III OSK 2779/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Zarządu Zlewni, potwierdzając, że opłata stała za odprowadzanie wód opadowych powstaje od dnia rozpoczęcia użytkowania urządzeń, a nie od daty ostateczności pozwolenia, jeśli urządzenia te stanowią część obiektu liniowego.
Sprawa dotyczyła opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu, uznając, że opłata powinna być naliczana od dnia rozpoczęcia użytkowania urządzeń, a nie od daty ostateczności pozwolenia wodnoprawnego, jeśli urządzenia te są częścią obiektu liniowego. NSA rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Zarządu Zlewni, który kwestionował tę interpretację. Sąd kasacyjny potwierdził, że kanalizacja deszczowa, w tym jej wyloty, stanowi obiekt liniowy, a zatem opłata stała jest należna od dnia faktycznego użytkowania urządzeń, zgodnie z art. 271 ust. 5b Prawa wodnego.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie od wyroku WSA w Łodzi, który uchylił decyzję organu o ustaleniu opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych. Spór dotyczył momentu powstania obowiązku ponoszenia opłaty stałej. WSA uznał, że opłata powinna być naliczana od dnia rozpoczęcia użytkowania urządzeń wodnych, a nie od daty ostateczności pozwolenia wodnoprawnego, jeśli te urządzenia stanowią część obiektu liniowego. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, skupił się na interpretacji przepisów Prawa wodnego, w szczególności art. 271 ust. 5a i 5b. Sąd kasacyjny potwierdził stanowisko WSA, że kanalizacja deszczowa, w tym jej wyloty, kwalifikuje się jako obiekt liniowy w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. W związku z tym, zgodnie z art. 271 ust. 5b Prawa wodnego, opłata stała jest należna od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych, a nie od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne stało się ostateczne (co reguluje art. 271 ust. 5a P.w.). NSA podkreślił, że opłaty za usługi wodne mają charakter danin publicznych i powinny być interpretowane na korzyść podatnika, a obowiązek ponoszenia opłaty wynika z faktycznego korzystania ze środowiska. Sąd oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Opłatę stałą ponosi się od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych, jeśli urządzenie to jest częścią obiektu liniowego.
Uzasadnienie
Kanalizacja deszczowa, w tym jej wyloty, stanowi obiekt liniowy. Zgodnie z art. 271 ust. 5b Prawa wodnego, w przypadku obiektów liniowych opłata stała jest należna od dnia rozpoczęcia użytkowania urządzenia, a nie od daty ostateczności pozwolenia wodnoprawnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (19)
Główne
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.w. art. 271 § ust. 5a
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
P.w. art. 271 § ust. 5b
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 106 § § 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.w. art. 271 § ust. 4 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
P.w. art. 16 § pkt 65 lit. f)
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
P.w. art. 35 § ust. 3 pkt 7
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
P.b. art. 3 § ust. 3a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 108 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 16 § § 1 zdanie 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.w. art. 414 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek za usługi wodne § § 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska art. 7 § ust. 1
Konstytucja RP art. 86
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kanalizacja deszczowa, w tym jej wyloty, stanowi obiekt liniowy w rozumieniu Prawa budowlanego. Opłata stała za odprowadzanie wód opadowych jest należna od dnia rozpoczęcia użytkowania urządzeń wodnych, jeśli stanowią one część obiektu liniowego (art. 271 ust. 5b P.w.). Opłaty za usługi wodne mają charakter danin publicznych i powinny być interpretowane na korzyść strony. Obowiązek ponoszenia opłaty wynika z faktycznego korzystania ze środowiska, a nie tylko z posiadania pozwolenia.
Odrzucone argumenty
Opłata stała powinna być naliczana od dnia ostateczności pozwolenia wodnoprawnego, niezależnie od faktycznego użytkowania urządzeń (argumentacja organu oparta na art. 271 ust. 5a P.w. jako regule ogólnej).
Godne uwagi sformułowania
Wylot taki nie jest urządzeniem niezależnym od prowadzącej do niego sieci kanalizacji deszczowej, gdyż nie może funkcjonować bez tej sieci. Opłaty stałe za usługi wodne są nowymi środkami prawnofinansowymi w polskim prawie wodnym, a ich wprowadzenie do polskiego systemu prawnego wymagało dostosowania tych regulacji do obowiązujących do tej pory przepisów dotyczących pozwoleń wodnoprawnych. Decyzje organów władzy publicznej, w których wątpliwości interpretacyjne rozstrzygnięto na niekorzyść strony, istotnie obniżają zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa, przez co są nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa.
Skład orzekający
Małgorzata Masternak - Kubiak
przewodniczący
Paweł Mierzejewski
sprawozdawca
Rafał Stasikowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie momentu powstania obowiązku ponoszenia opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych w przypadku obiektów liniowych (kanalizacji deszczowej)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów Prawa wodnego w kontekście obiektów liniowych i usług wodnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa wodnego i opłat środowiskowych, z praktycznym znaczeniem dla inwestycji infrastrukturalnych. Interpretacja pojęcia 'obiektu liniowego' w kontekście opłat ma znaczenie dla wielu podmiotów.
“Kiedy zaczynasz płacić za odprowadzanie deszczówki? NSA rozstrzyga w sprawie obiektów liniowych.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 2779/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-08-02 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-12-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/ Paweł Mierzejewski /sprawozdawca/ Rafał Stasikowski Symbol z opisem 6099 Inne o symbolu podstawowym 609 Hasła tematyczne Wodne prawo Sygn. powiązane II SA/Łd 454/22 - Wyrok WSA w Łodzi z 2022-07-27 Skarżony organ Inne Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2021 poz 2233 art. 271 ust. 5a i ust. 5b Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 454/22 w sprawie ze skargi Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 31 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za wprowadzanie wód opadowych i roztopowych do rzeki oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 27 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 454/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu sprawy ze skargi Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] (dalej jako "strona", "skarżąca" albo "GDDKiA") na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako "Dyrektor" albo "organ") z dnia 31 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za wprowadzanie wód opadowych i roztopowych do rzeki: - uchylił zaskarżoną decyzję (punkt 1 sentencji wyroku) oraz - zasądził od Dyrektora na rzecz GDDKiA kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (punkt 2 sentencji wyroku). U podstaw rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna. Decyzją z dnia 10 stycznia 2022 r. nr WA.ZUZ.5.4210.1162.2021.PK Dyrektor stwierdził wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego GDDKiA decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia 8 lipca 2014 r. nr 112/14/PŚ/W w zakresie wprowadzania do ziemi oczyszczonych ścieków opadowych we wskazanych w decyzji trzynastu lokalizacjach (pkt I) oraz udzielił ww. podmiotowi pozwolenia wodnoprawnego między innymi na: - wykonanie urządzeń wodnych w postaci przebudowy i likwidacji istniejących oraz wykonanie nowych urządzeń wodnych obręb [...] M., [...] P., [...] W., [...] W., gm. N., gm. R., gm. M., powiat [...], woj. [...] (pkt II.1); - usługę wodną polegającą na wprowadzeniu do rzek: U. i R. oraz do ziemi wód opadowych i roztopowych za pomocą planowanych do wykonania urządzeń wodnych w postaci wylotów kanalizacji deszczowych przy wielkości zlewni zredukowanej F(zred.)=73,34 ha, obręb [...] M., [...] P., [...] W., [...] W., gm. N., gm. R., gm. M., powiat [...], woj. [...] (pkt II.2). Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności (pkt XII). Ponadto, jak wynika z akt sprawy, powyższa decyzja stała się ostateczna i prawomocna w dniu 1 lutego 2022 r. Następnie informacją roczną nr WA.ZUO.5.4700.1456.2022.MB z dnia 25 lutego 2022 r. Dyrektor ustalił GDDKiA opłatę stałą w wysokości 314 zł za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do rzeki U. i rzeki R., za okres od 10 stycznia do 31 grudnia 2022 r., płatną w czterech kwartalnych ratach, w określonych w przesłanej informacji terminach. Nie zgadzając się z ustaloną opłatą, w zakreślonym prawem 14 - dniowym terminie GDDKiA złożyła reklamację, w której wywodziła, iż naliczona jej opłata stała dotyczy odprowadzania wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych. Obowiązek uiszczenia przedmiotowej opłaty dotyczy zatem odprowadzania wód opadowych lub roztopowych ujętych uprzednio w wyżej wymienione systemy kanalizacji deszczowej lub zbiorczej. Strona podkreśliła, iż określone w udzielonym je zezwoleniu wodnoprawnym zadanie inwestycyjne polegające na przebudowie i budowie nowych urządzeń umożliwiających odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do rzek U. i R. nie weszło w etap realizacji. W konsekwencji nie istnienie system kanalizacji deszczowej, który umożliwiałby odprowadzenie wód opadowych lub roztopowych do rzeki U. i rzeki R. w sposób określony w pozwoleniu wodnoprawnym. Warunkiem uznania urządzeń wodnych za urządzenia kanalizacji deszczowej lub zbiorczej jest potwierdzenie, że urządzenia te zostały wybudowane i oddana do użytku oraz, że funkcjonują realizując przypisaną im funkcję przechwytywania wód opadowych lub roztopowych i dalszego ich odprowadzania do wód. W ocenie GDDKiA, z uwagi na powyżej przedstawione okoliczności, brak było zatem podstaw do ustalenia opłaty stałej, a co za tym idzie zasadnym winno być anulowanie przesłanej stronie informacji rocznej. Nie uznając wniesionej reklamacji, opisaną na wstępie decyzją z dnia 31 marca 2022 r. wydaną na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 4 pkt 1, art. 14 ust. 2 i ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm.), dalej jako "P.w." art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), dalej jako "k.p.a.", sprostowaną postanowieniem z dnia 19 maja 2022 r., Dyrektor określił GDDKiA opłatę stałą w wysokości 314 zł za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do rzeki U. i rzeki R. za okres od 10 stycznia do 31 grudnia 2022 r. Uzasadniając swoją decyzję Dyrektor wskazał, iż co do zasady zgodnie z art. 271 ust. 5a P.w. opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę. Ponadto organ przywołując art. 271 ust. 5b P.w. wskazał na przewidziany przez ustawodawcę wyjątek, dotyczący realizacji przedsięwzięć w zakresie obiektów liniowych, w którym to przypadku obowiązek ponoszenia opłaty stałej następuje za okres od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych. Dalej wskazując na treść art. 16 P.w. Dyrektor wywiódł, iż urządzenia wodne to urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym między innymi kanały, rowy, obiekty służące do ujmowania wód powierzchniowych oraz podziemnych, wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania wody do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych. Przez systemy kanalizacji deszczowej rozumie się urządzenia wodne, takie jak kanały, rowy, rury, kolektory przeznaczone do odprowadzania wód opadowych lub roztopowych. Natomiast obiekty liniowe zgodnie z art. 3 pkt 3a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351), dalej jako "P.b.", to obiekty charakteryzujące się parametrem długości, w szczególności takie jak: droga wraz ze zjazdami, linia kolejowa, wodociąg, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i podziemna, wał przeciwpowodziowy. Organ wskazał dalej, iż udzielone GDDKiA pozwolenie wodnoprawne obejmuje przebudowę i likwidację istniejących oraz budowę nowych urządzeń wodnych za pomocą których odprowadzać będzie wody opadowe i roztopowe do rzek U. i R.. Tym samym planowana przez stronę inwestycja nie stanowi przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych, a co za tym idzie nie korzysta z wyjątku, o którym mowa w art. 271 ust. 5b P.w. W związku z powyższym ciążący na stronie obowiązek uiszczania opłaty stałej wynika z art. 271 ust. 5a P.w. i jest związany z samym faktem posiadania stosownego zezwolenia wodnoprawnego. Dalej organ przywołując art. 271 ust. 4 pkt 1 P.w. oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek za usługi wodne (Dz. U. z 2021 r., poz. 736) wskazał na sposób wyliczenia określonej stronie opłaty stałej. W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi GDDKiA zarzuciła organowi naruszenie: - art. 7, art. 8, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 271 ust. 4 pkt 1 P.w. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego sprawy, co doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji uniemożliwiającej realizację zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów administracji publicznej; - art. 35 ust. 3 pkt 7 w zw. z art. 268 ust. 1 pkt 3 P.w. poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że sam fakt posiadania pozwolenia wodnoprawnego uzasadnia naliczanie opłaty za usługę wodną w postaci odprowadzania do wód - wód opadowych lub roztopowych, podczas gdy warunkiem koniecznym do korzystania z tej usługi oraz ponoszenia opłaty stałej jest uprzednie ujęcie tych wód w systemy kanalizacji deszczowej lub zbiorczej; - art. 271 ust. 4 pkt 1 P.w. poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że opłatę stałą za usługi wodne ustala się na podstawie obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego, bez względu na okoliczność wykonania i oddania do użytkowania urządzeń w ramach, których usługa ta może być realizowana; - art. 271 ust. 5a P.w. poprzez ustalenie opłaty stałej za okres od dnia wydania pozwolenia wodnoprawnego, podczas gdy powinno to nastąpić od dnia, w którym pozwolenie stało się ostateczne; - art. 271 ust. 5b P.w. poprzez przyjęcie, że objęte udzielonym stronie pozwoleniem wodnoprawnym przedsięwzięcie polegające na realizacji urządzeń wodnych – wylotów kanalizacji deszczowej do rzek U. i R., nie stanowi przedsięwzięcia w zakresie obiektu liniowego, podczas gdy przedmiotowe urządzenia stanowią element końcowy kanalizacji deszczowej, mającej charakter inwestycji liniowej. Z uwagi na powyższe zarzuty GDDKiA wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wniosła także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego oraz o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie. Uwzględniając skargę i uchylając zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), dalej jako "P.p.s.a.", Sąd pierwszej instancji podniósł, że w myśl art. 35 ust. 3 pkt 7 P.w. usługi wodne obejmują odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Zgodnie zaś z art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a) P.w. opłaty za usługi wodne uiszcza się za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Opłata za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych (art. 270 ust. 11 P.w.). Natomiast stosownie do treści art. 271 ust. 4 pkt 1 P.w. wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód. Opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę (art. 271 ust. 5a P.w.). Stawki opłat określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek za usługi wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 736) Sąd pierwszej instancji wskazał, że z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynikało, że decyzją z dnia 10 stycznia 2022 r. Dyrektor stwierdził wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego GDDKiA decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia 8 lipca 2014 r. w zakresie wprowadzania do ziemi oczyszczonych ścieków opadowych we wskazanych w decyzji lokalizacjach (pkt I) oraz udzielił pozwolenia wodnoprawnego między innymi na: - wykonanie urządzeń wodnych w postaci przebudowy i likwidacji istniejących oraz wykonanie nowych urządzeń wodnych obręb [...] M., [...] P., [...] W., [...] W., gm. N., gm. R., gm. M., powiat [...], woj. [...] (pkt II.1); - usługę wodną polegająca na wprowadzeniu do rzek U. i R. oraz do ziemi wód opadowych i roztopowych za pomocą planowanych do wykonania urządzeń wodnych w postaci wylotów kanalizacji deszczowych (pkt II.2). Ponadto jak wynika z akt sprawy, objęte udzielonym GDDKiA zezwoleniem wodnoprawnym zadanie inwestycyjne polegające na przebudowie i budowie nowych urządzeń umożliwiających odprowadzanie wód opadowych i roztopowych nie weszło w etap realizacji, a w konsekwencji urządzenia te nie istnieją. Powyższe ustalenia faktyczne nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania, jak również nie budziły jakichkolwiek wątpliwości Sądu pierwszej instancji. Natomiast istotą sporu pomiędzy stronami postępowania pozostaje kwestia zasadności nałożenia na GDDKiA przedmiotowej opłaty stałej w sytuacji, gdy wskazane wyżej urządzenia wodne – wyloty kanalizacji deszczowej, umożliwiające skarżącej odprowadzanie wód opadowych i roztopowych, zgodnie z udzielonym jej pozwoleniem wodnoprawnym, nie zostały wykonane. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, zgodnie z treścią art. 271 ust. 5b P.w. w przypadku realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych, opłatę stałą ponosi się za okres od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych. Tym samym dla rozstrzygnięcia zaistniałego sporu niezbędnym było w ocenie Sądu meriti ustalenie, czy wylot kanalizacji deszczowej stanowi obiekt liniowy, do którego zastosowanie znajduje powołany wyżej przepis art. 271 ust. 5b P.w. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji wskazał, że wobec braku uregulowania w przepisach P.w. definicji pojęcia "obiekt liniowy", niezbędnym jest odwołanie się do regulacji przepisów P.b. Jak wynika z art. 3 ust. 3a P.b. obiektem liniowym jest obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, linia kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i, umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa, przy czym kable zainstalowane w kanalizacji kablowej, kable zainstalowane w kanale technologicznym oraz kable telekomunikacyjne dowieszone do już istniejącej linii kablowej nadziemnej nie stanowią obiektu budowlanego lub jego części ani urządzenia budowlanego. Sąd pierwszej instancji powołał się na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który w wyroku z dnia 30 marca 2021 r. (sygn. akt II SA/Ol 138/21) wyraził pogląd - który Sąd meriti rozpoznający niniejszą skargę w pełni podzielił i przyjął za własny – iż skoro istotnym parametrem obiektu liniowego jest jego długość, to za tego rodzaju obiekt uznać również należy kanalizację deszczową. Instalacja ta, jako całość składa się z różnorodnych elementów (przewodów kanalizacyjnych z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi odprowadzane są wody opadowe), połączonych ze sobą w taki sposób, aby zgodnie z wymogami techniki, nadawały się do określonego użytku, to jest do odprowadzania wód opadowych i roztopowych z danego terenu. Wobec powyższego, brak jest w ocenie Sadu pierwszej instancji jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że wylot kanalizacji deszczowej nie jest elementem tej sieci, lecz stanowi autonomiczny obiekt. Wylot taki nie jest urządzeniem niezależnym od prowadzącej do niego sieci kanalizacji deszczowej, gdyż nie może funkcjonować bez tej sieci. W rozpoznawanej sprawie fakt, iż udzielone GDDKiA decyzją z dnia 10 stycznia 2022 r. pozwolenie wodnoprawne, w pkt II.1 decyzji, obejmowało wykonanie jedynie 7 nowych, projektowanych wylotów kanalizacji deszczowej, które w myśl art. 16 pkt 65 lit. f) P.w. niewątpliwie stanowią urządzenia wodne, nie zmienia wyrażonego stanowiska Sądu meriti, co do uznania tych urządzeń za jeden z elementów składający się na całość obiektu liniowego – kanalizacji deszczowej. Powyższe prowadziło w ocenie Sądu pierwszej instancji do uznania, iż w przypadku, gdy udzielone stronie pozwolenie wodnoprawne obejmowało zgodę na wykonanie urządzeń wodnych - wylotów kanalizacji deszczowej, za pomocą których skarżąca będzie odprowadzać do rzek U. i R. oraz do ziemi wody opadowe i roztopowe, to w sprawie zastosowanie znajduje art. 271 ust. 5b P.w. W konsekwencji, ciążący na skarżącej obowiązek uiszczania opłaty stałej powstanie nie od dnia, w którym decyzja wodnoprawna stała się ostateczna, lecz od dnia rozpoczęcia użytkowania określonych w udzielonym pozwoleniu wodnoprawnym wylotów systemu kanalizacji deszczowej służącej do odprowadzania tych wód. Niezależnie od powyższych zapatrywań o Sąd pierwszej instancji wskazał również, że za błędne uznać należy wyrażone w udzielonej odpowiedzi na skargę stanowisko organu, zgodnie z którym nadanie zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, na podstawie art. 108 § 1 k.p.a., uzasadniało naliczenie opłaty stałej od dnia wydania przedmiotowej decyzji. Sąd meriti podkreślił – przywołując treść art. 271 ust. 5a P.w. – że opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne. Natomiast zgodnie z art. 16 § 1 zdanie 1 k.p.a. decyzja ostateczna, to decyzja, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z akt sprawy wynikało, iż decyzja z dnia 10 stycznia 2022 r. na podstawie, której skarżącej udzielono pozwolenia wodnoprawnego obejmującego między innymi usługę wodną polegającą na wprowadzeniu do rzek U. i R. oraz do ziemi wód opadowych i roztopowych, uzyskała walor ostateczności dopiero w dniu 1 lutego 2022 r. Wobec powyższego, zarzuty skargi zarówno co do naruszenia prawa materialnego jak i wskazanych w niej przepisów prawa procesowego Sąd pierwszej instancji uznał za zasadne. Dyrektor wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie: I. prawa materialnego, to jest: 1) art. 271 ust. 5b P.w., poprzez błędną wykładnię wyrażającą się w zastosowaniu wyjątku jako zasady dla wszystkich urządzeń wodnych - kanalizacji deszczowych i niewłaściwe zastosowanie tego przepisu przez Sąd w sytuacji, w której opłata stała wynikająca z zaskarżonej decyzji dotyczy korzystania z urządzeń wodnych niestanowiących obiektów liniowych, a to wskutek nieuzasadnionego i dowolnego pominięcia przy wyrokowaniu pojęcia "realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych", mimo, iż stanowi ono istotny element, decydujący o zastosowaniu albo niezastosowaniu art. 271 ust. 5b P.w.; 2) art. 271 ust 5a P.w., poprzez jego błędną wykładnię i nieuzasadnione niezastosowanie przez Sąd, mimo, iż przepis ten przewiduje podstawowy tryb dla ustalenia dnia od jakiego strona ponosi opłatę stałą, a w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania tego przepisu; II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1) art. 133 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 106 ust. 5 P.p.s.a. w związku z art. 233 k.p.c. przez niedopełnienie przez Sąd obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i wyprowadzenie wniosków z niego nie wynikających (a sprzecznych z zasadami logiki i doświadczenia życiowego), a w szczególności wyrażających się w przyjęciu, że w niniejszej sprawie budowa kanalizacji deszczowej stanowi realizację przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych, której w rzeczywistości nie stanowi; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 271 ust. 5a i 5b P.w., to jest rażącym naruszeniu przepisów prawa materialnego opisanego w pkt I powyżej. Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Jednocześnie Dyrektor oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według art. 182 § 3 P.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie organ skarżący kasacyjnie złożył stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie(art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 P.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. W skardze kasacyjnej zawarto zarówno zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia. W niniejszej sprawie zarzuty naruszenia przepisów postępowania zostały jednak sformułowane jako zarzuty naruszenia prawa będącego konsekwencją naruszenia prawa materialnego. Z tego powodu w pierwszej kolejności należało ocenić skuteczność zarzutów naruszenia prawa materialnego. Treść zarzutów pozostaje ze sobą bowiem w ścisłym związku, jako że ich istota sprowadza się do zarzutu naruszenia art. 271 ust. 5a i 5b P.w. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji nieodpowiednie zastosowanie do przedmiotowego stanu faktycznego. Skarżący kasacyjnie organ zarzuca bowiem Sądowi pierwszej instancji dokonanie rozszerzającej wykładni przepisu art. 271 ust. 5b, będącego w istocie wyjątkiem od podstawowego trybu ustalania dnia od jakiego strona ponosi opłatę stałą i błędne uznanie przez ten sąd, że nie znajduje on zastosowania w okolicznościach rozpatrywanej sprawy. W uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego skarżący kasacyjnie organ podkreślił, że to błędna wykładnia art. 271 ust. 5b P.w. zawarta w zaskarżonym wyroku jest przyczyną kolejnych naruszeń przepisów prawa, czego skutkiem miało być wydanie wyroku obarczonego wskazanymi w zarzutach skargi kasacyjnej wadami prawnymi. Na wstępie przypomnienia wymaga, że opłaty stałe wprowadzone zostały w Prawie wodnym i obejmują korzystanie przez podmioty uprawnione z usług wodnych w okresie od dnia 1 stycznia 2018 r. Uchwalenie i wejście w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. Prawa wodnego było wynikiem realizacji spoczywającego na Polsce obowiązku implementacji do krajowego porządku prawnego Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1, z późn. zm. - Dz.Urz.UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, s. 275 – dalej: Dyrektywa). Z art. 9 Dyrektywy wynika postulat wprowadzenia systemowego rozwiązania zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi przez zbudowanie systemu usług wodnych opartego na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych włączając koszty ekologiczne i materiałowe, uwzględniając analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III oraz w szczególności zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci". Zasadę tę wprowadza także art. 86 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), zgodnie z którym każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie oraz art. 7 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (aktualny publikator: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 54 ze zm.), zgodnie z którym, kto powoduje zanieczyszczenie środowiska, ponosi koszty usunięcia skutków tego naruszenia. Obowiązek poniesienia kosztów usunięcia skutków zanieczyszczenia środowiska związany jest, więc z faktycznym jego zanieczyszczeniem. W świetle tych przepisów nie można przyjąć, że sama potencjalna możliwość korzystania ze środowiska poprzez wprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód stanowi podstawę do wymierzenia opłaty za tę usługę wodną, w sytuacji, gdy brak jest urządzeń wodnych, za pomocą których wody opadowe i roztopowe miałyby być odprowadzane do wód, a więc nie istnieje faktyczna możliwość "zanieczyszczania" środowiska. Konsekwentnie zatem, w przepisach ustawy Prawo wodne wprowadzono katalog instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami, który przyczynić ma się do efektywnego i sprawnego gospodarowania zasobami wodnymi oraz do wydatkowania środków na działania związane z zapewnieniem dostępności wód o odpowiednich parametrach jakościowych i we właściwej ilości (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2022 r.; sygn. akt III OSK 4653/21). Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 271 ust. 1 P.w. organy Przedsiębiorstwa Państwowego Wody Polskie ustalają oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne informację roczną, zawierającą sposób obliczenia i wysokość opłaty stałej. Opłaty stałe wprowadzone zostały w Prawie wodnym i obejmują - jak wskazano powyżej - korzystanie przez podmioty uprawnione z usług wodnych w okresie od dnia 1 stycznia 2018 r. Przepis art. 271 ust. 4 P.w. stanowi z kolei, że wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód: wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych, albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast oraz wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód. Wprawdzie wzór obliczania opłaty zawarty w tym przepisie odnosi się do parametrów określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, lecz jego interpretacja nie może być oderwana od podstawowej zasady dotyczącej opłat za usługi wodne, czyli zasady "zanieczyszczający płaci". Zgodnie zaś z dodanym do ustawy w dniu 23 listopada 2019 r. art. 271 ust. 5a P.w. opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne, albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę. Wyjątek od tej reguły stanowi jedynie realizacja przedsięwzięć w zakresie obiektów liniowych, o czym mowa w art. 271 ust. 5b P.w. Określenie w treści art. 271 ust. 5b P.w. momentu początkowego, od którego ponosi się opłatę stałą – to jest od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego do użytkowania jest w pełni racjonalne zważywszy, że inwestor nie może ponosić kosztów, w sytuacji kiedy w ogóle nie oddziałuje na środowisko. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy Sąd pierwszej instancji wyprowadził zasadny wniosek, że jej rozstrzygnięcie uzależnione jest - po pierwsze - od dokonania prawidłowej wykładni pojęcia "obiekt liniowy" na tle przepisu art. 271 ust. 5b P.w. oraz - po drugie - od odniesienia tak zinterpretowanego pojęcia do przedmiotu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uznanie bowiem jaki charakter na tle regulacji art. 271 ust. 5b P.w. przypisać należy wylotowi kanalizacji deszczowej jest podstawą dla oceny, czy Sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował przepisy prawa materialnego powołane w petitum skargi kasacyjnej, a w rezultacie czy dokonał prawidłowej oceny decyzji wydanej przez organ skarżący kasacyjnie. Poza sporem w rozpatrywanej sprawie pozostaje okoliczność, że przy definiowaniu pojęcia "obiekt liniowy" należy odwołać się do P.b. Zgodnie z art. art. 3 ust. 3a powołanej ustawy obiektem liniowym jest obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, linia kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i, umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa, przy czym kable zainstalowane w kanalizacji kablowej, kable zainstalowane w kanale technologicznym oraz kable telekomunikacyjne dowieszone do już istniejącej linii kablowej nadziemnej nie stanowią obiektu budowlanego lub jego części ani urządzenia budowlanego. Jako obiekty liniowe w prawie budowlanym klasyfikowane są również takie elementy jak: rurociąg, wodociąg, ciepłociąg, kanał, gazociąg, linie energetyczne, czy wały przeciwpowodziowe. Przy analizie i ocenie poszczególnych obiektów należy brać pod uwagę, czy dany obiekt rozciąga się w pewnej długości. Jeśli taka sytuacja ma miejsce jest to właśnie podstawą do ewentualnego klasyfikowania obiektu jako liniowego. Mając na uwadze parametry obiektu liniowego, a przede wszystkim jego długość należy uznać, że kanalizacja deszczowa stanowi obiekt liniowy. Podkreślenia przy tym wymaga, kanalizacja deszczowa składa się z różnorodnych elementów (jak zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji – z przewodów kanalizacyjnych z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi odprowadzane są wody opadowe), połączonych ze sobą w taki sposób, aby zgodnie z wymogami techniki, nadawały się do określonego użytku, to jest do odprowadzania wód opadowych i roztopowych z danego terenu. Wbrew argumentacji skarżącego kasacyjnie organu nie można zatem przyjąć, że wylot kanalizacji deszczowej stanowi wyłącznie w pełni autonomiczny obiekt. Wylot taki - jak zasadnie skonstatował Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - nie jest urządzeniem niezależnym od prowadzącej do niego sieci kanalizacji deszczowej, gdyż nie może funkcjonować bez tej sieci. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 16 pkt 65 lit. f) P.w. urządzeniami wodnymi są urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym: wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych oraz wyloty służące do wprowadzania wody do wód. Stosownie zaś do art. 35 ust. 3 pkt 7 ustawy usługi wodne obejmują odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść cytowanych przepisów determinuje uznanie, że w sytuacji gdy pozwoleniem wodnoprawnym udzielono zgody na wykonanie urządzenia wodnego - wylotu kanalizacji deszczowej (a zatem elementu kanalizacji deszczowej, która stanowi obiekt liniowy) to dla potrzeb określenia opłaty stałej zastosowanie winien znaleźć art. 271 ust. 5b P.w. Warto ponadto wskazać, że pogląd ten aprobowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (w tej materii zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 lutego 2022 r.; sygn. akt III OSK 4653/21 oraz III OSK 4654/21; z dnia 13 kwietnia 2022 r.; sygn. akt III OSK 4809/21). Za przyjęciem powyższego stanowiska przemawia również i ta okoliczność, że ciężary wynikające z ustawy - Prawo wodne mają charakter danin publicznych. Za daniny publiczne uważa się świadczenia powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie w drodze ustawy i pobierane na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych (zob. w tej materii wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r.; sygn. K 24/08; publ. OTK-A 2010, nr 3, poz. 22). Stanowisko to potwierdza również dyspozycja art. 300 ustawy - Prawo wodne, który nakazuje do ponoszenia opłat za usługi wodne stosować odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, z wyjątkami określonymi we wskazanych przepisach. Przepisy dotyczące poboru opłat powinny być zatem interpretowane na korzyść podmiotu, który taką daninę publiczną ma uiścić. Opłaty stałe za usługi wodne są nowymi środkami prawnofinansowymi w polskim prawie wodnym, a ich wprowadzenie do polskiego systemu prawnego wymagało dostosowania tych regulacji do obowiązujących do tej pory przepisów dotyczących pozwoleń wodnoprawnych. Charakter opłat za usługi wodne, jako daniny publicznej wymaga od organów stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki i stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony (art. 7a § 1 K.p.a.). Decyzje organów władzy publicznej, w których wątpliwości interpretacyjne rozstrzygnięto na niekorzyść strony, istotnie obniżają zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa, przez co są nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa. Warto ponadto wskazać, że zgodnie z art. 414 ust. 1 pkt 3 P.w. pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli zakład nie rozpoczął wykonywania urządzeń wodnych [...] w terminie 3 lat od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne na wykonanie tych urządzeń stało się ostateczne. Z treści tego przepisu wynika, że faktyczne wykonanie w określonym terminie urządzeń wodnych, służących np. do odprowadzania wód determinuje funkcjonowanie w obrocie prawnym pozwolenia wodnoprawnego. Ewentualna utrata mocy pozwolenia wodnoprawnego ma istotne znaczenie z punktu widzenia możliwości wymierzenia opłaty stałej, co wyraźnie wynika z art. 271 ust. 5a P.w. Podkreślenia wymaga, że przed wejściem w życie ustawy nowelizującej w orzecznictwie sądowoadministracynym ugruntowało się, wielokrotnie przytaczane, jednolite stanowisko co do tego, że pozwolenie wodnoprawne jest źródłem danych niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty stałej, jednak samo jego istnienie nie jest warunkiem wystarczającym do określenia tej opłaty. Przyjęto, że wykładnia ta jest w pełni zgodna z zasadami odpłatności za usługi wodne wynikającymi z ustawy - Prawo wodne, a zwłaszcza z zasadą zwrotu kosztów usług wodnych oraz zasadą "korzystający płaci". Odpłatność za usługę wodną należy się tylko wówczas, gdy podmiot uprawniony ma możliwość korzystania z niej. Natomiast obciążenie tego rodzaju opłatą jest niedopuszczalne w braku urządzeń wodnych, które ujmowałyby wodę opadową lub roztopową (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 kwietnia 2020 r.; sygn. II OSK 70/19). Z uwagi na brak możliwości faktycznego korzystania z usługi wodnej opłata roczna stanowiłaby należność o charakterze fiskalnym, a nie opłatę w ścisłym rozumieniu tego terminu. Istotą instytucji opłaty, w przeciwieństwie do podatku, jest z kolei otrzymanie w zamian za jej uiszczenie określonego ekwiwalentu, którym w przedmiotowej sprawie byłoby przyjęcie odprowadzanych wód roztopowych i opadowych do wód. W braku takiego ekwiwalentu świadczenie takie traci charakter opłaty przyjmując w istocie postać daniny o charakterze czysto fiskalnym. W konsekwencji powyższych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty naruszenia prawa materialnego podniesione w petitum skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Uznanie bowiem, że w rozpatrywanej sprawie znajduje zastosowanie art. 271 ust. 5b P.w. wyklucza zastosowanie przepisu art. 271 ust. 5a P.w., jako że przepis ten przewiduje regułę ogólną, od której wyjątkiem jest właśnie analizowany art. 271 ust. 5b. Z uwagi na powyższe oczekiwanego skutku nie mógł nadto odnieść zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 271 ust. 5a i 5b P.w. Finalnie wskazać należy, że oczekiwanego przez skarżący kasacyjnie organ skutku nie mógł odnieść zarzut naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. w związku z "art. 106 ust. 5 P.p.s.a." (powinno być art. 106 § 5 P.p.s.a. – uwaga Naczelnego Sądu Administracyjnego) w związku z art. 233 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1550 ze zm.). Istotnym jest w tym miejscu podkreślenie, że do naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. dochodzi wówczas, gdy sąd oddali skargę, mimo niekompletnych akt sprawy, gdy pominie istotną część tych akt albo gdy przeprowadzi postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 P.p.s.a. (co w sprawie nie miało miejsca, gdyż Sąd pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadzał dowodu uzupełniającego z dokumentów w oparciu o art. 106 § 3 P.p.s.a., do którego to postępowania dowodowego stosuje się odpowiednio przepisy k.p.c. – zgodnie z dyspozycją art. 106 § 5 P.p.s.a.), względnie gdy oprze orzeczenie na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach, nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 P.p.s.a. Z art. 133 § 1 P.p.s.a. wynika więc nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy. Należy w związku z tym wskazać, że Sąd pierwszej instancji poprawnie rozważył całość materiału dowodowego oraz przedstawił rozważania prawne odnosząc się do wskazanego przykładu z orzecznictwa sądów administracyjnych. Nie można zatem czynić Sądowi pierwszej instancji zarzutu a limine błędnego powołania się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 marca 2021 r. (sygn. II SA/Ol 138/21), w którym to wyroku sąd przedstawił aprobowany również przez Naczelny Sad Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę pogląd, że w sytuacji gdy pozwoleniem wodnoprawnym udzielono zgody na wykonanie urządzenia wodnego - wylotu kanalizacji deszczowej, to w sprawie dotyczącej ustalenia opłaty stałej zastosowanie znajdzie art. 271 ust. 5b P.w. Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje zatem podstaw do uznania, że trafne stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zostało wypracowane z naruszeniem art. 133 § 1 P.p.s.a., w tym z niedostatecznym rozważeniem stanu faktycznego. Mając na względzie całość przedstawionej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI