III OSK 2772/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Ministra Edukacji Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił postanowienie Ministra negatywnie opiniujące przekształcenie Szkoły Podstawowej w B. poprzez likwidację szkół filialnych. Sąd pierwszej instancji uznał, że opinia kuratora była pozaprawna i oparta na argumentach celowościowych, a nie prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, oddalił ją, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że opinia kuratora oświaty w sprawie likwidacji szkoły jest aktem nadzoru nad samorządem i musi być oparta na konkretnych naruszeniach prawa przez organ prowadzący szkołę, a nie na ogólnej polityce oświatowej państwa czy argumentach pozaprawnych. NSA odrzucił zarzuty Ministra dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, wskazując, że WSA prawidłowo zinterpretował przepisy Prawa oświatowego i K.p.a., a organy administracji nie wykazały konkretnych podstaw prawnych do wydania negatywnej opinii.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stanowiska, że opinia kuratora oświaty w sprawie likwidacji szkoły jest aktem nadzoru legalności, a nie polityki oświatowej, oraz że musi być oparta na konkretnych naruszeniach prawa.
Dotyczy specyficznej procedury opiniowania likwidacji szkół przez kuratora oświaty.
Zagadnienia prawne (3)
Czy negatywna opinia kuratora oświaty w sprawie zamiaru likwidacji szkoły publicznej może być oparta na argumentach pozaprawnych, celowościowych lub ogólnej polityce oświatowej, czy też musi wskazywać na konkretne naruszenia prawa przez organ prowadzący szkołę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Negatywna opinia kuratora oświaty musi być oparta na konkretnych naruszeniach prawa przez organ prowadzący szkołę. Opinia ta jest aktem nadzoru nad legalnością działań samorządu, a nie narzędziem realizacji polityki oświatowej państwa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że opinia kuratora jest formą władczego oddziaływania na treść uchwały organu stanowiącego gminy i podlega kontroli legalności. Powołanie się na politykę oświatową państwa nie może stanowić podstawy do władczego wkroczenia w wykonywanie zadań własnych samorządu, jeśli nie wynika to z konkretnych przepisów prawa.
Czy uchwała Rady Miejskiej w sprawie przekształcenia szkoły, podjęta po wydaniu negatywnej opinii kuratora, ale już po dacie wydania tej opinii, czyni przedmiot zaskarżenia (postanowienia ministra i kuratora) bezprzedmiotowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, późniejsze podjęcie uchwały o likwidacji szkoły nie oznacza, że przestał istnieć przedmiot zaskarżenia dotyczący zgodności z prawem wcześniejszej negatywnej opinii kuratora.
Uzasadnienie
Zaskarżone postanowienie nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, a sąd pierwszej instancji kontrolował jego zgodność z prawem na datę jego wydania. Osiągnięcie celu, jakim była likwidacja szkół filialnych, nie wyklucza kontroli sądowej wydanej w postępowaniu zmierzającym do tej likwidacji opinii.
Czy naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji (np. art. 145 § 1 P.p.s.a.) może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, jeśli nie wskazano konkretnych przepisów prawa materialnego lub postępowania, które zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji jest nieprawidłowo zredagowany, jeśli nie wskazuje konkretnych przepisów prawa materialnego lub postępowania, które sąd pierwszej instancji miał niewłaściwie zastosować lub błędnie zinterpretować.
Uzasadnienie
Skarga kasacyjna musi wskazywać normy odniesienia (wzorzec kontroli) oraz normy dopełnienia (przepisy postępowania administracyjnego). Samo wskazanie norm odniesienia (np. art. 145 P.p.s.a.) bez wskazania naruszonych przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego uniemożliwia kontrolę sądową.
Przepisy (21)
Główne
Prawo oświatowe art. 89 § ust. 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Organ prowadzący szkołę w razie zamiaru jej likwidacji (przekształcenia) ma obowiązek zapewnić uczniom możliwość kontynuowania nauki w innej szkole publicznej. Likwidacja szkoły wymaga pozytywnej opinii kuratora oświaty.
Prawo oświatowe art. 89 § ust. 3
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Kurator oświaty opiniuje zamiar likwidacji szkoły. Opinia ta jest formą nadzoru nad legalnością działań samorządu.
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
K.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
K.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji administracyjnej.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uwzględnienia skargi przez WSA (naruszenie prawa materialnego).
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uwzględnienia skargi przez WSA (naruszenie przepisów postępowania).
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania).
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
Prawo oświatowe art. 89 § ust. 5
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Kurator oświaty wydaje opinię w ciągu 30 dni od dnia doręczenia wystąpienia.
Prawo oświatowe art. 89 § ust. 9
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Przepis nie wskazuje innych przesłanek wydania opinii niż zgodność z prawem.
Prawo oświatowe art. 51 § ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Kurator realizuje politykę oświatową państwa i współdziała z samorządami w tworzeniu lokalnej polityki oświatowej.
Prawo oświatowe art. 55 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Zakres nadzoru pedagogicznego obejmuje ocenę stanu i warunków działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej.
Prawo oświatowe art. 55 § ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Nadzór pedagogiczny obejmuje przestrzeganie praw dziecka i ucznia.
Prawo oświatowe art. 55 § ust. 2 pkt 6
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Nadzór pedagogiczny obejmuje zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków nauki.
u.s.g. art. 89 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Stanowisko organu nadzoru w sprawie wymagającej zatwierdzenia, uzgodnienia lub zaopiniowania powinno nastąpić w określonym terminie.
u.s.g. art. 98 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Stanowisko zajęte w trybie art. 89 ust. 1 u.s.g. podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
K.p.a. art. 126
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Odpowiednie stosowanie przepisów o decyzjach do postanowień.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA (granice skargi kasacyjnej).
Konstytucja RP art. 171 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności.
Dz.U. 2019 poz 1148
Tekst jednolity ustawy Prawo oświatowe.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opinia kuratora oświaty w sprawie likwidacji szkoły jest aktem nadzoru nad legalnością działań samorządu, a nie narzędziem realizacji polityki oświatowej. • Negatywna opinia kuratora musi wskazywać konkretne naruszenia prawa przez organ prowadzący szkołę. • Późniejsze podjęcie uchwały o likwidacji szkoły nie czyni bezprzedmiotowym zaskarżenia wcześniejszej opinii kuratora.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Ministra, że opinia kuratora jest wyrazem realizacji polityki oświatowej państwa i nie podlega ocenie ze względu na kryterium legalności. • Argumentacja Ministra, że kurator może wydać negatywną opinię w przedmiocie likwidacji szkoły jedynie w przypadku sprzeczności decyzji organu prowadzącego szkołę z konkretnymi przepisami ustawy (choć sąd uznał, że to jest prawidłowe stanowisko, to jednak argumentacja Ministra w tym zakresie była wadliwa). • Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez WSA bez wskazania konkretnych naruszonych przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego.
Godne uwagi sformułowania
Opinia kuratora oświaty w zakresie likwidacji szkoły publicznej określa granice samodzielności gminy. • Polityka oświatowa, tak jak i każda polityka jest wiążąca dla administracji publicznej zbudowanej jest na zasadzie centralizacji. • Zapewnienie samodzielności samorządu terytorialnego może mieć miejsce tylko wówczas, gdy zadania własne samorządu będą nadzorowane jedynie na podstawie kryterium legalności.
Skład orzekający
Mirosław Wincenciak
przewodniczący
Kazimierz Bandarzewski
sprawozdawca
Przemysław Szustakiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stanowiska, że opinia kuratora oświaty w sprawie likwidacji szkoły jest aktem nadzoru legalności, a nie polityki oświatowej, oraz że musi być oparta na konkretnych naruszeniach prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury opiniowania likwidacji szkół przez kuratora oświaty.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu nadzoru nad samorządem w kontekście edukacji i stanowi przykład interpretacji granic kompetencji organów administracji publicznej.
“Czy kurator może blokować likwidację szkoły z powodów 'politycznych'?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.