III OSK 2809/24

Naczelny Sąd Administracyjny2026-03-11
NSAAdministracyjneWysokansa
stypendium socjalneprawo o szkolnictwie wyższymNSAlimit semestrówświadczenia dla studentówinterpretacja przepisówpostępowanie administracyjnestatus studenta

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę na decyzję o odmowie przyznania stypendium socjalnego, uznając, że okres studiów przekroczył dopuszczalny limit.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania stypendium socjalnego studentowi A.B. przez Rektora Uniwersytetu Warszawskiego. WSA uchylił decyzję Rektora, uznając, że okres studiów nie powinien być liczony wstecz na podstawie przepisów sprzed nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że limit 12 semestrów na pobieranie świadczeń jest bezwzględny i obejmuje okresy studiów sprzed nowelizacji, nawet jeśli świadczenia nie były pobierane. W konsekwencji NSA oddalił skargę studenta.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Rektora Uniwersytetu Warszawskiego odmawiającą przyznania stypendium socjalnego studentowi A.B. Sąd pierwszej instancji uznał, że okres studiów, w którym studentowi przysługiwała jedynie możliwość ubiegania się o świadczenie na podstawie przepisów sprzed nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, nie powinien być wliczany do limitu 12 semestrów, jeśli świadczenia nie były faktycznie pobierane. Sąd argumentował, że wliczanie takich okresów naruszałoby zasadę równości i niedziałania prawa wstecz. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Rektora, uchylił wyrok WSA. NSA uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej są zasadne. Sąd podkreślił, że nowelizacja ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 2021 roku wprowadziła bezwzględny limit 12 semestrów na pobieranie świadczeń, niezależnie od ich faktycznego pobierania. NSA stwierdził, że okresy studiów sprzed nowelizacji, nawet jeśli świadczenia nie były pobierane, powinny być wliczane do tego limitu. Sąd uznał również, że istotą sporu było przyznanie stypendium socjalnego, a nie rektora, i że organ prawidłowo odstąpił od badania pozostałych przesłanek, gdy limit semestrów został wyczerpany. NSA potwierdził również, że student A.B. posiadał nieprzerwany status studenta od 2014 roku. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę studenta, zasądzając od niego koszty postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, okresy te powinny być wliczane do limitu 12 semestrów, ponieważ nowelizacja ustawy wprowadziła bezwzględny limit niezależny od faktycznego pobierania świadczeń.

Uzasadnienie

NSA uznał, że sformułowanie 'bez względu na ich pobieranie przez studenta' w art. 93 ust. 4 P.s.w.n. po nowelizacji oznacza, że prawo do świadczenia jest związane z okresem studiowania, a nie tylko z faktycznym pobieraniem świadczenia. Wliczanie okresów sprzed nowelizacji, nawet bez pobierania świadczeń, jest zgodne z nowym brzmieniem przepisu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

P.s.w.n. art. 86 § ust.1 pkt 1-4

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Przepisy dotyczące świadczeń dla studentów, w tym stypendium socjalnego.

P.s.w.n. art. 359 § ust.1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Przepisy dotyczące świadczeń dla studentów.

P.s.w.n. art. 93 § ust.2 i 4

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Określa łączny okres, przez który przysługują świadczenia, niezależnie od ich pobierania.

P.s.w.n. art. 93 § ust.4

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Określa limit 12 semestrów na pobieranie świadczeń, bez względu na ich pobieranie przez studenta.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji przez WSA.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia wyroku przez NSA.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi przez NSA.

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi przez NSA.

Pomocnicze

P.s.w.n. art. 108

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Przesłanki skreślenia studenta z listy studentów.

P.s.w.n. art. 66

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Definicja roku akademickiego i semestrów.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku WSA.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada odpowiedzialności za wynik postępowania w zakresie kosztów.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada odpowiedzialności za wynik postępowania w zakresie kosztów.

k.p.a. art. 138 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania organu wnikliwie i zgodnie z prawem.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Limit 12 semestrów na pobieranie świadczeń jest bezwzględny i obejmuje okresy studiów sprzed nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, nawet jeśli świadczenia nie były pobierane. Istotą sporu było przyznanie stypendium socjalnego, a nie rektora, co uzasadniało odstąpienie od badania pozostałych przesłanek przy braku prawa do świadczenia z powodu wyczerpania limitu semestrów. Student posiadał nieprzerwany status studenta od 2014 roku na skutek wyroku WSA uchylającego decyzję o skreśleniu.

Odrzucone argumenty

WSA błędnie zinterpretował art. 93 ust. 4 P.s.w.n., uznając, że okresy studiów sprzed nowelizacji, w których świadczenia nie były pobierane, nie powinny być wliczane do limitu semestrów. WSA błędnie uznał naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez organ, nieprawidłowo oceniając istotę sporu i potrzebę dalszego postępowania dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

łączny okres, przez który przysługują świadczenia [...] wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta Nie sposób zrównać tym samym znaczenia wyrażenia 'świadczenie przysługuje' [...] z wyrażeniem 'przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenie'.

Skład orzekający

Hanna Knysiak - Sudyka

sprawozdawca

Przemysław Szustakiewicz

przewodniczący

Rafał Stasikowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja limitu semestrów na pobieranie świadczeń dla studentów w świetle nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce."

Ograniczenia: Dotyczy studentów studiujących na podstawie przepisów sprzed i po nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 2021 roku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego dla studentów tematu stypendiów i limitów czasowych, a interpretacja przepisów przez NSA ma istotne znaczenie praktyczne.

NSA: Limit 12 semestrów na stypendium jest bezwzględny – liczą się studia, nie pobieranie świadczeń.

Dane finansowe

WPS: 240 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2809/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka /sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Rafał Stasikowski
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2157/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-05-10
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art.188, art.151.art.193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2024 poz 1571
art.86 ust.1 pkt 1-4, art.359 ust.1, art.93 ust.2 i 4
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rektora Uniwersytetu Warszawskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 2157/23 w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Rektora Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 29 czerwca 2023 r. znak: BPM-SS/S/372/2023 w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od A.B. na rzecz Rektora Uniwersytetu Warszawskiego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 maja 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 2157/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.B. na decyzję Rektora Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 29 czerwca 2023 r. znak: BPM-SS/S/372/2023 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 19 stycznia 2023 r. nr 440589.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 18 listopada 2022 r. A.B. (dalej: "skarżący") wystąpił o przyznanie świadczenia w postaci stypendium socjalnego na semestr zimowy roku akademickiego 2022/2023. We wniosku podał, że ze względu na zdrowotne uwarunkowania od dłuższego czasu pozostaje bez pracy – jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny bez prawa do zasiłku.
Rektor Uniwersytetu Warszawskiego (dalej: "Rektor") decyzją z dnia 19 stycznia 2023 r. nr 440589 odmówił skarżącemu przyznania stypendium socjalnego na semestr zimowy roku akademickiego 2022/2023.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Rektor decyzją z dnia 29 czerwca 2023 r. znak: BPM-SS/S/372/2023 - działając na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 86 ust. 1 pkt 1 i ust 2 oraz art. 93 ust. 4-7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, zwana dalej: "P.s.w.n.") - utrzymał w mocy decyzję Rektora z dnia 19 stycznia 2023 r.
A.B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zaskarżył w całości decyzję Rektora z 29 czerwca 2023 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora z 19 stycznia 2023 r. Skarżący wniósł o zmianę w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Rektora wraz z orzeczeniem o uprawnieniu do stypendium i z wyrównaniem za dotychczasowy okres. Jednocześnie zastrzegł, że w wypadku, gdyby żądanie wyrażone wyżej nie mogło zostać uwzględnione, wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Rektora i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznanie organowi administracji publicznej. Ponadto wniósł o:
- dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci zestawienia operacji na rachunku bankowym UW przedstawiającego przelewy między tymże rachunkiem a rachunkiem bankowym skarżącego na okoliczność pobierania stypendium przez okres niespełna 2 semestrów oraz braku podstawy faktycznej dla odmowy przyznania stypendium w postaci przekroczenia okresu 12 semestrów;
- zobowiązanie Rektora do przedstawienia wydruków wszystkich zapisów dotyczących skarżącego z systemu teleinformatycznego USOS wraz z historią nanoszenia zmian;
- zobowiązanie Rektora do przedstawienia list studentów UW w okresie 2015-2022;
- udzielenie pomocy prawnej przez zwolnienie od wpisu sądowego w całości z racji na fakt, że nie jest w stanie ponieść tego wydatku bez uszczerbku niezbędnego dla utrzymania jego i jego rodziny.
W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, oddalenie wniosków dowodowych skarżącego zawartych w skardze, przeprowadzenie dowodu z decyzji Rektora z dnia 22 maja 2023 r., sygn. BOK-4414-NS-15/2023, rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie na rzecz Rektora kosztów postępowania, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga była zasadna i zasługiwała na uwzględnienie, choć także z innych przyczyn, niż wskazane w skardze.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w brzmieniu obowiązującym od dnia 18 grudnia 2021 r. nadanym ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 2232).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaznaczył, że brak jest podstaw do wliczania do okresu przysługiwania studentom świadczeń, o jakich mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 P.s.w.n., okresów, w których przysługiwała jedynie możliwość ubiegania się o świadczenie na podstawie przepisów uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, jeżeli te świadczenia nie były przez studenta pobierane.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji zaliczanie okresów przysługiwania jedynie możliwości ubiegania się o świadczenie na podstawie wcześniej obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, w sytuacji nieistnienia takiego samego ograniczenia czasowego ich przysługiwania, jak w obecnie obowiązującej ustawie; do okresu, od którego uzależniona jest utrata prawa do świadczeń przyznawanych na podstawie P.s.w.n., prowadziłoby przede wszystkim do naruszenia zasady równości, gdyż stawiałaby w gorszej sytuacji osoby, które nie pobierały świadczeń, a nawet się o te świadczenia nie ubiegały, nie mogąc przypuszczać, że w przyszłości zostanie wprowadzone ograniczenie czasowe, od sytuacji osób, które podjęły studia po 2021 r. i mając wiedzę o wprowadzonych ograniczeniach czasowych przysługiwania świadczeń, mają możliwość podjęcia świadomej decyzji, czy o te świadczenia się ubiegać. Ponadto naruszona zostałaby zasada niedziałania prawa wstecz, albowiem zaliczanie okresów przysługiwania jedynie możliwości ubiegania się o świadczenie na podstawie wcześniej obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, która tego rodzaju ograniczeń czasowych nie wprowadzała, przesądzałyby o bieżącym prawie do świadczeń na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów. Nie sposób zrównać tym samym znaczenia wyrażenia "świadczenie przysługuje", o którym mowa w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, z wyrażeniem "przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenie".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w rozpoznawanej sprawie Rektor, badając zaistnienie przesłanek przyznania stypendium rektora, wliczył cały okres studiowania przez skarżącego. Nie ustalił jednak, przez ile semestrów pod rządami ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym skarżącemu przysługiwała jedynie możliwość ubiegania się o świadczenie, świadczenia nie były jednak przez studenta pobierane z uwagi na skreślenie z listy studentów. Konsekwencją błędnej wykładni art. 93 ust. 4 P.s.w.n. była odmowa przyznania skarżącemu stypendium rektora tylko z tego powodu, że posiada status studenta przez czas dłuższy, niż wynoszą okresy wskazane w art. 93 ust. 4 P.s.w.n. Ponadto – zdaniem WSA - organ dopuścił się także naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) poprzez niezebranie dowodów umożliwiających ocenę możliwości otrzymania przez skarżącego stypendium rektora i wadliwe, niepełne ustalenia faktyczne co do spełnienia warunków otrzymania tego świadczenia. Te bowiem pozostają w ścisłym związku ze sposobem rozumienia normy materialnoprawnej. Oczywistym jest, że sposób rozumienia prawa materialnego determinuje zakres postępowania dowodowego i wyjaśniającego w sprawie. W niniejszej sprawie w konsekwencji błędu interpretacyjnego organy administrujące zaniechały realizacji ciążących na nich obowiązków. Nadto skarżący konsekwentnie podkreśla w postępowaniu administracyjnym przed organami – że w okresie lat akademickich [...] nie miał statusu studenta – gdyż ostateczną decyzją Rektora z dnia 4 stycznia 2016r. został skreślony z listy studentów, zaś decyzją tegoż organu z dnia 22 maja 2023 r. stwierdzono nieważność decyzji o skreśleniu A.B. z listy studentów.
Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję Rektora z dnia 29 czerwca 2023 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora z dnia 19 stycznia 2023 r. nr 440589.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Rektor Uniwersytetu Warszawskiego, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:
1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 93 ust. 4 P.s.w.n. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że brak jest podstaw do wliczania do okresu przysługiwania studentom świadczeń, o jakich mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 P.s.w.n., okresów, w których przysługiwała jedynie możliwość ubiegania się o świadczenie na podstawie przepisów uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, jeżeli te świadczenia nie były przez studenta pobierane, w sytuacji, gdy wykładnia art. 93 ust. "p.s.w.in. powinna polegać na przyjęciu, że okres, o którym mowa w art. 93 ust. 4 P.s.w.n., oblicza się dla semestrów rozpoczętych na studiach kiedykolwiek, tj. zarówno w trakcie obowiązywania P.s.w.n, jak i na gruncie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, czy wcześniejszych aktów prawnych;
2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. przez uchylenie zaskarżonej decyzji organu z dnia 29 czerwca 2023 r. (BPM-SS/S/372/2023) i decyzji ją poprzedzającej z dnia 19 stycznia 2023 r. (nr 440589) przez dokonanie błędnych ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego, które były następnie podstawą zastosowania przez Sąd norm prawa materialnego, i w związku z tym przyjęcie, że:
a) istotą sporu jest zasadność odmowy przyznania Panu A.B. stypendium rektora na rok 2022/2023, w sytuacji, gdy istotą sporu jest odmowa przyznania Panu A.B. stypendium socjalnego na co wskazuje decyzja organu z dnia 29 czerwca 2023 r. (BPM-SS/S/372/2023) i decyzja ją poprzedzająca z dnia 19 stycznia 2023 r. (nr 440589) oraz akta sprawy administracyjnej,
b) organy dopuściły się także naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) poprzez niezebranie dowodów umożliwiających ocenę możliwości otrzymania przez Pana A.B. stypendium rektora i wadliwe, niepełne ustalenia faktyczne, co do spełnienia warunków otrzymania tego świadczenia w związku z wystąpieniem przekroczenia okresu uprawnień do pobierania stypendium socjalnego wynikającego z art. 93 ust. 4 P.s.w.n.., w sytuacji, gdy organ odstąpił od badania przesłanek dla przyznania stypendium socjalnego, tj. sytuacji materialnej Pana A.B. oraz wysokości dochodu na osobę w rodzinie, ze względu na to, że stypendium socjalne nie mogło zostać przyznane Panu A.B., bowiem stosownie do art. 93 ust. 4 P.s.w.n. student nie posiadał w semestrze zimowym roku akademickiego 2022/2023 prawa do stypendium socjalnego, bowiem okres 12 semestrów upłynął 30 września 2020 r.,
c) decyzja Rektora Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 22 maja 2023 r., sygn. BOK-4414-NS-15/2023, o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownik jednostki dydaktycznej - Prodziekan ds. studenckich Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 28 października 2022 r. uchylająca decyzję o skreśleniu Pana A.B. z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia etapu studiów w określonym terminie (191/WD113/2022/23) była decyzją stwierdzającą nieważność skreślenia Pana A.B. z listy studentów, w sytuacji, gdy decyzja Rektora z dnia 22 maja 2023 r., sygn. BOK-4414-NS-15/2023, była decyzją stwierdzającą nieważność decyzji o uchyleniu skreślenia Pana A.B. z listy studentów, a tym samym student posiadał nieprzerwanie od 1 października 2014 r. status studenta, gdyż skutek skreślenia studenta z listy studentów został usunięty wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2016 r. (II SA/Wa 562/16);
3) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., przez nie wyjaśnienie treści przedostatniego akapitu uzasadnienia zaskarżonego wyroku w brzmieniu "Powyższą konstatację wzmacnia także okoliczność, że — jak Skarżący konsekwentnie podkreśla w postępowania administracyjnym przez organami - w okresie lat akademickich [...] nie miał statusu studenta - gdyż ostateczną decyzją Rektora z dnia 4 stycznia 2016 r. został skreślony z listy studentów, zaś decyzją tegoż Organu z dnia 22 maja 2023 r. stwierdzono nieważność decyzji o skreśleniu A.B. z listy studentów.", ponieważ nie jest jasne, co wynika z przywołanej treści uzasadnienia wyroku, w sytuacji, gdy stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej usuwa decyzję z porządku prawnego ze skutkiem ex tunc, co oznacza, że wraz z tą decyzją z mocy prawa upadają wynikające z niej skutki prawne (uprawnienia bądź obowiązki), zaś decyzja administracyjna nieważna [decyzja organu z dnia 4 stycznia 2016 r. o skreśleniu pana A.B. z listy studentów] nie mogła wywołać skutku skreślenia Pana A.B. z listy studentów, a tym samym student posiadał status studenta nieprzerwanie od 1 października 2014 r. gdyż skutek skreślenia studenta z listy studentów został usunięty wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2016 r. (II SA/Wa 562/16).
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, a także oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną A.B. wniósł o jej oddalenie oraz przyznanie pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, a skarżący A.B. nie zażądał jej przeprowadzenia.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skarga kasacyjna w niniejszej sprawie podlegała rozpoznaniu w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Należy zatem wskazać konkretne przepisy prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd i zamieścić uzasadnienie podstawy kasacyjnej, czyli uzasadnić uchybienia zarzucane sądowi. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. W niniejszej sprawie postawione zarzuty nie zostały powiązane z konkretnymi podstawami kasacyjnymi wymienionymi w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Analiza postawionych zarzutów prowadzi jednak do wniosku, że obejmują one zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 93 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1571; dalej jako: "P.s.w.n.") koniecznym jest wskazanie na stan prawny obowiązujący przed nowelizacją z 17 listopada 2021 r., jak i istotę dokonanej nowelizacji ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
Podstawy i tryb przyznawania stypendiów studentowi regulują przepisy art. 86 i następne ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Przepis art. 93 ust. 2 P.s.w.n. przed nowelizacją stanowił, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1: "1) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat". W wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 2232) nastąpiła zmiana treści przepisu. Aktualnie obowiązuje art. 93 ust. 2 P.s.w.n., zgodnie z którym "student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku". Z kolei w wyniku nowelizacji art. 93 ust. 4 otrzymał brzmienie, zgodnie z którym "łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:
1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów,
2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.".
W odniesieniu do studentów kierunku studiów jednolitych znajduje zastosowanie art. 93 ust. 5 P.s.w.n. po nowelizacji, który stanowi, że łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów.
Należy więc dostrzec, że ustawa nowelizująca dokonała radykalnej zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania uprawnień studentowi w zakresie świadczeń materialnych z art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 P.s.w.n. Na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmowano, że pod pojęciem "przysługiwania świadczenia" użytego w art. 93 ust. 2 ustawy sprzed nowelizacji należy rozumieć tylko taką sytuację, że w danym okresie dana osoba posiadała status studenta, ubiegała się o świadczenie i wobec spełnienia warunków jego otrzymania, dane świadczenie materialne faktycznie otrzymała. Oznacza to, że na gruncie poprzedniego stanu prawnego okres otrzymywania świadczeń przez studenta nie był powiązany z czasookresem studiów, a do ustalenia prawa do świadczenia badano czas faktycznego pobierania świadczenia. Limitowanie czasookresu świadczeń następowało przez czas ich pobierania. Nowelizacja ustawy doprowadziła do zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania świadczeń studentowi, uzależniając prawo do nich dodatkowo od czasookresu studiowania, co nastąpiło w sposób jednoznaczny na poziomie językowym przez zmianę treści art. 93 ust. 4 ustawy. Z przepisu tego wynika, że łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 P.s.w.n., wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:
1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów,
2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.
Sformułowanie "bez względu na ich pobieranie przez studenta" łączy zatem prawo do świadczenia także z okresem studiowania, a nie - jak uprzednio – z okresem korzystania przez studenta ze świadczenia. Błędne jest zatem stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż "brak jest podstaw do wliczania do okresu przysługiwania studentom świadczeń, o jakich mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 P.s.w.n. okresów, w których przysługiwała jedynie możliwość ubiegania się o świadczenie na podstawie przepisów uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, jeżeli te świadczenia nie były przez studenta pobierane", a zarzut skargi kasacyjnej jest zasadny.
Zasadny jest także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a., gdyż istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności przyznania skarżącemu stypendium socjalnego, a nie stypendium rektora dla najlepszych studentów. Organ nie miał obowiązku ustalania pozostałych przesłanek przyznania stypendium w sytuacji, gdy wyczerpana została możliwość jego przyznania z uwagi na długość okresu studiowania. Tym samym nie jest prawidłowe stanowisko Sądu pierwszej instancji co do naruszenia przez organ zasad prowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Trafne jest także stanowisko skarżącego kasacyjnie, iż skarżący od 1 października 2014 r. posiadał nieprzerwanie status studenta, a to skutkiem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 562/16, którym Sąd uchylił decyzję Rektora Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 4 stycznia 2016 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW z dnia 2 listopada 2015 r.
Zgodnie z art. 83 P.s.w.n. osoba przyjęta na studia rozpoczyna studia i nabywa prawa studenta z chwilą złożenia ślubowania. Utrata statusu studenta następuje z chwilą ukończenia studiów lub skreślenia z listy studentów ostateczną decyzją administracyjną, wydaną w oparciu o przesłanki sformułowane w art. 108 P.s.w.n.
Przepis art. 66 zd. 1 P.s.w.n. stanowi, że rok akademicki trwa od dnia 1 października do dnia 30 września i dzieli się na 2 semestry. Skarżący traci status studenta dopiero po upływie terminu do wniesienia odwołania od decyzji o skreśleniu go z listy studentów lub z chwilą zrzeczenia się prawa do wniesienia odwołania.
W kontekście powyższych rozważań zarzut skargi kasacyjnej jest uzasadniony.
Nie jest natomiast zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. możemy mieć do czynienia w sytuacji, w której uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego sporządzone zostało w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może zatem uzasadniać nieuwzględnie wszystkich zarzutów skargi czy nieodniesienie się przez Sąd do wszystkich kwestii podnoszonych przez stronę. To, że skarżący kasacyjnie nie jest przekonany o trafności rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku, szczególnie jeśli nie podziela jednej z konstatacji poczynionych przez sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym co do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, czy też oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która nie koresponduje z oczekiwaniami skarżącego kasacyjnie, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku. Polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu pierwszej instancji nie może czynić skutecznym zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Powyższe nie zmienia jednak ogólnej oceny zasadności pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.
Mając na uwadze, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania, na zasadzie art. 203 pkt 2 p.p.s.a., w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI