III OSK 281/23

III OSK 281/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 76 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 106 § 3i § 5, art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 85
art. 326 ust. 1 pkt 2 i 4
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Szkoły Doktorskiej [...] Uniwersytetu [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 172/22 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Szkoły Doktorskiej [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rekrutacyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 172/22, po rozpoznaniu skargi M. K. (dalej jako skarżący), uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Szkoły Doktorskiej [...] Uniwersytetu [...] (dalej jako Dyrektor SDNS) z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] i poprzedzającą decyzję tego organu z dnia [...] września 2021 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie przyjęcia skarżącego do Szkoły Doktorskiej [...] Uniwersytetu [...] w ramach dyscypliny nauki prawne oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że z art. 326 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2020 r. poz. 85 z późn. zm.) zwanej dalej P.s.w.n., wynika zasada potwierdzania wykształcenia na poziomie studiów II stopnia w Polsce dyplomem ukończenia studiów drugiego stopnia wydanym przez uprawnioną uczelnię działającą w systemie szkolnictwa wyższego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) lub Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Przy tym - o ile dyplom potwierdzający ukończenie studiów za granicą daje prawo do ubiegania się o nadanie stopnia doktora w państwie, w którego systemie szkolnictwa wyższego działa uczelnia – stanowi on także podstawę do tego w Polsce (art. 326 ust. 2 pkt 2 P.s.w.n.). W przedmiotowej sprawie spór sprowadza się do tego, czy prawidłowo oceniono przedłożony przez skarżącego dyplom jako uprawniający bądź nie - do przyjęcia do Szkoły Doktorskiej - potwierdzający ukończenie studiów drugiego stopnia w Wielkiej Brytanii bądź inny dokument, uprawniający do uzyskania stopnia doktora - wedle reguł na terenie Wielkiej Brytanii. Zdaniem skarżącego posiadany przez niego tytuł "Bachelor of Civil Law" (dalej jako BCL) spełnia wymóg, o którym mowa w art. 200 ust. 1 P.s.w.n., a zatem jest równoważny tytułowi zawodowemu magistra, który uprawnia do ubiegania się o nadanie stopnia doktora. Z kolei w ocenie organu żaden z przedstawionych przez skarżącego dokumentów nie potwierdza posiadania w Polsce wykształcenia na poziomie studiów drugiego stopnia i nie uprawnia do ubiegania się o nadanie stopnia doktora w trybie art. 326 P.s.w.n. Podkreślono, że z uwagi na niemożność jednoznacznej oceny dokumentu przedłożonego przez skarżącego, rozstrzygnięcia w sprawie oparto o informacje specjalne, uzyskane w wyspecjalizowanej w danym zakresie jednostki - Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (dalej jako NAWA), co było uzasadnione treścią art. 326 ust. 4 P.s.w.n. W dniu 27 września 2021 r. koordynator rekrutacji otrzymał odpowiedź za pośrednictwem poczty elektronicznej od pracownika Biura Uznawalności Wykształcenia NAWA, z którego wynikało, iż dokument wydany w 2020 roku przez Uczelnię, zaświadczający o nadaniu tytułu BCL potwierdza ukończenie w Wielkiej Brytanii rocznych studiów, dedykowanych osobom, które ukończyły studia pierwszego stopnia na kierunkach prawniczych z bardzo dobrym wynikiem i chcą pogłębić swoją wiedzę; dokument ten sklasyfikowany jest na poziomie 7 FHEQ, podobnie jak kilka innych dokumentów o wykształceniu; dokumentem potwierdzającym ukończenie w Wielkiej Brytanii studiów drugiego stopnia jest jednak dyplom "Master" z poziomu 7 FHEQ.
Analizując materiał zgromadzony w aktach postępowania Sąd uznał, iż uchybiono w sprawie przepisom postępowania co do obowiązku właściwego wyjaśnienia sprawy, co z kolei mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji. Zaakcentowano, że decyzje Dyrektora SDNS zapadły wyłącznie w oparciu o uprzednie stanowisko NAWA. Jednak z treści regulacji normatywnych nie wynika, aby wyrażana przez daną instytucje opinia miała charakter wiążący dla orzekającego w danej sprawie organu uczelni, co trafnie odnotowano w skardze. W rozpoznawanej sprawie, gdzie na etapie wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący kwestionował stanowisko NAWA, rolą organu uczelni było merytoryczne odniesienie się do zarzutów, w szczególności ocena przedłożonego przez stronę nowego dokumentu - zaświadczenia z Wydziału Prawa Uczelni. Wobec podniesionych wątpliwości zasadna była także konfrontacja twierdzeń skarżącego z innymi źródłami wiedzy bądź ponowne zasięgnięcie opinii wyspecjalizowanej w danej sprawie instytucji, tak aby wszelkie wątpliwości wyjaśnić zgodnie z powinnością rozpoznania sprawy z uwzględnieniem interesu publicznego a także słusznego interesu strony (tak: art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a.), co winno znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia (tak: art. 107 § 3 w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a.). Powinności tej nie uczyniono zadość. Z treści uzasadnienia zaskarżonego aktu ani też z zawartości akt nie wynika, aby organ czynił ówcześnie inne - dodatkowe ustalenia, co do statusu wyksztalcenia jaki ma skarżący w świetle art. 326 P.s.w.n. wobec uzyskania tytułu BCL na Uczelni. Uchybienie powinności wnikliwego wyjaśnienia sprawy w tym zakresie może mieć także istotne znaczenie dla wyniku sprawy, zwłaszcza w kontekście informacji przedłożonych przez skarżącego w toku postępowania przed Sądem Wojewódzkim. Z przedłożonych dokumentów (kopii informacji przekazanej do Dyrektora SDNS przez kierownika zespołu informacji o dyplomach zagranicznych Biura Uznawalności Wykształcenia NAWA wiadomością z dnia 25 marca 2022 r.; kopii informacji Dyrektora NAWA o certyfikacie BCL z dnia 22 marca 2022 r., podpisanej przez Dyrektora Biura Uznawalności Wykształcenia NAWA; z przedłożonego w trakcie rozprawy tłumaczenia na język polski zaświadczenia, wydanego 8 października 2021 r. przez Wydział Prawa Uczelni) można wnosić, że NAWA zmieniła stanowisko w kwestii oceny skutków uzyskania przez skarżącego tytułu BCL na Uczelni - w kontekście możliwości uzyskania stopnia doktora na uczelni polskiej. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Konieczna jest uprzednia pełna ocena sprawy przez organ w kontekście zarzutów wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy jak i wobec nowego stanowiska NAWA. Jednocześnie za przedwczesne oceniono zajęcie stanowiska w kwestii zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Dyrektor SDNS, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) zwanej dalej P.p.s.a. w związku z art. 76 § 1 i 3 K.p.a. w związku z art. 326 ust. 4 P.s.w.n. przez przyjęcie, że informacja Dyrektora NAWA udzielona przez pracownika Biura Uznawalności Wykształcenia NAWA w dniu 27 września 2021 r. nie stanowi dokumentu urzędowego, lecz opinię zawierającą informację specjalną wydaną przez wyspecjalizowaną w tym zakresie jednostkę, podczas gdy wskazana informacja nie jest opinią biegłego czy biegłych posiadających wiadomości specjalne, o której mowa w art. 84 K.p.a., ani dowodem nienazwanym dopuszczalnym na mocy art. 75 § 1 K.p.a., lecz w świetle art. 326 ust. 4 P.s.w.n. stanowi dokument urzędowy stanowiący zgodnie z art. 76 § 1 K.p.a. dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, wobec czego Dyrektor SDNS zobowiązany jest przyjąć wynikający z niego stan faktyczny, o ile odmienny nie zostanie wykazany kontrdowodem zgodnie z art. 76 § 3 K.p.a., co w sprawie do dnia wydania zaskarżonej decyzji z dnia 22 listopada 2021 r. nie miało miejsca;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 80 K.p.a. przez zakwestionowanie prawa Dyrektora SDNS do swobodnej oceny dowodów, mimo że ustalenia faktyczne przyjęte przez organ w zaskarżonej decyzji z dnia 22 listopada 2021 r. i decyzji z dnia 30 września 2021 r. nie były dowolne, arbitralne, przeczące regułom logiki, zweryfikowanym prawom naukowym czy przeprowadzonym już w danej sprawie dowodom istniejącym w dniu wydania zaskarżonej decyzji z dnia 22 listopada 2021 r.;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. oraz art. 133 § 1 P.p.s.a. przez uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej z podaniem jako istotnej przyczyny uchybienia powinności wnikliwego wyjaśnienia sprawy, stwierdzonego na podstawie przedłożonych dokumentów "w toku postępowania przed Sądem przez Absolwenta" w postaci dwóch informacji Dyrektora NAWA z 22 i 25 marca 2022 r., podczas gdy:
a) Sąd pierwszej instancji nie wskazał w uzasadnieniu wyroku - jak powinien zgodnie z art. 141 § 4 w związku z art. 106 § 3 P.p.s.a. - dlaczego przeprowadzenie dowodu z dwóch informacji Dyrektora NAWA z 22 i 25 marca 2022 r. uznał za "niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości", jak też nie wskazał, jakie to wątpliwości powziął;
b) dokumenty przedstawione w toku postępowania sądowoadministracyjnego przez stronę przeciwną zostały sformułowane dnia 22 i 25 marca 2022 r. przez NAWA, zatem nie istniały i nie mogły być uwzględnione w dniu wydawania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, zaś odnoszą się do okresu i stanu po dniu wydania zaskarżonej decyzji, w której stan faktyczny określał dla Dyrektora SDNS dokument NAWA z dnia 27 września 2021 r., w związku z czym przeprowadzenie dowodów z nich nie mogło doprowadzić ex tunc do ustalenia faktów mających dla sprawy w dniu wydawania wymienionych decyzji istotne znaczenie, a tym samym Sąd pierwszej instancji uchybił art. 106 § 5 P.p.s.a w związku z art. 227 K.p.c.
W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych.
W piśmie z dnia 17 kwietnia 2024 r. skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała.
Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżony wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że sama skarga kasacyjna nie została sporządzona poprawnie. Zgodnie z powołanym już art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną należy oprzeć albo na zarzucie (zarzutach) naruszenia prawa materialnego albo przepisów postępowania. Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie czyni zarzut naruszenia przez wojewódzki sąd administracyjny w zaskarżonym wyroku przepisów prawa materialnego, to wówczas należy w takiej skardze doprecyzować, czy naruszenie prawa materialnego polegało na dokonaniu błędnej wykładni czy też niewłaściwego zastosowania takich przepisów. Jeżeli zaś zarzut skargi kasacyjnej obejmowałby naruszenie przez sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, to wówczas strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek wykazywania, czy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Tego w skardze kasacyjnej brakuje. Tym niemniej w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny dokonując analizy uzasadnienia skargi kasacyjnej mógł samodzielnie zidentyfikować zarzuty naruszenia prawa przez Sąd pierwszej instancji, a tym samym kierując się konstytucyjną zasadą zapewnienia stronie prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) rozpoznał w tej sprawie tak wniesioną skargę kasacyjną, ponieważ na podstawie jej treści można jednoznacznie ustalić, jakie naruszenia prawa podnosi autor tej skargi.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39). Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może skutecznie strona skarżąca kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd (por. wyrok NSA z 7 marca 2023 r. sygn. akt II GSK 1329/19). Jeśli w uzasadnieniu orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego znajduje się ocena ustaleń stanu faktycznego dokonana na podstawie akt, to nawet w sytuacji, gdy jest ona odmienna od oceny prezentowanej przez stronę, nie można zasadnie twierdzić, że doszło do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.
Zaskarżony wyrok zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 141 § 4 P.p.s.a. Ponadto nie można dostrzec niespójności w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i to pomimo nawet tego, że w zakresie jednego zarzutu skargi kasacyjnej uzasadnienie tego wyroku nie odpowiada prawu.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 80 K.p.a. przez zakwestionowanie prawa Dyrektora SDNS do swobodnej oceny dowodów, a ustalenia faktyczne przyjęte w wydanych w tej sprawie decyzjach nie były dowolne, arbitralne, przeczące regułom logiki i dowodom istniejącym w dniu wydania zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2021 r.
Art. 80 K.p.a. nakazuje, aby w toku postępowania administracyjnego organ administracji publicznej ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Takiej oceny w tej sprawie zabrakło. Jak bowiem wynika z akt sprawy, w toku postępowania prowadzonego po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, M. K. przedłożył do akt sprawy pismo z dnia 8 października 2021 r. wystawione przez dyrektora akademickiego Wydziału Prawa Uniwersytetu [...] wyjaśniające poziom wykształcenia uzyskany przez tę osobę na podstawie dyplomu "Bachelor of Civil Law" (akta administracyjne, karta nr 147). Pismo to w istotnym zakresie wyjaśniało poziom wykształcenia uniwersyteckiego M. K. potwierdzony dyplomem BCL. Tym samym brak przekazania tego pisma do Biura Uznawalności Wykształcenia Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej oraz jakikolwiek brak uwzględnienia tego pisma przez Dyrektora SDNS w decyzji z dnia [...] listopada 2021 r. stanowił naruszenie art. 80 K.p.a. Organ nie dokonał bowiem oceny posiadanego przez kandydata do szkoły doktorskiej poziomu wykształcenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Nie wyjaśniono przy tym, dlaczego dyplom BCL Uniwersytetu [...] potwierdzający poziom wykształcenia 7 Europejskich Ram Kwalifikacji nie może zostać uznany za spełniający wymóg uzyskania wykształcenia na tym samym poziomie (7 poziomie) Polskich Ram Kwalifikacji.
Powyższe prowadzi do stwierdzenia, że trafnie Sąd pierwszej instancji uchylił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. zaskarżoną w tej sprawie decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu jako wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w tym także art. 80 K.p.a.
W związku z powyższym nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego poprzez wadliwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i uchylenie w sprawie decyzji wydanych z naruszeniem art. 76 § 1 § 3 K.p.a. w związku z art. 326 ust. 4 P.s.w.n.
Zgodne z art. 326 ust. 4 P.s.w.n. Dyrektor Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej udziela, na wniosek zainteresowanego podmiotu, pisemnej informacji o dyplomie wydanym przez zagraniczną uczelnię, o poziomie studiów i statusie uczelni.
Taka informacja została w tej sprawie wydana w dniu 27 września 2021 r. i zawiera ona wskazanie, że dyplom BCL Uniwersytetu [...] jest sklasyfikowany na poziomie 7 FHEQ, tj. na tym samym poziomie co dyplomy "Master". Jednocześnie pismo to zawiera wyjaśnienie, że nawet brak uznania, że osoba posiadająca dyplom "Bachelor of Civil Law" Uniwersytetu [...] ma wykształcenie na poziomie ukończenia studiów drugiego stopnia nie stanowi definitywnie przeszkody przed przyjęciem do szkoły doktorskiej.
W orzecznictwie podnosi się, że pisma wydawane na podstawie art. 326 ust. 4 P.s.w.n. dotyczą tylko tych informacji, do których przepis ten się odnosi, tj. o dyplomie wydanym przez zagraniczną uczelnię, poziomie studiów i statusie uczelni. Kwestia równoważności dyplomów lub wykształcenia pozostaje poza zakresem tego przepisu, a więc i oceny Dyrektora Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (por. postanowienie NSA z 11 czerwca 2024 r. sygn. akt III OSK 1238/24).
Tym samym nawet przyjmując, że pismo to stanowi dokument w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. to i tak zawiera on wewnętrzną sprzeczność polegającą na stwierdzeniu, że uzyskanie identycznego poziomu wykształcenia (poziom 7 FHEQ) nie jest traktowane jako ten poziom wykształcenia. Po to zostały wprowadzone poziomy Ram Kwalifikacji, aby uznawać za równoważne określone poziomy wykształcenia. Nabiera to znaczenia w tej sprawie, ponieważ mimo niejasnej treści samego wyjaśnienia Dyrektora NAWA, to dodatkowo zostało w toku postępowania administracyjnego dołączone wyjaśnienie z Wydziału Prawa Uniwersytetu [...] potwierdzające uzyskanie przez M. K. wykształcenia na poziome 7 Europejskich Ram Kwalifikacji, a więc na poziomie pozwalającym na rozpoczęcie kształcenia w szkole doktorskiej.
Niewątpliwie zgodnie z art. 76 § 1 K.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Jeżeli jednak tak sporządzony dokument budzi uzasadnione wątpliwości co do jego treści (np. jest wewnętrznie niespójny) lub pozostaje w sprzeczności z innym dokumentem sporządzonym przez inny organ, to organ prowadzący postępowanie miał obowiązek podjąć dodatkowe czynności zmierzające do wyjaśnienia tych wątpliwości lub sprzeczności. Brak owego wyjaśnienia trafnie został uznany przez Sąd pierwszej instancji za istotną wadę prowadzonego w tej sprawie postępowania administracyjnego.
Jest natomiast częściowo zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 106 § 3 i § 5 P.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 P.p.s.a.
W tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. jako dowód tłumaczenie wyjaśnień sporządzonych w dniu 8 października 2021 r. przez dyrektora akademickiego Wydziału Prawa na Uniwersytecie [...]. Dokument ten znajdował się już w aktach administracyjnych, natomiast Sąd pierwszej instancji chcąc przeprowadzić dowód z dokumentu, prawidłowo zastosował ww. przepis.
Trafnie podnosi strona skarżąca kasacyjnie, że w jednym fragmencie uzasadnienia zaskarżonego wyroku (strona 9 uzasadnienia) Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Dyrektor NAWA zmienił stanowisko co do oceny poziomu wykształcenia wynikającego z uzyskania dyplomu "Bachelor of Civil Law" Uniwersytetu [...]. Pisma zawierające to zmienione stanowisko pochodzą z marca 2022 r., a więc zostały wydane już po zakończeniu postępowania administracyjnego w tej sprawie. Sąd pierwszej instancji nie mógł na ich podstawie dokonać kontroli zaskarżonej decyzji, a w szczególności bez ich dopuszczenia jako dowód w sprawie na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Stanowi to także naruszenie art. 133 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jego wydania. Aktami sprawy w rozumieniu tego przepisu są zarówno akta sądowe jak i przestawione sadowi akta administracyjne (M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wydanie 3, Warszawa 2015, s. 567-569). Naruszenie zasady określonej w tym przepisie może polegać także na wydaniu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy i nie dopuszczonych w sprawie na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z 22 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 1957/15).
Tym niemniej wada ta nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku w tej sprawie. Wystarczającym bowiem było uchylenie wydanych w sprawie decyzji w oparciu o brak należytej oceny zebranego w sprawie przez Dyrektora SDNS materiału dowodowego, a w szczególności brak przeprowadzenia jakiegokolwiek dowodu z wyjaśnień dyrektora akademickiego Wydziału Prawa Uniwersytetu [...] z 8 października 2021 r., który to dokument zalegał w aktach administracyjnych oraz brak rozstrzygnięcia wątpliwości zawartych w piśmie Dyrektora NAWA z dnia 27 września 2021 r. Powołanie się przez Sąd pierwszej instancji - i to skrótowo - na stanowiska Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej zawarte w pismach z marca 2022 r. nie stanowiło w okolicznościach tej sprawy podstawowej przesłanki do uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej jej decyzji.
Zgodnie z art. 184 P.ps.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną nie tylko wtedy, gdy nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, ale także wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W tej sprawie zaskarżony wyrok zawiera częściowo błędne uzasadnienie, ale sam wyrok odpowiada prawu.
Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do zasądzenia w tej sprawie zwrotu kosztów postępowania na rzecz M. K. Zwrot kosztów postępowania kasacyjnego związany ze sporządzeniem i wniesieniem odpowiedzi na skargę kasacyjną dotyczy wyłącznie przypadku, w którym tego rodzaju pismo sporządził profesjonalny pełnomocnik (adwokat, radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy – art. 175 P.p.s.a.) oraz wniósł je w terminie 14 dni od doręczenia skargi kasacyjnej (art. 179 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie odpowiedź na skargę kasacyjną sporządził osobiście skarżący, zatem pismo to nie mogło stanowić podstawy do zwrotu na jego rzecz od skarżącego kasacyjnie organu kosztów postępowania kasacyjnego. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w uchwale składu 7 sędziów NSA z 19 listopada 2012 r. sygn. II FPS 4/12, opubl. w ONSAiWSA 2013/3, poz. 38, w której uznano, że art. 204 i art. 205 § 2-4 P.p.s.a. w związku z art. 207 § 1 P.p.s.a. wraz z właściwymi przepisami odrębnymi, do których odsyła art. 205 § 2 i § 3 P.p.s.a. stanowią podstawę zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną.