III OSK 2778/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-11-17
NSAAdministracyjneWysokansa
funkcjonariusz CBAekwiwalent za urlopczynność materialno-technicznadecyzja administracyjnapostępowanie administracyjneprawo pracyprawo urzędniczeNSAskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną funkcjonariusza CBA, potwierdzając, że wypłata ekwiwalentu za niewykorzystany urlop jest czynnością materialno-techniczną, a nie sprawą administracyjną wymagającą decyzji.

Funkcjonariusz CBA domagał się wydania decyzji administracyjnej w sprawie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy po zwolnieniu ze służby. Szef CBA odmówił wszczęcia postępowania, uznając wypłatę ekwiwalentu za czynność materialno-techniczną. WSA w Warszawie oddalił skargę, a NSA utrzymał wyrok w mocy, potwierdzając, że prawo do ekwiwalentu wynika bezpośrednio z ustawy i jego realizacja następuje poprzez wypłatę, a odmowa wypłaty wymaga decyzji. Skarga kasacyjna została oddalona.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Z. G. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na postanowienie Szefa CBA o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji administracyjnej dotyczącej ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Skarżący, funkcjonariusz CBA, po zwolnieniu ze służby, domagał się wydania decyzji administracyjnej ustalającej wysokość ekwiwalentu, wskazując na art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o CBA. Szef CBA odmówił wszczęcia postępowania, uznając wypłatę ekwiwalentu za czynność materialno-techniczną, a nie sprawę administracyjną podlegającą rozstrzygnięciu w formie decyzji. WSA w Warszawie podzielił to stanowisko, wskazując, że prawo do ekwiwalentu wynika z ustawy i jest realizowane poprzez wypłatę, a odmowa wypłaty wymaga decyzji. NSA w wyroku z 17 listopada 2023 r. oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że wypłata ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy funkcjonariusza CBA jest czynnością materialno-techniczną, a nie sprawą administracyjną wymagającą wydania decyzji. Sąd podkreślił, że prawo do ekwiwalentu powstaje bezpośrednio z mocy ustawy, a jego realizacja następuje poprzez wypłatę. Odmowa wypłaty ekwiwalentu mogłaby być przedmiotem decyzji, jednak w tej sprawie ekwiwalent został wypłacony, a skarżący domagał się decyzji ustalającej jego wysokość, co nie jest przewidziane w przepisach. NSA uznał, że odmowa wszczęcia postępowania była zasadna, a zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły zostać uwzględnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Wypłata ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby jest czynnością materialno-techniczną, a nie sprawą administracyjną wymagającą wydania decyzji.

Uzasadnienie

Prawo do ekwiwalentu wynika bezpośrednio z ustawy, a jego realizacja następuje poprzez wypłatę. Odmowa wypłaty mogłaby być przedmiotem decyzji, ale w przypadku wypłaty nie ma potrzeby wydawania decyzji administracyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

ustawa o CBA art. 96 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym

Przepis ten stanowi podstawę do otrzymania przez funkcjonariusza zwolnionego ze służby ekwiwalentu pieniężnego za urlop niewykorzystany w roku zwolnienia oraz za urlopy zaległe. Zwrot 'otrzymuje' wskazuje na powstanie uprawnień bezpośrednio z mocy ustawy, bez konieczności wydawania decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 61a § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis ten reguluje odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Sąd uznał, że brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym jest taką przyczyną.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis ten stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach, w których przepisy szczególne przewidują wydanie decyzji (w tym postanowień). Sąd wskazał, że czynność materialno-techniczna wywołująca skutki prawne podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego w tym trybie.

k.p.a. art. 61 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sąami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 2007 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy CBA art. 20 § ust. 2

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 2007 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy CBA art. 19

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 września 2006 r. w sprawie przebiegu służby funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego art. 4 § ust. 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wypłata ekwiwalentu za niewykorzystany urlop jest czynnością materialno-techniczną, a nie sprawą administracyjną podlegającą rozstrzygnięciu w formie decyzji. Brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym stanowi uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Wypłata ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy powinna nastąpić w formie decyzji administracyjnej. Organ naruszył przepisy postępowania (art. 7, 77, 8 k.p.a.) poprzez błędne uznanie stanu faktycznego i prawnego, co doprowadziło do uznania, że sprawa nie jest sprawą administracyjną.

Godne uwagi sformułowania

wypłata ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy stanowi czynność materialno-techniczną przepisy prawa nie przewidują wydania decyzji administracyjnej w omawianej sprawie prawo do ekwiwalentu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące jego ekwiwalentem czynność przyznania ekwiwalentu kończy sprawę administracyjną, stanowiąc 'inne rozstrzygnięcie'

Skład orzekający

Olga Żurawska - Matusiak

przewodniczący sprawozdawca

Paweł Mierzejewski

członek

Wojciech Jakimowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że wypłata ekwiwalentu za niewykorzystany urlop funkcjonariusza jest czynnością materialno-techniczną, a nie sprawą administracyjną wymagającą decyzji. Uzasadnienie stosowania art. 61a k.p.a. w takich przypadkach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy CBA i ekwiwalentu za urlop. Interpretacja może być odmienna dla innych grup zawodowych lub innych świadczeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego dla funkcjonariuszy prawa do ekwiwalentu za urlop i formy jego realizacji. Pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów k.p.a. i p.p.s.a. w kontekście czynności materialno-technicznych.

Funkcjonariusz CBA chciał decyzji o ekwiwalencie za urlop. Sąd: to tylko wypłata, nie sprawa administracyjna!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2778/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Mierzejewski
Wojciech Jakimowicz
Symbol z opisem
6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 2645/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-01-08
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 53 § 2 pkt 4, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 61 a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2006 nr 104 poz 708
art. 96 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski Protokolant: starszy asystent sędziego Magdalena Zając po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2645/19 w sprawie ze skargi Z. G. na postanowienie Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego z dnia (...) września 2019 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Z. G. na rzecz Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 stycznia 2020 r., II SA/Wa 2645/19, oddalił skargę Z. G. (dalej również jako skarżący) na postanowienie Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego (dalej jako Szef CBA) z (...) września 2019 r., nr (...), w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania skarżącemu decyzji administracyjnej dotyczącej wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.
Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy.
Wnioskiem z 15 lipca 2019 r. skarżący wystąpił do Szefa CBA o wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy w związku z jego zwolnieniem ze służby w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (dalej CBA). Jako podstawę prawną swojego żądania wskazał art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (Dz. U. z 2018 r., poz. 2104, dalej ustawa o CBA). W uzasadnieniu wniosku podał, że w związku ze zwolnieniem ze służby w CBA otrzymał decyzję dotyczącą przysługującej mu odprawy, lecz nie otrzymał decyzji w kwestii ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za lata zaległe, stosownie do przepisu art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o CBA.
Szef CBA postanowieniem z (...) sierpnia 2019 r., nr (...) - w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania żądanej decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniósł, że skarżący był funkcjonariuszem CBA w okresie od (...) listopada 2013 r. do (...) października 2018 r. W związku z zakończeniem służby został mu wypłacony ekwiwalent za urlop wypoczynkowy niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za urlopy zaległe. Organ podkreślił, iż wypłata ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy stanowi czynność materialno-techniczną i jej realizacja następuje poprzez wypłatę odpowiedniej kwoty pieniężnej. Nadto wskazał, że przepisy prawa nie przewidują wydania decyzji administracyjnej w omawianej sprawie. Zatem z uwagi na inną formę jej załatwienia - wyrażoną w formie czynności materialno-technicznej - Szef CBA odmówił wszczęcia postępowania.
Skarżący wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że wprawdzie na rachunek bankowy została przekazana mu określona kwota pieniędzy, lecz organ nie wydał żadnej decyzji ustalającej wysokość ekwiwalentu oraz wskazującej podstawy naliczenia zarówno pod względem prawnym, jak i merytorycznym. Zdaniem skarżącego, ta sprawa nie powinna być załatwiona w formie czynności materialnotechnicznej, tylko w formie decyzji administracyjnej.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Szef CBA postanowieniem z (...) stycznia 2020 r. utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie z (...) sierpnia 2019 r. Organ wskazał, że podstawę obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy stanowi miesięczne uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne funkcjonariuszowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Według § 20 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 2007 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy CBA wysokość ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oblicza się mnożąc 1/30 uposażenia przez liczbę dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego. Wynik, uzyskany w oparciu o ww. przepis, stanowił podstawę do wypłaty skarżącemu świadczenia w postaci ekwiwalentu za [...] dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego, a więc określonej kwoty pieniężnej. Jednocześnie Szef CBA podkreślił, że wypłata ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy stanowi czynność materialno-techniczną, a przepisy prawa nie przewidują w tym przypadku formy decyzji administracyjnej. Natomiast nie stanowi czynności materialno-technicznej odmowa wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, rozumiana jako odmowa przyznania świadczenia pieniężnego w ogóle albo w jakiejś części. Zatem skoro ani przepisy ustawowe ani przepisy rozporządzenia nie przewidują formy decyzji administracyjnej w przypadku wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, to, zdaniem Szefa CBS, niniejsza sprawa została załatwiona we właściwej formie, tj. w formie czynności materialno-technicznej polegającej na naliczeniu i wypłacie określonej kwoty pieniędzy na podstawie przygotowanego zestawienia, w oparciu o obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne. W konsekwencji organ stwierdził, że żądanie skarżącego wykracza poza materię regulowaną przepisami prawa administracyjnego.
Skarżący, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia z (...) sierpnia 2019 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga podlega oddaleniu jako nieuzasadniona. W uzasadnieniu orzeczenia wskazał na treść art. 96 ust. 1 ustawy o CBA oraz § 19 i 20 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 2007 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Centralnego Biura Administracyjnego.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że istota sporu w niniejszej sprawie tkwi w formie załatwienia uprawnienia do świadczenia w postaci ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. Szef CBA utrzymuje bowiem, że wypłata ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy stanowi czynność materialno-techniczną, a skarżący żąda wydania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie, przede wszystkim dlatego, aby miał możliwość kwestionowania wysokości ekwiwalentu.
W ocenie Sądu pierwszej instancji w zaistniałym sporze rację należy przyznać organowi. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na charakter ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy stanowiącego "zastępczą" formę wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Innymi słowy, po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące jego ekwiwalentem. Obowiązek wypłaty obciąża pracodawcę (w kontrolowanej sprawie Szefa CBA), ponieważ to w czasie służby w danej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy nie ma charakteru uznaniowego, prawo do niego wynika z ustawy o CBA, a jego realizacja następuje w drodze czynności materialno-technicznej, tj. poprzez wypłatę ekwiwalentu, przy czym odmowa jego wypłaty - w drodze decyzji administracyjnej.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego nabywane jest wyłącznie w sytuacji zwolnienia ze służby. Ze względu na funkcję art. 66 ust. 2 Konstytucji (gwarancja prawa do wypoczynku) oraz jego związek z ochroną zdrowia i życia pracownika, podstawową formą urzeczywistnienia przedmiotowego uprawnienia jest faktyczne wykorzystanie urlopu. Jedyną formą rekompensaty corocznego płatnego urlopu jest bowiem przewidziany przez ustawodawcę ekwiwalent pieniężny. W konsekwencji świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. W ocenie Sądu pierwszej instancji taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Wobec czego ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze.
Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie wysokość uposażenia przysługującego funkcjonariuszowi CBA w razie wykorzystania urlopu ustala przepis § 20 ust. 2 rozporządzenia. Jednocześnie w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, w myśl którego w określonych sprawach administracyjnych pozytywne załatwienie sprawy następuje poprzez podjęcie czynności materialno-technicznej, jednak odmowa takiej czynności winna być dokonana w formie decyzji.
W ocenie Sądu pierwszej instancji celem omawianego świadczenia jest zrekompensowanie funkcjonariuszowi faktycznej niemożności wykorzystania przysługującego mu urlopu. Czynność przyznania ekwiwalentu kończy sprawę administracyjną, stanowiąc "inne rozstrzygnięcie", o którym mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.
Sąd pierwszej instancji zauważył, iż stosownie do treści art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. W tej regulacji ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Odrębną natomiast przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania". Przyczyny te nie zostały skonkretyzowane w Kodeksie postępowania administracyjnego dlatego, według Sądu pierwszej instancji, należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w danej sprawie, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już toczy się, albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie, lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji organ dokonał prawidłowej subsumpcji, stosując powyżej powołany przepis do ustalonego i bezspornego stanu faktycznego. Konsekwencją prawidłowego uznania wypłaty ekwiwalentu za czynność materialno-techniczną jest odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego wobec wniosku o wydanie decyzji administracyjnej w tym zakresie. Wobec czego nie ma racji skarżący, formułując zarzut pozbawienia go prawa kwestionowania wysokości ekwiwalentu. Skoro bowiem wypłata tego świadczenia jest czynnością materialno-techniczną wywołującą skutki prawne, to podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego w trybie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 359 ze zm.; dalej p.p.s.a.). W ocenie Sądu pierwszej instancji błędem skarżącego jest również zrównanie ekwiwalentu i odprawy w sytuacji, gdy cel i charakter tych świadczeń są odmienne. Odprawa to świadczenie jednorazowe, którego wysokość jest funkcją okresu zatrudnienia i wynagrodzenia na ostatnio zajmowanym stanowisku.
W ocenie Sądu pierwszej instancji Szef CBA wystarczająco szeroko odniósł się do argumentacji skarżącego, sformułowanej we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, choć jej nie podzielił. Sąd nie dostrzegł także naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli i utrwalonych praktyk rozstrzygania spraw. Podkreślając prawidłowość uznania wypłaty ekwiwalentu za czynność materialno-techniczną, co implikowało odmowę wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji administracyjnej w tym zakresie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Nadto w kontrolowanym postanowieniu Sąd z urzędu także nie dopatrzył się wad, które przemawiałyby za jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego.
Skarżący, nie zgadzając się z powyższym wyrokiem w całości, wniósł skargę kasacyjną. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
a) przepisu art. 174 pkt 1) p.p.s.a., poprzez błędną interpretację przepisu prawa materialnego, tj. przepisu art. 96 ust. 1 pkt 2) ustawy o CBA w zw. z art. 104 k.p.a., powodującą uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż wypłata ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w związku z odejściem ze służby funkcjonariusza Centralnego Biura Antykorupcyjnego jest czynnością materialnotechniczną;
b) przepisu art. 174 pkt 1) p.p.s.a., poprzez błędną interpretację przepisu prawa materialnego, tj. przepisu art. 96 ust. 1 pkt 2 ) ustawy o CBA w zw. z art. 104 k.p.a. powodującą uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż wypłata ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w związku z odejściem ze służby funkcjonariusza Centralnego Biura Antykorupcyjnego nie następuje w formie decyzji administracyjnej;
c) przepisu postępowania, tj. art. 174 pkt 2) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 8 k.p.a., a także przepisu art. 61a k.p.a. polegające na błędnym uznaniu stanu faktycznego polegającym na tym, że dokładnie wyjaśniono stan prawny i faktyczny, co doprowadziło do uznania, iż sprawa o wypłatę należnego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop w sytuacji zwalniania funkcjonariusza Centralnego Biura Antykorupcyjnego nie jest sprawą administracyjną i nie podlega rozstrzygnięciu w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i że nie ma przesłanek natury przedmiotowej ani podmiotowej do wszczęcia postępowania administracyjnego.
Wskazując na przytoczone podstawy skarżący wniósł o uchylenie w całości wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zarzutów wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej.
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 p.p.s.a. podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 tej ustawy mogą stanowić naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać konkretną normę prawa materialnego, czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż sformułowane w niej zarzuty nie zostały oparte na uzasadnionych podstawach.
Art. 61a § 1 k.p.a. stanowi - gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może zatem formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania.
Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyroki NSA: z 26 lutego 2020 r., I OSK 2205/17; z 20 listopada 2017 r., II GSK 1706/17). W doktrynie wskazuje się, że "inne uzasadnione przyczyny" to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, tj.
a) wniesienie żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych;
b) wniesienie żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej;
c) wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją;
d) wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji;
e) wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (przedawnienie materialnoprawne) – (por. Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211-212).
Postanowienie wydane w trybie wskazanego wyżej przepisu jest aktem formalnym, a nie merytorycznym i skoro organ nie rozstrzyga w nim sprawy co do jej istoty, a także nie prowadzi postępowania administracyjnego przed wydaniem postanowienia, prowadzącego do wyjaśnienia sprawy, to zarzuty naruszenia prawa procesowego przedstawione w ostatnim zarzucie skargi kasacyjnej dotyczące niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy są nieadekwatne.
Istota pozostałych zarzutów sprowadza się natomiast do oceny czy sprawa wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy powinna nastąpić w formie decyzji administracyjnej. I czy w związku z tym zachodziły podstawy do odmowy wszczęcia postępowania z wniosku skarżącego z (...) lipca 2019 r.
Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o CBA funkcjonariusz zwolniony ze służby na podstawie art. 58 ust. 3, art. 61 ust. 4 i art. 64 ust. 1 pkt 1 i 7, ust. 2 pkt 1 i 4 oraz ust. 3 otrzymuje ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za urlopy zaległe.
W przepisie tym posłużono się zwrotem "otrzymuje", który wskazuje na powstanie uprawnień bezpośrednio z mocy ustawy. Nie zachodzi zatem konieczność konkretyzacji normy prawnej przez organ administracji publicznej, poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Przyznanie (naliczenie w wymaganej wysokości) i wypłata ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany przez policjanta urlop stanowi czynność materialno-techniczną i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Takie stanowisko nie budzi jakichkolwiek wątpliwości w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i jest prezentowane w szeregu orzeczeniach (np. wyrok NSA z 6 września 2023 r., III OSK 2778/21). Spór co do kwoty wypłaconej odprawy może być rozstrzygnięty przez Sąd, poprzez wniesienie skargi na tę czynność materialno-techniczną w trybie art. 53 § 2 p.p.s.a. Forma decyzji jest natomiast zastrzeżona dla odmowy wypłaty ekwiwalent pieniężny za urlop.
W rozpoznawanej sprawie, co w sposób jednoznaczny wynika z wniosku skarżącego z (...) lipca 2019 r., domagał się on wydania decyzji w sprawie ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy w związku ze zwolnieniem z CBA. W sprawie poza sporem pozostaje, że skarżącemu, pełniącemu służbę w CBA od (...) listopada 2013 r. do (...) października 2018 r., w związku z zakończeniem służby został wypłacony ekwiwalent za urlop wypoczynkowy niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za urlopy zaległe. Tak ukształtowane żądaniem wniosku okoliczności faktyczne, wypłata ekwiwalentu, nie uprawniały organu do wydania decyzji. Nie zaistniała bowiem sytuacja faktyczna wymagająca wydania decyzji odmownej.
Na gruncie znajdujących w sprawie zastosowanie regulacji ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym dodatkowo można wskazać, że przewiduje ona w jakich przypadkach zachodzi konieczność wydania decyzji (art. 54 ust. 1 i 3, art. 89 ust. 4c, art. 89 ust. 4g, art. 93d ust. 1). Szef CBA zobligowany jest do wydania decyzji także w sprawach wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 września 2006 r. w sprawie przebiegu służby funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego (Dz. U. z 2015 r. poz. 503). Sprawa w przedmiocie wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w tym katalogu nie znajduje się.
Powyższe prowadzi do wniosku o niezasadności zarzutów naruszenia art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o CBA.
W konsekwencji skoro w sprawie nie mogło dojść do wydania decyzji wobec załatwienia jej w formie czynności materialno-technicznej zasadna była odmowa wszczęcia postępowania dokonana w trybie art. 61a k.p.a.
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sad Administracyjny na zasadzie art. 184 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w trybie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI