Orzeczenie · 2026-01-15

III OSK 2799/24

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-01-15

NSAAdministracyjnensa

straż granicznaekwiwalent za urlopurlop wypoczynkowyprawo pracyfunkcjonariuszekonstytucjaprawo administracyjneorzecznictwo

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Komendanta Głównego Straży Granicznej od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję odmawiającą funkcjonariuszowi A. G. wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Skarga kasacyjna opierała się na zarzucie błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 119a ustawy o Straży Granicznej, w kontekście zasad obliczania ekwiwalentu za urlop. Sąd kasacyjny, analizując stan prawny, wskazał na niezgodność § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2005 r. z Konstytucją RP, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego K 7/15. Podkreślono, że sądy administracyjne mają kompetencję do odmowy zastosowania przepisów rozporządzeń niezgodnych z ustawą lub Konstytucją. NSA stwierdził, że przepisy wprowadzające art. 119a ustawy o Straży Granicznej, w tym art. 9 ust. 2 ustawy nowelizującej, powinny być interpretowane w sposób zapewniający zgodność z Konstytucją i wyrokiem TK, co oznacza, że ekwiwalent powinien być obliczany w sposób zapewniający pełną rekompensatę za niewykorzystany urlop, zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów obowiązujących przed 6 listopada 2018 r. w zakresie, w jakim nie zostały one zastąpione przez nową regulację ustawową. W związku z tym, skarga kasacyjna organu została uznana za niezasadną i oddalona.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Zagadnienia prawne (3)

Czy przepisy rozporządzenia określające sposób obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy dla funkcjonariuszy Straży Granicznej, w zakresie w jakim ustalały wysokość ekwiwalentu za 1 dzień urlopu w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, były zgodne z Konstytucją RP i ustawą?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy te były niezgodne z Konstytucją RP (art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3) i ustawą, ponieważ nie zapewniały pełnej rekompensaty za niewykorzystany urlop.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że ekwiwalent pieniężny powinien odpowiadać wartości urlopu w naturze, a wskaźnik 1/30 miesięcznego uposażenia zaniżał należną kwotę, naruszając istotę prawa do płatnego urlopu gwarantowanego konstytucyjnie. Sądy mają prawo odmówić zastosowania przepisów rozporządzeń niezgodnych z Konstytucją.

Jak należy interpretować przepisy wprowadzające art. 119a ustawy o Straży Granicznej (dotyczące ekwiwalentu za urlop) w kontekście spraw dotyczących urlopów nabytych przed 6 listopada 2018 r. i czy zasady te są zgodne z Konstytucją?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przepisy te, interpretowane zgodnie z wyrokiem TK i zasadami prawa, pozwalają na prawidłowe obliczenie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, zapewniając zgodność z Konstytucją.

Uzasadnienie

NSA uznał, że ostatnie zdanie art. 9 ust. 2 ustawy nowelizującej, odwołujące się do 'zasad ustalania ekwiwalentu', nie oznacza stosowania wadliwego rozporządzenia, lecz ogólnych zasad prawa kształtujących prawo do urlopu i ekwiwalentu, które muszą być zgodne z Konstytucją. Nowa regulacja ustawowa jest zgodna z Konstytucją.

Czy organ administracji publicznej może odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia z powodu jego niezgodności z Konstytucją?

Odpowiedź sądu

Tak, sądy administracyjne są uprawnione do samodzielnego odmawiania zastosowania przepisu rozporządzenia, w stosunku do którego stwierdzają niezgodność z ustawą i Konstytucją RP.

Uzasadnienie

Wynika to z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi o podległości sędziów tylko Konstytucji i ustawom, oraz z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, który nakazuje bezpośrednie stosowanie przepisów Konstytucji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucono skargę

Oddalono skargę kasacyjną Komendanta Głównego Straży Granicznej.

Przepisy (18)

Główne

u.s.g. art. 118 § 1 pkt 2

Ustawa o Straży Granicznej

Określa uprawnienie funkcjonariusza zwolnionego ze służby do otrzymania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy.

u.s.g. art. 119a § 1

Ustawa o Straży Granicznej

Określa sposób obliczania ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia.

ustawa nowelizująca art. 9 § 2

Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych...

Norma intertemporalna dotycząca stosowania art. 119a ustawy o SG do spraw dotyczących urlopów od 6 listopada 2018 r. oraz zasady ustalania ekwiwalentu za okres przed tą datą.

rozporządzenie art. 2 § 2

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2005 r.

Określało sposób obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop w wymiarze 1/30 miesięcznego uposażenia. Stwierdzono jego niezgodność z Konstytucją i ustawą.

Konstytucja RP art. 66 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarantuje prawo do corocznego płatnego urlopu.

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Określa zasady ograniczania praw i wolności konstytucyjnych.

Pomocnicze

u.s.g. art. 118 § 4

Ustawa o Straży Granicznej

Stanowił podstawę do wydania rozporządzenia w sprawie ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystane urlopy.

ustawa nowelizująca art. 2 § pkt 34

Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych...

Dokonano uchylenia art. 118 ust. 4 ustawy o SG.

ustawa nowelizująca art. 2 § pkt 35

Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych...

Dodano art. 119a ustawy o SG.

ustawa nowelizująca art. 19 § 2

Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy...

Dotychczasowe przepisy wykonawcze zachowują moc do dnia wejścia w życie nowych przepisów, nie dłużej niż przez 12 miesięcy.

ustawa nowelizująca art. 26

Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy...

Ustawa wchodzi w życie z mocą od 1 lipca 2019 r.

Konstytucja RP art. 178 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom.

Konstytucja RP art. 8 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja jest najwyższym prawem i jej przepisy stosuje się bezpośrednio.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a