III OSK 2769/22

III OSK 2769/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Masternak - Kubiak
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
II SA/Wa 769/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-07-28
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 161§ 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rektora [...] w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 769/22 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Rektora [...] w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Rektora [...] w [...] na rzecz J. S. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 769/22, po rozpoznania sprawy ze skargi J. S. na decyzję Rektora [...] w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora [...] w [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] (pkt 1), a także zasądził od Rektora [...] w [...] na rzecz skarżącego J. S. kwotę 680 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2).
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z [...] października 2019 r. J. S. (dalej: "skarżący", "doktorant") - doktorant IV roku studiów doktoranckich Wydziału Prawa i Administracji (dalej: "WPiA") na kierunku Prawo Uniwersytetu [...] w [...] (dalej: "[...]") domagał się przyznania stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2019/2020. Do wniosku załączył punktację osiągnięć naukowo-badawczych z poprzedniego roku akademickiego.
Doktorancka Komisja Stypendialna WPiA [...] (dalej: "Komisja") za osiągnięcia przedstawione przez doktoranta przyznała 80 punktów oraz wydała opinię rekomendującą przyznanie mu stypendium. Pod opinią Komisji zostały złożone trzy nieczytelne podpisy - jej Przewodniczącego oraz dwóch Członków.
Pismem z 19 listopada 2019 r. skarżący wniósł o ponowne przeliczenie punktów w zakresie pkt Il.1.h., gdyż nie przyznano mu 4 punktów za wystąpienie konferencyjne pt. "Konkubent jako osoba najbliższa w polskim prawie karnym". W odpowiedzi na to żądanie organ wskazał, że nie został spełniony warunek w postaci potwierdzenia afiliacji [...].
Decyzją z [...] grudnia 2019 r. nr [...] Rektor [...] (dalej: "organ"), mając za podstawę art. 200 w związku z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm., zwana dalej: "p.s.w.") w związku z art. 1, art. 280 i art. 283 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669 ze zm., zwana dalej: "Przep. wprow."), art. 104 § 1 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), § 12 ust. 1, § 13 i § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2017 r. poz. 1696, zwane dalej: "rozporządzenie"), § 19 Uchwały nr 127/2019 Senatu Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie uchwalenia Statutu Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (Monitor UKSW z 2019 r. poz. 236, zwany dalej: "Statut UKSW"), a także § 2, § 3 ust. 2, § 4 i § 8 ust. 1 Zarządzenia Rektora Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie z dnia 6 września 2018 r. nr 36/2018 w sprawie przyznawania stypendiów doktoranckich na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (Monitor UKSW z 2018 r. poz. 241, zwane dalej: "Zarządzenie Rektora UKSW nr 36/2018"), odmówił skarżącemu przyznania stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2019/2020.
Pismem z 28 stycznia 2020 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Ponadto skarżący zażądał wyjaśnienia liczby stypendiów na danym roku, powołując się na art. 18 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 1311, zwana dalej: "ustawa zmieniająca p.s.w."). Według jego obliczeń, na koniec października 2019 r. system USOS wykazywał minimum 29 aktywnych doktorantów, jak również ma wiedzę na temat przynajmniej jednego doktoranta, którego status nie został jeszcze rozstrzygnięty. W sytuacji, gdy liczba doktorantów wynosiła minimum 31, wówczas liczba będąca wynikiem zaokrąglenia odsetka do liczb całkowitych powinna wynieść 4, a nie 3.
Decyzją z [...] marca 2020 r. nr [...] Rektor [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3, art. 104 § 1 i art. 107 k.p.a., art. 200 w związku z art. 207 ust. 1 p.s.w. w związku z art. 1, art. 280 i art. 283 Przep. wprow., § 12 ust. 1, § 13 i § 14 ust. 3 rozporządzenia, § 19 Senatu UKSW oraz § 2, § 3 ust. 2, § 4 i § 8 ust.1 Zarządzenia Rektora UKSW nr 36/2018, utrzymał w mocy decyzję własną z [...] grudnia 2019 r. o odmowie przyznania skarżącemu stypendium doktoranckiego w roku 2019/2020.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z 16 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1101/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę doktoranta na decyzję Rektora UKSW z [...] marca 2020 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu z [...] grudnia 2019 r. nr [...].
Od powyższego wyroku doktorant wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA", "Sąd kasacyjny", "Sąd drugiej instancji"), zaskarżając orzeczenie w całości. Wyrokiem z 19 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 4993/21, NSA uchylił zaskarżony wyrok oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzając od Rektora [...] na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd drugiej instancji wskazał, że skarga kasacyjna jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie zawartej w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie. Część zarzutów została wadliwie skonstruowana, co uniemożliwiło ich merytoryczne rozpoznanie.
W ocenie Sądu kasacyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo zastosował art. 200 ust. 1 i ust. 3 p.s.w. Nie budzi najmniejszych wątpliwości, że w tej sprawie decyzje w sprawie odmowy przyznania skarżącemu stypendium doktoranckiego podjął właściwy rzeczowo organ, czego sam skarżący nie kwestionuje.
Właściwie też, zdaniem NSA, Sąd I instancji określił przedmiot sprawy jako odmowę przyznania stypendium doktoranckiego, a nie odmowę zwiększenia kwoty stypendium już przyznanego o środki uzyskane z budżetu państwa na tzw. dotację projakościową (doktorant nie uzasadnił zarzutu nieprawidłowego zastosowania art. 200a ust. 1 p.s.w.).
Sąd drugiej instancji podkreślił, że w skardze kasacyjnej doktorant przede wszystkim zakwestionował ustalenie prawidłowego procentowego udziału doktorantów, którzy uzyskali stypendium. Skarżący podniósł, iż organ oraz Sąd I instancji dokonali nieprawidłowego ustalenia procentowego udziału doktorantów, którym należy przyznać stypendium, ponieważ stypendium przyznano nie dla 10% doktorantów, ale 10,2% doktorantów a to dlatego, że w roku akademickim 2016/2017 stypendium otrzymało 5 z 49 doktorantów, zaś w roku akademickim 2017/2018 było 30 doktorantów, a nie 29 jak przyjęto w tej sprawie. Powyższy zarzut NSA uznał za mający istotne znaczenie dla kontroli zaskarżonego wyroku. Sąd kasacyjny zaakcentował, iż przedwczesnym było stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji, że skoro w roku akademickim 2016/2017 aktywnymi uczestnikami stacjonarnych studiów doktoranckich na WPiA [...] było 49 studentów, z których 5 otrzymało stypendium, to proporcja osób, które otrzymały stypendium wynosiła 10%. Tym samym zastosowanie proporcji 10% z liczby 29 studentów oznacza, iż tylko 3 doktorantom takie stypendia będą przysługiwały. W tym kontekście NSA podzielił stanowisko doktoranta, że przyznanie stypendium dla 5 doktorantów z ogólnej liczby 49 doktorantów oznaczało udział wynoszący 10,20%, a nie 10% w ogólnej liczbie osób uprawnionych. Wprawdzie przyznanie na rok akademicki 2019/2020 3 doktorantom stypendiów z ogólnej liczby 29 doktoratów stanowiło udział 10,34%, tym niemniej uzasadnione wątpliwości budzi przyjęcie liczby 29 doktorantów w roku akademickim 2019/2020. Decyzja Rektora [...] z [...] grudnia 2019 r. całkowicie pomija liczbę doktorantów na roku akademickim 2019/2020. Natomiast z uzasadnienia zaskarżonej do Sądu I instancji decyzji Rektora [...] z [...] marca 2020 r. wynika tylko tyle, że ilość aktywnych doktorantów na dzień obliczenia stypendiów wynosiła 29 osób.
Nadto w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie zostało złożone oświadczenie Prorektora [...] z 9 czerwca 2020 r. informujące, że na dzień 31 października 2019 r. liczba aktywnych uczestników studiów doktoranckich na IV roku studiów doktoranckich wynosiła 29 osób (karta nr 19 akt sądowych sprawy). Na tej podstawie Sąd I instancji przyjął, iż liczba aktywnych doktorantów stanowi całkowitą liczbę doktorantów na danym roku akademickim. Przywołana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku informacja o liście doktorantów w systemie USOS może mieć co najwyżej znacznie pomocnicze i nie może przesądzać o tym, czy dana osoba jest lub nie jest doktorantem na danym roku studiów. Skoro za rok akademicki 2015/2016 przyznano stypendia dla 10,20% doktorantów, to na rok akademicki 2019/2020 nie można było przyznać stypendiów w ilości procentowej mniejszej niż 10,20% ogółu doktorantów tego roku. Przy liczbie doktorantów wynoszącej 29 osób przyznanie stypendium dla 3 doktorantów powoduje, że wskaźnik procentowy wynosi 10,34% i jest większy niż wskaźnik 10,20%. Natomiast gdyby liczba doktorantów wynosiła 30 osób, to przyznanie stypendiów tylko dla 3 osób skutkowałoby ustaleniem wskaźnika procentowego w wysokości 10,00%, co byłoby mniejsze niż 10,20%. Prawidłowe ustalenie tej proporcji ma podstawowe znaczenie, ponieważ od jej wyniku zależy, czy skarżący będzie mógł uzyskać stypendium. Tym samym NSA ocenił jako zasadny zarzut niewłaściwego zastosowania art. 18 ust. 2 ustawy zmieniającej p.s.w. Brak wyjaśnienia, jacy to doktoranci są "aktywni" i czy są to wszyscy doktoranci na danym roku, uzasadnia trafność zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie obejmującym art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") w związku z art. 7, art. 8, art. 9, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 89 k.p.a. poprzez brak kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie prawidłowego ustalenia proporcji doktorantów, którzy powinni otrzymać stypendium na roku doktoranta, a w tym zweryfikowania podnoszonej przez skarżącego okoliczności wskazujących na inną liczbę doktorantów niż 29 osób.
Sąd drugiej instancji zaznaczył także, że Komisja została powołana decyzją Dziekana WPiA [...] z [...] października 2018 r. i na karcie nr 7 akt administracyjnych jest opinia Komisji rekomendująca przyznanie stypendium. Jednakże pozostaje kwestią niewyjaśnioną to, czy opinia ta została prawidłowo podpisania przez członków Komisji. Okoliczność istnienia samej opinii, jak i jej prawidłowego podpisania nie była wyeksponowana ani w toku postępowania administracyjnego ani przed Sądem I instancji. W tym zakresie nie jest jednak zasadny zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie obejmującym art. 133 § 1 i art. 134 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, mimo w istocie nierozpoznania zarzutu skarżącego dotyczącego braku opinii Komisji w aktach, skoro taka opinia w aktach zalega, a co najwyżej należy ocenić jej prawidłowość. Ponadto do wyjaśnienia pozostaje, dlaczego opinia ta nie została uwzględniona.
Natomiast Sąd I instancji dokonał prawidłowego zastosowania § 7 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 Zarządzenia Rektora UKSW nr 36/2018 i trafnie wskazał, że osiągnięcia doktoranta objęte wcześniejszym okresem niż rok akademicki poprzedzający złożenie wniosku o przyznanie stypendium nie mogły być brane pod uwagę przez organ.
Konkludując, NSA zalecił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, aby w ramach ponownego rozpoznania sprawy w szczególności ustalił liczbę doktorantów wpisanych na rok akademicki 2019/2020 na WPiA [...] oraz określił właściwą datę ustalenia tej liczby doktorantów, gdyby liczba uczestników tych studiów ulegała w tym roku akademickim zmianie. Ponadto Sąd powinien jeszcze raz ocenić prawidłowość przebiegu postępowania administracyjnego dotyczącego załatwienia wniosku skarżącego z [...] października 2019 r. o przyznanie stypendium doktoranckiego doktorantowi IV roku, a w szczególności, czy opinia została prawidłowo podpisania przez członków Komisji i jakie ewentualnie znaczenie miałoby uchybienie w tym zakresie. Ponadto Sąd I instancji powinien ocenić, czy przepisy będące podstawą do wydania zaskarżonej decyzji, a w szczególności przepisy rozporządzenia, miały zastosowanie w tej sprawie. Dopiero wyjaśnienie ww. okoliczności pozwoli na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i rozstrzygnięcie sprawy.
W dniu 26 lipca 2022 r. do akt niniejszej sprawy wpłynęło - w wykonaniu wezwania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - pismo organu z tej samej daty. Do ww. pisma organu załączono:
- listę wszystkich słuchaczy studiów doktoranckich obejmującą II, III i IV rok studiów w cyklu dydaktycznym 2019/2020 (załącznik nr 1),
- listę skreślonych słuchaczy studiów doktoranckich, obejmującą I, II i III rok studiów w cyklu dydaktycznym 2018/2019 oraz listę skreślonych słuchaczy studiów doktoranckich, obejmującą II, III i IV rok studiów w cyklu dydaktycznym 2019/2020 (załącznik nr 2),
- protokół tajnego głosowania z posiedzenia Komisji Doktorskiej WPiA [...] powołanej do przeprowadzenia obrony rozprawy doktorskiej skarżącego (załącznik nr 3),
- pismo przewodniczącego Komisji z 25 listopada 2019 r., skierowane do Prorektora ds. studenckich i kształcenia [...], przy którym przekazano listy rankingowe doktorantów II, III i IV roku studiów doktoranckich ubiegających się o przyznanie lub zwiększenie stypendium doktoranckiego, a także wnioski doktorantów (w tym skarżącego) o ponowne rozpatrzenie sprawy (załącznik nr 4).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga była zasadna i zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana niezgodnie z prawem.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący rozpoczął studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, zatem do rozpatrzenia jego wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego nie miały zastosowania przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574 ze zm.), lecz przepisy przejściowe przewidziane w akcie wprowadzającym tę ustawę, tj. Przep. wprow.
Sąd I instancji stwierdził, że w konsekwencji w dacie złożenia wniosku o przyznanie stypendium ([...] października 2019 r.), jak i wydania decyzji w obu instancjach przez Rektora [...] ([...] grudnia 2019 r. – decyzja pierwszoinstancyjna, [...] marca 2020 r. – decyzja drugoinstancyjna) na IV roku studiów doktoranckich w roku akademickim 2019/2020 było wpisanych 31 doktorantów. Przy zastosowaniu udziału procentowego 10,20%, stypendium doktoranckie należało przyznać 4 doktorantom (31x10,20%=3,162), co oznacza pozytywne rozpoznanie wniosku skarżącego jako sklasyfikowanego na 4 pozycji listy rankingowej. U podstaw wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Rektora [...] z [...] grudnia 2019 r. legło błędne ustalenie faktyczne w postaci 29 "aktywnych" doktorantów. Tymczasem rozpoznając wniosek skarżącego, organ winien mieć na względzie liczbę nieskreślonych studentów na IV roku studiów doktoranckich w roku akademickim 2019/2020 w dacie wydania decyzji. Z tego powodu wydane w niniejszej sprawie decyzje podlegały uchyleniu.
W aspekcie ponownego rozpoznania wniosku skarżącego, podkreślić należy, że nawet przy uwzględnieniu faktu, iż ww. rok studiów doktoranckich ukończyło 30 doktorantów, to – stosując przelicznik 10,20% - nadal uprawnionych do stypendium będzie 4 doktorantów (30x10,20%=3,06), a więc także skarżący.
W ocenie Sądu wykonując wytyczne Sądu kasacyjnego w zakresie oceny opinii oraz jej skutków, trzeba stwierdzić, że jest ona nieprawidłowa, gdyż została sporządzona przez Komisję obradującą w niepełnym składzie, tj. w składzie trzech zamiast czterech członków Komisji – wbrew postanowieniom § 12 ust. 3 rozporządzenia oraz § 4 ust. 4 Zarządzenia Rektora UKSW nr 36/2018. Nadto opinia ta nie zawiera jakiegokolwiek uzasadnienia, co narusza § 14 ust. 3 in fine rozporządzenia. Dostrzec również wypada, iż do opinii (korzystnej dla doktoranta) Rektor [...] w żaden sposób się nie odniósł - ani w zaskarżonej ani w pierwszoinstancyjnej decyzji.
W niniejszej sprawie - wobec stwierdzonego przez Sąd naruszenia przez organ art. 18 ust. 2 ustawy zmieniającej p.s.w. - uchybienia dotyczące sporządzenia opinii przez Komisję nie mają wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Jednakże przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącego z [...] października 2019 r., Rektor [...] uwzględni dokonaną ocenę prawną i wyeliminuje wszystkie odnotowane uchybienia.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Rektor [...] w [...], zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie prawa procesowego, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 161 § 1 pkt 3 poprzez niewydanie postanowienia o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy z innych przyczyn postępowanie prowadzone przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie stało się bezprzedmiotowe, tj. z powodu przyjęcia obrony rozprawy doktorskiej Pana J. S. i rekomendowania nadania mu stopnia doktora w dniu 20 czerwca 2022 r., co zakończyło się uzyskaniem w dniu 4 października 2022 r. przez J. S. stopnia doktora. Przedmiotowa okoliczność powoduje, iż sprawa sądowoadministracyjna przestaje istnieć i ma ona charakter trwały.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz umorzenie postępowania, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie. Jednocześnie wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu - dyplomu doktorskiego J. S. z dnia 11 października 2022 r. poświadczającego uzyskanie przez niego w dniu 4 października 2022 r. stopnia doktora nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. S. wniósł o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej, a także rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Jednocześnie wniósł o oddalenie wniosków dowodowych jako niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, bowiem dotyczą zdarzenia po roku akademickim za który doktorant powinien otrzymać stypendium.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Na wstępie wskazać należy, że strona skarżąca kasacyjnie powołała tylko jedną podstawę kasacyjną tj. naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 poprzez niewydanie postanowienia o umorzeniu postępowania. Zauważyć należy, że nie został wskazany akt normatywny, z którego ma pochodzić ów przepis. Dopiero z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że chodzi o naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Tak sprecyzowany zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.
Po pierwsze powołany w zarzucie przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jest tzw. przepisem wynikowym. Wskazanie samego tylko tego przepisu nie stanowi prawidłowego określenia podstawy skargi kasacyjnej, ponieważ jest wskazaniem jedynie przepisu regulującego sposób rozstrzygnięcia sprawy. Zatem przepis ten nie mógł stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Przepis określający samo rozstrzygnięcie może być podstawą skargi kasacyjnej, wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jedynie w powiązaniu z przepisami regulującymi proces dochodzenia do rozstrzygnięcia. Należy bowiem podkreślić – na podstawie analizy sformułowanego zarzutu i uzasadnienia skargi kasacyjnej – że strona skarżąca kasacyjne nie kwestionuje wykładni art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., lecz ocenę stanu faktycznego sprawy, która doprowadziła Sąd I instancji do oddalenia skargi, przy czym istotne jest, że w skardze kasacyjnej – ani w treści zarzutu, ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej - w ogóle nie powołano zarzutu naruszenia przepisu stosowanego przez Sąd I instancji, a stanowiącego podstawę oddalenia skargi, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Natomiast istota omawianego zarzutu sprowadza się do zakwestionowania niezastosowania przez Sąd I instancji art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w kontekście przytoczonego w skardze kasacyjnej stanu faktycznego.
Po drugie z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. będziemy mieć do czynienia, kiedy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku zaistnieją zdarzenia, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu albo spowodują, że kontrola zaskarżonego aktu lub czynności stała się zbędna, przy czym owo zdarzenie skutkujące bezprzedmiotowością postępowania musi zaistnieć dopiero w toku postępowania, albowiem jego zaistnienie przed datą wniesienia skargi powinno skutkować jej odrzuceniem (por.: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. W., Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 495.). Innymi słowy postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. W powołanym przepisie chodzi o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie. Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. będziemy mieć do czynienia m.in. wtedy, gdy w toku tego postępowania, przed wydaniem wyroku, przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Jest bowiem zasadą, że "zniknięcie" przedmiotu kontroli sądowej przed dniem wyrokowania przez sąd administracyjny skutkuje bezprzedmiotowością postępowania sądowego, uzasadniającą jego umorzenie. Z taką sytuacją będziemy mieć do czynienia w szczególności wówczas, gdy zaskarżona decyzja zostanie pozbawiona bytu prawnego (uchylona) w rezultacie skorzystania przez organ, którego decyzja została zaskarżona, z uprawnień "autokontrolnych" przewidzianych w art. 54 § 3 p.p.s.a.
Tymczasem przedmiot postępowania sądowego w niniejszej sprawie - decyzja Rektora [...] w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] - istniał zarówno na moment wniesienia skargi, jak i na moment orzekania przez Sąd I instancji. Nie zachodzą również inne okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania, zwłaszcza okoliczności podmiotowe, o które jak się wydaje chodzi stronie skarżącej kasacyjnie. Otóż zarówno na moment składania skargi kasacyjnej, jak i na chwilę orzekania przez Sąd I instancji skarżący J. S. miał interes prawny do uruchomienia i przeprowadzenia kontroli sądowej. Co więcej sąd administracyjny kontroluje prawidłowość wydania decyzji administracyjnej (tak pod względem ustalonego stanu faktycznego, jak i przyjętego stanu prawnego) na moment jej wydania. Na dzień 23 marca 2020 r. skarżący był doktorantem Wydziału Prawa i Administracji na kierunku Prawo Uniwersytetu [...] w [...]. Wprawdzie w dniu 20 czerwca 2022 r. odbyła się obrona rozprawy doktorskiej przez J. S., lecz nadanie mu stopnia doktora nastąpiło dopiero w dniu 4 października 2022 r., a więc już po wydaniu w dniu 28 lipca 2022 r. przez WSA w Warszawie wyroku w sprawie sygn. akt II SA/Wa 769/22. Jak wskazuje sama strona skarżąca kasacyjnie zgodnie z § 5 ust. 4 zarządzenia Rektora UKSW w Warszawie nr 36/2018 z dnia 6 września 2018 r. doktorant może otrzymywać stypendium łącznie przez okres nie dłuższy niż określony w decyzji o utworzeniu studiów doktoranckich, jednak nie dłużej niż do dnia uzyskania stopnia doktora, z zastrzeżeniem §15 ust. 5 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2017 r. poz. 1696). J. S. uzyskał zatem stopień doktora w dniu 4 października 2022 r. – co potwierdzają przedłożone wraz ze skargą kasacyjną dokumenty oraz sam skarżący w odpowiedzi na skargę.
Zresztą, nawet gdyby w toku postępowania sądowego skarżący utracił interes prawny legitymujący go do wniesienia i popierania skargi przed Sądem I instancji, to byłaby to przesłanka uzasadniająca oddalenie takiej skargi, a nie umorzenie postępowania sądowego. Taki zarzut skargi kasacyjnej nie został jednak sformułowany.
Dodać należy, że przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nie ma zastosowania w przypadku bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Fakt, iż nastąpiła istotna zmiana stanu faktycznego sprawy tj. utrata statusu doktoranta przez J. S., będzie miał istotny wpływ na rozstrzygnięcie, które zapadnie przed organem w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, gdyż stypendium doktoranckie może otrzymać wyłącznie osoba będąca doktorantem w chwili rozpatrywania wniosku o jego przyznanie. Zgodnie z zasadą aktualności organ orzeka na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydania decyzji.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało wydane w oparciu o przepis art. 204 pkt 2 p.p.s.a.