III OSK 279/24

III OSK 279/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ireneusz Dukiel /sprawozdawca/
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Zbigniew Ślusarczyk
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
II SA/Rz 1076/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2023-06-20
III OZ 733/22 - Postanowienie NSA z 2022-12-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 234 ust 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1076/22 w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 20 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1076/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K.K. (dalej jako skarżący lub skarżący kasacyjnie) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej jako Kolegium, SKO lub organ odwoławczy) z dnia [...] marca 2022 r., Nr [...], w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddalił skargę.
Wskazany wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Burmistrz D. (dalej jako organ pierwszej instancji lub Burmistrz), w związku ze skierowanym wnioskiem Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Rzeszowie (w następstwie wniosku m.in. skarżącego) w sprawie nawożenia i magazynowania odpadów pochodzących z kamieniołomu na działce nr [...] w miejscowości T., przeprowadził postępowanie, w wyniku którego wydał decyzję z dnia [...] października 2019 r., Nr [...], odmawiającą nakazania E. i J.L. (dalej jako współwłaściciele działki) przywrócenia do stanu poprzedniego ukształtowania terenu działki nr [...] w T. i wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
Kolegium, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] grudnia 2019r., Nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Burmistrz, w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., Nr [...], odmówił nakazania współwłaścicielom działki przywrócenia do stanu poprzedniego ukształtowania terenu działki nr [...] i zobowiązał wskazanych współwłaścicieli do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji, SKO decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., Nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., Nr [...], Burmistrz odmówił nakazania współwłaścicielom działki przywrócenia do stanu poprzedniego ukształtowania terenu działki nr [...] lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
Kolegium, w wyniku rozpoznania złożonego przez skarżącego kolejnego odwołania, decyzją z dnia [...] września 2021 r., Nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W konsekwencji ponownie przeprowadzonego postępowania Burmistrz decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r., Nr [...], odmówił nakazania współwłaścicielom przywrócenia do stanu poprzedniego ukształtowania terenu działki nr [...] lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł skarżący, natomiast Kolegium decyzją z dnia [...] marca 2022 r., Nr [...], utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że konieczne jest jednoznaczne ustalenie, czy kolejne wykonywane na działce nr [...] prace (nawiezienie materiału) wpłynęły na zmianę stosunków wodnych na gruncie. Kolegium zwróciło ponadto uwagę na zasadność odniesienia się w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji na pozyskane w sprawie dowody (w tym opinie biegłych) oraz podnoszonych przez stronę w trakcie postępowania kwestii (zgodności z prawem budowlanym, ochroną środowiska).
W ocenie Kolegium przeprowadzone obecnie postępowanie wyjaśniające w sprawie naruszenia stosunków wodnych przez organ pierwszej instancji jest wystarczające do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w trybie przepisu art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 2233 ze zm., dalej jako u.P.w.), choć uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest zbyt ogólne, tj. zawiera tylko stwierdzenia, lecz nie odnosi się do przeprowadzonych w sprawie dowodów. Jak bowiem wskazało Kolegium w swojej decyzji z dnia [...] września 2021 r. organ wydając decyzję w sprawie winien zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, a w szczególności na jakiej podstawie uznał pewne fakty za prawidłowe, a innym dowodom nie dał wiary.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie administracyjne prowadzone w przedmiotowej sprawie było prowadzone na podstawie art. 234 u.P.w., jednak zgodnie z przyjętym w orzecznictwie sądów poglądem, wydanie decyzji na podstawie ww. przepisu jest możliwe tylko w razie jednoznacznego ustalenia, że dokonana przez właściciela nieruchomości zmiana spowodowała zmianę stanu wód na gruncie, a zatem wymagane jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, zmierzającego do ustalenia tych zmian. Zmiana stosunków wodnych na gruncie musi szkodliwie wpływać na grunty sąsiednie. Sama zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia organu do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Konieczne jest ustalenie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy tą zmianą, a szkodliwym wpływem na grunty sąsiednie.
Kolegium wskazało, że wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie poprzedzała konieczność poczynienia ustaleń, czy współwłaściciele działki nr [...] położonej w T., dokonali w wyniku podniesienia poziomu tej działki, tj. usypania nasypu, zmiany stanu wody na gruncie oraz czy zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, w tym przypadku na grunty działek skarżącego.
W ocenie Kolegium przeprowadzone przez Burmistrza postępowanie wyjaśniające, uwzględniające stan faktyczny na gruncie wskazuje, że organ pierwszej instancji uznał, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania przepisu art. 234 ust. 3 u.P.w., tj. nakazania współwłaścicielom działki nr [...] przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom. Zarówno z ustaleń organu pierwszej instancji w trakcie przeprowadzonych oględzin, jak i na podstawie specjalistycznych opinii, tj. ekspertyzy hydrogeologicznej sporządzonej przez biegłego T.B. (w sierpniu 2019 r.), opinii technicznej rzeczoznawcy budowlanego J.C. z dnia 30 września 2020 r. i opinii uzupełniającej z dnia 29 listopada 2021 r. oraz opinii geologicznej biegłego R.P. z czerwca 2021 r. należało uznać, że wykonany został nasyp na działce objętej niniejszym postępowaniem, jednak nie nastąpiła zmiana stosunków wodnych na tym gruncie.
Zdaniem SKO ustalenia Burmistrza zostały poparte opiniami sporządzonymi przez powołanych w sprawie biegłych, w tym biegłego z zakresu budownictwa – T.B., który w sporządzonej w sierpniu 2019 r. opinii technicznej stwierdził, że poziom działki nr [...] został podwyższony poprzez nawiezienie wysiewki, materiału pochodzącego z produkcji kruszywa w kamieniołomie w L. Biegły ten stwierdził, że nadsypany i podniesiony teren na działce nr [...] spowodował jedynie zmianę kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych na działkę nr [...] (we władaniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego) oraz nr [...] (własność Skarbu Państwa). Biegły ten nie stwierdził natomiast szkód, ani negatywnego wpływu na działkę nr 372/3 będącą własnością skarżącego. Zwrócono ponadto uwagę, że ze sporządzonej przez biegłego J.C. opinii z dnia 30 września 2020 r. wynika, że na działce nr [...] doszło do nawiezienia dużych mas ziemi na wysokość 3,0-4,0 m. Na działce tej nie zmieniono kierunku spływu wód. W opinii uzupełniającej z dnia 29 listopada 2021 r. biegły ten wyjaśniając kwestię kolejnego podniesienia poziomu działki w wyniku ponownego nawiezienia materiału stwierdził, że część ziemi wraz z częścią pospółki została rozplantowana w miejscu wyżłobień i nierówności terenu na placu. Zdaniem biegłego nie doszło do zmiany kierunku spływu wód na działce nr [...], które tak jak poprzednio spływają z kierunku zachodniego na wschód oraz nie doszło do istotnego powtórnego podniesienia powierzchni terenu dla zmiany wielkości i kierunku spadku. W ocenie biegłego wykonanie nasypu na działce nr [...] nie spowodowało naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla działek nr [...] i [...].
W dalszej części uzasadnienia wskazano nadto, że organ pierwszej instancji powołał również biegłego R.P., który w sporządzonej opinii geologicznej stwierdził, że nasyp na działce nr [...] wykonano wyłącznie z wysiewki piaskowcowej z domieszką okruchów skalnych, a grubość nasypu mieści się w zakresie 0,5-2,5 m, średnio 1,5 m. Zdaniem biegłego nasyp gruntowy na działce nr [...] nie zmienia stosunków wodnych przedmiotowej działki oraz działek sąsiednich. Przedmiotowa działka wraz z nasypem jest pod wpływem bezpośredniego i drenującego oddziaływania potoku P., a nasyp wykonany został z gruntu bardzo chłonnego i nasiąkliwego, a więc przepuszczalnego (średnio przepuszczalnego).
Podkreślono również, że dokonane przez organ pierwszej instancji ustalenia, tj. przeprowadzone w trakcie postępowania wizje lokalne (22 lutego 2019 r., 26 marca 2019 r., 27 kwietnia 2019 r., 25 maja 2019 r. i 14 sierpnia 2020 r.) potwierdziły, że wykonany nasyp znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie potoku Panna i nie oddziałuje na grunty będące własnością skarżącego. Na podstawie przesłuchania powołanych w sprawie świadków organ ustalił, że na gruntach działek nr [...] i [...], będących własnością skarżącego, występują szkody w postaci miejscowego podmakania, jednak w ocenie organu szkody te powstały w wyniku zmiany stosunków wodnych na działce nr [...], a nie działce nr [...].
W ocenie SKO postępowanie przeprowadzone przez Burmistrza przed wydaniem zaskarżonej decyzji potwierdziło, że działania współwłaścicieli działki nr [...], polegające na wykonaniu nasypu, nie doprowadziły do naruszenia stosunków wodnych na tym gruncie ze szkodą dla działek sąsiednich, brak jest zatem podstaw do wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń na działce nr [...]. Podsumowując Kolegium uznało, że postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działce nr [...] ze szkodą dla nieruchomości sąsiedniej, tj. działek nr [...] i [...], Burmistrz przeprowadził prawidłowo. Ustalił stan faktyczny na gruncie, nie tylko na podstawie przeprowadzonych wizji lokalnych w terenie, ale też na podstawie opinii powołanych w sprawie biegłych. Dokonane przez Burmistrza ustalenia zostały oparte na dowodach uzyskanych ostatecznie w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i są wystarczające dla wydania decyzji merytorycznej odmawiającej nakazania współwłaścicielom gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
Odnosząc się do podnoszonych w odwołaniu kwestii wyjaśniono, że organ pierwszej instancji nie uwzględnił ustaleń Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Rzeszowie z dnia 27 lipca 2018 r., odnoszących się do warunków realizacji przedsięwzięcia w kontekście prowadzenia prac niezgodnie z prawem, tj. decyzją Starosty Krośnieńskiego dotyczącą pozwoleń na budowę oraz kwestii położenia gruntów w sąsiedztwie Specjalnego Obszaru Ochrony Siedliska NATURA 2000 i J. Parku Krajobrazowego. Kolegium w tym zakresie wskazało, że rozpatrując w trybie przepisów u.P.w. sprawę dotyczącą naruszenia stosunków wodnych na gruncie brak jest podstaw do ingerowania w kwestie związane ze zgodnością prowadzonej inwestycji z innymi przepisami, np. z prawem budowlanym, czy prawem ochrony środowiska. W przekonaniu organu odwoławczego legalność dokonywanych inwestycji w zakresie ich zgodności z ww. przepisami nie ma wpływu na rozstrzygnięcie podjęte w trybie art. 234 u.P.w., gdyż organ winien w nim ustalić jedynie czy faktycznie stosunki wodne zostały naruszone.
Z decyzją Kolegium nie zgodził się skarżący, natomiast Sąd Wojewódzki wymienionym powyżej wyrokiem oddalił skargę, uznając ją za nieuzasadnioną.
W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie zostało zainicjowane przez skarżącego, działającego przez pełnomocnika, wnoszącego o ingerencję w sprawie zmiany stosunków wodnych jaka nastąpiła na skutek działania właścicieli działek nr [...] oraz [...] poprzez nawiezienie działek materiałem z kamieniołomu. Podkreślono przy tym, że w sprawie zostały wszczęte dwa odrębne postępowania z uwagi na różny zakres podmiotowy, jak i przedmiotowy.
W postępowaniu dotyczącym prac wykonanych na działce nr [...] dowiedziono, że wykonane prace w postaci nawiezienia znacznej ilości materiału doprowadziły do zmiany stosunków wodnych, polegających na zwiększeniu natężenia spływających wód i gromadzeniu się ich na działkach wnioskodawcy nr [...] i [...]. W wyniku tych ustaleń nakazano właścicielom działki nr [...] udrożnienie znajdującego się na tej działce rowu, którego zadaniem ma być odprowadzanie nadmiaru wód do potoku Panna.
Zwrócono jednak uwagę, że zasadniczo te same czynności procesowe, w tym przesłuchania świadków, opinie biegłych i oględziny, doprowadziły do zgoła innych wniosków jeśli chodzi o działkę nr [...]. Organy obu instancji zgodnie bowiem stwierdziły, że nie doszło do zmiany stosunków wodnych na tej działce ze szkodą dla skarżącego. W ocenie Sądu pierwszej instancji takie wnioskowanie organów było usprawiedliwione.
Sąd Wojewódzki odwołując się do akt sprawy stwierdził, że działanie, które miało doprowadzić do zmiany stosunków wodnych polegało na podwyższeniu poziomu działki nr [...] poprzez nawiezienie materiału pochodzącego z produkcji kruszywa w kamieniołomie w L. Tymczasem działka nr [...] oddalona jest od działek skarżącego, gdyż przedziela ją działka nr [...], a także działka nr [...], zaś od strony wschodniej graniczy z działką nr [...], a także działką nr [...] (własność Skarbu Państwa). Powołany w spawie biegły z zakresu budownictwa T.B. w swojej opinii sporządzonej w sierpniu 2019 r. stwierdził, że nadsypany i podniesiony teren na działce nr [...] spowodował zmianę kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych na działkę nr [...] oraz działkę nr [...], nie stwierdził natomiast negatywnego wpływu na działki skarżącego.
Jak dalej wskazano J.C. w swojej opinii sporządzonej 30 września 2020 r. stwierdził, że choć na działce nr [...] doszło do nawiezienia dużych mas ziemi na wysokość 3-4 m, to nie zmienił się kierunek spływu wód. Również w opinii uzupełniającej tego biegłego z dnia 29 listopada 2021 r., sporządzonej w związku z dodatkowym nawiezieniem ziemi w trakcie postępowania, stwierdzono, że część materiału została nawieziona chwilowo ze względu na trwające prace związane z budową drogi, a następnie usunięta, a pozostała cześć z kolei rozplantowana w miejscu wyżłobień i nierówności. Zdaniem biegłego nie doszło tym samym do powtórnego podwyższenia powierzchni terenu, a także do zmiany wielkości i kierunku spływu wód. Nie spowodowało to naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla działek nr [...] i [...]. Z kolei R. P., biegły z zakresu geologii i hydrogeologii, oceniając przepuszczalność nawiezionego materiału stwierdził, że nasyp został wykonany z gruntu bardzo chłonnego, nasiąkliwego, a więc przepuszczalnego i nie ma wpływu na zmianę stosunków wodnych na gruncie. Jak zauważono pozostaje to w zgodzie z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym, w tym wynikami przeprowadzonych w sprawie oględzin, jak również zeznaniami świadków. W ocenie Sądu pierwszej instancji zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadnia wnioski organów, ponieważ nie stwierdzono żadnego związku pomiędzy nawiezieniem działki nr [...] a szkodami jakie wystąpiły na działce skarżącego.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji bezzasadne były zarzuty skarżącego odnośnie braku dokładnego zbadania materiału, z którego wykonano nasyp na działce nr [...], a także braku konsekwencji biegłego, który wyciąga inne wnioski co do materiałów, z których wykonano nasypy na działkach nr [...] i [...], pomimo tego, że zostały wykonane w tym samym czasie i w bliskiej odległości.
W tym zakresie wyjaśniono, że R.P., biegły z zakresu hydrogeologii i geologii, wyniki swojej opinii oparł o badania przeprowadzone w stosunku do każdego z nasypów, dokonując nawierceń, które pozwoliły na ocenę przepuszczalności materiałów. Wbrew skarżącemu dowiedziono, że materiały, z których wykonano nasypy są różne i różna jest ich przenikalność. O ile materiał użyty do podwyższenia terenu działki nr [...] to materiał małochłonny, słabo nasiąkliwy i bardzo mało przepuszczalny, o tyle materiał na działce nr [...] cechuje duża nasiąkliwość, chłonność i przepustowość.
Sąd pierwszej instancji uznał powyższe wnioski biegłego za uzasadnione i wynikające z zebranych przez niego dowodów, w tym analizy każdego z objętych postępowaniem terenów działek.
Za nieuzasadnione uznano również zarzuty dotyczące sprzeczności wydanych w sprawie opinii. Jak wyjaśniono skarżący podnosił, że T.B. wskazywał w swojej opinii, że doszło do zmiany kierunku spływu wód w stronę działek nr [...] i [...], położonych w kierunku wschodnim, podczas gdy biegły J.C. stwierdził, że do zmiany kierunku i natężenia spływu wód w ogóle nie doszło.
Sąd Wojewódzki wskazał, że wnioski biegłych należało ocenić w kontekście zakresu przedmiotowego postępowania, nakreślonego granicami inicjującego go wniosku. W świetle powyższego stwierdzenie przez biegłego T.B., że doszło do zmiany kierunków spływu wód, która nie miała wpływu na działkę skarżącego nr [...], lecz dotyczyła innych działek, których właściciele nie zgłosili interwencji, nie podważa stanowiska biegłego J.C., że nie doszło do zmiany kierunku spływu wód w odniesieniu do działek wnioskodawcy. Ponadto gdyby wyciągnąć wnioski z twierdzeń biegłego T.B. odnośnie zmiany kierunku spływu wód na działki nr [...] i [...], położone na wschód od działki nr [...], to należałoby stwierdzić, że mogło to co najwyżej odciążyć działki położone na północ od działki nr [...]. W konsekwencji podzielono twierdzenia organów, że nie dowiedziono, że doszło do zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla działek wnioskodawcy.
Sąd pierwszej instancji stwierdził również, że organy w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały jego prawidłowej oceny. W swoich ustaleniach organy oparły się tak na dowodach bezpośrednich, w tym z przeprowadzonych oględzin oraz przesłuchaniach świadków, jak również na pośrednich dowodach specjalistycznych jakimi są sporządzone w sprawie trzy opinie biegłych i jedna opinia uzupełniająca. Tak zebrany materiał dowodowy był wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia.
Z wyrokiem Sądu pierwszej instancji nie zgodził się skarżący i w wywiedzionej skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako u.p.p.s.a.) w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t. jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej jako k.p.a.) przez niezastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do decyzji organów obu instancji i oddalenie skargi, wynikające z błędnego przyjęcia przez Sąd, że organy administracji publicznej wywiązały się z obowiązków wynikających ze wskazanych przepisów, nie naruszyły dyspozycji tych przepisów, w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy, który był wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia, dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego i tym samym w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny będący podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy w rzeczywistości organy obu instancji nie wyjaśniły wątpliwości i zarzutów formułowanych konsekwentnie przez skarżącego, nie wyjaśniły w sposób dostateczny co jest przyczyną tego, że podmakanie i zalewanie działek należących do skarżącego i jego żony zaczęło się w momencie nawiezienia przez właściciela działek sąsiednich materiału z kamieniołomu i podniesienia poziomu terenu, w tym terenu działki nr [...], nie wyjaśniły i nie rozstrzygnęły wątpliwości, sprzeczności i niejasności płynących z treści opinii powołanych w sprawie biegłych, oparły swoje rozstrzygnięcie w głównej mierze na opinii biegłego J.C, nie będącego biegłym z zakresu hydrologii.
Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W piśmie z dnia 18 grudnia 2023 r. skarżący kasacyjnie zrzekł się jednocześnie przeprowadzenia rozprawy.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie zauważyć należy, że wobec zrzeczenia się przez pełnomocnika skarżącego kasacyjnie rozpatrzenia sprawy na rozprawie oraz niewniesienia przez drugą stronę w ustawowym terminie wniosku o jej przeprowadzenie, skarga kasacyjna – na zasadzie art. 182 § 2 i § 3 u.p.p.s.a., podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do treści art. 183 § 1 u.p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia żadnej z wad wymienionych w art. 183 § 2 u.p.p.s.a., a nadto w związku z niezaistnieniem przesłanek, o których mowa w art. 189 u.p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami kasacyjnymi, dochodząc do przekonania, że są one nieusprawiedliwione, a skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W wywiedzionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze kasacyjnej zarzucono wyłącznie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. W rezultacie zastosowanie prawa materialnego przez Sąd pierwszej instancji nie podlegało kontroli.
Przechodząc do oceny podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu wymaga wyjaśnienia, że art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., dotyczą obowiązków organów administracji publicznej w zakresie zbierania i oceny zgromadzonego materiału dowodowego w celu pełnego ustalenia i uzasadnienia stanu faktycznego przyjętego przez organy za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Stosownie do treści art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.
Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy. W myśl z kolei art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego obowiązkiem organu administracji publicznej jest zaś jego wszechstronne rozpatrzenie. Zadaniem sądu administracyjnego jest natomiast m.in. ustalenie, czy prawidłowo został zebrany materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym, a następnie czy został oceniony przez organy administracyjne zgodnie z przepisami tego postępowania. W związku z tym sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracyjne wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne dla sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przeciwieństwie do twierdzeń skargi kasacyjnej, Sąd Wojewódzki miał podstawy, aby uznać, że ustalenia faktyczne poczynione przez organy są prawidłowe i odpowiadają zebranym dowodom zawartym w aktach administracyjnych. Organy przeprowadziły bowiem kompletne postępowanie dowodowe, spełniające wymogi wskazane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W prowadzonym postępowaniu administracyjnym zebrany został obszerny materiał dowodowy, w tym trzy opinie biegłych oraz zeznania pięcioro świadków. W sprawie przeprowadzone zostały również pięciokrotne oględziny działek. Na tej podstawie Kolegium dokonało właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a zatem nie można w tym zakresie zarzucić mu uchybień. Precyzyjnie zostały wyjaśnione przyczyny rozstrzygnięcia, a także jasno wskazano dlaczego nie mogły zadziałać zarzuty odwołania.
Zauważyć należy również, że zakres postępowania dowodowego oraz ustaleń faktycznych organów w przedmiotowej sprawie był wyznaczony przesłankami wynikającymi z art. 234 ust. 3 u.P.w. Podzielić należy w tej mierze stanowisko Sądu pierwszej instancji, który nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. Ma rację Sąd Wojewódzki twierdząc, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organu nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Sąd pierwszej instancji zasadnie zatem uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W sprawie organy zgromadziły bowiem materiał dowodowy, który był wystarczający do oceny, czy spełnione zostały przesłanki, od których uzależnione jest wydanie decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 u.P.w.
W postępowaniach tego rodzaju jednym z podstawowych jest – co do zasady – dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda. Aby opinia była miarodajna to musi być ona kompletna, precyzyjna, jasna i logiczna. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w rozpoznawanej sprawie sporządzono kilka opinii biegłych. Sąd pierwszej instancji dokonał gruntownej analizy znajdujących się w aktach sprawy opinii biegłych i przedstawił wnioski z nich płynące zasadnie wskazując, że wszyscy biegli jako sposób rozwiązania problemu wskazywali wykonanie właściwego rowu wodnego.
Dostrzec także należy, że skarżący kasacyjnie zarzuca, że sporządzone w sprawie opinie są sprzeczne, niekonsekwentne, a działania biegłych budzą wątpliwości co do ich rzetelności. W tym zakresie wskazano m.in. na odmienną ocenę poszczególnych cech materiału nawożonego na działki nr [...] i nr [...]. Trafnie jednak dostrzegł Sąd pierwszej instancji, że w istocie mamy do czynienia z dwoma odrębnymi postępowaniami, gdyż działka nr [...] objęta była odrębnym postępowaniem zakończonym decyzją Kolegium z dnia [...] marca 2022 r., Nr [...].
Nie bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, że w tych obu sprawach wydano opinie dotyczące odrębnych zagadnień. W przypadku nasypu na działce nr [...] biegły wskazał, że został on wykonany z wysiewki piaskowcowej z domieszką okruchów skalnych. Grubość nasypów mieści się w zakresie 0,5 – 2,5 m, średnio 1,5 m. Biegły stwierdził także, że nasyp wykonany na działce nr [...] nie zmienia stosunków wodnych przedmiotowej działki oraz działek sąsiednich, ponieważ został wykonany z materiału bardzo chłonnego, a więc przesiąkliwego. Natomiast w odniesieniu do działki nr [...] oceniono stan przenikalności nasypu i stwierdzono, że został wykonany z materiału o słabej przenikliwości, tj. chłonności.
Podkreślić przy tym należy, że organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii biegłego. Opinia biegłego jest dokumentem zawierającym oceny i informacje oparte na wiedzy specjalistycznej. W konsekwencji zakwestionowanie opinii biegłego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne, ale wyłącznie w wyjątkowych i oczywistych wypadkach, jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzaniu opinii doszło do naruszenia prawa albo operat zawiera ewidentne błędy, które dyskwalifikują jej walory dowodowe. Obowiązkiem organu, a także sądu administracyjnego, jest dokonanie oceny opinii biegłego, lecz tylko pod względem spełnienia określonych warunków formalnych, a nie weryfikacji wiadomości specjalnych przedstawionych przez biegłego.
W tym miejscu wskazać również należy, że w celu skutecznego zarzucenia naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. nie wystarcza podniesienie tylko odmiennej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zgłoszony zarzut wymaga bowiem wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Dokonana ocena materiału dowodowego może być zatem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 3287/21). Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.
Nie mogły zadziałać również argumenty wskazujące, że J.C. nie jest biegłym z zakresu hydrologii. Jak precyzyjnie wskazał to Sąd pierwszej instancji w sprawie wykorzystano opinie trzech biegłych o różnych specjalnościach (w istocie komplementarnych w stosunku do siebie): T.B. – biegłego z zakresu budownictwa, J.C. - biegłego o specjalności instalacyjno–inżynieryjnej i wodnomelioracyjnej oraz R.P. - biegłego o specjalności m.in. hydrogeologicznej. Jednocześnie rację ma Sąd Wojewódzki stwierdzając, że analizując przedmiotową sprawę konieczne było uwzględnienie tego kto był rzeczywistym inicjatorem postępowania (w tym przypadku skarżący) oraz jakie działki do niego należą. Dopiero bowiem na tej podstawie można dokonać ustaleń w odniesieniu do zmiany stanu wód na gruncie dotyczących konkretnych działek. W takim też układzie Sąd pierwszej instancji słusznie podniósł, że twierdzenia biegłego T.B. (wskazujące na zmianę kierunku spływu wód, która zarazem nie miała wpływu na działkę skarżącego nr [...], lecz dotyczyła innych działek, których właściciele nie zgłosili interwencji) nie podważają stanowiska biegłego J.C.
Skoro zatem skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, gdyż żaden z podniesionych w niej zarzutów nie zasługiwał na uwzględnienie, to Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 u.p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.