 5 u.o.P. nie może stanowić "uniwersalnej" podstawy umożliwiającej organom Policji inicjowanie postępowań, których przedmiotem jest zwalnianie funkcjonariuszy ze służby. Organy Policji, decydując się na rozwiązanie ze skarżącym stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, zobowiązane są wszakże do wykazania zasadności zastosowanego trybu zwolnieniowego, czego zabrakło w rozkazie personalnym organów obu instancji. Warto odnotować, że już w toku postępowania przed KWP organizacja związkowa do której przynależał skarżący sygnalizowała przedwczesność wdrożonej procedury mającej na celu wydalenie ze służby w powiązaniu z nieprawidłowym odzwierciedleniem przebiegu stanu faktycznego sprawy. Oczywistym jest natomiast, że wydana opinia nie miała charakteru wiążącego dla organu, nie oznacza to jednak możliwości sprowadzenia jej do marginalnej roli, skoro jej wydanie wymagane jest przepisami prawa.
Zważyć należy, że sama ustawa o Policji nie definiuje pojęcia "ważnego interesu służby" o jakim mowa w art. 41 ust. 2 pkt 5 u.o.P. Decyzja podejmowana na podstawie tego przepisu powinna zatem uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes skarżącego (art. 7 k.p.a.). Ma to szczególne znaczenie właśnie w sytuacjach, gdy ustawodawca używa wyrażeń nieostrych, prawnie niezdefiniowanych, jak ma to miejsce z roztrząsanej sprawie w postaci "ważnego interesu służby". Stąd też, skoro ustawodawca kwestie związane ze zwolnieniem policjanta na podstawie nadmienionej regulacji pozostawił uznaniu organu zwalniającego to organ ten musi ocenić zebrany materiał dowodowy w jego całokształcie, a nie tylko wybiórczo.
Ponadto nie każdy naruszony interes służby może prowadzić do zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 u.o.P., bowiem przepis ten wymaga, aby była to kwalifikowana forma interesu służby w postaci "ważnego interesu służby". Organ decydując się na zwolnienie funkcjonariusza ze służby zobligowany jest wykazać zatem, w czym upatruje tegoż ważnego interesu, a także w jaki sposób został on naruszony.
W rozpatrywanej sprawie nie można pomijać, że zarzucone skarżącemu przestępstwa (przekroczenia uprawnień i naruszenia czynności narządu ruchu) miały miejsce podczas interwencji. W okresie ich przeprowadzania skarżący był funkcjonariuszem pozostającym w tzw. służbie przygotowawczej, z uwagi na krótkotrwałość stażu służby, zgodnie z art. 29 ust. 1 u.o.P., której zasadniczym celem jak sama nazwa wskazuje jest przygotowanie policjanta do wykonywania pełnowartościowych czynności służbowych (tak: W. Kotowski, Ustawa o Policji. Komentarz, wyd. V, LEX/el. 2024). Skarżącemu powierzone zostały obowiązki związane m.in. z przeprowadzaniem interwencji zgłaszanych w trybach alarmowych, w tym również ochrona pokrzywdzonych przed przemocą domową. Szczegółowy zakres obowiązków wyznaczała karta opisu stanowiska pracy, z którą zaznajomił się skarżący, czego potwierdzeniem jest złożenie własnoręcznego podpisu pod jej treścią, znajdująca się w aktach sprawy. Przy czym, co istotne, przystąpienie skarżącego do służby w Policji poprzedzone było trzy i pół rocznym okresem służby wojskowej, jako żołnierz zawodowy, co można poczytywać jako znajomość przez skarżącego rygorów, dyscypliny i wymagań stawianym służbie w obu formacjach.
Analiza materiału dowodowego nie wskazuje, aby skarżący przejawiał lekceważący stosunek do ciążących na nim obowiązków czy szerzej do służby. Wręcz przeciwnie, swoje obowiązki wykonywał sumiennie, rzetelnie, z odpowiednim zaangażowaniem, co potwierdza choćby teczka osobowa i zawarte w niej dokumenty, w postaci opinii służbowych czy otrzymywanych wyróżnień do czego w ogóle nie odniósł się KWP w swoim rozkazie, jak też i zachowanie skarżącego poza służbą, także z przeszłości, związane z niesieniem bezinteresownej pomocy w sytuacjach zagrożenia zdrowia i życia innych. Innymi słowy, organ nie przedstawił sylwetki skarżącego w trakcie trwania służby, jakkolwiek krótkiej, skupiając się wyłącznie na postawionych funkcjonariuszowi zarzutach karnych.
W niniejszym przypadku podzielić należy pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 czerwca 2021 r., w sprawie III OSK 3006/21 (orzeczenie to dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.cbois.nsa.gov.pl.), zgodnie z którym organ w toku postępowania nakierowanego na rozwiązanie stosunku służbowego z policjantem na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 u.o.P. w związku z postawieniem mu zarzutów popełnienia przestępstw rozważa, czy w sytuacji przedstawienia skonkretyzowanego zarzutu popełnienia przestępstwa, zachodzi możliwość dalszego pozostawienia policjanta w służbie, czy też ważny interes służby wymaga zwolnienia go ze służby. W rozpoznawanej sprawie organy okoliczności tych prawidłowo nie rozważyły, przyjmując błędnie jednostronne założenie, że każdoczesny przypadek postawienia funkcjonariuszowi zarzutów karnych uzasadnia zaistnienie przesłanki "ważnego interesu służby". O tym, że taka interpretacja art. 41 ust. 2 pkt 5 u.o.P nie jest prawidłowa świadczą chociażby inne podstawy zwolnienia bezpośrednio nawiązujące do popełnienia przez funkcjonariusza przestępstwa (por. art. 41 ust. 1 pkt 4, ust. 2 pkt 2 i pkt 8 u.o.P). Dodatkowo, organy wydające w sprawie decyzje nie rozważyły w sposób należyty zaistniałego stanu faktycznego, dokonując ustaleń w oparciu o wybiórczy materiał dowodowy, dokonując subsumpcji przepisu prawa materialnego przyznając prymat interesowi społecznemu, jako ważnemu interesowi służby nad interesem skarżącego, co w świetle okoliczności sprawy pozostaje w sprzeczności z art. 7 k.p.a. Z tych względów na uwzględnienie zasługiwały podniesione przez skarżącego zarzuty nr 3 skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenia przepisu prawa materialnego, a to art. 41 ust. 2 pkt 5 u.o.P., a także zarzuty naruszenia przepisów postępowania, mimo ich wadliwej konstrukcji.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę. Z kolei na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżony rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z 24 sierpnia 2023 r.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1p.p.s.a. i art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI