III OSK 2790/24

III OSK 2790/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska
Sławomir Wojciechowski /sprawozdawca/
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
II SA/Wa 2296/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-07-17
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 655
art. 226 pkt 10, 200 ust 1 pkt 1
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: sędzia NSA Ewa Kwiecińska sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 2296/23 w sprawie ze skargi P.S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 października 2023 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 2296/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na rozprawie, sprawy ze skargi P. S. (dalej także jako: "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na decyzję Ministra Obrony Narodowej (dalej jako: "Minister", "organ") z dnia 24 października 2023 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy: oddalił skargę.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia 24 października 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy własny rozkaz personalny z dnia 20 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy w związku z niewyznaczeniem na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji,
W uzasadnieniu decyzji Minister przywołał treść art. 226 pkt 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r. poz. 2305 ze zm.) w świetle którego żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji. Na podstawie zaś § 8 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. z 2023 r., poz. 433) wskazano, że zwolnienie nastąpi z dniem 31 lipca 2023 r. Minister nadmienił, że zwolnienie z przywołanej podstawy ma charakter obligatoryjny. Ustawodawca nie przyznał organowi możliwości wyboru sposobu ustalenia sytuacji kadrowej żołnierza, który nie został wyznaczony na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji. Dlatego też decyzja ta nie wymaga uzasadnienia z punktu widzenia uwzględniania słusznego interesu strony i interesu społecznego, w tym przypadku – potrzeb Sił Zbrojnych, zdefiniowanych w art. 2 pkt 22 lit. e ustawy - jako celowości zwolnienia ze służby wojskowej.
Jednocześnie, Minister wyjaśnił, że żołnierza zawodowego wyznacza się na stanowisko służbowe, w drodze decyzji, stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych, w zależności od wymogów i kwalifikacji określonych w Karcie Opisu Stanowiska Służbowego, posiadanej oceny w opinii służbowej oraz modelu przebiegu służby (art. 192 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny). Tym samym podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie wyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe leży w gestii właściwego organu wojskowego, który w ramach przyznanych mu kompetencji posiada wyłączne prawo do kształtowania polityki kadrowej, zgodnie z potrzebami Sił Zbrojnych. Nadto, pełnienie służby na określonym stanowisku nie jest uzależnione od istnienia wolnego stanowiska, lecz od potrzeb Sił Zbrojnych. O tym natomiast, czy istnieje potrzeba wyznaczenia określonej osoby na stanowisko służbowe decyduje nie żołnierz, lecz właściwy organ wojskowy biorąc pod uwagę kwalifikacje oraz doświadczenie wojskowe żołnierzy. O "realności" wyznaczenia decyduje zaś autonomicznie uprawniony organ – w ramach przyznanych mu prerogatyw. Ponadto, jeżeli właściwy organ, w czasie pozostawania żołnierza zawodowego w dyspozycji, dokonał analizy możliwości wyznaczenia oficera na inne stanowisko i w wyniku takiej analizy doszedł do wniosku, że brak jest możliwości zaproponowania innego stanowiska służbowego, to art. 226 pkt 10 ww. ustawy stanowi samodzielną podstawę zwolnienia ze służby.
Mając powyższe na względzie Minister stwierdził, że nie można mu zarzucić podjęcia rozstrzygnięcia dowolnego, arbitralnego, nie mającego oparcia w materiale dowodowym sprawy.
Zdaniem Ministra nawet gdyby hipotetycznie uznać, że doszło do ograniczenia uprawnienia strony – wynikającego z art. 10 k.p.a. to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia, które zaś wynikało z narzuconego przez ustawodawcę materialnego terminu zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek przebywania skarżącego w dyspozycji i nie wyznaczenie na inne stanowisko służbowe. Tym samym zarzut ten nie może odnieść zamierzonego skutku w sytuacji gdy skarżący nie wykazał, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło mu dokonanie konkretnych czynności procesowych mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Skargę na decyzję Ministra z dnia 24 października 2023 r. wniósł skarżący. Zaskarżonej decyzji w całości zarzucono naruszenie art. 10 , art. 11, art. 12, art. 73, art. 75, art. 77 k.p.a. oraz art. 80 i art. 81 k.p.a., a nadto art. 226 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez wydanie decyzji z wyłączeniem udziału strony; brak wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi organ kieruje się przy załatwieniu sprawy; brak umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego, rozważenia ewentualnych wniosków dowodowych w związku z brakiem informacji o zgromadzonym materiale wystarczającym – w ocenie organu – do wydania decyzji, a także ocenę materiału w sposób pobieżny i dowolny pomijający przyczyny i zasadność niezagospodarowania wysoce wykwalifikowanej kadry wojskowej.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w dniu 6 czerwca 2023 r., zaś wydanie decyzji nastąpiło już w dniu 20 czerwca 2023 r., co stanowi nadzwyczaj wierne zachowanie zasady szybkości postępowania. W istocie nie miał nawet możliwości czynnego uczestniczenia w postępowaniu, zważywszy, że w dniu 19 czerwca 2023 r. został przyjęty na hospitalizację w [...]. Zdaniem skarżącego najbardziej doniosłym w skutkach jest naruszenie art. 81 k.p.a., w świetle którego okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów chyba, że zachodzą okoliczności wskazane w art. 10 § 2 k.p.a., który to przepis stanowi, że organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Nie sposób zatem uznać, że w sprawie występują okoliczności wymagające ograniczenia prawa strony do udziału w postępowaniu. Co więcej, zdaniem skarżącego, organ całkowicie pominął ocenę zasadności podstawy prawnej wszczęcia postępowania i wydania decyzji. Wnikliwego zbadania wymaga zarówno zagadnienie właściwego zagospodarowania kadry wojskowej pozostającej w rezerwie kadrowej, jak i faktycznych przyczyn tego niezagospodarowania w odniesieniu do strony postępowania. Tym samym brak jakichkolwiek rozważań co do zasadności zagospodarowania żołnierza pozostającego w dyspozycji, jak i innych przesłanek zwolnienia ze służby w połączeniu z zaniechaniem poinformowania o zgromadzonym materiale dowodowym, czyni decyzję nieweryfikowalną.
W odpowiedzi na skargę Minister, podtrzymując dotychczasową argumentację, wniósł o jej oddalenie.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 2296/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: oddalił skargę, podzielając argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, którą Minister utrzymał w mocy rozkaz personalny .
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący zaskarżając go w całości i zarzucając przedmiotowemu orzeczeniu na podstawie art. 174 pkt 1 oraz pkt 2 p.p.s.a.:
1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie że zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ drugiej instancji naruszyły normy art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez ograniczenie postępowania dowodowego w niniejszej sprawie do ustalenia czy data zwolnienia ze służby wskazana w rozkazie personalnym nastąpiła pierwszego dnia po upływie okresu pozostawania w dyspozycji przez skarżącego, w wyniku czego błędnie ustalono, że rozkaz odpowiadał prawu podczas, gdy postępowanie wszczęto na dwa miesiące przed upływem okresu pozostawania w dyspozycji, a rozkaz został wydany 1,5 miesiąca przed upływem tego okresu, co skutkowało założeniem a priori, iż skarżący nie zostanie wyznaczony na żadne stanowisko w tym czasie, a ponadto ograniczenie postępowania dowodowego skutkowało pominięciem okoliczności, że skarżący złożył w kwietniu 2023 r. wniosek o zadysponowanie go na zwolnione stanowisko, który to wniosek pozostał bez odpowiedzi;
2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie że zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ drugiej instancji naruszyły normy art. 10 k.p.a., 11 k.p.a., 73 k.p.a. oraz 80 i art. 81 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi organ kieruje się przy załatwieniu sprawy, brak umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego, rozważenia ewentualnych wniosków dowodowych w związku z brakiem informacji o zgromadzeniu materiału wystarczającego w ocenie organu do wydania decyzji, co skutkowało wydaniem rozkazu o zwolnieniu ze służby;
3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 226 pkt 10 w zw. z art. 200 ust. 1 pkt 1 ustawy o obronie ojczyzny, poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na stwierdzeniu, że wszczęcie postępowania w sprawie zwolnienia ze służby i wydanie rozkazu przed upływem okresu pozostawania w dyspozycji odpowiada przesłance obligatoryjnego zwolnienia ze służby.
Wskazując na ww. zarzuty kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Skarżący oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA).
Jak wskazano, ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wspomniane wyżej związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wyrażone w art. 183 § 1 p.p.s.a. ma znaczenie nie tylko z perspektywy Sądu, ale także wpływa na obowiązki profesjonalnego pełnomocnika sporządzającego skargę kasacyjną dla reprezentowanego przez niego skarżącego. Podstawy skargi kasacyjnej wyznaczają granice rozpoznania sprawy w drugiej instancji sądowej. Wyrażają się one we wskazaniu zarzutów naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Przedstawienie podstaw kasacyjnych jest obligatoryjne i powinny być one jednoznacznie sprecyzowane (art. 174 pkt 1 i 2, art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że należy oczekiwać wskazania przez profesjonalnego pełnomocnika – autora skargi kasacyjnej – przepisów objętych zarzutami, to jest jednostek redakcyjnych aktów prawnych, jak i też sprecyzowania dat i nazw tych aktów oraz ich publikatorów pozwalających na zorientowanie się, którego brzmienia przepisu (ze względu na jego obowiązywanie na przestrzeni czasu) zarzut dotyczy.
W niniejszej sprawie podstawy skargi kasacyjnej obejmują naruszenie przepisów – jak to określono: "p.p.s.a.", "k.p.a." oraz "ustawy o obronie ojczyzny". W zarzutach nie podano ani nazw (z wyjątkiem "ustawy o obronie ojczyzny"), ani dat, ani publikatorów tych aktów prawnych. Z uwagi jednak na powszechnie przyjętą i utrwaloną praktykę stosowania tych skrótów (w przypadku "p.p.s.a." i "k.p.a."), Naczelny Sąd Administracyjny – dbając, aby nie doszło do nieuzasadnionego uszczerbku konstytucyjnego prawa do sądu skarżącego kasacyjnie (art. 45 ust. 1 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) – przyjął, że wspomniane zarzuty dotyczyły naruszenia odpowiednio: ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku: t.j. z dnia 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935), ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonej decyzji: t.j. z dnia 17 kwietnia 2023 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 775) oraz ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (na datę zaskarżonej decyzji: tj. z dnia 14 września 2022 r., Dz.U. z 2022 r. poz. 2305).
W rozpatrywanej sprawie skarżący kasacyjnie oparł skargę kasacyjną, wskazując obie podstawy – naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący kasacyjnie wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22, CBOSA).
Pozbawione są doniosłości prawnej zarzuty naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w konfiguracji ze wskazanymi w petitum skargi przepisami k.p.a. W przypadku oddalenia skargi można zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie spełni dyspozycji tej normy prawnej i nie uchyli zaskarżonego rozstrzygnięcia. Natomiast, jeśli z zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi pierwszej instancji naruszenia omawianego przepisu, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją, stosowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, normy prawnej. W rozpoznanej sprawie Sąd Wojewódzki nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. Podstawą prawną zaskarżonego wyroku był art. 151 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie nieuwzględniania skargi sąd skargę oddala. Okoliczność oddalenia skargi nie mogła, więc stanowić bezpośrednio argumentu mającego świadczyć o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2024 r., III OSK 7410/21, Legalis).
Dalej, rozstrzygnięcie oparte na podstawie art. 151 p.p.s.a. oznacza, że zainicjowany skargą strony proces kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu nie ujawnił wad postępowania, które obligowałyby sąd do wydania innego rozstrzygnięcia w sprawie. Wobec powyższego uzasadnieniem (wyjaśnieniem) dla rozstrzygnięcia wynikającego z art. 151 p.p.s.a. są przede wszystkim te oceny Sądu, w których zawarta jest aprobata dla poczynań organu odwoławczego. Oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. oznacza przede wszystkim, że Sąd dokonujący kontroli legalności zaskarżonego aktu, nie stwierdził żadnej kwalifikowanej wady skutkującej sankcją nieważności, oraz że nie wystąpiło takie naruszenie przepisów postępowania, które uzasadniałoby uchylenie postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2024 r., III OSK 7410/21, Legalis).
Wskazać również należy, że autor skargi kasacyjnej zarzucając szereg przepisów k.p.a., tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. (zarzut nr 1) oraz art. 10, art. 11, art. 73, art. 80 i 81 k.p.a. (zarzut nr 2), nie uwzględnił, że art. 10 i art. 73 k.p.a. dzielą się dalej na mniejsze jednostki redakcyjne w postaci paragrafów (§), co w konsekwencji nie pozwala na określenie intencji skarżącego kasacyjnie w zakresie podniesionego zarzutu. Powyższe sformułowanie zarzutów kasacyjny wiąże sąd odwoławczy, zaś związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować (por. wyrok NSA z 17 listopada 2023 r., I GSK 831/20, CBOSA).
Naczelny Sąd Administracyjny uznał jako bezzasadny także zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., bo Sąd pierwszej instancji niewątpliwie orzekał na podstawie akt rozpoznawanej sprawy i nie wykroczył poza ich zakres. Aktami sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. są zarówno akta sądowe, jak i przekazane wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu akta administracyjne. W konsekwencji naruszenie normy prawnej z art. 133 § 1 p.p.s.a. może stanowić podstawę kasacyjną, jeżeli polega w szczególności na oddaleniu skargi pomimo niekompletnych akt sprawy, pominięciu istotnej części akt sprawy, przeprowadzeniu postępowania dowodowego z naruszeniem art. 106 § 3 p.p.s.a., ewentualnie oparciu wyroku na dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2020 r. II OSK 1277/18 oraz z 3 października 2019 r., II GSK 591/17). Żadne z tych naruszeń nie miało miejsca w tej sprawie. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie służy kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego, ani zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone przez sąd z materiału dowodowego sprawy (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2023 r., sygn. akt II FSK 1955/20 oraz z 6 czerwca 2023 r. sygn. akt I OSK 99/21).
Odnosząc się z kolei do naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., należy wskazać, iż przepis ten przewiduje, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oceniał legalność decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 października 2023 r. utrzymującą w mocy rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia 20 czerwca 2023 r. w przedmiocie zwolnienia skarżącego kasacyjnie z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy w związku z niewyznaczeniem na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji na podstawie art. 226 pkt 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (na datę zaskarżonej decyzji: tj. z dnia 14 września 2022 r., Dz.U. z 2022 r. poz. 2305) w zw. z § 8 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. z 2023 r. poz. 433). Oczywistym zatem jest, że w postępowaniu sądowym zainicjowanym powyższą skargą, mając na uwadze treść art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd I instancji mógł oceniać wyłącznie legalność zaskarżonego aktu i utrzymanej nim w mocy decyzji organu I instancji. Nie był natomiast uprawniony ani do badania przyczyn niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji ani oceniania słuszności i celowości prowadzonej przez organy wojskowe polityki kadrowej, w tym kwestii związanych z potrzebą wyznaczania określonej osoby na stanowisko służbowe. Wszystkie te zagadnienia – czego nie dostrzegł skarżący kasacyjnie – rozstrzygane są przez organy wojskowe w odrębnych, samodzielnych postępowaniach. Działania tam podejmowane są realizowane na innej podstawie prawnej i mogą być kwestionowane przez zainteresowanego żołnierza wyłącznie w odmiennym trybie i w odrębnym postępowaniu. Chociaż wskazane działania mogą mieć wpływ na status żołnierza zawodowego, ale nie stanowią one jednego z etapów postępowania zwolnieniowego i nie podlegają one kontroli w sprawie rozwiązania z żołnierzem stosunku służbowego.
Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem skarżącego kasacyjnie o przekroczeniu przez Sąd pierwszej instancji zasady prawdy obiektywnej i związanej z nią zasadą swobodnej oceny dowodów. Przyjęta w sprawie faktyczna podstawa rozstrzygnięć ustalona została z uwzględnieniem wymogów wynikających z przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Sąd prawidłowo ocenił, że organ ustalił wszystkie istotne do załatwienia sprawy okoliczności faktyczne i prawne, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ma walor kompletności, zaś jego ocena nie nosi znamion dowolności. Na gruncie reguł procesowych i materialnoprawnych wyprowadził logicznie uprawnione i merytorycznie trafne wnioski i oceny.
W przypadku zarzutów procesowych w treści zarzutu należy wskazywać na czym polegało naruszenie przepisów proceduralnych, natomiast uzasadnienie takiego zarzutu powinno wyjaśniać, jak przepis należało zastosować oraz przedstawić wpływ tego naruszenia na rozstrzygnięcie. Wypełnienie tych formalnych warunków jest niezbędne z tego powodu, że nie wszystkie naruszenia przepisów postępowania mogą być podstawą skutecznej skargi kasacyjnej, ale tylko takie, które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego złożona w sprawie skarga kasacyjna nie zawiera należytego uzasadnienia odnośnie do zarzutów procesowych, co oznacza, że nie odpowiada ona wymogom stawianym temu środkowi odwoławczemu określonym w art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przypomnieć przy tym należy, że to na stronie skarżącej ciąży obowiązek wykazania, iż gdyby nie doszło do zarzucanego naruszenia procedury, to wyrok byłby inny. Ten warunek nie został w przedmiotowej sprawie zrealizowany.
Dlatego z wyżej wskazanych powodów omówione zarzuty naruszenie przepisów postępowania nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny pragnie dostrzec, że autor skargi kasacyjnej nie zakwestionował w sposób skuteczny ustaleń stanu faktycznego, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania służą m.in. kwestionowaniu ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że brak zarzutów naruszenia przepisów postępowania czy też ich nieskuteczność powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez sąd pierwszej instancji.
Nieskuteczny okazał się również zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 226 pkt 10 w zw. z art. 200 ust. 1 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny.
Zgodnie z dyspozycją art. 226 pkt 10 ustawy o obronie Ojczyzny, żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji. Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że w przypadku zaistnienia określonych tam przesłanek zwolnienie żołnierza ze służby nie zależy od uznania organów wojskowych. Jest ono obligatoryjne. W takim przypadku organ zobowiązany jest zatem do rozwiązania z żołnierzem stosunku służbowego. W myśl § 8 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, w przypadku niewyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji organ zwalniający w decyzji o zwolnieniu ustala datę zwolnienia na pierwszy dzień po upływie okresu pozostawania w dyspozycji. Organ zwalniający, ustalając w decyzji datę zwolnienia, określa ją na pierwszy dzień po upływie okresu pozostawania w dyspozycji. Skarżący pozostawał w dyspozycji do dnia 30 lipca 2023 r. Mając na względzie powołany wyżej przepis § 8 rozporządzenia, zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 lipca 2023 r. było prawnie uzasadnione. Nieuzasadniony jest zatem podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia ze służby i wydanie rozkazu przed upływem okresu pozostawania w dyspozycji.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego warunki zastosowania art. 226 pkt 10 ustawy o obronie Ojczyzny należy odnosić do daty zwolnienia żołnierza ze służby. Istotny jest więc termin rozwiązania stosunku służbowego a nie data wydania decyzji o zwolnieniu. Za takim stanowiskiem przemawia wykładnia ustawy o obronie Ojczyzny oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej. Z przepisów tych wynika, że zasadą jest, iż rozwiązanie stosunku służbowego następuje z dniem wskazanym w rozkazie, stąd decyzja zwolnieniowa winna precyzować datę rozwiązania stosunku służbowego. W razie zwolnienia żołnierza na podstawie art. 226 pkt 10 ustawy o obronie Ojczyzny organ ustalając datę zwolnienia, określa ją na pierwszy dzień po upływie okresu pozostawania w dyspozycji.
Wskazać również należy, że warunkiem skorzystania przez organ z omawianego trybu zwolnieniowego jest jedynie niewyznaczenie żołnierza na stanowisko służbowe w okresie pozostawania w dyspozycji. Ustawodawca nie uzależnił dopuszczalności zastosowania instytucji przewidzianej w art. 226 pkt 10 ustawy o obronie Ojczyzny od wykazania dlaczego żołnierz w określonym czasie nie został wyznaczony na stanowisko służbowe. Zatem przyczyny takiego stanu rzeczy w sprawie zwolnieniowej są w istocie prawnie obojętne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ma ponadto rację, przyjmując, że do niewyznaczenia żołnierza na stanowisko służbowe dochodzi wówczas gdy organ w ogóle nie wydał w tym zakresie decyzji oraz wtedy, gdy takie rozstrzygnięcie zostało wprawdzie wydane, ale w okresie pozostawania żołnierza w dyspozycji decyzja nie została skutecznie wykonana.
Dalej, zgodnie z art. 200 ust. 1 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny, żołnierza zawodowego zwolnionego z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego przenosi się do dyspozycji kierownika komórki organizacyjnej właściwej do spraw kadr, jeżeli przewiduje się wyznaczenie go na inne stanowisko służbowe, przy czym okres pozostawania w dyspozycji nie może być jednorazowo dłuższy niż 2 lata. Okres określony w art. 200 ust. 1 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny to okres maksymalny, powyżej którego nie ma prawnych możliwości, aby żołnierz pozostawał w dyspozycji. Jest on determinowany wyłącznie prognozowanym przez organ wojskowy możliwym wyznaczeniem na stanowisku służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji. Podkreślić również należy, iż kwestie te należą do wyłącznych kompetencji organu wojskowego i są niezależne od woli samego żołnierza, a także nie mogą podlegać kontroli sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 122 ust. 3 pkt 3 ustawy o obronie Ojczyzny, skarga do właściwego sądu administracyjnego nie może być wniesiona na decyzje w sprawach wyznaczenia i przeniesienia na stanowisko służbowe oraz zwolnienia ze stanowiska służbowego, a także przeniesienia do dyspozycji. Działalność organów wojskowych w takich sprawach nie podlega w ogóle kontroli sądowoadministracyjnej. Skoro w sprawach przeniesienia żołnierza zawodowego do pozostawania w dyspozycji skarga jest niedopuszczalna, to podejmowane w takich sprawach czynności organów wojskowych nie mogą być też badane przez sądy administracyjne pośrednio, to jest przy okazji skargi na decyzje o zwolnieniu ze służby.
Skoro organ nie wyznaczył skarżącego na stanowisku służbowe i nie zamierzał tego uczynić w czasie pozostawania w dyspozycji to w tej sytuacji zachodziły przesłanki do obligatoryjnego zwolnienia skarżącego kasacyjnie z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 226 pkt 10 ustawy o obronie Ojczyzny.
Z powyższych względów, zamierzonego skutku nie mogły odnieść zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 226 pkt 10 w zw. z art. 200 ust. 1 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw.
W świetle znaczenia konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, skarga kasacyjna nie mogła być więc uznana za usprawiedliwioną, a co za tym idzie i skuteczną. Brak zaangażowania autora skargi kasacyjnej w rzeczowe zakwestionowanie naruszenia przepisu prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a) oraz brak wykazania, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) przekonały Naczelny Sąd Administracyjny o niezasadności skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i orzekł o jej oddaleniu, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Sprawa niniejsza podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., przeprowadzenia rozprawy.